Met open ogen, oren en neus – en een recordertje onder handbereik – reed Tijs van den Boomen duizenden kilometers snelweg. Als een spiegelbeeld van het tv-programma Weg van de snelweg concentreerde hij zich op de linten van asfalt en op de tankstations, seksontmoetingsplaatsen, golfbanen, hotels, autosloperijen. Hij luisterde naar handelsreizigers, dagjesmensen, vrachtwagenchauffeurs, wegwerkers, politieagenten. In Asfaltreizen doet hij verslag van zijn odyssee. De snelweg wordt steeds opgeruimder en aangeharkter, constateert Van den Boomen, de vervinexing krijgt ook de snelweg in haar greep. Nóg is er langs de snelwegen veel te zien, maar ga vooral snel zelf kijken. Want dit boek verandert langzaam van een reisgids in een geschiedenisboek. Speciaal voor dit e-boek uitgebreid met een extra hoofdstuk over de drukste weg van Nederland: de A4.
Freelancejournalist Tijs van den Boomen (1960) is gespecialiseerd in de openbare ruimte, het domein dat zich uitstrekt van snelwegen tot begraafplaatsen, van jaren-vijftigwijken tot bedrijventerreinen, van landschappen tot parkeerplaatsen. Het gaat hem om de alledaagse plekken die tezamen Nederland vormen, de plekken waar je zonder toestemming van voorlichters of beveiligingsbeambten terechtkunt, kortom de plekken waar je burgerschap voldoet als entreebewijs.
Eens in de zoveel tijd heb ik de onbedwingbare neiging om een literair equivalent van een road movie te lezen. Dat kan best goed uitpakken — zie https://www.goodreads.com/review/show... — maar in dit geval viel het tegen. “Nederland is te klein voor een road song”, stelt de schrijver, maar dat is helaas pas bijna halverwege het boek, wanneer je doorhebt dat deze verzameling van eerder gepubliceerde longreads en feuilletons steeds hetzelfde stramien volgt: man rijdt vooraf bedachte route, stopt af en toe, praat daar met mensen, en komt vooral met een enorme lading faits divers. Dat is even interessant (bijvoorbeeld voor een longread), maar voor een boek is het teveel.
Een bundeling van 6 verhalen over de snelweg, op verschillende schaalniveaus. Van alles op en rondom het knooppunt Kleinpolderplein tot en met de gehele E3, ooit de naam voor de snelweg van Finland naar Portugal. De stukken zijn eerder gepubliceerd in verschillende kranten en weekbladen. En zo lezen ze ook: veel sfeerindrukken en het kabbelt allemaal wat voort. Wandeljournalistiek. Geschreven door een beschouwer, geen deelnemer. Maar het ontbreekt aan een kop of staart. En ik mis de foto's die de krant er vrijwel zeker bij afgedrukt zou hebben. Nu, zo'n 15 jaar nadat de stukken voor het eerst werden gepubliceerd, lijken ze meer op jonge geschiedenisverhalen dan dat ze een actueel beeld geven. Het tankstation met supermarkt was toen een noviteit en volop in opkomst. Tegenwoordig zul je goed je best moeten doen als je een bloemkool wilt kopen bij de Shell. Hetzelfde geldt voor de kantoorlocaties. Toen trok elk zichzelf respecterend bedrijf naar de snelweg en wilde je je niet vestigen in het centrum van een stad. Nu zie je alweer een omgekeerde beweging ontstaan. In het laatste verhaal uit de e-boekversie zoomt hij in op de A4 en kiest hij voor een andere insteek. Minder wandelen langs de tankstations en rafelrandjes en meer duiding op verschillende vlakken: het economisch belang, de politieke route naar verlenging en de juridische hobbels die daarbij genomen moeten worden. Dat maakt dit verhaal voor mij meteen het sterkste van de zes. De andere verhalen zijn inderdaad beter op hun plek in een reportagereeks in de krant.