What do you think?
Rate this book
Λώρα, η τελευταία των Μαρξ
Η ζωή και οι ιδέες της θρυλικής οικογένειας Μαρξ, η βιογραφική μυθιστορία ενός σπουδαίου ζευγαριού επαναστατών, για τους οποίους ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά ως τις μέρες μας.
Βρισκόμαστε στο Παρίσι τον Νοέμβριο του 1911. Ο Πωλ Λαφάργκ, πρώην βουλευτής των Σοσιαλιστών και η σύζυγός του Λώρα Μαρξ, κόρη του Καρλ Μαρξ, αυτοκτονούν στα υπνοδωμάτια της οικίας τους στην Ντραβέιγ, μιας αριστοκρατικής έπαυλης αγορασμένης με τα χρήματα της κληρονομιάς του Φρίντριχ Ένγκελς. Η είδηση για τη διπλή αυτοχειρία τους αφήνει άφωνο το διεθνές επαναστατικό κίνημα, εγείροντας μια σειρά από αναπάντητα ερωτηματικά. Η μυθιστορηματική ζωή των τριών τελευταίων ημερών του ζεύγους Λαφάργκ εναλλάσσεται με την ιστορική αφήγηση του παρελθόντος των δύο πρωτοπόρων σοσιαλιστών, με φόντο τα σπουδαιότερα γεγονότα που καθόρισαν την πορεία του σοσιαλιστικού κινήματος από τα μέσα του 19ου ως τις αρχές του 20ού αιώνα. Το μυθιστόρημα εξελίσσεται στη Βικτοριανή Αγγλία, την Πρωσία, την Ισπανία, την Κούβα, αλλά κυρίως στο Παρίσι: Το Παρίσι του Ναπολέοντα Γ΄, της ανάπλασης του βαρόνου Οσμάν, του γαλλοπρωσικού πολέμου, της Παρισινής Κομμούνας αλλά και της Μπελ Επόκ, των Παγκοσμίων Εκθέσεων, των καλλιτεχνικών σαλονιών, του Μονπαρνάς και της Μονμάρτρης των αρχών του 20ού αιώνα.
Βρισκόμαστε στο Παρίσι τον Νοέμβριο του 1911. Ο Πωλ Λαφάργκ, πρώην βουλευτής των Σοσιαλιστών και η σύζυγός του Λώρα Μαρξ, κόρη του Καρλ Μαρξ, αυτοκτονούν στα υπνοδωμάτια της οικίας τους στην Ντραβέιγ, μιας αριστοκρατικής έπαυλης αγορασμένης με τα χρήματα της κληρονομιάς του Φρίντριχ Ένγκελς. Η είδηση για τη διπλή αυτοχειρία τους αφήνει άφωνο το διεθνές επαναστατικό κίνημα, εγείροντας μια σειρά από αναπάντητα ερωτηματικά. Η μυθιστορηματική ζωή των τριών τελευταίων ημερών του ζεύγους Λαφάργκ εναλλάσσεται με την ιστορική αφήγηση του παρελθόντος των δύο πρωτοπόρων σοσιαλιστών, με φόντο τα σπουδαιότερα γεγονότα που καθόρισαν την πορεία του σοσιαλιστικού κινήματος από τα μέσα του 19ου ως τις αρχές του 20ού αιώνα. Το μυθιστόρημα εξελίσσεται στη Βικτοριανή Αγγλία, την Πρωσία, την Ισπανία, την Κούβα, αλλά κυρίως στο Παρίσι: Το Παρίσι του Ναπολέοντα Γ΄, της ανάπλασης του βαρόνου Οσμάν, του γαλλοπρωσικού πολέμου, της Παρισινής Κομμούνας αλλά και της Μπελ Επόκ, των Παγκοσμίων Εκθέσεων, των καλλιτεχνικών σαλονιών, του Μονπαρνάς και της Μονμάρτρης των αρχών του 20ού αιώνα.
