Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

by Linos Politis, Λίνος Πολίτης

Πρόκειται για μια ιστορική επισκόπηση της νεοελληνικής λογοτεχνίας από τη βυζαντινή περίοδο ώς τις μέρες μας.

Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται η λογοτεχνική δημιουργία από τις πρώτες αρχές μέχρι τον 18ο αιώνα: η λογοτεχνία πριν από την Άλωση (11ος-15ος αιώνας) και μετά την Άλωση (15ος-17ος αιώνας) ιδίως στην Κρήτη και την Κύπρο, καθώς και το έργο των λογίων της Διασποράς. Ιδιαίτερα κεφάλαια αφιερώνονται στη λογοτεχνική ακμή στην Κρήτη τον 17ο αιώνα και στο δημοτικό τραγούδι.

Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η λογοτεχνία στις δεκαετίες πριν από την Επανάσταση του 1821. Ένα κεφάλαιο αφιερώνεται στον Σολωμό και ένα στον Κάλβο και την Εφτανησιώτικη Σχολή. Ακολουθούν οι Ρομαντικοί της Αθηναϊκής Σχολής, η γενιά του 1880, με κεντρική μορφή τον Παλαμά, η πεζογραφία μετά το 1880 (Βιζυηνός, Παπαδιαμάντης κ.ά.), το γλωσσικό ζήτημα και ο Ψυχάρης, η ποίηση γύρω και ύστερα από τον Παλαμά, ο Καβάφης, ο Σικελιανός, ο Καζαντζάκης και η γενιά του Τριάντα. Στο τελευταίο κεφάλαιο αναπτύσσεται η μεταπολεμική ποίηση και πεζογραφία.

Πρόλογος
Εισαγωγή
Οι αρχές. Περίοδοι
Νέα ελληνική γλώσσα
Το γλωσσικό ζήτημα
Νεοελληνική στιχουργική

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΑΡΧΕΣ ΩΣ ΤΟΝ ΔΕΚΑΤΟ ΟΓΔΟΟ ΑΙΩΝΑ
1. Η λογοτεχνία πριν από την Άλωση (11ος - 15ος αιώνας)
Το έπος του Διγενή Ακρίτα
Στην αυλή των Κομνηνών
Η Φραγκοκρατία. Ιπποτικά και άλλα μυθιστορήματα
Αλληγορικά και άλλα
Σαχλίκης και Φαλιέρος
2. Μετά την Άλωση (15ος - 17ος αιώνας)
Η λογοτεχνία στα φραγκοκρατούμενα μέρη
Ποίηση της Αναγέννησης στην Κρήτη
Πετραρχισμός στην Κύπρο
Η πνευματική κίνηση στη Διασπορά και στον τουρκοκρατούμενο ελληνισμό. Δημοτική πεζογραφία
Ο δέκατος έβδομος αιώνας
3. Η λογοτεχνική ακμή στην Κρήτη (1570 - 1669)
Κρητικό θέατρο
Τραγωδίες
Κωμωδίες
Ποιμενική ποίηση
Θυσία του Αβραάμ και Ερωτόκριτος
4. Ο δέκατος όγδοος αιώνας. Νεοελληνικός διαφωτισμός
Πρώτη περίοδος: 1669-1770/80
Δεύτερη περίοδος: 1770-1820. Η ακμή του διαφωτισμού. Το γλωσσικό ζήτημα
Α. Κοραής
5. Το δημοτικό τραγούδι
Η τεχνική
Οι συλλογές

ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ: ΔΕΚΑΤΟΣ ΕΝΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΙΚΟΣΤΟΣ ΑΙΩΝΑΣ
6. Οι δεκαετίες πριν από την επανάσταση. Ρήγας. Χριστόπουλος. Βηλαράς
7. Σολωμός
8. Ο Κάλβος. Η Εφτανησιώτικη σχολή και ο Βαλαωρίτης
Α. Κάλβος
Εφτανησιώτικη σχολή
Α. Βαλαωρίτης
9. Το ελληνικό κράτος. Οι Φαναριώτες και η Αθηναϊκή σχολή. Ελληνικός ρομαντισμός
Το ελληνικό κράτος
Ελληνικός ρομαντισμός
Πεζογραφία και θέατρο
10. Η γενιά του 1880. Νέα Αθηναϊκή σχολή. Κωστής Παλαμάς
Η δεκαετία 1870-1880
Η γενιά του 1880. Παρνασσισμός
Κωστής Παλαμάς
11. Η πεζογραφία μετά το 1880. Το ηθογραφικό διήγημα. Το γλωσσικό ζήτημα και ο Ψυχάρης
Το ηθογραφικό διήγημα
Το γλωσσικό ζήτημα και ο Ψυχάρης
Νεώτεροι πεζογράφοι. Γρ. Ξενόπουλος
Το θέατρο
12. Η ποίηση γύρω και ύστερα από τον Παλαμά
13. Καβάφης, Σικελιανός. Η ποίηση ως τα 1930
Κ.Π. Καβάφης
Α. Σικελιανός
Η ποίηση ως το 1930
14. Οι πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας. Η πεζογραφία μετά τον Ψυχάρη. Ν. Καζαντζάκης
Οι πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας
Η πεζογραφία στα χρόνια 1900-1920
Το θέατρο
Η κριτική
Ν. Καζαντζάκης
15. Η γενιά του 1930. Ποίηση
Γ. Σεφέρης
Υπερρεαλισμός και νεώτεροι
16. Η γενιά του 1930. Πεζογραφία
Το θέατρο και η κριτική
17. Μεταπολεμική ποίηση και πεζογραφία
Η ποίηση
Η πεζογραφία
Το θέατρο και η κριτική

Συγκριτικοί χρονολογικοί Πινάκες
Εκλογή βιβλιογραφίας
Ευρετήριο
Συμπλήρωμα στην εκλογή βιβλιογραφίας

Genres: History, Nonfiction

480 pages, Paperback

First published January 11, 1973

Reviews

[Κωνσταντίνος Τσουρέκης · Rating 4 out of 5]

Ο Λίνος Πολίτης μας έδωσε μια σύντομη ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Θέτει ως αρχή την κυρίαρχη άποψη ότι ο Διγενής Ακρίτας είναι το πρώτο νεοελληνικό έργο και φτάνει, σε κάποιες περιόδους εξαντλώντας την ανάπτυξη των γραμμάτων και σε άλλες περιόδους επιγραμματικά, έως και το 1980. Κάνει μεγάλες παύσεις στις μεγάλες μορφές των γραμμάτων χαρακτηρίζοντας κάθε ένα έργο ξεχωριστά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Νίκος Καζαντζάκης και η πολυσέλιδη παρουσίαση του στα περιεχόμενα της ιστορίας. Ίσως εξηγεί το γλωσσικό ζήτημα αντικειμενικά και καλύτερα από κάθε άλλο αντίστοιχο έργο και το βρήκα στα πολύ θετικά του βιβλίου. Έχει κάνει έναν τυπικό χωρισμό των σχολών στην ποίηση και φυσικά δίνει και στοιχεία καταγωγής των λόγιων και ανθρώπων των γραμμάτων της χώρας. Σημαντική είναι η αναφορά και στα περιοδικά που κυκλοφορούν, που μέχρι το 1930 δίνει πλήρη εικόνα. Ο χωρισμός της ποίησης, της πεζογραφίας και τους θεάτρου κατά δεκαετίες και περιόδους βοηθά ιδιαίτερα στην κατανόηση. Ένα πολύ καλά δουλεμένο έργο.

[Vasi · Rating 4 out of 5]

Το είχα ως υποχρεωτικό ανάγνωσμα για δυο εξάμηνα λογοτεχνίας στη σχολή μου. Πολύ καλή, ευσύνοπτη παρουσίαση και αναδρομή της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Προσωπικά το προτιμώ ως οδηγό απο τον αντίστοιχο του Beaton, καθώς η ταξινόμηση σε εκείνο ακολουθεί κάπως διαφορετική σειρά. Του Πολίτη είναι πιο γραμμικά δομημένη. Επίσης υπάρχει ένας χρησιμότατος πίνακας στο τέλος (τον οποίο ανακάλυψα μόλις πριν κανά μήνα) όπου αναφέρονται σε παράθεση χρονολογίες ορόσημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας σε σχέση με ιστορικά γεγονότα σε Ελλάδα κ Ευρώπη καθώς και αντίστοιχα δρώμενα στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία.