Czerń i purpura

by Wojciech Dutka

Opowieść oparta na faktach.
Miłość młodego esesmana do żydowskiej więźniarki. I przerażające piekło Auschwitz.

Słowacja, 1939.
Wywodząca się z szanowanej żydowskiej rodziny prawniczej, niezwykle uzdolniona muzycznie Milena Zinger właśnie zostaje studentką konserwatorium. Jej beztroskie życie przerywa wybuch II wojny światowej. Zingerowie momentalnie stają się obywatelami drugiej kategorii, którzy każdego dnia muszą walczyć o przetrwanie.

Austria, 1939.
Franz Weimert ulega wpływom nazistowskiej ideologii: wstępuje do Hitlerjugend, a po śmierci brata – żołnierza poległego podczas walk o Warszawę – zgłasza się ochotniczo do SS. Szybko przestaje odróżniać dobro od zła… Wiosną 1942 roku wybiera służbę w obozie koncentracyjnym Auschwitz.

Drogi Mileny i Franza przetną się w najmniej spodziewany sposób. Przerażona, skazana na powolną śmierć dziewczyna, która znalazła się w pierwszym kobiecym transporcie do Oświęcimia, chce za wszelką cenę przeżyć piekło niemieckiego obozu zagłady. I los daje jej szansę: ma zaśpiewać na suto zakrapianych urodzinach swego wroga – młodego esesmana, który na jej oczach z zimną krwią zamordował bezbronnego więźnia.

Poruszony śpiewem Mileny Franz zaczyna się nią interesować. Tak zrodzi się jedna z najbardziej poruszających i niezwykłych historii miłosnych czasów Holocaustu.

Genres: Historical Fiction, War, Holocaust, Historical, Polish Literature, Audiobook, Favorites

456 pages, Paperback

First published May 24, 2013

About the author

Wojciech Dutka (born April 28, 1979, in Bielsko-Biała) is a Polish novelist, historian, and teacher. He graduated in history from the Catholic University of Lublin, where he also completed postgraduate studies in journalism. In 2014 he defended his PhD in modern history at Jagiellonian University in Kraków. He has worked as a radio journalist, consultant for European research programs, and history teacher at a bilingual high school. He has also published academic articles in journals such as Kwartalnik Historyczny, Przegląd Historyczny, and Kwartalnik Historii Żydów.
(Jewish History Quarterly)

He made his literary debut with Krew faraonów (2005). Subsequent novels – including Taniec szarańczy (2007), Bractwo Mandylionu (2009), Czerń i purpura (2013), Kartagińskie ostrze (2015), Lunatyk (2016), Czarna pszczoła (2017), and the “Courier” cycle (Kurier z Toledo, Kurier z Teheranu, Kurier z Tivoli) – established him as an author of historical and suspense fiction. His more recent works, published by Lira, include Sen o Glajwic (2022), Amerykanka (2023), Niemka (2024), Japonka (2024), and Wojna polska (2025).

Dutka’s writing combines the methods of a historian with narrative fiction. He explores different epoques, from antiquity to the twentieth century, portraying individual destinies against the backdrop of major events. His novel Czerń i purpura, telling the story of love in Auschwitz, became a bestseller and was translated into Czech (Černá a purpurová, CPress 2020, 2022) and Slovak (Lindeni 2022). Other Czech editions include Sen o Gliwicích (2023), Američanka (2024), and Němka (2025), all translated by Markéta Páralová-Tardy.

He regularly participates in literary festivals in Poland and abroad. His prose addresses themes of war, totalitarianism, and historical memory, focusing on the moral choices of characters placed in extreme situations.

Reviews

[Joanna · Rating 5 out of 5]

