What do you think?
Rate this book
Животът и творчеството на композитора Фолтин
Chi era davvero Bedrich Foltýn? Un artista o un impostore? Un poeta, un musicista di valore o un abile contraffattore? Un genio originale o un astuto imbroglione?
Karel Capek cerca di darci una risposta in questo libro, costruito al tempo stesso come biografia e perizia ex compagni di scuola, amici, donne e conoscenti sono chiamati a testimoniare dello strano caso del compositore Foltýn, musicista appassionato ma di scarsissimo talento.
Il libro affronta i grandi interrogativi del primo la verità e la menzogna nell’arte, l’artificiosità della vita e l’autenticità dell’artificio. Combinando comicità e malinconia, La vita e l’opera del compositore Foltýn testimonia, con dolcezza e intima sofferenza, la coesistenza del dilemma artistico e il raffinato interrogarsi dello stesso autore.
“Foltýn mi si avvicinò e mi dette la mano.
‘Senti, Sîmek, non una parola di questo con nessuno. È il nostro segreto.’
‘Ma cosa?’, chiesi senza capire.
‘Che sono un artista’, sussurrò Foltýn. ‘Sai, i ragazzi ne riderebbero e gli insegnanti si arrabbierebbero ancora di più con me. Ad ogni modo, sanno che me ne infischio del loro insegnamento... Non sai come mi mortifica il dover sgobbare sui loro vocaboli e sulle loro formule! Me ne sto seduto là, in quell’aula, e sento la musica, la musica...’
‘E da quanto tempo sai di essere un artista?’
‘Già da molto. Due anni fa sono andato a un concerto... è stato meraviglioso! Quel tale suonava, i capelli gli ricadevano fin sui tasti...
Là ho capito. Aspetta’, disse misteriosamente, con un filo di voce, ‘toccami qui, sulle tempie! Senti?’
‘Cosa?’, chiesi stupito. Al tatto riconoscevo solo i suoi capelli ricci e folti come il pelo di un cane barbone.
‘Come ho le tempie sporgenti. Vuol dire che ho un talento musicale fuori dalla norma.’”
Karel Capek (1890-1938) fu scrittore, giornalista e drammaturgo, uno dei maggiori autori cechi del periodo fra le due guerre. Tra le sue opere tradotte in Italia ricordiamo R.U.R. e L’affare Makropulos (1971), La fabbrica dell’Assoluto (1984), Viaggio al Nord (1992), Racconti matematici (2006), oltre alle Favole per bambini, illustrate dal fratello pittore e filosofo Josef.
Karel Capek cerca di darci una risposta in questo libro, costruito al tempo stesso come biografia e perizia ex compagni di scuola, amici, donne e conoscenti sono chiamati a testimoniare dello strano caso del compositore Foltýn, musicista appassionato ma di scarsissimo talento.
Il libro affronta i grandi interrogativi del primo la verità e la menzogna nell’arte, l’artificiosità della vita e l’autenticità dell’artificio. Combinando comicità e malinconia, La vita e l’opera del compositore Foltýn testimonia, con dolcezza e intima sofferenza, la coesistenza del dilemma artistico e il raffinato interrogarsi dello stesso autore.
“Foltýn mi si avvicinò e mi dette la mano.
‘Senti, Sîmek, non una parola di questo con nessuno. È il nostro segreto.’
‘Ma cosa?’, chiesi senza capire.
‘Che sono un artista’, sussurrò Foltýn. ‘Sai, i ragazzi ne riderebbero e gli insegnanti si arrabbierebbero ancora di più con me. Ad ogni modo, sanno che me ne infischio del loro insegnamento... Non sai come mi mortifica il dover sgobbare sui loro vocaboli e sulle loro formule! Me ne sto seduto là, in quell’aula, e sento la musica, la musica...’
‘E da quanto tempo sai di essere un artista?’
‘Già da molto. Due anni fa sono andato a un concerto... è stato meraviglioso! Quel tale suonava, i capelli gli ricadevano fin sui tasti...
Là ho capito. Aspetta’, disse misteriosamente, con un filo di voce, ‘toccami qui, sulle tempie! Senti?’
‘Cosa?’, chiesi stupito. Al tatto riconoscevo solo i suoi capelli ricci e folti come il pelo di un cane barbone.
‘Come ho le tempie sporgenti. Vuol dire che ho un talento musicale fuori dalla norma.’”
Karel Capek (1890-1938) fu scrittore, giornalista e drammaturgo, uno dei maggiori autori cechi del periodo fra le due guerre. Tra le sue opere tradotte in Italia ricordiamo R.U.R. e L’affare Makropulos (1971), La fabbrica dell’Assoluto (1984), Viaggio al Nord (1992), Racconti matematici (2006), oltre alle Favole per bambini, illustrate dal fratello pittore e filosofo Josef.
210 pages, Paperback
First published January 1, 1939
2 people are currently reading
126 people want to read
About the author
Karel Čapek
589 books939 followersKarel Čapek is one of the the most influential Czech writers of the 20th century. He wrote with intelligence and humour on a wide variety of subjects. His works are known for their interesting and precise descriptions of reality, and Čapek is renowned for his excellent work with the Czech language. His play R.U.R. (Rossum's Universal Robots) first popularized the word "robot".
(Arabic: كارل تشابك) (Hebrew: קארל צ'אפק) (Japanese: 카렐 차페크) (Russian: Карел Чапек)
(Arabic: كارل تشابك) (Hebrew: קארל צ'אפק) (Japanese: 카렐 차페크) (Russian: Карел Чапек)
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 29 of 29 reviews
February 21, 2019
„Beda Folten fiel es wie Schuppen von den Augen. Er sah plötzlich von dieser Rampe aus seine Welt klar und deutlich, ohne Lüge und Selbstbetrug, sah Hunderte von Gesichtern, die er von seinen Teenachmittagen und Musikabenden kannte, sah die Gesichter von Menschen, die er in seine unsaubere, erheuchelte Arbeit eingeweiht hatte, von Kritikern, die er vergeblich mit seiner vorgetäuschten Demut oder Überheblichkeit zu bestechen versucht hatte.“ (S. 125)
Geschickt entblättert Čapek tragisch-komisch die Lebenslüge eines Dilettanten, in dessen fiktiver Biografie sich eine Gesellschaft spiegelt, in der Schein und Sein in einem verzerrtem Missverhältnis zu einander stehen.
Geschickt entblättert Čapek tragisch-komisch die Lebenslüge eines Dilettanten, in dessen fiktiver Biografie sich eine Gesellschaft spiegelt, in der Schein und Sein in einem verzerrtem Missverhältnis zu einander stehen.
January 17, 2020
"Chiar daca opera ta izvoraste din tine, ea trebuie sa gaseasca in ea insasi inceputul si sfarsitul sau; [...] nimic altceva nu poate sa-si gaseasca loc in ea, nici tu insuti, nici personalitatea ta, nici ambitia ta."
January 6, 2022
Ik hou erg van Karel Capek. Dus was ik blij met "Leven en werk van de componist Foltýn," de soepele vertaling van Capeks laatste roman die in 1939 postuum verscheen. De roman is niet helemaal voltooid, al staat in het ontroerende nawoord van Capeks vrouw wel hoe Capek deze roman overwoog te eindigen. Maar onvoltooid of niet, Capek is Capek is Capek. En dus retegoed.
Het verhaal draait om de gemankeerde componist Bedřich Foltýn, die zichzelf liever ‘Beda Folten’ noemt: een componist die helemaal vol is van idealen van zelfexpressie zoals romantische kunstenaars die zo kunnen hebben, en die zichzelf en de wereld wil verrijken met een grootse opera. Wat op even tragische als vermakelijke wijze helemaal mislukt: wat hij uiteindelijk schept is een wangedrocht, dat alleen succes heeft dankzij de slechte smaak van het publiek, en dat wangedrocht is ook nog eens met plagiaat en jatwerk bij elkaar geharkt. Een simpel verhaal, zo lijkt het. Maar het wordt wel heel vernuftig verteld: in elk hoofdstuk is namelijk steeds een ander personage aan het woord dat vanuit zijn of haar heel persoonlijke perspectief meer vertelt over Foltýn. En omdat elk personage een heel ander beeld heeft van Foltýn krijgen we niet één sluitend verhaal over deze tragi- komische dwaas te lezen maar een veelvoud van verschillende en zelfs tegenstrijdige verhalen en perspectieven. Dat heeft Capek mooi gedaan. Te meer omdat al die verschillende verhalen heel trefzeker en vermakelijk zijn opgeschreven, en in een ironische stijl die tegelijk ook ontroert. Of, misschien beter gezegd, met een voortdurende blijmoedigheid, zodat je als lezer steeds glimlacht om Foltýns soms best irritante dwaasheden en om zijn tragische mislukking. En trouwens ook om de personages die Foltýn beoordelen, want ook zij hebben zo hun innerlijke tegenstrijdigheden.
Volgens mij heeft hij Capek bij het schrijven van dit boek teruggedacht aan zijn geniale trilogie "Hordubal", "Meteoor" en "Een doodgewoon leven" waarin hij een vergelijkbare opzet koos. In met name de eerste twee delen van deze trilogie wordt namelijk de hoofdpersoon nadrukkelijk vanuit meerdere perspectieven neergezet, zodat je niet één beeld van hem krijgt maar een meervoudigheid van beelden. En in zijn fraaie nawoord bij "Hordubal" roept Capek ons zelfs op om die meerduidige veelvormigheid blijmoedig te vieren, en ons daar vrolijk voor open te stellen. Want de waarheid over iemand is niet in één interpretatie te vangen, maar alleen in een veelheid van interpretaties. Zoals Capek zegt: "Wat als de waarheid iets omvangrijkers is, iets wat al die interpretaties in zich verenigt en nog overschrijdt? Wat als de ware Hordubal zwak én wijs was, Polana zowel een schone landvrouwe als een oude, afgesloofde keuterboerin, Manya zowel een man die uit liefde doodt als iemand die moordt om geld?". Juist dat omvangrijke is wat Capek interesseert, en ook het accepteren en ervaren van tegenstrijdigheid: niet het heldere dit OF dat maar het meerduidige dit EN dat. Immers, "[W]e kunnen de veelheid immers juist ervaren en begrijpen omdat we zelf zo'n veelheid zijn", zegt Capek. En ook: "Broederschap en verscheidenheid! Ook het meest doodgewone leven is nog eindeloos, onmetelijk is de waarde van elke ziel. Vol schoonheid is Polana, ook al was ze nog zo knokig: het leven van de mens is te groot dan dat het maar één gezicht zou hebben en maar in één oogopslag kan worden overzien".
In "Leven en werk van de componist Foltýn," nu grijpt Capek naar mijn gevoel bewust terug op precies deze gedachten. Want ook deze gemankeerde componist is iemand met vele gezichten, en iemand die in elke interpretatie een ander gezicht krijgt en ook een ander gezicht verdient. Wel wordt dit gezicht steeds onsympathieker naarmate het boek vordert. En in het laatste hoofdstuk staat een werkelijk prachtig betoog over zuivere kunst: dat is niet - zoals Foltýn dacht- zelfexpressie, maar het geven van een zinvolle schone vorm aan de nog ongevormde en zinloze materie. Het personage Jan Trojan spreekt in dat laatste hoofdstuk o.a. de volgende vlammende woorden: "Je moet het licht van het donker scheiden, opdat de materie vorm kan worden; je moet afscheiden en begrenzen, opdat er duidelijke contouren tot stand komen en de dingen in het volle licht voor je staan, bevallig als op de dag van hun schepping [...]. Ook al ben jij het die het werk voortbrengt, het moet beginnen en eindigen in zichzelf; zijn vorm moet zo volmaakt gesloten zijn dat er geen plaats overblijft voor iets anders, ook niet voor jou; niet voor jouw eigen aard, niet voor je eerzucht, voor niets waarin jouw ik behagen schept en zichzelf kan vinden. Niet in jou maar in zichzelf moet het geschapen werk zijn as hebben".
Dat staat haaks op alle eerzucht van Foltýn, op zijn verlangen naar roem, en vooral op zijn ambitie om zijn ware ik uit te drukken in zijn kunst. Want precies dat laatste is volgens Jan Trojan juist niet de bedoeling: "Je werk wordt je niet opgedragen om er jezelf door te uiten, maar om er jezelf door te zuiveren, om je van jezelf los te maken; je schept niet uit jezelf, maar boven jezelf; gedreven en geduldig streef je naar een beter zicht en gehoor, een helderder begrip, een grotere liefde en een dieper inzicht dan waarmee je aan je werk begon. Je schept om aan je werk de vorm en de volmaaktheid van de dingen te leren kennen. Jouw dienst aan de dingen is een eredienst". Natuurlijk, Jan Trojan is niet gelijk aan Capek zelf. Maar wat hij hier zegt lijkt volgens mij toch wel heel sterk op uitspraken die Capek over kunst deed in zijn krantenstukken (verzameld in "I believe in people"). En het is sowieso een wel heel eloquente en overtuigende veroordeling van de componist Foltýn; die was in de hoofdstukken daarvoor al onderuit gehaald omdat zijn opera uit smakeloos jatwerk en slecht geschreven plagiaat bestond, maar hij wordt nu nog harder onderuit gehaald omdat hij - volgens Capek, of in elk geval volgens Jan Trojan- een verkeerde kunstopvatting heeft. Want kunst is niet de expressie van het romantische zelf, maar vorm geven aan het ongevormde en daardoor ontstijging van het zelf. Niet UIT jezelf, maar BOVEN jezelf moet je scheppen, en precies dat is wat de dwaze en mislukte Foltýn niet begreep.
En toch, na deze felle veroordeling van Foltýns dwaling wordt over Foltýn ook gezegd "Weet je, het leven moet per slot van rekening ook zijn ongelukkige dwazen hebben". En bovendien: "[W]eet u, het blijft een vreemde zaak met die Foltýn. Zo'n plagiaat, zo'n erbarmelijk knoeiwerk, en toch zaten er enkele pareltjes in. Het is weliswaar weinig op een heel leven, bitter weinig, meneer, maar bij het laatste oordeel mag zelfs een korreltje goud niet verloren gaan". Het gaat Capek niet om het totaal in de grond stampen van erbarmelijk knoeiwerk, maar om de korreltjes goud die in dat knoeiwerk zijn verborgen. Precies dat hoort ook bij kunst als eredienst, kunst die de volmaaktheid van de dingen wil kennen, die de dingen wil zuiveren. En het hoort ook bij Capeks pluralisme: ook Foltýn is meer dan alleen de schepper van broddelwerk, want in dat broddelwerk zitten korreltjes goud verborgen. Weliswaar zijn die korreltjes goud niet van hem, maar van een andere - miskende en vergeten- componist, maar ze zijn er toch maar: zijn broddelwerk is meer dan alleen broddelwerk. Zoals er volgens andere personages ook andere korreltjes goud te vinden waren in Foltýn zelf: zijn ex- vrouw kijkt met enige liefde terug op zijn rare gedragingen, mensen die hem haten bewonderen toch zijn grote muzikale geheugen, anderen zien sprankjes genialiteit en talent, en als je alle interpretaties met elkaar vergelijkt merk je toch dat ook de charlataneske dwaas Foltýn veel meer is dan alleen een charlataneske dwaas. En ook meer dan alleen maar de tragi- komische mislukkeling die hij lijkt te zijn. Bovendien zou je uit sommige van de verhalen kunnen opmaken dat Foltýn weliswaar zijn hele opera bij elkaar heeft gejat, en gewoon niet het talent had om zelf iets groots te scheppen, maar dat zijn verlangen om dat te doen wel weer heel oprecht en zelfs diep doorleefd was. Ook al vinden anderen hem een poseur. En dat maakt Foltýn dan weer heel aandoenlijk, hoezeer zijn verlangen wellicht ook gepaard gaat met zelfbedrog en bedrog van de wereld. Zodat we te maken zouden kunnen hebben met een poseur en charlatan die niettemin toch oprecht is, zij het wellicht op dwaze wijze. "[H]et leven van de mens is te groot dan dat het maar één gezicht zou hebben en maar in één oogopslag kan worden overzien", zei Capek in "Hordubal": precies hetzelfde zegt hij dus volgens mij ook, tussen de regels door, in "Leven en werk van de componist Foltýn".
Ik vond dit weer een mooie Capek, al is de trilogie "Hordubal", "Meteoor" en "Een doodgewoon leven" naar mijn smaak duidelijk sterker. Dit postume boek wordt voor mij bovendien nog mooier als ik denk aan de omstandigheden waarin Capek het schreef. Want hij was dodelijk ziek, hij wist dat zijn vaderland door de Nazi's ging worden ingenomen, hij wist ook dat hem dan een dood door de kogel wachtte als zijn dodelijke ziekte die kogel niet voor zou zijn. En ondanks dat schreef hij een enorm vermakelijk boek, dat eindigt met een prachtige lofzang op de kunst. Het boek als geheel is bovendien een ode aan de veelvormigheid. Of in elk geval aan het vermogen om ook een mislukte dwaas als Foltýn nog vanuit verschillende perspectieven te bekijken, en daardoor te laten zien dat hij meer is dan alleen die mislukte dwaas. Niet uit jezelf, maar boven jezelf scheppen, dat is volgens Capek de opdracht van elke kunstenaar. En precies dat is hem dus ook met dit boek weer prima gelukt.
Het verhaal draait om de gemankeerde componist Bedřich Foltýn, die zichzelf liever ‘Beda Folten’ noemt: een componist die helemaal vol is van idealen van zelfexpressie zoals romantische kunstenaars die zo kunnen hebben, en die zichzelf en de wereld wil verrijken met een grootse opera. Wat op even tragische als vermakelijke wijze helemaal mislukt: wat hij uiteindelijk schept is een wangedrocht, dat alleen succes heeft dankzij de slechte smaak van het publiek, en dat wangedrocht is ook nog eens met plagiaat en jatwerk bij elkaar geharkt. Een simpel verhaal, zo lijkt het. Maar het wordt wel heel vernuftig verteld: in elk hoofdstuk is namelijk steeds een ander personage aan het woord dat vanuit zijn of haar heel persoonlijke perspectief meer vertelt over Foltýn. En omdat elk personage een heel ander beeld heeft van Foltýn krijgen we niet één sluitend verhaal over deze tragi- komische dwaas te lezen maar een veelvoud van verschillende en zelfs tegenstrijdige verhalen en perspectieven. Dat heeft Capek mooi gedaan. Te meer omdat al die verschillende verhalen heel trefzeker en vermakelijk zijn opgeschreven, en in een ironische stijl die tegelijk ook ontroert. Of, misschien beter gezegd, met een voortdurende blijmoedigheid, zodat je als lezer steeds glimlacht om Foltýns soms best irritante dwaasheden en om zijn tragische mislukking. En trouwens ook om de personages die Foltýn beoordelen, want ook zij hebben zo hun innerlijke tegenstrijdigheden.