376 pages, Paperback
First published April 22, 2013
2 people are currently reading
23 people want to read
About the author
Ζέφη Κόλια
9 books4 followersΗ Ζέφη Κόλια γεννήθηκε στον Πειραιά και μεγάλωσε στη Νίκαια. Έχει αρθρογραφήσει σε μια σειρά από πολιτικά, οικολογικά και λογοτεχνικά περιοδικά. Το πρώτο της μυθιστόρημα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κέδρος το 2000 και έκτοτε έχει εκδώσει τέσσερα μυθιστορήματα και ένα βιβλίο για μικρά και μεγάλα παιδιά, το "Ποπ Καφέ, το στέκι των παράξενων πλασμάτων". Έχει μεταφράσει για τις εκδόσεις Οξύ μια σειρά διηγημάτων του E. A. Πόε, με τίτλο "Ο μαύρος γάτος και άλλες ιστορίες". Διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί σε λογοτεχνικές συλλογές, εφημερίδες, περιοδικά και sites. Από το 1989 ως 1991 εργάστηκε στην Ελληνική Βουλή, με το κόμμα των Οικολόγων - Πράσινων και είναι ένα από τα ιδρυτικά μέλη του οικολογικού κινήματος στην Ελλάδα. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 4 of 4 reviews
November 5, 2017
Ως βιογραφική μυθιστορία συστήνεται (με συστολή) το βιβλίο αυτό της Ζέφης Κόλια, αλλά είναι πολύ περισσότερα. Είναι ένα συναρπαστικό οδοιπορικό στη ζωή, κυρίως, του Πωλ Λαφάργκ, γαμπρού του Καρλ Μαρξ, συγγραφέα του εμβληματικού έργου «Το δικαίωμα στην τεμπελιά», σοσιαλιστή ακτιβιστή, ενεργού αγωνιστή της Κομμούνας του Παρισιού, βουλευτή και διανοητή∙ και μια συγκλονιστική περιδίνηση στις τρεις τελευταίες μέρες της ζωής του Πωλ Λαφάργκ στο πλευρό της συζύγου του, Λώρας Μαρξ, στο παρισινό προάστιο της Ντραβέιγ, στην τελευταία εν ζωή κατοικία τους.
Είναι χαράματα Κυριακής, 26 Νοεμβρίου 1911, κι ο γεννημένος το 1842 Πωλ Λαφάργκ υλοποιεί την υπόσχεση που είχε δώσει στον εαυτό του πολλά χρόνια πριν: να μην ξεπεράσει τα εβδομήντα, να φύγει προτού τον καταβάλει το ανελέητο γήρας.
Η Λώρα Μαρξ, έχοντας ήδη αποχαιρετίσει τους γονείς και τα αδέλφια της, έχοντας πλέον μείνει η τελευταία των Μαρξ θα αποφασίσει να φύγει μαζί του. Αγαπούσε πολύ τον Πωλ για να τον αφήσει μόνο σ’ αυτό το τελευταίο ταξίδι. Στη ζωή και το θάνατο μαζί. Εκείνος κι εκείνη.
Εκείνος:
Γεννημένος στο Σαντιάγο ντε Κούβα, μοναχογιός των Φραντζέσκο Λαφάργκ και Ανν Βιρζινί, ευκατάστατων γαλλο-κρεολών της ακμάζουσας γαλλικής παροικίας αυτού του σπουδαίου λιμανιού της Καραϊβικής, ο Πάμπλο Λαφάργκ είχε τη σπάνια τύχη να ρέει στις φλέβες του αίμα τριών καταπιεσμένων φυλών: νέγρικο, ινδιάνικο και εβραϊκό∙ αλλά και τη σπάνια ευκαιρία να μάθει γράμματα σ’ ένα ακριβό, ιδιωτικό, εκπαιδευτήριο, όπου κυριαρχούσαν οι προοδευτικές ιδέες κι ο αγαπημένος δάσκαλος του νεαρού Λαφάργκ, ο ποιητής Πέδρο Σαντατσίλα, μέσα από φλογερούς στίχους, μεταλαμπάδευε στον μαθητή του το πάθος για ελευθερία και δικαιοσύνη. Όταν ο Πάμπλο γίνεται εννιά χρονών, η οικογένειά του αναγκάζεται να καταφύγει στη Γαλλία. Από εδώ και πέρα ο Πάμπλο θα λέγεται Πωλ.
«Μην είσαι τόσο λυπημένος, Παμπλίτο. Για το δικό σου το καλό φεύγουμε από την Κούβα, για να μεγαλώσεις στην Ευρώπη, μακριά απ’ τις φυτείες και τους σκλάβους, τις ταραχές και το μίσος, να συναναστραφείς τον πολιτισμένο κόσμο, να σπουδάσεις στην πιο λαμπρή πρωτεύουσα του κόσμου, το Παρίσι...».
Οι Λαφάργκ εγκαθίστανται στο Μπορντώ, όμως η ‘νέα γαλλική ζωή’ του Πωλ δεν ήταν όπως ακριβώς είχαν υποσχεθεί οι γονείς του. Η σχολική εκπαίδευση βασιζόταν στο τρίπτυχο Πατρίς – Θρησκεία – Αυτοκράτορας, στην κοινωνική κοσμιότητα κι έναν μακρύ κατάλογο καλών τρόπων που όφειλαν οι μαθητές να τηρούν ευλαβικά. Ο Πωλ δεν πίστευε σε τίποτε από όλα αυτά∙ πίστευε στην ελευθερία, τη δικαιοσύνη και τον ανθρωπισμό, όσα, δηλαδή, του είχαν διδάξει οι δάσκαλοί του στο Σαντιάγο. Η οικογένεια Λαφάργκ αποφασίζει πως είναι καλύτερα το νεαρότερο μέλος της να αλλάξει σχολείο κι ο Πωλ τελειώνει το λύκειο στο Κολέγιο της Τουλούζης, σ’ ένα σχολείο σύγχρονων αντιλήψεων, ανοιχτό στις επιστήμες και με μεγάλη ελευθερία σε θέματα παιδαγωγικής και πειθαρχίας.
Η προσδοκία της μητέρας του Πωλ να σπουδάσει ο γιος της στη λαμπρότερη πρωτεύουσα του κόσμου εκπληρώθηκε: ο Πωλ κατέφθασε στο Παρίσι το 1861 ως πρωτοετής φοιτητής της ιατρικής. Τότε που στα πανεπιστήμια φούντωνε το αντιδικτατορικό κίνημα με θεωρητικούς ηγέτες τους Μπλανκί και Προυντόν. Ο Λαφάργκ, γοητευμένος περισσότερο από τις θεωρίες του πατριάρχη του γαλλικού αναρχισμού (Προυντόν), στρατεύτηκε στο φοιτητικό κίνημα. Ώσπου, σε ένα φοιτητικό συνέδριο στη Λιέγη, όπου ο Λαφάργκ ήταν ένας από τους ομιλητές, ξέσπασαν ταραχές, διαδηλώσεις και συμπλοκές των φοιτητών με τη γαλλική αστυνομία. Ο Πωλ μαζί με τους συντρόφους του έκαιγαν τις γαλλικές σημαίες και στη θέση τους ανέμιζαν μαύρες. Το Ακαδημαϊκό Συμβούλιο του Πανεπιστημίου των Παρισίων θεώρησε την πράξη βέβηλη και αποφάσισε τον δια βίου αποκλεισμού του Λαφάργκ από τα Πανεπιστήμια των Παρισίων και τη διετή απαγόρευση φοίτησής του σε οποιοδήποτε πανεπιστήμιο της Γαλλίας. Έτσι, ο νεαρός αναρχικός Λαφάργκ κατέφυγε στο Λονδίνο, όπου γνωρίστηκε με τους Κάρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, ενστερνίστηκε τις ιδέες τους περί επιστημονικού σοσιαλισμού, και γνώρισε εκείνη, τη Λώρα Μαρξ.
Εκείνη:
Η Λώρα Μαρξ γεννήθηκε το 1845 στις Βρυξέλλες. Ήταν το δεύτερο παιδί του Καρλ Μαρξ και της Τζέννη Φον Βεστφάλεν. Είχε προηγηθεί η γέννηση της Τζέννη (Τζέννιχεν) Μαρξ, στο Παρίσι, ένα χρόνο πριν, κι ακολούθησε στις Βρυξέλλες η γέννηση του Έντγκαρ (Μους) Μαρξ το 1847 και του Γκουίντο Μαρξ το 1849. Ούτε στο Παρίσι, ούτε και στις Βρυξέλλες όμως, ήταν έτοιμοι να αποδεχτούν τις επαναστατικές ιδέες του Καρλ Μαρξ και την μαχητική αρθογραφία του ενάντια στον απολυταρχισμό και την ατομική ιδιοκτησία. Η περιπέτεια των εξοριών είχε ξεκινήσει κι ο δρόμος της προσφυγιάς έφερε την οικογένεια Μαρξ στο Λονδίνο, σε ένα φτωχόσπιτο στην Ντιν Στριτ. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης εκεί, στοίχησαν στην οικογένεια Μαρξ τρία νεκρά παιδιά. Πρώτα έφυγε ο Γκουίντο, από βαριά πνευμονία, πριν καν περπατήσει, μετά η Φραντζέσκα, το πέμπτο παιδί της οικογένειας, που γεννήθηκε και πέθανε σαν το κρινάκι της άνοιξης [Δεν είχαν ούτε μια πένα να πληρώσουν για την κηδεία του. Ένας γάλλος πρόσφυγας τους λυπήθηκε και τους έδωσε μερικά σελίνια για να μπορέσουν να τη θάψουν. Έζησε χωρίς κρεβάτι, πέθανε χωρίς φέρετρο], και, τέλος, ο Έντγκαρ, από φυματίωση, σε ηλικία οκτώ ετών. Έξι δύσκολα χρόνια, έξι χρόνια πέτρινα, μέχρι που η κληρονομιά της μητέρας της Τζέννη Μαρξ δίνει τη δυνατότητα στην οικογένεια να εγκαταλείψει το Σόχο και να εγκατασταθεί σε μια διώροφη, ευρύχωρη κατοικία στα περίχωρα του Χάμπστεντ Χιθ. Η τύχη επιτέλους τους χαμογέλασε και τους χαμογέλασε ξανά λίγο αργότερα, όταν, χάρη στην κληρονομιά της μητέρας του Καρλ Μαρξ, η οικογένεια μετακόμισε σε ένα ακόμη μεγαλύτερο σπίτι, σε μια καλή συνοικία του Λονδίνου. Εκεί που εκείνος γνώρισε εκείνη.
