Η Γαλλική Επανάσταση και η νοτιοανατολική Ευρώπη

by Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης

Η πρόσφατη διακοσιοστή επέτειος της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 έχει επαναφέρει στο ιστοριογραφικό προσκήνιο, καθώς και στο προσκήνιο του δημόσιου διαλόγου, τη μεγάλη εποχή των επαναστάσεων, όπως διαμορφώθηκε ιδίως από τις επιδράσεις και επιπτώσεις της Γαλλικής Επανάστασης στην ευρωπαϊκή ήπειρο και πέραν αυτής. Αν η διακοσιετηρίδα της Γαλλικής Επανάστασης το 1989 συνέπεσε με τις ανατροπές που ακολούθησαν την κατάρρευση των ολοκληρωτικών καθεστώτων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, η ελληνική διακοσιετηρίδα συνέπεσε με άλλες πλανητικής εμβέλειας προκλήσεις, με τις οποίες τα ιδεώδη και τα θεωρητικά προτάγματα της εποχής των επαναστάσεων καλούνται να αναμετρηθούν. Η τρίτη αναθεωρημένη έκδοση της παρούσας μονογραφίας, για την υποδοχή των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη λειτουργία τους στις ιδεολογικές παραδόσεις των λαών της περιοχής, θέτει εκ νέου μια σειρά ζητημάτων των οποίων η αποσαφήνιση μπορεί να επιτρέψει την καλύτερη κατανόηση ιδίως της μετάβασης των βαλκανικών κοινωνιών προς την πολιτική σκέψη της νεωτερικότητας, όπως αυτή εκφράζεται από τον εθνικισμό και τον προβληματισμό για τις προοπτικές της ελευθερίας. Στις σελίδες του βιβλίου, ο συγγραφέας παρουσιάζει έναν ιστοριογραφικό διάλογο μεταξύ των ερμηνευτικών σχημάτων και των θεωρητικών συζητήσεων που προκάλεσε η διακοσιετηρίδα του 1789 και της μαρτυρίας της ιστορικής πορείας των βαλκανικών λαών κατά την εποχή των επαναστάσεων, όπως αυτή καταγράφεται στη σφυρηλάτηση της επαναστατικής νοοτροπίας, στη φιλελεύθερη κριτική της Γαλλικής Επανάστασης και στην ανέλιξη του βαλκανικού ριζοσπαστισμού από την επαναστατική πρωτοβουλία του Ρήγα Βελεστινλή έως τις ρουμανικές εξεγέρσεις του 1848.

184 pages, Paperback

First published December 1, 2000

About the author

Ο Πασχάλης Κιτρομηλίδης δίδαξε ως Lecturer on Government στο Harvard University και εν συνεχεία στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου εξελέγη Αναπληρωτής Καθηγητής (1983) και Καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης (1987).

Από το 1980 διευθύνει ως διευθυντής και γενικός γραμματεύς του Δ.Σ. το ιστορικό επιστημονικό ίδρυμα της Μέλπως Μερλιέ, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών. Υπηρέτησε ως διευθυντής του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (2000-2011).

Είναι μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Βουλής των Ελλήνων από το 2004.

Reviews

[Midnight Owl · Rating 5 out of 5]

Αυτό το βιβλίο μου το πρότεινε ένας πολύ καλός καθηγητής στη σχολή μου, με αφορμή ένα course μαθημάτων που κάναμε σχετικά με τη Μεγάλη Ιδέα, καθώς είδε τι μαύρα μεσάνυχτα έχω επί του θέματος Γαλλική Επανάσταση.

Αυτό το βιβλίο βέβαια πραγματεύεται τον αντίκτυπό της στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια, δηλαδή πώς οι ιδέες της διέρρευσαν μέσω του Τύπου, των γαλλικών πρεσβειών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και κυρίως μέσω των κατακτήσεων του Ναπολέοντα.

Ακόμα, αναλύει μετά τις διάφορες διεργασίες που οδήγησαν στη ριζοσπαστική δράση των λογίων στα Βαλκάνια και πώς αυτοί οι τελευταίοι ήρθαν σε επαφή με τις ιδέες της Επανάστασης. Κάποιοι κιόλας τα έζησαν κι από πρώτο χέρι *κάμερα στον Κοραή*.


Το βιβλίο είναι μικρούλι (μετά βίας 170 σελίδες), ευανάγνωστο και έχει μια σωρεία από πηγές. Και παρόλο που είναι μικρούλι, είναι αρκετά δυνατό για brain gymnastics. Γενικά το αξίζει το 5άρι γιατί έχει πολύ ενδιαφέρον η όλη πορεία που διανύει η διήγηση, και νομίζω πως δε θα σταθώ μόνο σε μία (1) ανάγνωσή του.