Volgens mij heeft hij Capek bij het schrijven van dit boek teruggedacht aan zijn geniale trilogie "Hordubal", "Meteoor" en "Een doodgewoon leven" waarin hij een vergelijkbare opzet koos. In met name de eerste twee delen van deze trilogie wordt namelijk de hoofdpersoon nadrukkelijk vanuit meerdere perspectieven neergezet, zodat je niet één beeld van hem krijgt maar een meervoudigheid van beelden. En in zijn fraaie nawoord bij "Hordubal" roept Capek ons zelfs op om die meerduidige veelvormigheid blijmoedig te vieren, en ons daar vrolijk voor open te stellen. Want de waarheid over iemand is niet in één interpretatie te vangen, maar alleen in een veelheid van interpretaties. Zoals Capek zegt: "Wat als de waarheid iets omvangrijkers is, iets wat al die interpretaties in zich verenigt en nog overschrijdt? Wat als de ware Hordubal zwak én wijs was, Polana zowel een schone landvrouwe als een oude, afgesloofde keuterboerin, Manya zowel een man die uit liefde doodt als iemand die moordt om geld?". Juist dat omvangrijke is wat Capek interesseert, en ook het accepteren en ervaren van tegenstrijdigheid: niet het heldere dit OF dat maar het meerduidige dit EN dat. Immers, "[W]e kunnen de veelheid immers juist ervaren en begrijpen omdat we zelf zo'n veelheid zijn", zegt Capek. En ook: "Broederschap en verscheidenheid! Ook het meest doodgewone leven is nog eindeloos, onmetelijk is de waarde van elke ziel. Vol schoonheid is Polana, ook al was ze nog zo knokig: het leven van de mens is te groot dan dat het maar één gezicht zou hebben en maar in één oogopslag kan worden overzien".
In "Leven en werk van de componist Foltýn," nu grijpt Capek naar mijn gevoel bewust terug op precies deze gedachten. Want ook deze gemankeerde componist is iemand met vele gezichten, en iemand die in elke interpretatie een ander gezicht krijgt en ook een ander gezicht verdient. Wel wordt dit gezicht steeds onsympathieker naarmate het boek vordert. En in het laatste hoofdstuk staat een werkelijk prachtig betoog over zuivere kunst: dat is niet - zoals Foltýn dacht- zelfexpressie, maar het geven van een zinvolle schone vorm aan de nog ongevormde en zinloze materie. Het personage Jan Trojan spreekt in dat laatste hoofdstuk o.a. de volgende vlammende woorden: "Je moet het licht van het donker scheiden, opdat de materie vorm kan worden; je moet afscheiden en begrenzen, opdat er duidelijke contouren tot stand komen en de dingen in het volle licht voor je staan, bevallig als op de dag van hun schepping [...]. Ook al ben jij het die het werk voortbrengt, het moet beginnen en eindigen in zichzelf; zijn vorm moet zo volmaakt gesloten zijn dat er geen plaats overblijft voor iets anders, ook niet voor jou; niet voor jouw eigen aard, niet voor je eerzucht, voor niets waarin jouw ik behagen schept en zichzelf kan vinden. Niet in jou maar in zichzelf moet het geschapen werk zijn as hebben".
Dat staat haaks op alle eerzucht van Foltýn, op zijn verlangen naar roem, en vooral op zijn ambitie om zijn ware ik uit te drukken in zijn kunst. Want precies dat laatste is volgens Jan Trojan juist niet de bedoeling: "Je werk wordt je niet opgedragen om er jezelf door te uiten, maar om er jezelf door te zuiveren, om je van jezelf los te maken; je schept niet uit jezelf, maar boven jezelf; gedreven en geduldig streef je naar een beter zicht en gehoor, een helderder begrip, een grotere liefde en een dieper inzicht dan waarmee je aan je werk begon. Je schept om aan je werk de vorm en de volmaaktheid van de dingen te leren kennen. Jouw dienst aan de dingen is een eredienst". Natuurlijk, Jan Trojan is niet gelijk aan Capek zelf. Maar wat hij hier zegt lijkt volgens mij toch wel heel sterk op uitspraken die Capek over kunst deed in zijn krantenstukken (verzameld in "I believe in people"). En het is sowieso een wel heel eloquente en overtuigende veroordeling van de componist Foltýn; die was in de hoofdstukken daarvoor al onderuit gehaald omdat zijn opera uit smakeloos jatwerk en slecht geschreven plagiaat bestond, maar hij wordt nu nog harder onderuit gehaald omdat hij - volgens Capek, of in elk geval volgens Jan Trojan- een verkeerde kunstopvatting heeft. Want kunst is niet de expressie van het romantische zelf, maar vorm geven aan het ongevormde en daardoor ontstijging van het zelf. Niet UIT jezelf, maar BOVEN jezelf moet je scheppen, en precies dat is wat de dwaze en mislukte Foltýn niet begreep.
En toch, na deze felle veroordeling van Foltýns dwaling wordt over Foltýn ook gezegd "Weet je, het leven moet per slot van rekening ook zijn ongelukkige dwazen hebben". En bovendien: "[W]eet u, het blijft een vreemde zaak met die Foltýn. Zo'n plagiaat, zo'n erbarmelijk knoeiwerk, en toch zaten er enkele pareltjes in. Het is weliswaar weinig op een heel leven, bitter weinig, meneer, maar bij het laatste oordeel mag zelfs een korreltje goud niet verloren gaan". Het gaat Capek niet om het totaal in de grond stampen van erbarmelijk knoeiwerk, maar om de korreltjes goud die in dat knoeiwerk zijn verborgen. Precies dat hoort ook bij kunst als eredienst, kunst die de volmaaktheid van de dingen wil kennen, die de dingen wil zuiveren. En het hoort ook bij Capeks pluralisme: ook Foltýn is meer dan alleen de schepper van broddelwerk, want in dat broddelwerk zitten korreltjes goud verborgen. Weliswaar zijn die korreltjes goud niet van hem, maar van een andere - miskende en vergeten- componist, maar ze zijn er toch maar: zijn broddelwerk is meer dan alleen broddelwerk. Zoals er volgens andere personages ook andere korreltjes goud te vinden waren in Foltýn zelf: zijn ex- vrouw kijkt met enige liefde terug op zijn rare gedragingen, mensen die hem haten bewonderen toch zijn grote muzikale geheugen, anderen zien sprankjes genialiteit en talent, en als je alle interpretaties met elkaar vergelijkt merk je toch dat ook de charlataneske dwaas Foltýn veel meer is dan alleen een charlataneske dwaas. En ook meer dan alleen maar de tragi- komische mislukkeling die hij lijkt te zijn. Bovendien zou je uit sommige van de verhalen kunnen opmaken dat Foltýn weliswaar zijn hele opera bij elkaar heeft gejat, en gewoon niet het talent had om zelf iets groots te scheppen, maar dat zijn verlangen om dat te doen wel weer heel oprecht en zelfs diep doorleefd was. Ook al vinden anderen hem een poseur. En dat maakt Foltýn dan weer heel aandoenlijk, hoezeer zijn verlangen wellicht ook gepaard gaat met zelfbedrog en bedrog van de wereld. Zodat we te maken zouden kunnen hebben met een poseur en charlatan die niettemin toch oprecht is, zij het wellicht op dwaze wijze. "[H]et leven van de mens is te groot dan dat het maar één gezicht zou hebben en maar in één oogopslag kan worden overzien", zei Capek in "Hordubal": precies hetzelfde zegt hij dus volgens mij ook, tussen de regels door, in "Leven en werk van de componist Foltýn".
Ik vond dit weer een mooie Capek, al is de trilogie "Hordubal", "Meteoor" en "Een doodgewoon leven" naar mijn smaak duidelijk sterker. Dit postume boek wordt voor mij bovendien nog mooier als ik denk aan de omstandigheden waarin Capek het schreef. Want hij was dodelijk ziek, hij wist dat zijn vaderland door de Nazi's ging worden ingenomen, hij wist ook dat hem dan een dood door de kogel wachtte als zijn dodelijke ziekte die kogel niet voor zou zijn. En ondanks dat schreef hij een enorm vermakelijk boek, dat eindigt met een prachtige lofzang op de kunst. Het boek als geheel is bovendien een ode aan de veelvormigheid. Of in elk geval aan het vermogen om ook een mislukte dwaas als Foltýn nog vanuit verschillende perspectieven te bekijken, en daardoor te laten zien dat hij meer is dan alleen die mislukte dwaas. Niet uit jezelf, maar boven jezelf scheppen, dat is volgens Capek de opdracht van elke kunstenaar. En precies dat is hem dus ook met dit boek weer prima gelukt.
August 17, 2018
Začuđujuće zanimljiv, simpatičan i nesvakidašnji roman u kojem se iz uglova različitih ličnostimprikazuje glavni junak romana. U isto vreme i tragičan i komičan, lik poput mnogih koje poznajemo i sami, lik koji se izdaje za nešto što nije, a pri tom iskreno veruje u svoju zabludu.
Toplo ga preporučujem.
Toplo ga preporučujem.
November 25, 2018
Ritratto dell'artista senza talento
Cosa accade quando un uomo mediocre, senza essere particolarmente dotato, intende a tutti i costi produrre un'opera d'arte? Čapek ci fornisce una risposta in questo libro amaramente satirico e incompiuto (terminato dalla moglie), costruendo la biografia di Beda Folten, al secolo Bedrich Foltýn, attraverso le testimonianze di alcuni dei personaggi più rilevanti della sua esistenza: l'amico di gioventù, il primo amore, il coinquilino, la moglie, ma anche musicisti, compositori, eminenti studiosi. Con tutti Foltýn avrà un rapporti tormentati, fatti di momenti di grande vicinanza seguiti da clamorose rotture. Tutti verranno sfruttati e sacrificati sull'altare della creazione dell'eccelsa opera d'arte, della composizione perfetta (di carattere fluido, ora pezzo per pianoforte, ora opera lirica di concezione wagneriana) palesemente fuori dalla portata del povero Beda, che dell'artista ha soltanto le pose e il carattere fumantino e incostante. Dura la vita quando, a fronte di un pressante desiderio di creare ed eccellere, manca la scintilla del genio. C'è un po' di Beda in molti di noi. In me, sicuramente (anche se non arriverei mai a seguire il suo esempio: mi limito a maledire saltuariamente il destino cinico e baro che non mi ha fornito alcun talento).
Libro in un certo senso sublime, che dipinge alla perfezione con ironia e disincanto la tragedia dell'artista privo di capacità. Čapek, per contro, di talento e genialità era assai dotato. Sapevatelo.
Qualche decennio fa, me lo immagino, Beda avrebbe canticchiato tutto il giorno I Wanna Be Somebody https://www.youtube.com/watch?v=hz62h...
...magari Smetana, per rimanere in loco... https://www.youtube.com/watch?v=IoSVG...
Cosa accade quando un uomo mediocre, senza essere particolarmente dotato, intende a tutti i costi produrre un'opera d'arte? Čapek ci fornisce una risposta in questo libro amaramente satirico e incompiuto (terminato dalla moglie), costruendo la biografia di Beda Folten, al secolo Bedrich Foltýn, attraverso le testimonianze di alcuni dei personaggi più rilevanti della sua esistenza: l'amico di gioventù, il primo amore, il coinquilino, la moglie, ma anche musicisti, compositori, eminenti studiosi. Con tutti Foltýn avrà un rapporti tormentati, fatti di momenti di grande vicinanza seguiti da clamorose rotture. Tutti verranno sfruttati e sacrificati sull'altare della creazione dell'eccelsa opera d'arte, della composizione perfetta (di carattere fluido, ora pezzo per pianoforte, ora opera lirica di concezione wagneriana) palesemente fuori dalla portata del povero Beda, che dell'artista ha soltanto le pose e il carattere fumantino e incostante. Dura la vita quando, a fronte di un pressante desiderio di creare ed eccellere, manca la scintilla del genio. C'è un po' di Beda in molti di noi. In me, sicuramente (anche se non arriverei mai a seguire il suo esempio: mi limito a maledire saltuariamente il destino cinico e baro che non mi ha fornito alcun talento).
Libro in un certo senso sublime, che dipinge alla perfezione con ironia e disincanto la tragedia dell'artista privo di capacità. Čapek, per contro, di talento e genialità era assai dotato. Sapevatelo.
Qualche decennio fa, me lo immagino, Beda avrebbe canticchiato tutto il giorno I Wanna Be Somebody https://www.youtube.com/watch?v=hz62h...
...magari Smetana, per rimanere in loco... https://www.youtube.com/watch?v=IoSVG...
August 4, 2016
Tahle knížka po celou dobu směřovala k překvapivému konci. A tak mě vlastně překvapil konec zcela zřejmý - a neb mne překvapil, vlastně jsem vůbec překvapená nebyla. Tak bych mohla pokračovat dlouho.
Dodám snad jen, že někdy se vyplatí číst knížku, o níž předem nevíte vůbec nic.
Dodám snad jen, že někdy se vyplatí číst knížku, o níž předem nevíte vůbec nic.
January 1, 2022
Ik kan me Foltýn de zesdeklasser herinneren alsof ik hem gisteren nog heb gezien: een lange jongen met een weke huid en een volle bos fijn krullend goudbruin haar, waar hij duidelijk bijzonder prat op ging; hij had lichtblauwe, uitpuilende bijziende ogen, een lange neus en een sterk terugwijkende kin […]
Hij zag er voortdurend uit alsof iets hem beledigd had, waarop zijn antwoord een stilzwijgende, geïrriteerde minachting was. Op het eerste gezicht stond hij mij niet erg aan...
Aan het woord is een oude jeugdvriend van Bedrich Foltýn ofwel Beda Folten zoals hij zich later liet noemen. De beschrijving over Foltýn is meer dan raak, want Bedrich ontpopt zich als een dandy met een enorme minachting voor iedereen die niet gecharmeerd is van zijn werk. Bedrich is er namelijk van overtuigd dat hij een belangrijke geniale en unieke componist is, met een fantastisch inzicht in muziek. - In werkelijkheid is zijn talent voor muziek zeer middelmatig. -
Ook pocht hij over zijn vele veroveringen en doet zich altijd voor als een man van de wereld.
Zijn weke, hautaine voorkomen en overdreven hoffelijke manier van doen stoot echter veel mensen af.
Toch palmt hij iedereen in die hij ontmoet en kan gebruiken voor zijn te maken ultieme levenswerk; een opera over de Bijbelse Judith. Hij is geobsedeerd door dit verhaal.
Dit inpalmen gebeurt voornamelijk dankzij zijn gulheid, hij geeft geschenken, uitgelezen diners en verzorgd de alcoholische versnaperingen.
Foltýn neemt bijna bezit van mensen - voornamelijk muzikanten en componisten - totdat ze, terecht, kritiek hebben op zijn composities, dan is Foltýn onverbiddelijk, diegene bestaat niet meer voor hem. Het komt ook nooit meer goed.
In feite plagieert Foltýn het werk van zijn ‘vrienden’.
We lezen het verhaal over Bedrich Foltýn door de ogen van mensen die hem gekend hebben zoals de jeugdvriend, de vrouw van Foltýn, de geplagieerde componist etc. In elk hoofdstuk is iemand aan het woord en diegene geeft zijn of haar visie over het karakter en de persoon Foltýn. Door deze verschillende gezichtspunten vallen zijn diverse karaktereigenschappen als een puzzel in elkaar.
Het beeld dat deze mensen over Foltýn schetsen is weinig vleiend. Hun oordeel is soms bijna met gelaten stem weergegeven. Alsof er een vorm van medelijden is voor die man die zichzelf tot ‘grote hoogte’ opblies met valse lucht. Toch is het verloop van deze roman zeer verrassend te noemen.
De taal die Čapek gebruikt, is als zachte, helende zalf. Zijn woordgebruik is uitgekiend en passend bij de personages. Zulke goed gestileerde taal tref je nog maar zelden aan in boeken en het maakt dat het boekje een genot is om te lezen.
Karel Čapek (1890-1938) is een van de belangrijkste Tsjechische schrijvers van de twintigste eeuw. Leven en werk van de componist Foltýn, zijn onvoltooide laatste roman, verscheen postuum in 1939.
Uit het Tsjechisch vertaald door Irma Pieper
Hij zag er voortdurend uit alsof iets hem beledigd had, waarop zijn antwoord een stilzwijgende, geïrriteerde minachting was. Op het eerste gezicht stond hij mij niet erg aan...
Aan het woord is een oude jeugdvriend van Bedrich Foltýn ofwel Beda Folten zoals hij zich later liet noemen. De beschrijving over Foltýn is meer dan raak, want Bedrich ontpopt zich als een dandy met een enorme minachting voor iedereen die niet gecharmeerd is van zijn werk. Bedrich is er namelijk van overtuigd dat hij een belangrijke geniale en unieke componist is, met een fantastisch inzicht in muziek. - In werkelijkheid is zijn talent voor muziek zeer middelmatig. -
Ook pocht hij over zijn vele veroveringen en doet zich altijd voor als een man van de wereld.
Zijn weke, hautaine voorkomen en overdreven hoffelijke manier van doen stoot echter veel mensen af.
Toch palmt hij iedereen in die hij ontmoet en kan gebruiken voor zijn te maken ultieme levenswerk; een opera over de Bijbelse Judith. Hij is geobsedeerd door dit verhaal.
Dit inpalmen gebeurt voornamelijk dankzij zijn gulheid, hij geeft geschenken, uitgelezen diners en verzorgd de alcoholische versnaperingen.
Foltýn neemt bijna bezit van mensen - voornamelijk muzikanten en componisten - totdat ze, terecht, kritiek hebben op zijn composities, dan is Foltýn onverbiddelijk, diegene bestaat niet meer voor hem. Het komt ook nooit meer goed.
In feite plagieert Foltýn het werk van zijn ‘vrienden’.
We lezen het verhaal over Bedrich Foltýn door de ogen van mensen die hem gekend hebben zoals de jeugdvriend, de vrouw van Foltýn, de geplagieerde componist etc. In elk hoofdstuk is iemand aan het woord en diegene geeft zijn of haar visie over het karakter en de persoon Foltýn. Door deze verschillende gezichtspunten vallen zijn diverse karaktereigenschappen als een puzzel in elkaar.
Het beeld dat deze mensen over Foltýn schetsen is weinig vleiend. Hun oordeel is soms bijna met gelaten stem weergegeven. Alsof er een vorm van medelijden is voor die man die zichzelf tot ‘grote hoogte’ opblies met valse lucht. Toch is het verloop van deze roman zeer verrassend te noemen.
De taal die Čapek gebruikt, is als zachte, helende zalf. Zijn woordgebruik is uitgekiend en passend bij de personages. Zulke goed gestileerde taal tref je nog maar zelden aan in boeken en het maakt dat het boekje een genot is om te lezen.
Karel Čapek (1890-1938) is een van de belangrijkste Tsjechische schrijvers van de twintigste eeuw. Leven en werk van de componist Foltýn, zijn onvoltooide laatste roman, verscheen postuum in 1939.
Uit het Tsjechisch vertaald door Irma Pieper
January 16, 2022
Weer genoten van dit werk van Čapek. Knap en ook grappig portret van de "componist" Foltyn, een vaak gekwetste, en daardoor ambitieuze man die anderen gebruikt en misbruikt om zijn ultieme kunstwerk te kunnen scheppen. Foltyn wordt beschreven door verschillende mensen die in de loop der jaren zijn pad kruisten. En ieder van hen had nog wel een appeltje met hem te schillen.
Het feit dat de auteur dit boek niet heeft kunnen afwerken stoorde mij niet. Zijn vrouw heeft zich hier schitterend van gekweten.
Een minpuntje toch: het laatste hoofdstuk dat door Čapek zelf werd geschreven en waarin de visie van een zekere Trojan over hoe ware kunst moet geschapen worden. Niet alleen vond ik dit stuk te lang uitgesponnen, ik was het er ook helemaal niet mee eens en dat enerveerde me. Dat is echter iets persoonlijks: een gevolg van het feit dat ik gedurende 9 jaren kunstonderwijs heb gevolgd en ik me daar al stoorde langgerekte kunstverklaringen die kant noch wal raakten. Kunst raakt me of raakt me niet. En zelden kan ik verklaren waarom dat zo is.
Het feit dat de auteur dit boek niet heeft kunnen afwerken stoorde mij niet. Zijn vrouw heeft zich hier schitterend van gekweten.
Een minpuntje toch: het laatste hoofdstuk dat door Čapek zelf werd geschreven en waarin de visie van een zekere Trojan over hoe ware kunst moet geschapen worden. Niet alleen vond ik dit stuk te lang uitgesponnen, ik was het er ook helemaal niet mee eens en dat enerveerde me. Dat is echter iets persoonlijks: een gevolg van het feit dat ik gedurende 9 jaren kunstonderwijs heb gevolgd en ik me daar al stoorde langgerekte kunstverklaringen die kant noch wal raakten. Kunst raakt me of raakt me niet. En zelden kan ik verklaren waarom dat zo is.
November 20, 2019
Није књига ремек дјело... али начин писања, психологија ликова су врло добри.
Последње поглавље Чапека је генијално-због тога 5 звјездица!
Последње поглавље Чапека је генијално-због тога 5 звјездица!
February 18, 2022
Удивително е, че няма отзиви и мнения за книгата тук.
На мен този Беда Фолтин ми изглежда като модифициран Бай Ганьо, най-грубо казано.
Разбира се, с всичката културно-историческа действителност и наследство в родната му Чехия от 30-те на миналия век.
Чапек обрисува образа на "много повярвал си" човек на изкуството, който всъщност вярва на самозалъгването си от най-ранна ученическа възраст, че е нещо специално.
Лично за мен беше чудесно да видя как без пристрастие обрисува няколко гледни точки за горкия композитор. С едно от последните открих, че Чапек има какво да каже изобщо за личностите, които искат да се посветят на изкуството - че човекът трябва да му се подчини и да сложи своята личност след него.
Втората част на това издание съдържа 20-тина кратки разказа с много сатира в тях. И отново откривам Алеко Константинов (явно времената в цяла Европа по онова време са провокирали такива автори да стават все по-смели)...
Всеки от тези "Разкази и подразкази" обрисува по един фрагмент от човешката същност в едно общество с норми и очаквания от членовете си. И всеки от тях завършва с обрат...
Ще кажа само няколко думи за последния - "Десет сентавос", все едно е писна днес: във вестника (във фейсбук) всеки е смел да пише колко подмолни умисли има един човек, който си върши работата и изведнъж доверието от него е затрито.
Веднага след това, обаче, навън - на улицата, този човек е приет като всеки друг и му се подава ръка за дребна услуга...
Парадоксът на информационната среда не е от днес, май.
А цитатие по-долу все едно са писани за случващото се днес:
"За мен в това е най-голямата беда на нашия век: от една страна, мозъците ни работят с микрони и интегрални величини с почти съвършена точност, а от друга, оставяме мозъците си, чувствата и мислите си да бъдат обладавани от най-мъгляви слова."
"...а мисля си аз, хората могат да се избиват, само когато не си знаят имената. Ако знаеха, че онзи там, в когото са се прицелили, се казва Франтишек Новак или пък, да речем, Франц Хубер, или просто Тонда или Васил, вярвам, че нещо в душата им ще каже: „По дяволите, по кого искаш да стреляш? Че това е Франтишек Новак!“. Ако всички хора по света можеха да се обръщат един към друг на малки имена, мисля, че твърде много неща биха се променили в техните взаимоотношения."
О, още нещо - би било чудесно да има от точно тези разкази в програмата по литература - има мнооого "хляб" за разискване, а текстовете са кратки.
На мен този Беда Фолтин ми изглежда като модифициран Бай Ганьо, най-грубо казано.
Разбира се, с всичката културно-историческа действителност и наследство в родната му Чехия от 30-те на миналия век.
Чапек обрисува образа на "много повярвал си" човек на изкуството, който всъщност вярва на самозалъгването си от най-ранна ученическа възраст, че е нещо специално.
Лично за мен беше чудесно да видя как без пристрастие обрисува няколко гледни точки за горкия композитор. С едно от последните открих, че Чапек има какво да каже изобщо за личностите, които искат да се посветят на изкуството - че човекът трябва да му се подчини и да сложи своята личност след него.
Втората част на това издание съдържа 20-тина кратки разказа с много сатира в тях. И отново откривам Алеко Константинов (явно времената в цяла Европа по онова време са провокирали такива автори да стават все по-смели)...
Всеки от тези "Разкази и подразкази" обрисува по един фрагмент от човешката същност в едно общество с норми и очаквания от членовете си. И всеки от тях завършва с обрат...
Ще кажа само няколко думи за последния - "Десет сентавос", все едно е писна днес: във вестника (във фейсбук) всеки е смел да пише колко подмолни умисли има един човек, който си върши работата и изведнъж доверието от него е затрито.
Веднага след това, обаче, навън - на улицата, този човек е приет като всеки друг и му се подава ръка за дребна услуга...
Парадоксът на информационната среда не е от днес, май.
А цитатие по-долу все едно са писани за случващото се днес:
"За мен в това е най-голямата беда на нашия век: от една страна, мозъците ни работят с микрони и интегрални величини с почти съвършена точност, а от друга, оставяме мозъците си, чувствата и мислите си да бъдат обладавани от най-мъгляви слова."
"...а мисля си аз, хората могат да се избиват, само когато не си знаят имената. Ако знаеха, че онзи там, в когото са се прицелили, се казва Франтишек Новак или пък, да речем, Франц Хубер, или просто Тонда или Васил, вярвам, че нещо в душата им ще каже: „По дяволите, по кого искаш да стреляш? Че това е Франтишек Новак!“. Ако всички хора по света можеха да се обръщат един към друг на малки имена, мисля, че твърде много неща биха се променили в техните взаимоотношения."
О, още нещо - би било чудесно да има от точно тези разкази в програмата по литература - има мнооого "хляб" за разискване, а текстовете са кратки.
Read
January 21, 2026och, het laatste boek waar Čapek aan gewerkt heeft, om vervolgens te overlijden voordat hij zijn grote relaas over de zuivere en onzuivere kunst af kan maken. hijzelf zou de grap wel kunnen waarderen.
prachtig verhaal over een omhooggevallen, zenuwzieke en vooral hartstochtelijke zielepiet, een uitmuntend voorbeeld van een jochie dat z'n zin niet krijgt en gaat staan pruilen en zeuren - en dan is het nog een componist ook.
keileuke structuur ook, zo in eulogieën; wie de arme man wat aan heeft gedaan, of wie wat aangedaan is door de arme man. hoewel vrij typisch en zou zomaar voorspelbaar kunnen zijn, is de humor waar ik zo dol op ben aldoor aanwezig. i hartje Čapek.
prachtig verhaal over een omhooggevallen, zenuwzieke en vooral hartstochtelijke zielepiet, een uitmuntend voorbeeld van een jochie dat z'n zin niet krijgt en gaat staan pruilen en zeuren - en dan is het nog een componist ook.
keileuke structuur ook, zo in eulogieën; wie de arme man wat aan heeft gedaan, of wie wat aangedaan is door de arme man. hoewel vrij typisch en zou zomaar voorspelbaar kunnen zijn, is de humor waar ik zo dol op ben aldoor aanwezig. i hartje Čapek.
'Ik ben geen kind', riep ik beledigd en ik deed mijn best om jaloers te zijn op iets wat hartstocht werd genoemd. Ik geloof dat het me niet is gelukt, hoe ik mijn voorhoofd ook fronste van inspanning.
Read
September 14, 2022Een heerlijke schets van een ultiem romanpersonage: de melodramatische, arrogante en tegelijk stikonzekere Kunstenaar met hoofdletter K.
En daarna nog een vurig pleidooi voor wat kunst moet zijn, anders dan het strelen van het eigen ego! Een pareltje dit boek.
En daarna nog een vurig pleidooi voor wat kunst moet zijn, anders dan het strelen van het eigen ego! Een pareltje dit boek.
July 31, 2022
Gekocht op het aanraden van een boekhandelaar, waarvoor ik hem bijzonder dankbaar ben. Imponerend goed, en uit het veld geslagen achtergebleven na het lezen.
June 20, 2016
Although this book was left unfinished on the author's death, its intention feels fully realized thanks to the epilogue by Capek's wife. It also helps that the story is told in the form of testimonials by various people who crossed paths with Foltyn: a classmate, his first girlfriend, a college roommate, his wife, and various musicians all take the floor to describe the man they knew. Foltyn started out as a gawky and insecure adolescent with big dreams of becoming a major composer. While even in his teens he didn't really fool anybody for very long, people gave him the benefit of the doubt because he was so earnest about his vocation, and looked the part, what with his emaciated silhouette and spectacular hair. However, he was no Franz Liszt, nor did he see fit to STUDY music properly, in spite of his complete absorption in his fantasy of himself as a composer. Having charmed a kind heiress into marrying him, he squandered her money into futile schemes to get various impoverished musicians to sell him bits and bobs he could fashion into what he claimed would be his masterpiece, an opera on the theme of Judith and Holophernes. Although his slim talent for memorizing music proved unequal to the task, Foltyn never gave up trying until his wife cut him loose with a tiny pension. Foltyn is a truly interesting character: in spite of being a fraud, a compulsive liar, a complete egotist and something of a mythomaniac, he also comes across as a lost soul, incapable of devoting himself to anything else than a pursuit for which he is unfit. His craving for a gift he doesn't possess is oddly touching. Capek makes sure that we see Foltyn is a buffoon, but that like all of us he deserves a measure of compassion. The first 2 chapters are my favorite because Capek also excels at describing the kind of misunderstandings on which early friendships and first loves are so often based.
April 15, 2020
First three chapters were great - the rest wasn’t as interesting. The Cheat that is Beda Folten became a joke, like a Don Quixote of the world of opera. This is great to compare to Joyce’s Stephen Dedalus, as the young Folten didn’t fit in at school and went around thinking of himself as a Dionysus and what not. Capek’s idea to have the chapters as different people’s recollections of their times with Folten in the past was very good, it giving us an idea of the growth of the ‘artist’, but through less romantic eyes than his own. The narrator’s final piece on art as a service to God, a work of giving form to matter that is ego and emotions, rather than simply the creation of and the existence of the formless matter around us, matched up with ideas in the Gita, which was nice. Were it just the first three chapters, I might rate this book 5 stars, but that is not how the book is.
December 20, 2022
Vůbec by mě nenapadlo číst si jen tak Čapka a ještě nějaké jeho okrajové dílo, že ano, školní četba, traumátka, nebuduhočístjenprotožejeslavnej atakdál. Jenže tenhle nepříliš dlouhý, nedokončený a poslední román mi podstrčil Český rozhlas jako audioknihu, zachytil mě cestou v autě a nepustil.
Čapek prostě uměl psát, čtivě, živě, znalci na to mají výrazy. Poměrně banální příběh nepěkné postavy, mladíka, později muže, který chtěl být slavný, nic pro to nedělal, jen vysával okolí a na cosi si hrál, je brilantně zachycen. Možná téma tehdy v začátcích protektorátu něco speciálního zobrazovalo (a možná si to i dostuduju...), ale i dnes v postavě Bédy Foltýna zahlédneme to i tamto z lidí, kteří nám životem prošli. Tací jsou, pořád.
I po těch letech je forma příběhu, vyprávění svědků, kteří (anti)hrdinu tak či onak znali, nepříliš častá, neobvyklá a pro přitažlivost děje dost účinná. Jediný, kdo nedostal slovo, je sám hrdina, Bedřich Foltýn, neuznaný skladatel, líčený jako požitkář a prospěchář. I tak to dnes chodí a vždy chodilo.
Pro nás, o generace mladší, je i zajímavá výpověď doby, jak se lidé seznamovali a poté brali.
-----------------------------------------------------------------------------
Posloucháno v pořadu Četba na pokračování Českého Rozhlasu, který dílo uvedl takto:
Karel Čapek: Život a dílo skladatele Foltýna. Devatero svědectví o člověku, jehož zahubila vlastní lež
6. listopad 2022
Četba na pokračování
Největší audioportál na českém internetu
Karel Čapek: Život a dílo skladatele Foltýna | Foto: Profimedia
Je nám líto, ale k tomuto audiu již vypršela autorská práva.
Poslechněte si nadčasový příběh průměrného člověka s nadprůměrnou ctižádostí, který se vemluvil do role výjimečného talentu a tvůrce. Příběh o pravdě, lži a morálce v životě i v umění, jehož smutným hrdinou je velikášský pseudoskladatel Bedřich Foltýn, tedy Mistr Beda Folten. On-line po dobu čtyř týdnů po odvysílání.
Účinkují: Martin Sláma, Igor Dostálek, Eva Novotná, Ivana Hloužková, Martin Siničák, Vladimír Hauser, Jaroslav Kuneš, Michal Bumbálek, Vladimír Krátký, Gabriela Štefanová
Připravil: Tomáš Sedláček
Režie: Lukáš Kopecký
Natočeno: v roce 2013
Poslední román Karla Čapka Život a dílo skladatele Foltýna vznikal v nejtěžších chvílích národního i spisovatelova života na podzim v roce 1938 a zůstal nedokončen. V čase Mnichova se autor stal zástupným cílem zdivočelého tisku a pokleslých politických šíbrů, 25. prosince 1938 ve věku 48 let zemřel.
Román navazuje na Čapkovu noetickou trilogii (Hordubal, Povětroň, Obyčejný život), ale na rozdíl od ní v tomto případě už nejde o nepoznatelnost mnohotvárného lidského života.
Karel Čapek: Matka. Drama ženy, která odmítá obětovat své syny válce
Devatero monologických svědeckých výpovědí o nepoctivém skladateli Foltýnovi (desátou připojila v stručném dopovězení příběhu spisovatelova žena Olga Scheinpflugová) vytváří velice detailní portrét Foltýna, jemuž samotnému autor svědectví odepřel. Je to výmluvný obraz průměrného člověka a nadprůměrného ctižádostivce, jenž se vemluvil do role výjimečného talentu a tvůrce, skládajícího životní dílo: operu Judita.
Bedřich Foltýn, sobecky nepoctivý v kamarádství, životě i v lásce a pochopitelně také v „tvorbě“, hájí své ambice teorií práva na všechno, co překračuje lidské i morální meze, neboť vše musí umělec poznat, aby mohl tvořit. Nedokončenost Čapkova textu paradoxně posloužila dílu – tím, že je neuzavřené, uchovává si dráždivou aktuálnost ve společnosti, která přestává rozeznávat mezi efektním dojmem a hodnotou – jako by román vznikl včera.
Čapek prostě uměl psát, čtivě, živě, znalci na to mají výrazy. Poměrně banální příběh nepěkné postavy, mladíka, později muže, který chtěl být slavný, nic pro to nedělal, jen vysával okolí a na cosi si hrál, je brilantně zachycen. Možná téma tehdy v začátcích protektorátu něco speciálního zobrazovalo (a možná si to i dostuduju...), ale i dnes v postavě Bédy Foltýna zahlédneme to i tamto z lidí, kteří nám životem prošli. Tací jsou, pořád.
I po těch letech je forma příběhu, vyprávění svědků, kteří (anti)hrdinu tak či onak znali, nepříliš častá, neobvyklá a pro přitažlivost děje dost účinná. Jediný, kdo nedostal slovo, je sám hrdina, Bedřich Foltýn, neuznaný skladatel, líčený jako požitkář a prospěchář. I tak to dnes chodí a vždy chodilo.
Pro nás, o generace mladší, je i zajímavá výpověď doby, jak se lidé seznamovali a poté brali.