Η Λώρα Μαρξ: μια καλλονή με άψογη αγγλική ανατροφή. Έπαιζε πιάνο, μιλούσε τρεις ξένες γλώσσες, απάγγελε απέξω ολόκληρα χωρία από Όμηρο και Σαίξπηρ, και ίππευε σαν αμαζόνα. «Ξανθιά και ροδαλή, με πυκνά, χρυσά μαλλιά όπου μέσα τους μοιάζει να έχει καταφύγει ο δύων ήλιος», έτσι περιέγραψε ο Πωλ τη Λώρα στους γονείς του, όταν τους ανακοίνωσε ότι ετοιμαζόταν να την αρραβωνιαστεί.
1868. Ο Πωλ Λαφάργκ κι η Λώρα Μαρξ παντρεύονται στο Λονδίνο και μετακομίζουν στο Παρίσι. Εκείνος για να εξασκήσει την ιατρική, αφού πρώτα αναγνώριζαν το βρετανικό πτυχίο του, εκείνη για να γεννήσει το πρώτο τους παιδί. Τα χτυπήματα της μοίρας, όμως, ήταν απανωτά (και) για το ζεύγος Λαφάργκ. Τη γέννηση του πρωτότοκου αγοριού τους, του Σαρλ-Ετιένν, διαδέχτηκε η πρόωρη γέννηση ενός δεύτερου παιδιού, της Τζέννη, η οποία πέθανε πρόωρα πριν καν γίνει τριών μηνών, κι ενός τρίτου παιδιού, του Μαρκ-Λωράν, που πέθανε έξι μηνών από παιδική ασθένεια. Το 1872, σε ηλικία τρεισήμισι ετών, προσβεβλημένος από χολέρα, πέθανε κι ο Σαρλ-Ετιένν.
Η Λώρα έχασε για πάντα τη χαρά της ζωής∙ η θλίψη αποτυπώθηκε σαν μόνιμο χαρακτηριστικό στο άλλοτε ευχάριστο πρόσωπό της. Όσο για τον Πωλ, εγκατέλειψε οριστικά την προοπτική του ιατρικού επαγγέλματος, απογοητευμένος από την επιστήμη η οποία δεν κατάφερε να σώσει ούτε ένα από τα παιδιά του. Είχαν αποκτήσει τρία παιδιά σε τέσσερα χρόνια∙ τα έχασαν και τα τρία. Δεν θα προσπαθούσαν ποτέ να αποκτήσουν άλλα. Το πένθιμο καλοκαίρι του 1872 το ζεύγος Λαφάργκ πήρε την απόφαση να αφιερώσει την υπόλοιπη ζωή του στη μαρξιστική δράση∙ παιδιά τους θα ήταν πλέον οι προλετάριοι όλου του κόσμου.
Η κοινή ζωή του Πωλ και της Λώρας Λαφάργκ ήταν το λιγότερο πολυκύμαντη. Οι προσδοκίες συνήθως παραχωρούσαν τη θέση τους σε βαθιές απογοητεύσεις, κι οι αγωνίες κι οι πίκρες δεν έλειψαν ποτέ από την καθημερινότητά τους. Ένας συγκλονιστικός βίος ήταν ομολογουμένως ο κοινός βίος των Λαφάργκ, έμπλεος αντιφάσεων. Ο Πωλ εξόριστος, ο Πωλ πολιτικός κρατούμενος, αλλά κι ο Πωλ βουλευτής. Ανιδιοτελής, αφοσιωμένος στον αγώνα μέχρι τέλους. Όταν εκείνος αποφάσισε να διαβεί τα σύνορα του κόσμου μαζί με εκείνη, σφραγίζοντας το τέλος μιας ολόκληρης εποχής.
«Πεθαίνω με την αγαλλίαση της βεβαιότητας ότι στο εγγύς μέλλον η υπόθεση στην οποία αφοσιώθηκα εδώ και σαράντα πέντε χρόνια θα θριαμβεύσει».
4,5 ολοπόρφυρα αστέρια (με ευθυκρισία, ανυστερόβουλα).
Είναι χαράματα Κυριακής, 26 Νοεμβρίου 1911, κι ο γεννημένος το 1842 Πωλ Λαφάργκ υλοποιεί την υπόσχεση που είχε δώσει στον εαυτό του πολλά χρόνια πριν: να μην ξεπεράσει τα εβδομήντα, να φύγει προτού τον καταβάλει το ανελέητο γήρας.
Η Λώρα Μαρξ, έχοντας ήδη αποχαιρετίσει τους γονείς και τα αδέλφια της, έχοντας πλέον μείνει η τελευταία των Μαρξ θα αποφασίσει να φύγει μαζί του. Αγαπούσε πολύ τον Πωλ για να τον αφήσει μόνο σ’ αυτό το τελευταίο ταξίδι. Στη ζωή και το θάνατο μαζί. Εκείνος κι εκείνη.
Εκείνος:
Γεννημένος στο Σαντιάγο ντε Κούβα, μοναχογιός των Φραντζέσκο Λαφάργκ και Ανν Βιρζινί, ευκατάστατων γαλλο-κρεολών της ακμάζουσας γαλλικής παροικίας αυτού του σπουδαίου λιμανιού της Καραϊβικής, ο Πάμπλο Λαφάργκ είχε τη σπάνια τύχη να ρέει στις φλέβες του αίμα τριών καταπιεσμένων φυλών: νέγρικο, ινδιάνικο και εβραϊκό∙ αλλά και τη σπάνια ευκαιρία να μάθει γράμματα σ’ ένα ακριβό, ιδιωτικό, εκπαιδευτήριο, όπου κυριαρχούσαν οι προοδευτικές ιδέες κι ο αγαπημένος δάσκαλος του νεαρού Λαφάργκ, ο ποιητής Πέδρο Σαντατσίλα, μέσα από φλογερούς στίχους, μεταλαμπάδευε στον μαθητή του το πάθος για ελευθερία και δικαιοσύνη. Όταν ο Πάμπλο γίνεται εννιά χρονών, η οικογένειά του αναγκάζεται να καταφύγει στη Γαλλία. Από εδώ και πέρα ο Πάμπλο θα λέγεται Πωλ.
«Μην είσαι τόσο λυπημένος, Παμπλίτο. Για το δικό σου το καλό φεύγουμε από την Κούβα, για να μεγαλώσεις στην Ευρώπη, μακριά απ’ τις φυτείες και τους σκλάβους, τις ταραχές και το μίσος, να συναναστραφείς τον πολιτισμένο κόσμο, να σπουδάσεις στην πιο λαμπρή πρωτεύουσα του κόσμου, το Παρίσι...».
Οι Λαφάργκ εγκαθίστανται στο Μπορντώ, όμως η ‘νέα γαλλική ζωή’ του Πωλ δεν ήταν όπως ακριβώς είχαν υποσχεθεί οι γονείς του. Η σχολική εκπαίδευση βασιζόταν στο τρίπτυχο Πατρίς – Θρησκεία – Αυτοκράτορας, στην κοινωνική κοσμιότητα κι έναν μακρύ κατάλογο καλών τρόπων που όφειλαν οι μαθητές να τηρούν ευλαβικά. Ο Πωλ δεν πίστευε σε τίποτε από όλα αυτά∙ πίστευε στην ελευθερία, τη δικαιοσύνη και τον ανθρωπισμό, όσα, δηλαδή, του είχαν διδάξει οι δάσκαλοί του στο Σαντιάγο. Η οικογένεια Λαφάργκ αποφασίζει πως είναι καλύτερα το νεαρότερο μέλος της να αλλάξει σχολείο κι ο Πωλ τελειώνει το λύκειο στο Κολέγιο της Τουλούζης, σ’ ένα σχολείο σύγχρονων αντιλήψεων, ανοιχτό στις επιστήμες και με μεγάλη ελευθερία σε θέματα παιδαγωγικής και πειθαρχίας.
Η προσδοκία της μητέρας του Πωλ να σπουδάσει ο γιος της στη λαμπρότερη πρωτεύουσα του κόσμου εκπληρώθηκε: ο Πωλ κατέφθασε στο Παρίσι το 1861 ως πρωτοετής φοιτητής της ιατρικής. Τότε που στα πανεπιστήμια φούντωνε το αντιδικτατορικό κίνημα με θεωρητικούς ηγέτες τους Μπλανκί και Προυντόν. Ο Λαφάργκ, γοητευμένος περισσότερο από τις θεωρίες του πατριάρχη του γαλλικού αναρχισμού (Προυντόν), στρατεύτηκε στο φοιτητικό κίνημα. Ώσπου, σε ένα φοιτητικό συνέδριο στη Λιέγη, όπου ο Λαφάργκ ήταν ένας από τους ομιλητές, ξέσπασαν ταραχές, διαδηλώσεις και συμπλοκές των φοιτητών με τη γαλλική αστυνομία. Ο Πωλ μαζί με τους συντρόφους του έκαιγαν τις γαλλικές σημαίες και στη θέση τους ανέμιζαν μαύρες. Το Ακαδημαϊκό Συμβούλιο του Πανεπιστημίου των Παρισίων θεώρησε την πράξη βέβηλη και αποφάσισε τον δια βίου αποκλεισμού του Λαφάργκ από τα Πανεπιστήμια των Παρισίων και τη διετή απαγόρευση φοίτησής του σε οποιοδήποτε πανεπιστήμιο της Γαλλίας. Έτσι, ο νεαρός αναρχικός Λαφάργκ κατέφυγε στο Λονδίνο, όπου γνωρίστηκε με τους Κάρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, ενστερνίστηκε τις ιδέες τους περί επιστημονικού σοσιαλισμού, και γνώρισε εκείνη, τη Λώρα Μαρξ.
Εκείνη:
Η Λώρα Μαρξ γεννήθηκε το 1845 στις Βρυξέλλες. Ήταν το δεύτερο παιδί του Καρλ Μαρξ και της Τζέννη Φον Βεστφάλεν. Είχε προηγηθεί η γέννηση της Τζέννη (Τζέννιχεν) Μαρξ, στο Παρίσι, ένα χρόνο πριν, κι ακολούθησε στις Βρυξέλλες η γέννηση του Έντγκαρ (Μους) Μαρξ το 1847 και του Γκουίντο Μαρξ το 1849. Ούτε στο Παρίσι, ούτε και στις Βρυξέλλες όμως, ήταν έτοιμοι να αποδεχτούν τις επαναστατικές ιδέες του Καρλ Μαρξ και την μαχητική αρθογραφία του ενάντια στον απολυταρχισμό και την ατομική ιδιοκτησία. Η περιπέτεια των εξοριών είχε ξεκινήσει κι ο δρόμος της προσφυγιάς έφερε την οικογένεια Μαρξ στο Λονδίνο, σε ένα φτωχόσπιτο στην Ντιν Στριτ. Οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης εκεί, στοίχησαν στην οικογένεια Μαρξ τρία νεκρά παιδιά. Πρώτα έφυγε ο Γκουίντο, από βαριά πνευμονία, πριν καν περπατήσει, μετά η Φραντζέσκα, το πέμπτο παιδί της οικογένειας, που γεννήθηκε και πέθανε σαν το κρινάκι της άνοιξης [Δεν είχαν ούτε μια πένα να πληρώσουν για την κηδεία του. Ένας γάλλος πρόσφυγας τους λυπήθηκε και τους έδωσε μερικά σελίνια για να μπορέσουν να τη θάψουν. Έζησε χωρίς κρεβάτι, πέθανε χωρίς φέρετρο], και, τέλος, ο Έντγκαρ, από φυματίωση, σε ηλικία οκτώ ετών. Έξι δύσκολα χρόνια, έξι χρόνια πέτρινα, μέχρι που η κληρονομιά της μητέρας της Τζέννη Μαρξ δίνει τη δυνατότητα στην οικογένεια να εγκαταλείψει το Σόχο και να εγκατασταθεί σε μια διώροφη, ευρύχωρη κατοικία στα περίχωρα του Χάμπστεντ Χιθ. Η τύχη επιτέλους τους χαμογέλασε και τους χαμογέλασε ξανά λίγο αργότερα, όταν, χάρη στην κληρονομιά της μητέρας του Καρλ Μαρξ, η οικογένεια μετακόμισε σε ένα ακόμη μεγαλύτερο σπίτι, σε μια καλή συνοικία του Λονδίνου. Εκεί που εκείνος γνώρισε εκείνη.
Η Λώρα Μαρξ: μια καλλονή με άψογη αγγλική ανατροφή. Έπαιζε πιάνο, μιλούσε τρεις ξένες γλώσσες, απάγγελε απέξω ολόκληρα χωρία από Όμηρο και Σαίξπηρ, και ίππευε σαν αμαζόνα. «Ξανθιά και ροδαλή, με πυκνά, χρυσά μαλλιά όπου μέσα τους μοιάζει να έχει καταφύγει ο δύων ήλιος», έτσι περιέγραψε ο Πωλ τη Λώρα στους γονείς του, όταν τους ανακοίνωσε ότι ετοιμαζόταν να την αρραβωνιαστεί.
1868. Ο Πωλ Λαφάργκ κι η Λώρα Μαρξ παντρεύονται στο Λονδίνο και μετακομίζουν στο Παρίσι. Εκείνος για να εξασκήσει την ιατρική, αφού πρώτα αναγνώριζαν το βρετανικό πτυχίο του, εκείνη για να γεννήσει το πρώτο τους παιδί. Τα χτυπήματα της μοίρας, όμως, ήταν απανωτά (και) για το ζεύγος Λαφάργκ. Τη γέννηση του πρωτότοκου αγοριού τους, του Σαρλ-Ετιένν, διαδέχτηκε η πρόωρη γέννηση ενός δεύτερου παιδιού, της Τζέννη, η οποία πέθανε πρόωρα πριν καν γίνει τριών μηνών, κι ενός τρίτου παιδιού, του Μαρκ-Λωράν, που πέθανε έξι μηνών από παιδική ασθένεια. Το 1872, σε ηλικία τρεισήμισι ετών, προσβεβλημένος από χολέρα, πέθανε κι ο Σαρλ-Ετιένν.
Η Λώρα έχασε για πάντα τη χαρά της ζωής∙ η θλίψη αποτυπώθηκε σαν μόνιμο χαρακτηριστικό στο άλλοτε ευχάριστο πρόσωπό της. Όσο για τον Πωλ, εγκατέλειψε οριστικά την προοπτική του ιατρικού επαγγέλματος, απογοητευμένος από την επιστήμη η οποία δεν κατάφερε να σώσει ούτε ένα από τα παιδιά του. Είχαν αποκτήσει τρία παιδιά σε τέσσερα χρόνια∙ τα έχασαν και τα τρία. Δεν θα προσπαθούσαν ποτέ να αποκτήσουν άλλα. Το πένθιμο καλοκαίρι του 1872 το ζεύγος Λαφάργκ πήρε την απόφαση να αφιερώσει την υπόλοιπη ζωή του στη μαρξιστική δράση∙ παιδιά τους θα ήταν πλέον οι προλετάριοι όλου του κόσμου.
Η κοινή ζωή του Πωλ και της Λώρας Λαφάργκ ήταν το λιγότερο πολυκύμαντη. Οι προσδοκίες συνήθως παραχωρούσαν τη θέση τους σε βαθιές απογοητεύσεις, κι οι αγωνίες κι οι πίκρες δεν έλειψαν ποτέ από την καθημερινότητά τους. Ένας συγκλονιστικός βίος ήταν ομολογουμένως ο κοινός βίος των Λαφάργκ, έμπλεος αντιφάσεων. Ο Πωλ εξόριστος, ο Πωλ πολιτικός κρατούμενος, αλλά κι ο Πωλ βουλευτής. Ανιδιοτελής, αφοσιωμένος στον αγώνα μέχρι τέλους. Όταν εκείνος αποφάσισε να διαβεί τα σύνορα του κόσμου μαζί με εκείνη, σφραγίζοντας το τέλος μιας ολόκληρης εποχής.
«Πεθαίνω με την αγαλλίαση της βεβαιότητας ότι στο εγγύς μέλλον η υπόθεση στην οποία αφοσιώθηκα εδώ και σαράντα πέντε χρόνια θα θριαμβεύσει».
4,5 ολοπόρφυρα αστέρια (με ευθυκρισία, ανυστερόβουλα).
November 16, 2015
Ίσως το καλύτερο ελληνικό μυθιστόρημα που διάβασα τον τελευταίο καιρό, αν και πρόκειται περισσότερο για μυθιστορηματική βιογραφία. Η συγγραφέας βασίζεται σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα και τα διανθίζει με περιστατικά της φαντασίας της. Μας μεταφέρει στους κύκλους των επαναστατών σοσιαλιστών του 19ου αιώνα και στα ενδότερα της οικογενειακής ζωής του Καρλ Μαρξ, μας αφηγείται για τη φτώχεια, τις διώξεις, τις εσωτερικές συγκρούσεις και την τελική διάσπαση εντός του ριζοσπαστικού κινήματος. Δεν είναι να απορεί κανεί�� για τον αέναο κατακερματισμό της αριστεράς! Η δε Λώρα είναι μια ηρωίδα που δεν ξεχνάς εύκολα: τρυφερή και ψυχρή ταυτόχρονα, ερωτευμένη έως τέλους με τον Πωλ Λαφάργκ. Νομίζω οτι ένα βιβλίο έχει πετύχει τον στόχο του όταν, αφού το διαβάσεις, σκέφτεσαι τους ήρωες σαν παλιούς σου φίλους. Και αυτό το βιβλίο το κατάφερε!
July 31, 2024
Ενδιαφέρουσα μίξη μυθοπλασίας και ιστοριογραφίας, πολύ ενδιαφέρουσα πλοκή που την καθιστά ακόμα πιο συναρπαστική το γεγονός ότι είναι αληθινά ιστορικά γεγονότα.