A jednak da się napisać bardzo dobrą powieść osadzoną w realiach Auschwitz! „Czerń i Purpura” reklamowana jest jako historia miłości. I faktycznie wątek zakazanej i niebezpiecznej miłości jest tu istotny - wręcz kluczowy dla fabuły, jednak nie zdominował on całej książki. Dutka nie napisał kolejnego, tak bardzo ostatnio modnego, auschwitzowego romansidła. Ów wątek miłosny ma w „Czerni” zupełnie niespodziewaną, zaskakujacą i realistyczną postać. Wbrew opisom i hasłom z okładki nie można w przypadku tej powieści mówić o historii stricte związku miłosnego esesmana i Żydówki (bo taki nie istniał i w rzeczywistości w obozie zagłady istnieć nie miał prawa). Nie ma romantycznych spacerków za rączkę po zielonych trawkach Auschwitz. Nie ma „misiaczkowania”, „kotkowania” aniżadnych słodkich do porzygu wyznań miłosnych. Lizania się pod obozowymi drutami i seksów między krematoriami i barakami tez brak. Dutka postawił na realizm. W surowym, naturalistycznym (momentami czyta się to jak reportaż) stylu opisuje całe piekło życia obozowego. Z kart tej powieści wylewają się potworne, nieludzkie opisy realiów pobytu w Auschwitz. Zatem zamiast (wziętego z kosmosu) wesołego zbierania oświęcimskich kwiatków dostajemy „ciała oblepione brudem i ropą z ran” czy jeńców, którzy „zjadali wątrobę trzeciego, zbyt wychudzonego i wątłego, by się bronić. Pożerali jego wnętrzności wprost z brzucha, nie bacząc, że ofiara jeszcze żyła i drgała w przedśmiertelnych konwulsjach.”
Równie realistycznie udało się autorowi wykreować bohaterów. Pokuszę się tu o stwierdzenie iż są to postaci iście tragiczne. Ludzie z krwi i kości, skomplikowani i targani wewnętrznymi sprzecznościami. Weźmy chociażby głównego bohatera - Franza. Z jednej strony lodowaty esesman, bez chwili wahania wykonujący egzekucję na rampie, a z drugiej - człowiek w imię miłości ratujący przed zagładą Żydów, ryzykując przy tym własne nie tylko stanowisko, ale i życie. Czy Milena która cały czas swojemu uczuciu do Franza zaprzecza, wzbrania się przed nim, a jednak wikła się w ten zawiły związek, gdyż dostrzega wynikające z niego korzyści. Dziewczyna głupia nie jest i zdaje sobie sprawę, iż jest to prawdopodobnie dla niej i jej najbliższych jedyny sposób na przetrwanie obozowego horroru.
Nie napiszę, że jest to powieść wybitna, rewelacyjna czy wspaniała. W przypadku książek o tej tematyce są to określenia niestosowne. Również nie bawiłam się świetnie w czasie lektury. Na pewno nie był to miło i przyjemnie spędzony czas. Jednak nie żałuję ani jednej sekundy poświęconej tej książce. ”Czerń i Purpura” to książka, która zostaje z czytelnikiem na dłużej. Ciężka, mocna, okropnie przejmująca i wstrząsająca, poruszająca najgłębsze pokłady emocji. Bardzo doceniam taką realistyczną, chwilami przywodzącą na myśl solidny reportaż, beletrystykę obozową. Beletrystykę, w trakcie której czytania wkurw czytelnika nie jest skierowany na trywializującego trudny i bolesny temat i oszczędzającego na jakimkolwiek researchu leniwego autora, a na bestialskich, pozbawionych pierwiastka ludzkości odpowiedzialnych za Holocaust nazistów.

[jul · Rating 2 out of 5]

boli mnie zmarnowany potencjał tej książki...jest to naprawdę dobra historia, ale styl autora pozostawia wiele do życzenia. podawanie na tacy wszystkich przemyśleń i uczuć bohaterów, banalne metafory oraz nadużycie słowa 'straszliwy' mocno irytują i przyćmiewają zalety tej powieści. szkoda.

[DomiCzytaPL · Rating 5 out of 5]

"Franz zdziwił się własnej reakcji na występ żydowskiej więźniarki. Już sama myśl, że śpiew Żydówki bardzo mu się spodobał, wydała mu się bardzo niestosowna. Wbijano mu przecież do głowy, że Żydzi są podludźmi, że ich kultura jest prymitywna i gorsza od tej, w której wyrósł: niemieckiej, aryjskiej, rycerskiej i chrześcijańskiej. Przez wiele dni Franz ignorował te estetyczne odczucia, ale codziennie próbował wyrwać się z "Kanady", by przejść obok bloku szpitalnego w obozie kobiecym. Po kilku dniach zdał sobie sprawę, że robił to jedynie po to, aby zobaczyć choćby z daleka tę Żydówkę. W jego duszy trwała gwałtowna walka: serce i rozum próbowały na przemian oswajać i zwalczać myśl, że esesmanowi mogła spodobać się żydowska więźniarka." - fragment książki.

