Congo voor beginners

by Tony Busselen

Corruptie, oorlog, plundering, ellende: dat is het beeld dat we voorgeschoteld krijgen over Congo. Een land om moedeloos van te worden. Maar blijft dat beeld ook overeind als we het confronteren met de werkelijkheid? Tony Busselen, die vier jaar geleden nog in Kinshasa woonde, deed de oefening. Hij vertrok vanuit het aloude motto ‘wie het heden wil begrijpen, moet naar het verleden kijken’. Geen wonder dus dat dit boek leest als een beknopte geschiedenis van Congo. De auteur tracht te begrijpen hoe de Congolezen tegen het kolonialisme aankeken en waarom ze het bestreden. Hoe de dictatuur van Mobutu tot stand kwam, hoe ze in leven werd gehouden en wat ze betekende voor de Congolezen. Waarom Mobutu werd omvergeworpen en wat er nadien allemaal gebeurde. Congo voor beginners wil een eerlijk beeld schetsen maar ook een instrument zijn voor verdere solidariteit met het land.

Genres: History

200 pages, Paperback

First published January 1, 2010

Reviews

[David · Rating 5 out of 5]

Congo voor beginners is alles wat Congo's gewelddadige vrede had moeten zijn: een toegankelijk overzicht van een groot land met een uiterst complexe koloniale en neokoloniale geschiedenis. Busselen weet zich als volbloed marxist én ervaringsdeskundige handig van bronnen en cijfermateriaal te bedienen om een verhaal te schetsen dat op cruciale punten afwijkt van de gangbare geschiedschrijving. De cynische manier waarop Kasavubu, Tshombe en uiteindelijk Mobutu door westerse (Amerikaans-Franse) machten op de troon geholpen werden, de georganiseerde mega-roof die Mobutu decennialang pleegde, slechts overeind gehouden door het oneindig geduld en steun van diezelfde machten, de heldhaftige strijd gevoerd door het Congolese volk onder Lumumba, Mulele en de Kabila's... Fantastisch. De grootste verdienste van het boek is dat het hedendaags Congo opnieuw politiseert: waar de mainstreampers het land voorstelt als een wonde die elke dag wreedaardig maar arbitrair opnieuw openbarst, kadert Busselen de tegenslagen en vooruitgangen binnen de geschiedenis. De leiders van het land zijn niet zomaar ongedifferentieerde stromannen - ze staan voor specifieke belangen, allen verbonden met een klasse, natie of ontwikkelingsproject, en het al dan niet aanblijven van deze figuren heeft ontzaglijke gevolgen voor het land. Op het moment van schrijven was Joseph Kabila nog aan de macht; ondertussen is dit niet meer het geval. De auteur publiceerde sindsdien echter meer onderzoek aangaande de situatie, die ik toch aan iedereen warm aanbeveel.

[Joeri Ryckaseys · Rating 5 out of 5]

"De kolonisatie van Congo was zo slecht nog niet. ja, er werden wreedheden begaan maar we hebben ook veel goede zaken gedaan. En kijk wat ze na de onafhankelijkheid hebben gedaan? Alles verspeeld. Ze kunnen het niet. Alles is nu corruptie en geweld." Zo dacht ik over Congo tot ik dit boek las.

Ik moet eerst de reeks "Kinderen van de kolonie" vermelden. Deze reeks intrigeerde me. Omdat het aspecten van de kolonisatie blootlegde waar ik geen weet van had. Hoe alles, zelfs de aanleg van infrastructuur en ziekenhuis, slechts de uitbuiting van dat land als doel had. Niets humanitair... alles puur om de plundering van de grondstoffen.

Daarom ben ik dit boek gaan lezen. Ik zocht in de bibliotheek naar een boek dat mij wegwijs zou maken naar de geschiedenis van Congo en vooral dan de kolonisatie en wat daarna kwam. Mijn ogen zijn open gegaan omtrent het Afrikaanse verhaal en vooral de enorm schijnheilige rol het Westen, meer bepaald dan België, Europa en het IMF daarin hebben gespeeld.

De onafhankelijkheid werd zodanig geregeld dat het land vanaf haar start al geen kans op ontwikkeling kreeg want de belangen van de investeerders (dus de multinationals) en de handel met het westen (lees: exploitatie door het westen) moest worden veilig gesteld. Keer op keer werden positieve krachten gesaboteerd en werd het land gedestabiliseerd om de wurgcontracten erdoor te krijgen. Heel deze geschiedenis heeft een kapot en vermoeid land opgeleverd. En ja... er is nu veel geweld en corruptie, met als grote drama de kindsoldaten en de verkrachting van duizenden vrouwen. Maar ook hier toont het boek een ander beeld. Het boek toont hoe de wil wel degelijk aanwezig is om deze zaken aan te pakken. Dit boek toont dat een positief verhaal pas kan slagen wanneer de relatie met Congo op gelijke voet wordt gezet, wanneer het een eerlijke economische kans krijgt en wanneer we gaan luisteren naar de Congolezen.

Het boek confronteerde me met mijn eigen vooroordelen en vooral met het feit dat we nog steeds zo lichtzinnig tot zelfs paternalistisch omspringen met Congo (en Afrika in het geheel). Ook ons onderwijs faalt hier in. Ik ben blij dat ik dit boek heb gelezen. Het was confronterend, het maakte me boos en verdrietig, maar het gaf me ook hoop.