Ο τρόπος αφήγησης κάνει χρονικά πίσω-μπρος και την ιστορία συνθέτει ένα παζλ που όμως είναι ωραία δοσμένο χωρίς να κουράζει στην ανάγνωση.
Ο τρόπος γραφής της Ζέφης Κολιάς είναι στρωτός αλλά δεν δρέπει ιδιαίτερες δάφνες στην τεχνική της - αρκετά δημοσιογραφικός και με μπόλικα λογοτεχνικά κλισέ.
Ο τρόπος αφήγησης κάνει χρονικά πίσω-μπρος και την ιστορία συνθέτει ένα παζλ που όμως είναι ωραία δοσμένο χωρίς να κουράζει στην ανάγνωση.
Ο τρόπος γραφής της Ζέφης Κολιάς είναι στρωτός αλλά δεν δρέπει ιδιαίτερες δάφνες στην τεχνική της - αρκετά δημοσιογραφικός και με μπόλικα λογοτεχνικά κλισέ.
March 27, 2019
Δεν είμαι σίγουρη για το πως να αξιολογήσω αυτό το βιβλίο. Η συγγραφέας προσπάθησε να το χωρίσει σε ζεύγη, κάθε κομμάτι της ημέρας πριν τον θάνατο Μαρξ - Λαφάργκ (το πιο μυθιστορηματικό μέρος του κειμένου), ακολουθούσε ένα κομμάτι εκλαϊκευμένης ιστορίας, γεμάτο πληροφορίες για διάφορες φιγούρες, μέρη και γεγονότα της εποχής.
Το "ιστορικό" ας πούμε πλαίσιο ήταν αρκετά ενδιαφέρον ως προς το ότι θα μπορούσε να κάνει κάποιον να ενδιαφερθεί να ψάξει περαιτέρω έργα και βιογραφίες. Η προσπάθεια όμως να περιγράψει την φανταστική, μυθιστορηματική δράση, ήταν μάλλον μια αποτυχία.
Απλοϊκή, και πολλές φορές δήθεν διαισθητική (;) γλώσσα (παράδειγμα: "Οταν η πριγκίπισσα των πάγων ένιωσε να λιώνει στην τροπική αγκαλιά του φλογερού κρεολού, ήξερε ότι αυτό θα κρατούσε για πάντα" ή "Η Λώρα κοίταξε άλλη μια φορά ερωτηματικά τον Πωλ, αλλά η σπίθα στο κρεολό βλέμμα του δεν της άφησε περιθώρια να το ξανασκεφτεί" -λίγο 50 αποχρώσεις του γκρι;-) χωρίς να έχει πάντα ροή και συνοχή.
Για να είμαι ειλικρινής βέβαια, δεν ασχολείται όλο το κείμενο με το φλογερό ταμπεραμέντο του κρεολού Λαφάργκ (οι περιγραφές δεν βελτιώνονται πολύ όμως).
Δύο αστεράκια επειδή παρ' όλα αυτά φαίνεται ότι έχει γίνει μια κάποια έρευνα για να γραφτεί και έμαθα κάποια πράγματα με αφορμή αυτό.
Το "ιστορικό" ας πούμε πλαίσιο ήταν αρκετά ενδιαφέρον ως προς το ότι θα μπορούσε να κάνει κάποιον να ενδιαφερθεί να ψάξει περαιτέρω έργα και βιογραφίες. Η προσπάθεια όμως να περιγράψει την φανταστική, μυθιστορηματική δράση, ήταν μάλλον μια αποτυχία.
Απλοϊκή, και πολλές φορές δήθεν διαισθητική (;) γλώσσα (παράδειγμα: "Οταν η πριγκίπισσα των πάγων ένιωσε να λιώνει στην τροπική αγκαλιά του φλογερού κρεολού, ήξερε ότι αυτό θα κρατούσε για πάντα" ή "Η Λώρα κοίταξε άλλη μια φορά ερωτηματικά τον Πωλ, αλλά η σπίθα στο κρεολό βλέμμα του δεν της άφησε περιθώρια να το ξανασκεφτεί" -λίγο 50 αποχρώσεις του γκρι;-) χωρίς να έχει πάντα ροή και συνοχή.
Για να είμαι ειλικρινής βέβαια, δεν ασχολείται όλο το κείμενο με το φλογερό ταμπεραμέντο του κρεολού Λαφάργκ (οι περιγραφές δεν βελτιώνονται πολύ όμως).
Δύο αστεράκια επειδή παρ' όλα αυτά φαίνεται ότι έχει γίνει μια κάποια έρευνα για να γραφτεί και έμαθα κάποια πράγματα με αφορμή αυτό.
Displaying 1 - 4 of 4 reviews