"Czerń i purpura" - tytuł, którego okładka nie oddaje dramaturgii wnętrza - jest wstrząsającą opowieścią opartą na faktach - na historii słowackiej Żydówki Heleny Citronovej oraz podoficera SS Franza Wunscha, doglądającego morderczego procederu w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau. Książka ta wywarła na mnie tak piorunujące wrażenie jak "Dymy nad Birkenau" Seweryny Szmaglewskiej z uwagi na szczegółowość opisów bestialstwa, z jakim traktowano więźniów (głód, katorżnicza praca, wszechobecna przemoc, stójki, apele, zastrzyki z fenolu, komory gazowe, krematoria...). Przy czym należy pamiętać, że Seweryna przeżyła to piekło, a Wojciech Dutka inspirował się prawdziwą historią.

Serce krwawi podczas zderzenia z ogromem okrucieństwa i upodlenia drugiego człowieka wyzierających z każdej przeczytanej strony, ale też rejestruje moc uczucia, jakie w tych nieludzkich czasach, na przekór nazistowskim zasadom „czystości rasy”, rozkwitło w Wunschu (na potrzeby książki autor zmienił personalia głównych bohaterów, zachowując przy tym autentyczność przekazu). W jądrze ciemności, tam gdzie ludzkie życie znaczyło mniej niż nic, doszło to rzeczy niesłychanej - bestia w ludzkiej skórze zrozumiała, że jej czyny są bezbrzeżnie złe i wymierzone w niewinnych ludzi. Maksyma: kto ratuje jedno życie, ratuje cały świat nabrała tutaj paradoksalnego znaczenia, ponieważ kat stał się wybawcą, opiekunem żydowskiej dziewczyny, która dzięki jego afektowi mogła ratować innych. Między tą dwójką nie doszło nigdy do fizycznego zbliżenia, ale duchowo zostali połączeni na zawsze.

"Czerń i purpura" to z jednej strony poruszające do głębi świadectwo czasów, które nie mogą się nigdy powtórzyć, a z drugiej strony - historia przemiany, jaka może zajść w człowieku zepsutym do szpiku kości za sprawą głębokiego, wręcz metafizycznego uczucia. To tytuł, który zostawia ślad i kolejny raz skłania do refleksji połączonej z głęboką niezgodą na to, aby w imię chorej ideologii unicestwiać innych ludzi, a sam proceder masowej eksterminacji sankcjonować w jakikolwiek sposób. Co ważne, niewielu ludzi, zaangażowanych w realizację zbrodniczego planu Hitlera, żałowało swoich czynów po wojnie, uznając je za zbrodnie przeciwko ludzkości. Wyjątkiem okazał się Wunsch, który świadom zła, jakie było jego udziałem za drutem kolczastym Oświęcimia, chciał za nie odpokutować.

Czy mu się to udało? Na to pytanie musi sobie odpowiedzieć sam każdy czytelnik, który sięgnie po tę pozycję. Osobiście uznaję ją za jeden z flagowych tytułów w ramach tzw. literatury obozowej.

[kogellmogell · Rating 5 out of 5]

Ta książka z całą pewnością znajdzie się w gronie moich najlepszych tytułów tego roku! 🖤

[Magdalena (madeleinebooks) · Rating 4 out of 5]

Smutna, poruszająca historia miłosna między oficerem SS, a więźniarką. Myślę, że z większą ilością osób zostanie ona na zawsze. 🥺

[franek_reads · Rating 5 out of 5]

Czasy Drugiej Wojny Światowej oraz tragiczne wydarzenia z obozów koncentracyjnych zostały już wielokrotnie opisane i przedstawione w literaturze, sztuce oraz filmie. Słowo "Auschwitz" już zawsze będzie przywoływać w naszej głowie makabryczne sceny, walkę o przetrwanie, a także ludzki terror i śmieć milionów niewinnych ludzi. Po lekturze powieści Wojciecha Dutki mogę stwierdzić, iż "Czerń i purpura" to najbardziej przejmująca i przerażająca książka o tamtych czasach przeczytana w całym moim życiu.

Autor bardzo realistycznie przedstawił głównych bohaterów - ich poświęcenie, nierówną walkę w obozie, a także ich wartości, które pozwoliły zachować im człowieczeństwo w tak ciężkim i potwornie trudnym okresie. "Czerń i purpura" to historia wielkiej miłości, uczucia zakazanego, lecz prawdziwego. To piękna historia o losach dwójki bohaterów, którzy przeciwstawili się ówczesnej "władzy" i wierzyli w życie po Auschwitz. Wojciech Dutka bardzo naturalistycznie ukazał wydarzenia w obozie, które poruszają, momentami wstrząsają i nie dają o sobie zapomnieć.

Ciężko mi pisać i oceniać lekturę o takiej tematyce, aczkolwiek dla mnie osobiście "Czerń i purpura" to lektura obowiązkowa dla wszystkich, którzy chcą zmierzyć się z powieścią obozową i poznać losy bohaterów walczących o przetrwanie w Auschwitz. Ponadto powieść Wojciecha Dutki jest moim skromnym zdaniem literacko i treściowo po prostu lepsza od światowego bestsellera o tej samej tematyce - "Tatuażysty z Auschwitz".

[Anna · Rating 4 out of 5]

Dużo lepsza książka niż Tatuażysta z Auschwitz. Bardziej realna.

[Shyames · Rating 5 out of 5]

Serce krwawi podczas lektury. Szczególnie przy opisach tego, co się działo w obozie - selekcji, komór gazowych, pracy więźniów, codziennej walki o życie. W tle tego wszystkiego w oficerze SS obudził się człowiek i uratował kilka żyć. Kilka to może dla niektórych w tle milionów to mało, ale każde życie jest na wagę złota i strony tej powieści to udowadniają.
Oparta na prawdziwej historii Heleny Citronovej i Franza Wunscha książka zapiera dech i jestem pewna, że wiele z opisów w niej zawartych zostanie ze mną na dłużej.

[marysia :D · Rating 5 out of 5]

jedna z niewielu ksiazek ktora wywolala placz u mnie w tym roku, i jedna z najlepszych

[Monika · Rating 5 out of 5]

Jedno wielkie WOW 👏

[Martina Wolfová · Rating 2 out of 5]

Ke knize mě přilákalo téma, inspirované skutečným příběhem o lásce mezi nacistou a židovskou vězenkyní v Osvětimi, a také dobrá hodnocení.
Bohužel jsem ale byla zklamaná. Příběh měl potenciál a byl by dobrý, ne-li výborný, kdyby autor nechal mluvit obě postavy za ně samotné, místo aby jen popisoval, jací jsou. Kdyby nás nechal je více poznat a prožívat jejich životy skrze jejich slova, činy a jejich rozhodnutí. Způsob, jakým o nich vyprávěl, mi nedovolil k nim více proniknout, napojit se na ně. Bylo mi jedno, jak to s nimi dopadne. Měla jsem pocit, jako by se chtěl autor vytáhnout před čtenáři svými znalostmi o nacismu, válce, fungování tábora i vyhlazovacím procesu. Možná i proto mi pak příběh Mileny a Franze přišel tak plochý a odtažitý.

[Monika (care_book) · Rating 4 out of 5]

Bardzo bym chciała aby to zakończenie było inne 😔
Polecam ciekawie napisana historia miłosna, która nie miała racji bytu w tym tragicznym czasie.

[Z książką do łóżka · Rating 3 out of 5]

[OPINIA]
„Czerń i purpura” to historia miłości młodego esesmana z austriackiej prowincji do żydowskiej więźniarki osadzona w realiach życia obozowego. To przejmujący obraz walki o przetrwanie, ��wiadectwo upodlenia człowieka, pokazanie jak łatwo można zatrzeć granice własnej moralności i wyzbyć się sumienia. Choć to konkretne dzieło jest fikcją literacką, to jednak sam pomysł wzorowany jest na prawdziwej historii miłosnej z Auschwitz. To właśnie Franz Wunsch i Helena Citrónová są inspiracją do powieściowego Fanza i Mileny.
Główny bohater jest jednocześnie katem i wybawicielem, przez co czytelnik trwa w walce wewnętrznej, mierząc się z dezorientacją swoich uczuć. Bestialstwo powinno być bezwzględnie potępione, jednak zanim zostaniemy wrzuceni do paskudnego Auschwitz autor przedstawia nam te dwie znaczące postacie, kreuje je na naszych oczach, byśmy nie oceniali nikogo pochopnie – przedstawia ich najpierw jako zwykłych nastolatków, później jako młodych dorosłych naznaczonych różnymi wydarzeniami, które mają mniejszy lub większy wpływ na późniejsze zachowania i czyny. Choć wiem, że nic nie tłumaczy potworności czynów esesmanów, to jednak z czasem nabieramy delikatnej litości dla naszego bohatera tragicznego, który został wrzucony w sam środek zbrodni wojennych. Obserwujemy jego przemianę, obserwujemy jak ze zobojętniałego zbrodniarza zmienia się w kochającego człowieka, który dla swojej miłości jest w stanie poświęcić własne życie, mimo iż wie, że ta miłość nie ma szans na przetrwanie czy jawne odwzajemnienie. Milena natomiast jest usposobieniem dobra i silnej woli, wykorzystując swoją uprzywilejowaną pozycję stara się pomagać słabszym. To właśnie ta dwójka ocali wiele istnień. Choć książka napisana jest trochę chaotycznie, to jednak uważam, że sama historia jest warta poznania. Wielu się na niej wzruszy, jednocześnie silnie wzburzając na widok niesprawiedliwości losu.

[martucha czyta]

Chyba nigdy jeszcze nie czytałam książki wojennej w której opisy mnie tak przerażały. Moja głowa nie pojmuje zła, które niesie za sobą wojna.

Największy mój problem z tą książką jest taki, że zupełnie nie interesowały mnie losy głównej bohaterki, na tle tego co działo się w obozie nie mogłam "kibicować" jednej przypadkowej osobie.

Ciężko wystawić mi ocenę. Nie potrafię. Mimo tego, że książka jest fabularyzowana, to wydaje mi się, że każda z przedstawionych sytuacji mogła mieć miejsce.

[Mateusz · Rating 5 out of 5]

Pierwsza powieść Dutki w moich rękach i na pewno nie ostatnia. Przejmująca i zmuszająca do refleksji. Mimo niełatwego w pisarskiej profesji tematu, autor poradził sobie znakomicie. Nie ma tu na siłę wprowadzonego drastycznego piekła obozu zagłady, a jednak czytając Czerń i purpurę, czytelnik wie jakie piekło się tam odbywało. Ogromną zaletą jest na pewno wielowątkowość, która jeszcze bardziej uwiarygadnia fabułę. Ogromne gratulacje, powieść na pewno zostanie w moich myślach na długo...

[Tatiana · Rating 5 out of 5]

Táto kniha sa dostala do mojich 10 TOP kníh ever!!!!!!

[Daramegan · Rating 5 out of 5]

http://daramegan.cz/roman/cerna-a-pur...

[Oliwia · Rating 4 out of 5]

Absolutnie nie jestem w stanie zebrać myśli, żeby opisać co czuję po skończeniu tej książki

[molcia_czyta · Rating 4 out of 5]

Książka pokazuje że pomimo trudnych chwil jest szansa na chwilę jasności i czucia miłości

[Magdalena Wajda · Rating 5 out of 5]

Reklamowanie tej książki jako "powieści o zakazanej miłości SSmana i Żydówki", a takie zachęty widziałam, czyni jej krzywdę.
Owszem, tak, o tym ona też jest. Ale jest przede wszystkim głęboko humanistyczną opowieścią o człowieczeństwie i próbach jego zachowania w koszmarnej rzeczywistości obozu koncentracyjnego.
Autor pisze w sposób bardzo rzeczowy, wyważony, spokojny, prawie po reportersku. I na tym też polega siła tej książki, bo nie korzysta z taniego sentymentalizmu ani wymyślnych metafor - polega wyłącznie na mocy samej opowieści.
Bardzo wartościowa rzecz. Powinna zostać przetłumaczona na wiele języków i rozpowszechniana na świecie, ponieważ pokazuje grozę Auschwitz i Holocaustu w realistyczny sposób.

[Pája · Rating 5 out of 5]

Knížek s tématem druhé světvé války a Osvětimi jsem už četla mnoho, ale i tak mám pocit, že každá přinese něco nivého. Tentokrát se jedná o příběh mladé slovenské židovky Mileny, do které se v Osvětimi zamiloval člen SS. Je to inspirováno skutečností, ačkoliv je příběh hlavních hrdinů upravený, kniha by měli poskytnou i skutečné historické události. U čtení jsem mnohokrát měla husí kůži a hodn rozporuplné pocity. Rozhodně se jedná o silný příběh.

[Zołza_czyta · Rating 5 out of 5]

Czasami nie pomyślimy, że pewne historie mogły wydarzyć się naprawdę. Zwłaszcza podczas wojny wydają się nieprawdopodobne. Bo jak w tamtych czasach esesman mógł pokochać Żydówkę? Wydaje się niemożliwe, prawda? W przypadku „Czerni i purpury” wiemy, że ta historia z pewnością miała miejsce. Że ta jedna wydarzyła się na tysiąc procent.
Milena Zinger ma dwadzieścia lat. W 1939 roku dostała się na konserwatorium muzyczne w Bratysławie. Jej ojciec przed wojną był szanowanym prawnikiem. Wszystko się zmieniło, gdy rządy na Słowacji obejmuje ksiądz Józef Tiso, który był gorliwym poplecznikiem Adolfa Hitlera. Mimo, że na Słowacji nie powstają getta, które w których muszą mieszkać Żydzi to jednak ideologia Hitlera odbija się na nich w widoczny sposób. Muszą stać na końcu w kolejkach, nie mają żadnych praw. Są ludźmi drugiej kategorii. Rodzina Mileny rozpoczęła walkę o przeżycie w tych trudnych czasach. Nie wszystko jednak idzie tak jak powinno. Ojciec umiera, a matka ucieka do Węgier do starszej córki Róży. Milena sama próbuje przetrwać w Bratysławie. I do 1942 roku szło jej to dobrze, ale właśnie w tym roku do Auschwitz wyruszył pierwszy transport żydowskich kobiet, do którego Milena trafiła z powodu zemsty…
W Austrii, która należała do III Rzeszy żyje Franz Weimert. Jako nastolatek wstąpił do Hitlerjugend, a po śmierci starszego brata do SS. Wybór tej drogi dla Franza nie był oczywisty. Nie był przekonany od początku do ideologii nazizmu. Gdyby nie jedno wydarzenie w Kościele, które sprawiło, że młody chłopak zwątpił w Kościół, Boga i księży możliwe, że Franz nigdy nie wstąpił by żadnej z organizacji a potem do partii. Franz wychowywany był w rodzinie, którą rządziła jego babcia i to ona miała bardzo duży wpływ na jego religijność. Jednak odrzucenie i brak zrozumienia przez Kościół powoduje, że młody chłopak idzie w kierunku, w którym poszli jego koledzy i koleżanki. Trafia na front wschodni, gdzie zostaje ranny i przeniesiony do Auschwitz. Nie wiedział wtedy, że zaczyna pracę w największym piekle jakie człowiek może zgotować drugiemu człowiekowi. W tym piekle podczas swoich urodzin poznaje Żydówkę Milenę. Wtedy wszystko zaczyna się zmieniać…
Muszę przyznać, że Milena jako postać przypadła mi do gustu od razu. Twarda dziewczyna, która mimo swoich żydowskich korzeni nie bała się twardo stąpać po ziemi. Nie bała się w trakcie wojny sprzeciwiać silniejszym i podejmować pracę, aby mieć na i tak trudno dostępny kawałek chleba. Była zupełnym przeciwieństwem matki, która nie umiała zrozumieć, że to nie wina męża, że musieli zwolnić służbę, ale tego co stało się na świecie i jak zaczęli być traktowani Żydzi. Płakała nawet na to, że musi pozmywać. Ta postać bardzo mnie denerwowała, bo była słaba i myślała tylko o sobie. Niestety jednocześnie ją rozumiem. Czasami zbyt wielkie wychowanie w danej kulturze powoduje, że nawet w sytuacji zagrożenia życia nie jesteśmy w stanie porzucić tego co nam wpojono i do czego nas przyzwyczajono.
Postać Franza została pokazana od początku do końca. Jak zmieniało się jego postrzeganie świata, co wpłynęło na to, że podjął taką, a nie inną drogę w swoim życiu. To postać skomplikowana, ale też w pewnym stopniu słaba. Siłę pokazuje dopiero w Auschwitz w momencie poznania Mileny. Współczułam mu tego, co przeszedł. Tak po prostu po ludzku, bo możliwe, że gdyby w odpowiednim momencie dostał zrozumienie to jego życie potoczyłoby się inaczej, ale wtedy Milena najprawdopodobniej zginęłaby w Auschwitz…
„Czerń i purpura” to książka mocna i brutalna. Autor nie sili się na delikatność. Morderstwa w Auschwitz opisuje dosadnie, bez owijania w bawełnę. Wojciech Dutka postawił na brutalną rzeczywistość podczas, której nie raz czytelnik odwróci od książki wzrok i zrobi przerażoną minę na zdania opisujące dramat tamtego miejsca. Ta powieść wstrząsa czytelnikiem. Doceniam to, że powstają takie książki, które w swoich opisach są brutalne. Ta książka dotyczy II wojny światowej. Kilka miesięcy temu czytałam książkę Magdaleny Witkiewicz „Jeszcze się kiedyś spotkamy”, która również opisuje wydarzenia z tamtego okresu. Nie ma w niej tematu Auschwitz, ale Magdalena Witkiewicz zupełnie inaczej podeszła do tematu. Tamta książka jest bardziej subtelna. „Czerń i purpura” pozbawia czytelnika złudzeń, zabiera mu nadzieję. Pokazuje, jakie piekło na ziemi sprawił jeden człowiek swoją ideologią.
Nie zawiodłam się na tej książce. Nie mogłam jej odłożyć. Pierwszy raz od dłuższego czasu postanowiłam czytać niż iść spać, bo następnego dnia muszę iść do pracy. Już dawno tak nie miałam. Mocna i wstrząsająca, ale ja Wam ją polecam.
OCENA: 9/10
„Mechanizm nienawiści do innego zawsze był podobny. Żeby nienawidzić, należy najpierw odczłowieczyć, sprawić, że znienawidzony człowiek przestanie być człowiekiem, a stanie się robakiem tyleż groźnym, co niepotrzebnym. Wówczas nie będą działały żadne hamulce ani zasady moralne.” ~ Wojciech Dutka, Czerń i purpura, Warszawa 2019, s. 86.

[Chochlikowebooki · Rating 4 out of 5]

Wszystkie książki, które czytam co opowiadają historię z tamtego okresu drugiej wojny światowej sprawiają, że włosy stają na głowie, a zimny dreszcz przechodzi po ciele. Ta książka jest taka sama. Nadal nie mogę uwierzyć, że człowiek człowiekowi mógł tyle bólu, cierpienia zadać i skazać na śmierć. Pan Wojciech świetnie przedstawił realia tamtych wydarzeń, ale również pokazał nam historię dwoje osób, które nie miały szans aby ich uczucie mogło przetrwać i rozbudować się jeszcze bardziej.

Czy kat i ofiara mogli się w sobie zakochać? Czy taki związek między esesmanem, a żydówką miał racje bytu w obozie koncentracyjnym? Czy takiego człowieka jak Franz możemy rozgrzeszyć z tego co robił? Czy takich żołnierzy, esesmanów jak on było więcej?

To jest historia, która stawia trudne pytania. To jest historia, która nie powinna się wydarzyć, bo takie rzeczy nie powinny mieć miejsce. Nigdy nie powinno być wojny, nigdy nie powinny powstać obozy, nigdy nie powinni ludzie żyć w takich warunkach. I ta dwójka spotkała się w nieodpowiednim czasie, w nieodpowiednim miejscu.

Na pewno ta książka zostanie ze mną na bardzo, bardzo długo. Bardzo emocjonująca, pokazująca bestialstwo w tamtych czasach.

Książka, która sprawia, że sama nie wiem czy to co dzieje się z Franzem usprawiedliwia jego poczynania wcześniejsze do tych późniejszych. Ta historia daje nam naprawdę wiele, wiele do myślenia. Ale przepięknie jest napisana, te emocje wylewające się z kartek trafiają prosto w serce.

[Darja · Rating 3 out of 5]

No, tak tady se autorovi fakt nepovedlo mě zaujmout.
Zcela proti očekávání mi byl Franz víc sympatický než Milena a to už samo o sobě je špatně. Milena mě děsně štvala. Na jednu stranu byla odvážná, hrdá, tvrdohlavá, což bych normálně obdivovala, ale v jejím podání to kolikrát hraničilo s nedostatkem pudu sebezáchovy. Může být ráda, že za to svoje vystoupení na Franzových narozeninách nešla ke zdi! Franze naopak do jeho postavení dohnal jeden blbý kněz, kdyby zůstal katolíkem v malém rakouském městečku, nikdy by se z něj vrah nestal.

Co mi na knize ale vadilo nejvíc, je absolutní absence prožitku, je to spíš popis než vyprávění. A vzhledem k tomu, jaké téma kniha zpracovává... Byly tam občasné záblesky, například když byl Franz poprvé vybrán do popravčí čety nebo když v Osvětimi potkal řádovou sestru (plus pár dalších momentů, ale to bych vyzradila děj), ale to je dost málo. Za mě tak 2,5 *.

[Denisa Miluje Knihy · Rating 3 out of 5]

Neobvyklý příběh lásky z Osvětimi, který je inspirovaný skutečností. Jak to dopadne, když se příslušník SS zamiluje do židovské dívky?
Za mě byla kniha originální. Pár příběhů z Osvětimi jsem již přečetla, ale tento byl jiný. Bohužel mě tolik nezaujal, nehltala jsem stránku za stránkou, nezatajovala dech. Něco mi tam prostě scházelo, i když námět knihy, který je navíc podle skutečnosti, je skvělý.
Je to škoda, jelikož jsem od knihy čekala více a to se mi bohužel nedostalo. Možná kdybych v poslední době nečetla tolik knih, které se týkají Osvětimi, tak by na mě kniha udělala větší dojem. Ale ve srovnání s ostatními knihami se tak nestalo.
Knihu tak hodnotím jako průměrnou.

[ania · Rating 2 out of 5]

2,5/5⭐
takie trochę rozczarowanie

[Jadwiga Kapitan · Rating 5 out of 5]

Wspaniała książka.

[Teraesia · Rating 5 out of 5]

Niečo nádherné... už dávno som nečítala tak detailne a zároveň nežne spracovanú knihu tejto tématiky. Odporúčam ďalej.

[Alicja · Rating 5 out of 5]

…. Wow… przesiąknęłam tą historią do szpiku… już ciężko będzie zapomnieć. Mega dobra

[Joanna · Rating 4 out of 5]

A jednak da się napisać bardzo dobrą powieść osadzoną w realiach Auschwitz! „Czerń i Purpura” reklamowana jest jako historia miłości. I faktycznie wątek zakazanej i niebezpiecznej miłości jest tu istotny - wręcz kluczowy dla fabuły, jednak nie zdominował on całej książki. Dutka nie napisał kolejnego, tak bardzo ostatnio modnego, auschwitzowego romansidła. Ów wątek miłosny ma w „Czerni” zupełnie niespodziewaną, zaskakujacą i realistyczną postać. Wbrew opisom i hasłom z okładki nie można w przypadku tej powieści mówić o historii stricte związku miłosnego esesmana i Żydówki (bo taki nie istniał i w rzeczywistości w obozie zagłady istnieć nie miał prawa). Nie ma romantycznych spacerków za rączkę po zielonych trawkach Auschwitz. Nie ma „misiaczkowania”, „kotkowania” aniżadnych słodkich do porzygu wyznań miłosnych. Lizania się pod obozowymi drutami i seksów między krematoriami i barakami tez brak. Dutka postawił na realizm. W surowym, naturalistycznym (momentami czyta się to jak reportaż) stylu opisuje całe piekło życia obozowego. Z kart tej powieści wylewają się potworne, nieludzkie opisy realiów pobytu w Auschwitz. Zatem zamiast (wziętego z kosmosu) wesołego zbierania oświęcimskich kwiatków dostajemy „ciała oblepione brudem i ropą z ran” czy jeńców, którzy „zjadali wątrobę trzeciego, zbyt wychudzonego i wątłego, by się bronić. Pożerali jego wnętrzności wprost z brzucha, nie bacząc, że ofiara jeszcze żyła i drgała w przedśmiertelnych konwulsjach.”
Równie realistycznie udało się autorowi wykreować bohaterów. Pokuszę się tu o stwierdzenie iż są to postaci iście tragiczne. Ludzie z krwi i kości, skomplikowani i targani wewnętrznymi sprzecznościami. Weźmy chociażby głównego bohatera - Franza. Z jednej strony lodowaty esesman, bez chwili wahania wykonujący egzekucję na rampie, a z drugiej - człowiek w imię miłości ratujący przed zagładą Żydów, ryzykując przy tym własne nie tylko stanowisko, ale i życie. Czy Milena która cały czas swojemu uczuciu do Franza zaprzecza, wzbrania się przed nim, a jednak wikła się w ten zawiły związek, gdyż dostrzega wynikające z niego korzyści. Dziewczyna głupia nie jest i zdaje sobie sprawę, iż jest to prawdopodobnie dla niej i jej najbliższych jedyny sposób na przetrwanie obozowego horroru.
Nie napiszę, że jest to powieść wybitna, rewelacyjna czy wspaniała. W przypadku książek o tej tematyce są to określenia niestosowne. Również nie bawiłam się świetnie w czasie lektury. Na pewno nie był to miło i przyjemnie spędzony czas. Jednak nie żałuję ani jednej sekundy poświęconej tej książce. ”Czerń i Purpura” to książka, która zostaje z czytelnikiem na dłużej. Ciężka, mocna, okropnie przejmująca i wstrząsająca, poruszająca najgłębsze pokłady emocji. Bardzo doceniam taką realistyczną, chwilami przywodzącą na myśl solidny reportaż, beletrystykę obozową. Beletrystykę, w trakcie której czytania wkurw czytelnika nie jest skierowany na trywializującego trudny i bolesny temat i oszczędzającego na jakimkolwiek researchu leniwego autora, a na bestialskich, pozbawionych pierwiastka ludzkości odpowiedzialnych za Holocaust nazistów.

instagram | facebook | blog