-----------------------------------------------------------------------------
Posloucháno v pořadu Četba na pokračování Českého Rozhlasu, který dílo uvedl takto:
Karel Čapek: Život a dílo skladatele Foltýna. Devatero svědectví o člověku, jehož zahubila vlastní lež
6. listopad 2022
Četba na pokračování
Největší audioportál na českém internetu
Karel Čapek: Život a dílo skladatele Foltýna | Foto: Profimedia
Je nám líto, ale k tomuto audiu již vypršela autorská práva.
Poslechněte si nadčasový příběh průměrného člověka s nadprůměrnou ctižádostí, který se vemluvil do role výjimečného talentu a tvůrce. Příběh o pravdě, lži a morálce v životě i v umění, jehož smutným hrdinou je velikášský pseudoskladatel Bedřich Foltýn, tedy Mistr Beda Folten. On-line po dobu čtyř týdnů po odvysílání.
Účinkují: Martin Sláma, Igor Dostálek, Eva Novotná, Ivana Hloužková, Martin Siničák, Vladimír Hauser, Jaroslav Kuneš, Michal Bumbálek, Vladimír Krátký, Gabriela Štefanová
Připravil: Tomáš Sedláček
Režie: Lukáš Kopecký
Natočeno: v roce 2013
Poslední román Karla Čapka Život a dílo skladatele Foltýna vznikal v nejtěžších chvílích národního i spisovatelova života na podzim v roce 1938 a zůstal nedokončen. V čase Mnichova se autor stal zástupným cílem zdivočelého tisku a pokleslých politických šíbrů, 25. prosince 1938 ve věku 48 let zemřel.
Román navazuje na Čapkovu noetickou trilogii (Hordubal, Povětroň, Obyčejný život), ale na rozdíl od ní v tomto případě už nejde o nepoznatelnost mnohotvárného lidského života.
Karel Čapek: Matka. Drama ženy, která odmítá obětovat své syny válce
Devatero monologických svědeckých výpovědí o nepoctivém skladateli Foltýnovi (desátou připojila v stručném dopovězení příběhu spisovatelova žena Olga Scheinpflugová) vytváří velice detailní portrét Foltýna, jemuž samotnému autor svědectví odepřel. Je to výmluvný obraz průměrného člověka a nadprůměrného ctižádostivce, jenž se vemluvil do role výjimečného talentu a tvůrce, skládajícího životní dílo: operu Judita.
Bedřich Foltýn, sobecky nepoctivý v kamarádství, životě i v lásce a pochopitelně také v „tvorbě“, hájí své ambice teorií práva na všechno, co překračuje lidské i morální meze, neboť vše musí umělec poznat, aby mohl tvořit. Nedokončenost Čapkova textu paradoxně posloužila dílu – tím, že je neuzavřené, uchovává si dráždivou aktuálnost ve společnosti, která přestává rozeznávat mezi efektním dojmem a hodnotou – jako by román vznikl včera.
June 11, 2020
This book, the french translation of the Czech original Zivot a Dilo Skladatele Foltyna , is the last, unfinished novel by Čapek. Through a number of reminiscences by people who knew the (anti-)hero of the story (a youth friend, a girlfriend, a colleague from university, his wife, a professor at the university, etc.) we get to know Bedřich Foltýn, an utter mediocre character with an overextended ego who pretends to be a composer and to be writing an opera, although, in reality, is incapable of writing a single note and takes advantage of everyone around him to sustain his pretence. The book was left unfinished by the time of Čapek's death in 1938, and a last chapter was added by his wife presenting what was his idea for its completion. Even uncompleted, the story is wonderful and I very much enjoyed reading it.
August 26, 2022
Un grand roman inachevé de Karel Capek. Que dire pour ne pas trop dévoiler : il s'agit de la biographie d'une sorte de faussaire de la musique, qui se fait passer pour un grand compositeur et voudrait en être un, du point de vue de plusieurs personnages. Finira-t-il par composer quelque chose ? Persistera-t-il dans l'imposture, sera-t-il démasqué ? Je précise simplement que la version que j'aie lue n'est pas inachevée au point de ne pas avoir de dénouement.
Ce qui est fascinant, c'est d'une part le suspense, d'autre part les points de vue, parfois perspicaces parfois juste satiriques : qui devinera quoi et qui raconte n'importe quoi ?
Ce qui est fascinant, c'est d'une part le suspense, d'autre part les points de vue, parfois perspicaces parfois juste satiriques : qui devinera quoi et qui raconte n'importe quoi ?
July 29, 2020
Škoda, že Karel Čapek tohle dílo nemohl dokončit. Už teď patří k mým oblíbeným.
Kniha je o Bedřichovi Foltýnovi (umělecké jméno Beda Folten), který se snaží stát umělcem. Každá kapitola je výpověď jiné osoby o své zkušenosti s Bedou. Genialita knihy mi přijde v tom, v jakém pořadí jsou výpovědi - první 4 kapitoly vypovídají laici, kdežto dále pokračují odbornější osoby. To autorovi dovoluje udělat zcela přirozené převraty v příběhu - laici totiž ani nemůžou vědět věci, které si pak všímají profesionálové, kteří nám ukazují, že Beda není úplně to, na co se na první pohled zdá.
Kniha je o Bedřichovi Foltýnovi (umělecké jméno Beda Folten), který se snaží stát umělcem. Každá kapitola je výpověď jiné osoby o své zkušenosti s Bedou. Genialita knihy mi přijde v tom, v jakém pořadí jsou výpovědi - první 4 kapitoly vypovídají laici, kdežto dále pokračují odbornější osoby. To autorovi dovoluje udělat zcela přirozené převraty v příběhu - laici totiž ani nemůžou vědět věci, které si pak všímají profesionálové, kteří nám ukazují, že Beda není úplně to, na co se na první pohled zdá.
March 19, 2022
Dit is een postuum en onafgewerkt boek van Capek uit 1934. Een dunnetje. Afzonderlijke verhaaltjes die op elkaar aansluiten. De ik-vorm primeert. Jammer dat het werk nooit voltooid werd. De afronding, door de weduwe van de schrijver, vind ik geen meerwaarde. Ongelooflijk hoe hedendaags en tegelijk van alle tijden de karaktertekeningen van personages en/in van de kunstwereld zijn. Er is nog niet veel veranderd.
November 18, 2018
Tohle bylo překvapení, od knihy jsem nic nečekala, jen jsem potřebovala nějakou knížku do povinné četby od českého autora a tohle mne velmi mile překvapilo a moc doporučuji <3
Dávám tak 4,5 hvězdičky
Dávám tak 4,5 hvězdičky
Read
May 7, 2023"Scheppend bezig zijn ben je alleen dan als je materie vorm geeft; scheppen is verdelen en telkens weer eindige, vaste grenzen in de materie aanbrengen, die van zichzelf oneindig en ledig is. Afscheiden, afscheiden! Anders stort je wereld in tot vormeloze materie. (...)"
March 26, 2018
Čtení na sobotní odpoledne pro všechny milovníky nenáročně zábavného Čapka.
May 18, 2021
The novel deals with artistic strivings of an untalented man.
May 23, 2024
God creëerde de wereld niet, hij schiep orde. Dus een kunstenaar dient hetzelfde te doen, er is al zoveel.
December 13, 2022
Mne sa to veľmi páčilo. Prečítal som to za jeden večer a potom cez deň. Nedokázal som sa odrtrhnúť, chcel som vedieť, ako sa život a dielo pána Foltýna bude posúvať a kam to až zájde. Ono, vlastne všetky tie spomienky, ktoré tvoria toto dielo, vyzerajú ako spomienky nad hrobom tohto skladateľa, ale o to vôbec nejde. Je to dielo o umení, o jeho hodnote, o umelcoch a o tom, čo to znamená byť umelcom. Karel Čapek v tomto diele viac menej predkladá svoj názor, ktorý mi veľmi imponuje, pretože hovorí o umení ako o remesle, ktoré vyžaduje prácu a drinu. Oddeľuj! Oddeľuj! To je heslo Čapkovho pohľadu na umenie. Ponúkam pár záverečných citácií, ktoré stoja za zamyslenie:
...Hudobník musí myslieť...Umenie nie je hračka, aby sa pre ňu plakalo. Človek nesmie myslieť na seba. Nezáleží na tom, čo je vo vás, ale čo z toho urobíte...Žiadne takéto city, pane Foltene. Umenie je práca. Tvorenie je len a len práca.
Vy nesmiete mať žiadnu inšpiráciu. Hudba, pane, musí byť tak presná ako poznanie. Vy musíte vedieť, čo tam má byť. Premýšľať, rozumiete? Žiadna inšpirácia. Len práca.
Naozaj miloval hudbu, osudovo a bol posadnutý túžbou napísať operu. Bol len samoukom a diletantom, ktorý stál bezradne nad úlohami, ktoré musí mať v malíčku každý priemerný žiak konzervatória. Podľa niektorých ukážok, ktoré mi prehral, mal pozoruhodné a krásne nadanie; tým viac ma miatlo a popudzovalo, že vedľa dvoch na veľké prekvapenie čistých skladbičiek, ako bola tá dievka pri studni a ženský zbor, sa uspokojil s pasážami viac-menej banálnymi alebo prevzatými z druhej ruky a že si ani neuvedomovalo, aký je medzi tým rozdiel.
Patril zrejme k tým umelcom, ktorí považujú umenie za akési sebavyjadrenie a sebauplatnenie, za prostriedok, ktorým neobmedzene prejavujú svoje vlastné ja. Nikdy som sa nemohol zmieriť s týmto vnímaním; nemôžem zatajiť, že všetko osobné mi pripadá skôr ako znečistenie umeleckého prejavu. To, čo je v tebe, tvoja ľudskosť, tvoja osobitosť, ty sám si len látka a nie tvar; ak si umelec, nie si tu preto, aby si rozmnožoval látku, ale aby si jej dával tvar a rád.
Genesis I.: povedané je: oddelil, to znamená rozčlenil, obmedzil a očistil. Keďže potom bolo povedané, že na počiatku stvoril Boh nebo a zem, je tým vyslovené, že nie samé vznikanie, ale až toto oddeľovanie a usporiadanie je tým pravým počiatkom a tvorivým dielom božím.
Na počiatku si ty sám, látka neusporiadná a pustá; ty sám, tvoje ja, tvoj život, tvoje nadanie, to všetko je len látka; nie tvorenie, ale len obyčajná stvorenosť. A keby si akokoľvek roztiahol svoje ja a naplnil svoj život, nie si nič len látka pustá a chaotická, nad ktorou sa Duch Boží vznáša v zúfalstve, nemajúc sa nad čo vzniesť. Musíš oddeliť svetlo od tmy, aby sa látka stala tvarom; musíš oddelovať a obmedzovať, aby vznikali jasné obysy a veci stáli pred tebou v plnom svetle, krásne ako v deň svojho stvorenia. Tvoríš len potiaľ, pokiaľ dávať látke tvar; tvoriť je rozčleňovať a neustále, neustále vytvárať konečné a pevné medze v látke, ktorá je nekonečná a pustá. Oddeľuj, oddeľuj!
I keď tvoje dielo je z teba, musí sa začínať i končiť samo v sebe; jeho tvar musí byť tak dokonalo uzavretý, že už v ňom nie je miesta pre nič iné, ani pre teba nie; ani pre tvoju osobitosť, ani pre tvoju ctižiadostivosť, pre nič z toho, v čom seba samé nachádza a v čom sa teší tvoje ja.
Všetko zlé a nečisté umenie pochádza z toho, že v ňom zostalo niečo osobné, čo sa nestalo tvarom a vecou oddelenou; nie je to ani miesto suché, ktoré Boh nazval zemou, ani zhromaždenie vôd, ktoré nazval morom, ale blato, látka nerozdelená a pustá. Väčšina umelcov, rovnako ako väčšina ľudí, len do nekonečna rozmnožuje látku, namiesto aby jej dávali tvar.
Never nikto, že umenie je mimo dobro a zlo. Naopak, v umení je miesto pre vznešenejšiu cnosť a i pre ohavnejšiu nízkosť a neresť než neviem v ktorom povolaní ľudskom.
Nie je ti uložené tvoje dielo, aby si sa ním prejavil, ale aby si sa ním očistil, aby si sa odpútal od seba samého; netvoríš zo seba, ale nad seba; hrozne a trpezlivo sa domáhaš lepšieho videnia a počutia, jasnejšieho porozumenia, väčšej lásky a hlbšieho poznania, než s akým si pristúpil k svojmu dielu. Tvoríš preto, aby si na svojom diele poznal tvar a dokonalosť vecí. Tvoja služba veciam je bohoslužba. ...
...Hudobník musí myslieť...Umenie nie je hračka, aby sa pre ňu plakalo. Človek nesmie myslieť na seba. Nezáleží na tom, čo je vo vás, ale čo z toho urobíte...Žiadne takéto city, pane Foltene. Umenie je práca. Tvorenie je len a len práca.
Vy nesmiete mať žiadnu inšpiráciu. Hudba, pane, musí byť tak presná ako poznanie. Vy musíte vedieť, čo tam má byť. Premýšľať, rozumiete? Žiadna inšpirácia. Len práca.
Naozaj miloval hudbu, osudovo a bol posadnutý túžbou napísať operu. Bol len samoukom a diletantom, ktorý stál bezradne nad úlohami, ktoré musí mať v malíčku každý priemerný žiak konzervatória. Podľa niektorých ukážok, ktoré mi prehral, mal pozoruhodné a krásne nadanie; tým viac ma miatlo a popudzovalo, že vedľa dvoch na veľké prekvapenie čistých skladbičiek, ako bola tá dievka pri studni a ženský zbor, sa uspokojil s pasážami viac-menej banálnymi alebo prevzatými z druhej ruky a že si ani neuvedomovalo, aký je medzi tým rozdiel.
Patril zrejme k tým umelcom, ktorí považujú umenie za akési sebavyjadrenie a sebauplatnenie, za prostriedok, ktorým neobmedzene prejavujú svoje vlastné ja. Nikdy som sa nemohol zmieriť s týmto vnímaním; nemôžem zatajiť, že všetko osobné mi pripadá skôr ako znečistenie umeleckého prejavu. To, čo je v tebe, tvoja ľudskosť, tvoja osobitosť, ty sám si len látka a nie tvar; ak si umelec, nie si tu preto, aby si rozmnožoval látku, ale aby si jej dával tvar a rád.
Genesis I.: povedané je: oddelil, to znamená rozčlenil, obmedzil a očistil. Keďže potom bolo povedané, že na počiatku stvoril Boh nebo a zem, je tým vyslovené, že nie samé vznikanie, ale až toto oddeľovanie a usporiadanie je tým pravým počiatkom a tvorivým dielom božím.
Na počiatku si ty sám, látka neusporiadná a pustá; ty sám, tvoje ja, tvoj život, tvoje nadanie, to všetko je len látka; nie tvorenie, ale len obyčajná stvorenosť. A keby si akokoľvek roztiahol svoje ja a naplnil svoj život, nie si nič len látka pustá a chaotická, nad ktorou sa Duch Boží vznáša v zúfalstve, nemajúc sa nad čo vzniesť. Musíš oddeliť svetlo od tmy, aby sa látka stala tvarom; musíš oddelovať a obmedzovať, aby vznikali jasné obysy a veci stáli pred tebou v plnom svetle, krásne ako v deň svojho stvorenia. Tvoríš len potiaľ, pokiaľ dávať látke tvar; tvoriť je rozčleňovať a neustále, neustále vytvárať konečné a pevné medze v látke, ktorá je nekonečná a pustá. Oddeľuj, oddeľuj!
I keď tvoje dielo je z teba, musí sa začínať i končiť samo v sebe; jeho tvar musí byť tak dokonalo uzavretý, že už v ňom nie je miesta pre nič iné, ani pre teba nie; ani pre tvoju osobitosť, ani pre tvoju ctižiadostivosť, pre nič z toho, v čom seba samé nachádza a v čom sa teší tvoje ja.
Všetko zlé a nečisté umenie pochádza z toho, že v ňom zostalo niečo osobné, čo sa nestalo tvarom a vecou oddelenou; nie je to ani miesto suché, ktoré Boh nazval zemou, ani zhromaždenie vôd, ktoré nazval morom, ale blato, látka nerozdelená a pustá. Väčšina umelcov, rovnako ako väčšina ľudí, len do nekonečna rozmnožuje látku, namiesto aby jej dávali tvar.
Never nikto, že umenie je mimo dobro a zlo. Naopak, v umení je miesto pre vznešenejšiu cnosť a i pre ohavnejšiu nízkosť a neresť než neviem v ktorom povolaní ľudskom.
Nie je ti uložené tvoje dielo, aby si sa ním prejavil, ale aby si sa ním očistil, aby si sa odpútal od seba samého; netvoríš zo seba, ale nad seba; hrozne a trpezlivo sa domáhaš lepšieho videnia a počutia, jasnejšieho porozumenia, väčšej lásky a hlbšieho poznania, než s akým si pristúpil k svojmu dielu. Tvoríš preto, aby si na svojom diele poznal tvar a dokonalosť vecí. Tvoja služba veciam je bohoslužba. ...
February 4, 2016
Capek réussit avec brio son portrait du compositeur Foltyn, personnage fantasque et tragique. À travers les yeux de ceux qui ont croisé son chemin, sa femme, ses amis, ses professeurs, le lecteur découvre l'ambition et la passion désastreuse mais surtout dévastatrice de Foltyn pour la musique. Un roman drôle et léger, La Vie et L’œuvre du Compositeur Foltyn, se révèle être le genre de livre idéal pour se remettre à la lecture en douceur.
March 31, 2014
Karlu Čapkovi byl ten, o němž psal, vždycky víc než živý člověk; on, málomluvný, dovedl o něm vykládat celé hodiny s planoucíma očima, s takovým jiným výrazem, kterým zkrásněl jeho obličej, kdykoli mluvil o umění.
June 19, 2021
Always enjoy reading this author. Took me a bit to get into the format for the plot, but made for a pleasant re-read. A twisted character, but not evil. Sorry that he wasn't able to complete it. I recommend it if you're currently reading Čapek's writings.
Displaying 1 - 29 of 29 reviews