A Dieu vat

by Jean-Michel Guenassia

«On ne choisit rien, on ne fait que mettre ses pas dans le chemin tracé, on accomplit toujours ce que l’on est.»



C’est dans l’euphorie d’un monde à reconstruire, en 1924, qu’Irène rencontre Georges. Elle est serveuse, il est menuisier aux studios de cinéma, et ressemble à s’y méprendre à Rudolph Valentino, ce qui en chavire plus d’une. Le temps d’une valse sur les bords de Marne, ils tombent amoureux.

Leur fille aînée, Arlène, fera partie pendant son enfance du carré magique : à ses côtés, il y aura Daniel, qui se destine à Saint-Cyr, et Thomas et Marie, les jumeaux de bonne famille. Ils sont inséparables. Mais Arlène n’est pas comme eux. Malgré son humble extraction, elle va s’évertuer à être l’une des premières femmes ingénieurs atomiques en France.

Ce qui n’est pas sans embûches. Ce qui n’est pas sans sacrifices.

Chassé-croisé d’amours éperdues, de destinées funestes et de rendez-vous manqués sur fond de bouleversements sociaux et politiques, À dieu vat est aussi l’épopée d’un siècle : celui d’une jeunesse fracassée par trois guerres successives, des filles qui voulurent échapper à leur condition, et des gens modestes qui eurent de l’ambition.

Genres: Roman

477 pages, Kindle Edition

Published September 1, 2025

About the author

Jean-Michel Guenassia est un écrivain français, né en 1950 à Alger. Son roman Le Club des incorrigibles optimistes a obtenu le Prix Goncourt des lycéens en novembre 2009.

Avocat pendant six ans, Jean-Michel Guenassia vit de sa plume en écrivant des scénarios pour la télévision. Il publie un roman policier en 1986, Pour cent millions (éditions Liana Lévi, prix Michel-Lebrun), dont il dit « Je ne le renie pas,... mais je n'ai pas donné suite, il me fallait autre chose », puis fait jouer quelques pièces de théâtre, notamment Grand, beau, fort, avec des yeux noirs brûlants..., en 2008 à Avignon. Son éditeur Albin Michel présente cependant Le Club des incorrigibles optimistes publié en 2009 comme le premier roman d'un inconnu de 59 ans.

En 2012, il publie un second roman, La Vie rêvée d'Ernesto G.

Reviews

[pastafloraki · Rating 5 out of 5]

Κλασσικος γκενασσια - οριακό 5αρακι, κυριως γιατί για άλλη μια φορά το βιβλίο κύλησε αβίαστα

[Bosorka · Rating 4 out of 5]

Klub nenapravitelných optimistů mě před léty doslova uhranul. Stejně tak jsem hltala i jeho pokračování. Rozsáhlé romány napříč dlouhou dobou jsou prostě něco pro mě, a tak si mě získal i tento - Děj se vůle boží. A zase si říkám to, co jsem si pomyslela po přečtění "Optimistů". Bude i tady pokračování? Tehdy Jean-Michel Guenassia překvapil, tak snad i teď se hrdinům tohoto románu bude věnovat dál.
Příběh byl skvělý, moc se i líbilo, jak byla Arlene odhodlaná a nenechala se odradit dobou, která zvídavým ženám zas tak moc nepřála. Knížka mi zase dala hodně, protože jsem si zjišťovala další podrobnosti z té doby a to je pro mě vždy plus. (4 a půl)

[Vaso · Rating 4 out of 5]

Γαλλία 1924. Η Ιρέν γνωρίζεται με τη Μαντλέν όπου πηγαίνει να εργαστεί ως μοδίστρα. Κι οι είναι γεννημένες την ίδια μέρα και τα παιδιά τους γεννιουνται επίσης με λίγα λεπτά διαφορά. Η Αρλέν λοιπόν, μεγαλώνει παρέα με τον Ντανιελ, και τα δίδυμα κι η σχέση τους είναι βαθιά παρά τις όποιες κοινωνικές διαφορές. Τα χρόνια περνούν, ο ΒΠΠ έρχεται κι η παρέα διαλύεται. Η Αρλέν λατρεύει τα μαθηματικά και θέλει να γίνει μηχανικός- παλεύει για να κυνηγήσει το όνειρο της. Όπως αντιλαμβάνεστε, υπάρχουν δυσκολίες- αλλά εκείνη θα το παλέψει- με όποιο κόστος.

Το πιο πρόσφατο βιβλίο του Guenasia έχει ως αφετηρία τη Γαλλία του μεσοπολέμου και μιλά για κοινωνικές ανισότητες, γυναικεία δικαιώματα, γαλλική αποικιοκρατία και τις οδυνηρές συνέπειες για όλους, φιλικές και οικογενειακές σχέσεις. Κεντρική ηρωίδα η Αρλέν κι η φιλοδοξία της να γίνει μηχανικός- φιλοδοξία που όλοι γύρω της θεωρούν φαιδρή. Μια γυναίκα μηχανικός εκείνη την εποχή; Κι όμως εκείνη τα καταφέρνει και μάλιστα γίνεται μέλος μιας επίλεκτης ομάδας επιστημόνων. Κι εδώ ο συγγραφέας ανοίγει το κεφάλαιο επιστήμη φέρνοντας το στα μέτρα του, θέτοντας ερωτήματα ιδεολογίας, κρίσης, ηθικής και χειραγώγησης κι όλα αυτά με τη μαγική γραφή του που έχουμε αγαπήσει!
Κλείνοντας θα πω, ότι είναι ένα βιβλίο που σου δίνει έναυσμα για πολλές συζητήσεις.
Ενα βιβλίο που αξίζει!



«Όταν δεν έχουμε απαραίτητα την επιλογή ανάμεσα σε μια καλή και μια κακή λύση, πρέπει να βουτήξουμε στο παγωμένο νερό, να κολυμπήσουμε και να επιβιώσουμε. Η αλήθεια είναι ότι δεν παίρνουμε ποτέ απόφαση αντίθετη από αυτό που είμαστε, την απόφαση τη γνωρίζουμε εξαρχής, επειδή η απόφαση είναι η ιστορία μας.»

[Elo · Rating 3 out of 5]

c'était une grande fresque sociale & historique que j'ai trouvé malheureusement trop dense. il y a énormément d'informations dans un laps de temps très court et je me suis sentie submergée.
sinon, comme à son habitude, Guenassia propose des personnages riches en émotions, des moments de vie intrépides et parsemés de bribes historiques. on suit le combat des femmes dans des points de vue différents, la fabrication de la première bombe atomique (pas slay mais slay) & diverses thématiques socio-économiques.
l'écriture est super intéressante et toujours aussi poignante
c'était un 3/5 parce que vraiment trop dense mais ça reste quand même Guenassia :)))

[Zuzulivres · Rating 4 out of 5]

Ďalší epický príbeh z pera Guenassiu, ktorým opäť potvrdzuje, že písanie rodinných ság s historickým pozadím mu ide najlepšie.
V románe sledujeme osud zvedavej Arlene, ktorá sa odmalička odlišuje od svojich sestier aj priateľov a rozhodne sa prekonať bariéry genderu, spoločenského pôvodu a predsudkov. Túžba stať sa inžinierkou a venovať sa výskumu atómovej energie ju vedie životom, ktorý sa odohráva na pozadí veľkých historických zmien — vojen, kríz a technologických objavov.
Kniha spája osobný príbeh s dejinami doby, ukazuje, ako sa životy jednotlivcov prelínajú s udalosťami, ktoré formujú celú spoločnosť, a ponúka čitateľovi bohatý, čítavý a fundovaný pohľad na Francúzsko 20. storočia.

[Δημήτρης Κώτσος · Rating 5 out of 5]

Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας μας είναι η Αρλέν που το όνομά της είναι συνυφασμένο με την θέληση και την αποφασιστικότητα να κάνει κάτι ρηξικέλευθο για την εποχή της. Επιθυμεί να γίνει μηχανικός και να διαπρέψει.

Η Αρλέν έχασε τον πατέρα της, τον Ζορζ στο πόλεμο και μαζί με την μητέρα της, την Ιρέν αντιμετώπισαν κάθε δυσκολία που τους παρουσιάστηκε στα μετέπειτα χρόνια. Η δουλειά της Ιρέν ως ράφτρας έδωσε την δυνατότητα στη κόρη της να γνωρίσει τα αδέρφια Ντανιέλ, Τομά και Μαρί και να γίνουν μία δυνατή παρέα.

O Jean- Michel Guenassia στο τελευταίο του βιβλίο χρησιμοποιεί μία πετυχημένη συνταγή που την γνωρίζουμε οι αναγνώστες του από τα προηγούμενα βιβλία του. Έχοντας στο κέντρο της ιστορίας του το ιστορικό πλαίσιο της εποχής που είναι ο πόλεμος της Αλγερίας βάζει τα προσωπικά βιώματα των ηρώων σε πρώτο πλάνο. Aναφέρεται στις δυσκολίες που αντιμετώπισε η νέα γενιά μέχρι να ανασυγκροτηθεί και να βρει τα πατήματά της σ’ ένα κόσμο που υπήρχε η αβεβαιότητα.

Όσον αφορά το κοινωνικό κομμάτι αναφέρεται στις συνθήκες που βίωναν οι γυναίκες στην εργασία και στην επιλογή του επαγγέλματος. Δίνει μεγάλη βάση στις οικογενειακές σχέσεις και πως τα λάθη των γονέων μπορούν να καθορίσουν την πορεία των παιδιών τους. Επίσης τονίζει πως ο πόλεμος επηρεάζει τις ισορροπίες στη κοινωνία σε πολλούς τομείς.

Ένα βιβλίο που το λάτρεψα γιατί μου αρέσει η γραφή του Guenassia που σε βάζει να παρατηρήσεις ενδελεχώς τα ψυχολογικά αδιέξοδα των ηρώων του.

Όσοι δεν έχετε διαβάσει Guenassia να το κάνετε γιατί είναι σπουδαίος!

Αναζητήστε το και καλή ανάγνωση.

[Georgina Koutrouditsou · Rating 5 out of 5]

#vivlioprotaseis #mysummerreadings #booklover

•Jean-Michel Guenassia "Και ο Θεός βοηθός" μτφ.Χαρά Σκιαδέλλη εκδ.Διόπτρα

"Όταν δεν έχουμε απαραίτητα την επιλογή ανάμεσα σε μια καλή και μια καλή λύση, πρέπει να βουτήξουμε στο παγωμένο νερό,να κολυμπήσουμε και να επιβιώσουμε.Η αλήθεια είναι ότι δεν παίρνουμε ποτέ απόφαση αντίθετη από αυτό που είμαστε,την απόφαση την γνωρίζουμε εξαρχής,επειδή η απόφαση είναι η ιστορία μας.Δεν επιλέγουμε τίποτα,βάζουμε απλώς τα βήματά μας στον χαραγμένο δρόμο,εκπληρώνουμε πάντα αυτό που είμαστε."

Έντεκα χρόνια μετά την πρώτη μου επαφή με την εκπληκτική πένα του Γκενασιά ξαναβυθίζομαι στον ξεχωριστό λογοτεχνικό του κόσμο.Εκεί ανήκουν πολύπλοκες προσωπικότητες οι οποίες ζουν,αγωνίζονται και επιβιώνουν παράλληλα με τις έντονες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές της Γαλλίας και του κόσμου ευρύτερα στη γραμμή του Χρόνου και της Ιστορίας.Ένα ακόμη έργο του Γκενασιά βαθιά ανθρώπινο,αλλά πάνω απ' όλα σκεπτικό απέναντι στα κοινωνικά και πολιτικά δρώμενα του 20ου αιώνα, ιδιαίτερα από την εποχή του Μεσοπολέμου μέχρι και τη δεκαετία του '60.Έντονο είναι και το στοιχείο της γυναικείας χειραφέτησης και αυτοπραγμάτωσης,με ηρωίδες που πηγαίνουν κόντρα στο ρεύμα,δημιουργώντας έτσι νέα μονοπάτια στις επόμενες γενιές.Στο παρόν πλούσιο,μεστό,δαιδαλώδες αλλά καθόλου κουραστικό,μυθιστόρημα (540 σελίδες) ο αναγνώστης θα ταξιδέψει,θα συγκινηθεί,θα προβληματιστεί και θα μάθει πολλά που ίσως αγνοεί...μα πάνω απ' όλα θα κατανοήσει τις ανθρώπινες επιλογές και πράξεις που δεν πρέπει να θεωρούνται πάντα δεδομένες!

Ήταν απολαυστικό!Αναζητήστε το!

[Nikos · Rating 4 out of 5]

4,5*

[Anastasia Ts. · Rating 5 out of 5]

4,5 ⭐️

[Oscar · Rating 5 out of 5]

J’ai beaucoup aimé ce livre pour ses personnages et leurs histoires entremêlées ainsi que pour le contexte historique des deux guerres mondiales et des essais nucléaires en Algérie.

C’est intéressant de suivre cette femme qui se bat pour devenir ingénieure et qui finit par le devenir à un moment où cela n’arrivait jamais, cela permet d’amener aussi la question des bombes atomiques. En tout cas, cela fait du bien de trouver dans des livres des figures de femmes qui sont indépendantes et qui ne se laissent pas marcher dessus, les personnages féminins bien écrits sont trop rares et ce livre nous en offre.

Les personnages sont tous très intéressant dans leur façon d’être, d’agir. Je pense que c’est le point fort des livres de Jean-Michel Guenassia puisque je me souviens encore des personnages du Cercle des incorrigibles optimistes et des Terres promises, de très bon livres que j’avais adoré, ce qui est assez rare.

[Emmy Blaizeau · Rating 5 out of 5]

Excellent roman qui raconte en partie l'histoire d'une femme souhaitant devenir ingénieure dans les années 40.
Le bouquin ne s'arrête pas seulement sur son histoire mais aussi sur celle de ses amis d'enfance dont les vies sont chamboulées par les guerres ou les normes sociétales qui ne sont pas en accord avec ce qu'ils sont.
J'ai adoré ce livre, peut-être parce que l'histoire d'une femme ingénieure, seule dans un milieu d'hommes a parfois fait écho à mes propres expériences mais aussi sûrement parce que ce livre est très joliment écrit et que l'on souhaite toujours connaître l'issue des événements que rencontrent les personnages.
Je trouve la fin peut-être un peu décevante, j'aurais aimé connaître la suite, mais je la trouve malgré tout très belle et les quelques phrases de fin m'ont fait réfléchir !

《 On ne choisit rien, on ne fait que mettre ses pas dans le chemin tracé, on accomplit toujours ce que l'on est. 》

Je recommande ! Bien qu'un peu long, il est très facile à lire.

[Marie-Hélène · Rating 4 out of 5]

Dieu merci, Mr Guenassia n’a pas oublié ses lecteurs ! Il a pris son temps mais il nous a encore concocté une petite bombe littéraire dont il a le secret. Je n’ai jamais raté un RDV avec cet écrivain depuis son génial « club des incorrigibles optimistes ».
Cette fois, il nous invite à faire la connaissance avec un quatuor d’inséparables gamins nés presque tous en même temps, en 1928, en région parisienne. Trois d’entre eux sont issus de la bonne société : les jumeaux Thomas et Marie et leur copain Daniel mais le cœur du groupe est sans aucun doute Arlène. Elle, elle n’est pas du même milieu, elle est la fille aînée d’Irène, (couturière de la mère de Daniel) et du beau et fantasque George. Elle est incontestablement la plus brillante d’entre eux et elle sera le noyau autour duquel toute l’histoire va tourner.
En compagnie de ce club des 4, l’auteur va nous faire traverser de nombreux événements, et pas des moindres. D’abord la 2ème guerre mondiale puis les guerres d’Indochine et d’Algérie. On va être également le témoin de crises politiques dont la France à le secret (ce n’est pas réconfortant, mais 2025 n’a rien à envier à cette époque !) mais on va aussi assister à l’évolution des mœurs et aux avancées technologiques et scientifiques, principalement l’essor du nucléaire français.
Ce qui est intéressant dans ce récit, c’est que J-M Guenassia a pris une position très féministe. Il a choisi Arlène comme héroïne. C’est elle qui va devoir se battre pour trouver sa place de scientifique de génie dans cette société machiste. Elle va devenir une des premières ingénieure impliquée dans la recherche et les essais nucléaires qui seront effectués dans le désert algérien.
Les destins emmêlés de ces 4 amis sont intéressants. Le roman est très riche, mais cette fresque n’est pas sa meilleure, à mon humble avis. L’écriture si particulière de Guenassia est toujours très élégante. L’histoire est bien ficelée et passionnante malgré quelques longueurs.
Dieu me pardonne, je ne donne que 4 étoiles car la magie et le charme du club n’étaient pas aussi présents.

[SAM · Rating 4 out of 5]

Ce roman s'inscrit dans la lignée du "Club des incorrigibles optimistes" du même auteur, avec des personnages attachants, bien développés, une intrigue sur fond d'Histoire avec ici notamment l'après Seconde Guerre Mondiale, les guerres coloniale, les essais nucléaires français dans le Sahara qui rappellent le film Oppenheimer, ou la place des femmes dans cette société patriarcale notamment dans les milieux universitaires et scientifiques de l'époque.

Mais pourquoi avoir fini ce roman comme ça ? On a l'impression qu'il a totalement négligé l'aspect romanesque pour finir par 2 paragraphes qui sonnent creux... à moins qu'il ne prévoit une suite à ce roman ?

[Orso · Rating 3 out of 5]

Une histoire d’amour qui sonne faux et un rythme trop inégal

[AnLor · Rating 5 out of 5]

Une belle histoire de France entre 1924 et les années 1970 par le prisme de 3 familles aux origines et aux destinées différentes.
La guerre (et même les guerres), l'ascension sociale, la place faite aux femmes, la France et ses colonies, l'amitié,... sont les ingrédients ou les décors de ce livre riche et émouvant.

Résumé :
C'est dans l’euphorie d’un monde à reconstruire, en 1924, qu’Irène rencontre Georges. Elle est serveuse, il est menuisier aux studios de cinéma. Le temps d’une valse sur les bords de Marne, ils tombent amoureux. Leur fille aînée, Arlène, fera partie pendant son enfance d’un quatuor d’amis : à ses côtés, il y aura Daniel, qui se destine à Saint-Cyr, et Thomas et Marie, les jumeaux de bonne famille. Ils sont inséparables. Mais Arlène n’est pas comme eux. Malgré son humble extraction, elle a de l’ambition ! Ce qui n’est pas sans embûche ni sacrifice

[Lucio Aru · Rating 3 out of 5]

Non è stato amore a prima vista. A dir la verità non credo si sia trattato di amore, ma di interesse rispettoso e di curiosità.
Più o meno fino a pagina 150, non ero molto colpito o particolarmente preso dalla storia e dalle storie intrecciate. Poi, lentamente ma con una certa costanza, questo intreccio mi ha chiamato a sé. Ho trovato una bella caratterizzazione delle personalità, un bel modo di raccontare il rancore, la gelosia, l’amore in diverse forme.
Non è stato amore, ripeto, ma è stata una bella, strutturata e ricca compagnia.

[Maria · Rating 2 out of 5]

Κατώτερο από τς υπόλοιπα βιβλία του Guenassia που έχω διαβάσει, συχνά είχα την αίσθηση πως γράφτηκε στο πόδι. Ακραίοι χαρακτήρες, προβλέψιμες καταστάσεις, αρκετή πολυλογία. Δεν κατάλαβα τι εξυπηρετούσαν οι λεπτομέρειες για τη μυστική κατασκευή βόμβας, που δεν μπήκα στον κόπο να διαβάσω

[Νατάσσα · Rating 4 out of 5]

4,5/5 Εξαιρετικό, δεν έχω άλλα λόγια!

[Aude Bouquine Lagandre · Rating 5 out of 5]

Dans « À Dieu vat », nous sommes dans l’euphorie de l’après-guerre sur les bords de Marne où les gens se rencontrent, dansent et s’aiment. La Première Guerre est terminée, on pense à vivre, au moment présent où aucun nuage ne doit assombrir le ciel bleu. C’est ici que Georges Chardin et Irène Marchand se rencontrent en 1924, une véritable rencontre de cinéma. Elle est serveuse, il ressemble à Rudolph Valentino. Elle tombe sous son charme, pleine d’espoir en l’avenir. « C’est ça qu’on doit appeler l’amour, pense-t-elle, quand il n’y a pas d’explication et que ça ressemble à un miracle. » Rapidement naît Arlène, leur première fille qui aura un rôle majeur dans le roman. Par divers truchements que je ne développerais pas ici, d’autres enfants viennent au monde. Daniel, le même jour qu’Arlène et les jumeaux Thomas et Marie un mois plus tard. « À Dieu vat » est le récit de ce quatuor.

Il y a dans « À Dieu vat » tout ce que j’aime en littérature. C’est une fresque romanesque où l’on suit avec passion les destins de plusieurs personnages à travers les années, les embûches de la vie, l’évolution des caractères et des ambitions, les contrariétés et les petits bonheurs. Les histoires de chacun sont englobées dans la grande Histoire, ici une génération qui connaît trois guerres successives, des bouleversements économiques et sociaux, des luttes, la recherche d’un idéal dans des mouvements politiques émergents ou des ambitions qui dépassent le milieu de sa naissance. Jean-Michel Guenassia m’avait déjà procuré un immense plaisir de lecture avec « Le club des incorrigibles optimistes » et « Les terres promises », une plume romanesque à souhait où le lecteur plonge au cœur de l’histoire et la fait sienne.

Au fond, les personnages de « À Dieu vat » font partie de nous tellement on a l’impression de les connaître au fil des pages. On les aime, on les admire, on les défend. On rit quand ils rient, on pleure quand ils sont tristes et que la vie ne les épargne pas. Ils sont inséparables « À Dieu vat » même face aux désaccords, aux drames ou aux divergences d’opinions. Même dans le silence, ils sont reliés par la vie. « Finalement, les pièces éparses se sont rassemblées, ils ont quasiment le même puzzle dans la tête. Les quatre sont noués les uns aux autres comme les membres d’une famille soudée. » En grandissant, les caractères s’affirment. Marie est une révoltée dans l’âme. Impossible de se satisfaire de l’éducation reçue ou des choix qu’on tente de faire pour elle. Elle rend les coups, a la rancune tenace, pardonne difficilement. Indépendante, elle est profondément libre. Thomas est comme déconnecté du réel, la tête dans les nuages et l’esprit débranché des vicissitudes du réel. Il aime écrire de la poésie, laisser son esprit vagabonder au grand désespoir de son père qui attendait tellement plus, tellement mieux, au fond, qui attendait un autre. L’existence de Daniel semble toute tracée, Saint-Cyr puis l’armée pour servir son pays. Il sait ce qu’il veut, mais la vie, parfois, lui met des bâtons dans les roues. Enfin, Arlène est la seule à ne pas être née dans un milieu « favorisé ». Et pourtant, même si elle est née femme, de condition humble, ses aspirations sont énormes pour l’époque : elle deviendra la première femme ingénieure. Ambitieuse, indépendante, libre, refusant la destinée des femmes de son époque, elle devra braver les conventions de son époque. « On ne choisit rien, on ne fait que mettre ses pas dans le chemin tracé, on accomplit toujours ce que l’on est. » Le quatuor ne cessera de nous montrer que cette citation vaut pour chacun d’entre eux. Ils n’en seront que plus attachants, luttant contre les injonctions de la société, ou les injonctions familiales.

Fresque romanesque je vous le disais, « À Dieu vat » nous emporte des années 20 aux années 60. La Première Guerre mondiale est terminée, une seconde va suivre, puis l’Indochine et l’Algérie qui emporteront nos personnages dans de nouvelles turbulences. Durant ces années, les destins se profilent, les chemins pris deviendront plus ardus. Un drame va frapper le quatuor et redistribuer les cartes de l’avenir. De jeunes adultes, ils vont devenir adultes en assumant les décisions qui y sont inhérentes… La vie se charge de leur apprendre déceptions, amertume, rancune et colère. Le lecteur, lui, continue de les aimer, inconditionnellement, et reste accroché aux pages pour appréhender leurs destins.

Si l’on parle de poésie dans « À Dieu vat », on parle aussi de la naissance de l’énergie nucléaire, à travers le personnage d’Arlène qui va travailler pour le commissariat d’énergie atomique. C’est sans doute ce qui en fait un personnage aussi intéressant. D’une part, elle va travailler dans un domaine où aucune femme n’a jamais pénétré. D’autre part, elle incarne une nouvelle génération de femmes qui ne veulent plus de la protection du mariage, donc d’un homme pour exister. Elle refuse ce fil à la patte qui pourrait lui faire renoncer à ses ambitions. Pourtant, elle tombera amoureuse, mais pour différentes raisons, l’amour la confortera dans ses choix. Il y a un grand débat autour de l’énergie nucléaire dans « À Dieu vat » que j’ai trouvé passionnant, car j’en savais finalement peu de choses. « (….) Si un jour cette opportunité se présentait, j’accepterais sans hésiter, il faut comprendre que travailler dans la recherche atomique ne veut pas dire être belliqueux, c’est le contraire, on veut construire une bombe pour garantir la paix. Pour ne pas avoir à s’en servir. C’est une idée qui s’appelle la dissuasion. Aucun ennemi de nous attaquera parce qu’il saura que nous pourrons le détruire immédiatement. Avoir la bombe, c’est la meilleure des protections. » Autour de cette idée, se développeront plusieurs échanges passionnants entre deux protagonistes : les idées fluctuent, les avis changent, et les discussions peuvent être musclées en cas de désaccord.

L’écrivain aborde également une thématique qui m’a rappelé, à titre personnel, bien des souvenirs. J’avais un père qui ne s’excusait jamais. Pour lui, s’excuser était un aveu de faiblesse. À travers le personnage de Marie, Jean Michel Guenassia interroge la notion de pardon, et de colère qui va de pair. « Le pardon est un piège, quand tu pardonnes, c’est que tu as tort (… X) m’a légué sa haine, je dois en faire bon usage. » Marie est un personnage que j’ai trouvé tout à fait fascinant. Elle refuse toute convention, ne fait rien que son milieu demande. Elle crie, elle jure, elle dit tout haut ce qu’elle pense, et cela sur tous les sujets, elle est têtue, intransigeante, peu accommodante, sans concession, excessive, elle ne se conforme pas aux désirs des autres, elle définit à elle seule l’adjectif « entière ». Mais, elle est devenue ce qu’elle est à cause de blessures profondes… Elle est un symbole de la fidélité la plus pure. Je l’ai follement aimée.

Vous l’aurez compris, « À Dieu vat » est un énorme coup de cœur que je vous recommande vivement de découvrir. J’aime beaucoup la plume de Jean-Michel Guenassia, sa façon de raconter l’Histoire de manière très vivante, et de narrer les vies de ses personnages de manière très réaliste et poétique (l’un n’empêchant pas l’autre). Il a la particularité d’insérer les dialogues dans la narration, ce qui rend les échanges percutants et expressifs. Ainsi, il crée des images dans l’esprit du lecteur, il parvient à faire naître des sensations, puis des émotions intenses. Les descriptions des atmosphères vous transportent complètement, à la fois dans les années, mais aussi dans l’existence des personnages. Mention spéciale pour la fin que j’ai trouvé particulièrement réussie, notamment dans une transmission que je n’avais pas escomptée. En quelque sorte, il clôt plusieurs thématiques restées ouvertes, et il le fait formidablement bien. « Quand on n’a pas forcément le choix entre une bonne et une mauvaise solutions, il faut sauter dans l’eau glacée, nager et survivre. La vérité, c’est que nous ne prenons jamais de décision contraire à ce que nous sommes, la décision, on la connaît depuis le début, parce que la décision, c’est notre histoire. » À Dieu vat !

[Colombe · Rating 4 out of 5]

Vraiment très très bien toute la première moitié, j’ai adoré l’exploration des dynamiques des enfants entre eux et des parents, puis leurs etudes.
À partir du moment où ils sont vraiment adulte j’ai trouvé ça un tout petit peu moins bien, mais j’ai quand même beaucoup accroché.
Dommage qu’on ait bcp moins vu Irene, et j’ai été étonnée d’à quel point la mort de Thomas n’a pas affecté Arlene, c’est dommage. Les parties d’explication du monde et des enjeux atomique etc étaient un peu longues à lire mais intéressantes.

[Stephanie · Rating 3 out of 5]

Moi qui adore JM Guenassia, j’avais beaucoup d’attentes. Et pourtant… j’ai été bien déçue. Malgré un réel travail sur les personnages, j’ai trouvé que l’histoire était émaillée de trous. Il a voulu faire un roman sur un siècle, avec trop de détails là où on n’en avait pas besoin et l’inverse ailleurs. De plus, je ne me suis pas du tout accrochée à l’histoire d’amour entre Arlène et Daniel. Dommage.

[Giorgia Imbriani · Rating 3 out of 5]

E' difficile, una volta assaggiata la perfezione, accontentarsi di un romanzo così. Una stellina se la perde solo per i fastidiosi typo e cambi di soggetto (sto invecchiando, l'avanguardismo mi affatica), l'altra perché semplicemente non scorre.

[Slávek Rydval · Rating 2 out of 5]

Tohle bylo hodně plytký. Připadlo mi, že autor něco rozepsal, pak to se mu to nechtělo dopisovat, tak rozepsal něco jiného, pak se mu to... a tak pořád dokola. Nedůsledné, nedopracované, odfláknuté.

[Matina Kyriazopoulou · Rating 4 out of 5]

«À Dieu vat», «Και ο Θεός βοηθός» ή «Θα γίνει το θέλημα του Θεού» στη γλώσσα μας, είναι μια παλιά χαρακτηριστική φράση των Γαλλόφωνων (αρχικά τη χρησιμοποιούσαν μόνο οι ναυτικοί όταν άλλαζαν ρότα λόγω αντίξοων καιρικών συνθηκών) για να δηλώσουν την αποδοχή, αν όχι υποταγή στο Πεπρωμένο, στην αβεβαιότητας της Μοίρας, και το δέος μπροστά στο Άγνωστο και στον απρόβλεπτο χαρακτήρα της ζωής. Τον όρο αυτό επιλέγει ως τίτλο του τελευταίου (2023) μυθιστορήματός του ο Ζαν Μισέλ Γκενασιά, ο δημοφιλής συγγραφέας που γνωρίσαμε στην Ελλάδα με τη μετάφραση της Λέσχης των αθεράπευτα αισιόδοξων (2009) .
Στη γαλλική έκδοση το εξώφυλλο του βιβλίου είναι διαφορετικό από αυτό που επιλέχθηκε για την ελληνική: περιλαμβάνει την ασπρόμαυρη φωτογραφία μιας παρέας νεαρών ποδηλατών. Μια παρέα τεσσάρων παιδιών είναι, άλλωστε, οι κεντρικοί ήρωες του μυθιστορήματος που αποτελεί τη σάγκα όχι μιας αλλά τριών οικογενειών. Η ιστορία ξεκινά μέσα στη γενική ευφορία του Μεσοπολέμου, στις όχθες του Μάρνη, εκεί όπου οι άνθρωποι γνωρίζονται, χορεύουν, ερωτεύονται, ελπίζοντας πως το κακό, ο Μεγάλος Πόλεμος, ανήκει πια στο παρελθόν και κανένα σύννεφο δεν θα σκιάξει ξανά τον γαλάζιο ουρανό τους.
Ο Γκενασιά υπογράφει ένα εθιστικό και συγκινητικό πολυφωνικό λογοτέχνημα, ένα πυκνογραμμένο ιστορικό έπος που οι φανατικοί του ιστορικού μυθιστορήματος θα απολαύσουν, οι φεμινίστριες/στές θα εκτιμήσουν και οι λάτρεις της γραφής του θα αγαπήσουν. Σε αυτό συμβάλλει και η εξαίρετη απόδοση του ύφους του συγγραφέα στα ελληνικά από τη Χαρά Σκιαδέλλη, η οποία αναμετράται επιτυχώς για δεύτερη φορά με ένα απαιτητικό κείμενό του. Οι χαρακτήρες του Γκενασιά, όπως πάντα μεστοί, καλογραμμένοι, γεμάτοι σκέψεις και συναισθήματα, άλλοι ευαίσθητοι, άλλοι ατρόμητοι και άλλοι και τα δυο ταυτόχρονα, μοιάζουν ζωντανοί, μας μιλούν – και μέσω αυτών μιλά και ο ίδιος, εκφράζοντας κρίσεις και σχόλια κοινωνιολογικού πρωτίστως περιεχομένου και στοχασμούς επάνω στο νόημα της ζωής, στην αλλαγή των ηθών, των αξιών και των προτύπων. Μαζί με τους ήρωές του και μέσα από αυτούς θυμώνουμε, απογοητευόμαστε, ελπίζουμε, αμφισβητούμε την αναγκαιότητα της συγχώρεσης. Γλώσσα απλή, αλλά πρόζα περίτεχνη, πλούσια και εκφραστική, με μερικές άψογες ποιητικές εξάρσεις, γραφή ρέουσα, αφήγηση σε πυρετώδη ενεστώτα, με προσεκτικά σκηνοθετημένες αναχρονίες, αλλά και εναλλαγή της εστίασης από εσωτερική σε εξωτερική, ενίοτε και σε μηδενική, σύνταξη περίπλοκη επειδή σκέψεις, φράσεις, εσωτερικοί μονόλογοι και απόλυτα φυσικοί έντονοι διάλογοι εισβάλλουν στην αφήγηση και επιταχύνουν την ανάγνωση∙ τα γνώριμα δηλαδή και ιδιότυπα χαρακτηριστικά της πένας του Γκενασιά είναι αυτά που συναντάμε και σε αυτό το έργο του. Υφολογικά δεν παρατηρούμε κάποια ιδιαίτερη εξέλιξη στη γραφή του∙ καταπώς φαίνεται επιλέγει να ακολουθήσει τη δοκιμασμένη συνταγή του και, ως συνήθως, τα καταφέρνει περίφημα.
Τα υπόλοιπα στο κείμενό μου στο τεύχος Ιουνίου 2025 του The Books' Journal.

[Anastasia Kar · Rating 5 out of 5]

Όταν η Ιρέν γνώρισε τον Ζορζ, ήταν νέα και τον βρήκε πολύ όμορφο: ήταν γλυκός, χόρευε υπέροχα και έμοιαζε πολύ στον Ροδόλφο Βαλεντίνο. Άρα, δεν ήταν έκπληξη που τον ερωτεύτηκε. Ή που τον παντρεύτηκε. Ή που έκανε μαζί του αρκετές κόρες. 


Αυτή η ιστορία όμως, δεν είναι η ιστορία της Ιρέν και του Ζορζ. Αυτή είναι η ιστορία της πρωτότοκης κόρης τους, της Αρλέν. Της Αρλέν που γεννήθηκε την ίδια μέρα με το γιο της φίλης της Ιρέν. Της Αρλέν που παρά τη μεσοαστική καταγωγή της, θα μεγαλώσει κάνοντας παρέα με τα παιδιά των πιο πλούσιων φίλων της μαμάς της: τον Ντανιέλ και τα δίδυμα, Μαρί και Τομά. 


Η Αρλέν θα μεγαλώσει έχοντας ένα όνειρο: να γίνει μηχανικός. Βέβαια, πως το κάνει κανείς αυτό στη μεταπολεμική Γαλλία που ακόμη δεν είναι καλα-καλα έτοιμη να δεχτεί τις γυναίκες στη βασική εκπαίδευση; Η Αρλέν θα τους δείξει το δρόμο, ο οποίος όμως θα είναι σπαρμένος με δυσκολίες και απογοητεύσεις. 


Και όταν όλα θα δείχνουν αδύνατα, θα συνεχίζει ακάθεκτη. 


Μαγικός, αγαπημένος Guenassia, για άλλη μια φορά βάζει την ιστορία ως χαλί για να αφηγηθεί μια ιστορία επιμονής, τοποθετώντας το πλαίσιο της αφήγησης σε ένα εύρος ετών, τόσο πριν τη γέννηση της Αρλέν όσο και στα παιδικά της χρόνια και την ενηλικίωσή της. Η Αρλέν είναι ένας χαρακτήρας που ακόμα και αν δεν τον αγαπήσεις, τον σέβεσαι για όλα αυτά που εκπροσωπεί, τον αέρα της αλλαγής που άρχισε να φυσάει με τη λήξη του πολέμου. 


Το πεπρωμένο είναι κυρίαρχο θέμα στο βιβλίο: πως οι αποφάσεις του ανθρώπου οδηγούν σε ένα συγκεκριμένο μονοπάτι. Το αν είναι το σωστό ή όχι, ο Guenassia πολύ σωστά δε μας το λέει. Μας λέει όμως, πως οι αποφάσεις του ανθρώπου γυρνούν μετά από χρόνια να τον στοιχειώσουν. Δεν είναι όμως η μοναδική θεματική που επιλέγει να αγγίξει ο συγγραφέας: το ηθικό δίλημμα μεταξύ της ιδεολογίας και της αγάπης, το καθήκον, οι οικογενειακές σχέσεις και η ευθραυστότητά τους: όλα μπαίνουν στο μικροσκόπιο, και όλα τοποθετούνται στο χρονικό πλαίσιο χωρίς να φαίνονται επιφανειακά ή φλύαρα. 


Όπως και με τη “Λέσχη των αθεράπευτα αισιόδοξων”, πιστεύω πως, και χίλιες σελίδες να ήταν το βιβλίο, δε θα γινόταν πληκτικό ακόμα και αν το προσπαθούσε ο Guenassia.

[Riccardo Imperato · Rating 3 out of 5]

il romanzo parte bene, la storia è avvincente e a tratti mi ha ricordato "l'insostenibile leggerezza dell'essere", specialmente in questi incroci curiosi che offre la vita, questi ritorni inattesi che si sintetizzano nel titolo del libro, cioè sarà quel che sarà, detto più semplicemente: "come va, va". Tuttavia, al termine del libro la storia prende una piega veramente noiosa che sciupa tutta la costruzione precedente che ho veramente apprezzato e, soprattutto il finale, è completamente inadeguato a reggere tutto il peso della storia raccontata. peccato, guenassia lo apprezzai molto al liceo con "il club degli incorreggibili ottimisti" che reputo ancora un bel romanzo non all'altezza di questo.

[D.S. · Rating 3 out of 5]

Πάλι οι προσδοκίες...
Μετά το αριστουργηματικό "Οι χώρες της επαγγελίας"" περίμενα περισσότερα.
Όχι ότι δεν μου άρεσε, ίσως φταίει το ότι δεν είχε την διεθνιστική αύρα του προαναφερθέντος, αλλά αναφερόταν μόνο σε ιστορίες ζωής συνυφασμένες με την ιστορία της αποικιοκρατίας της Γαλλίας στην Αλγερία.
Συναντάμε πάλι τον γνώριμο λόγο του συγγραφέα, που αφηγείται τις ιστορίες ανθρώπων & οικογενειών σε βάθος δεκαετιών δεν μου προξένησε όμως τα ίδια συναισθήματα με τα προηγούμενά του.
Καλό, αλλά όχι συγκλονιστικό
3,5/5

[Salome · Rating 5 out of 5]

Un roman qui m’a totalement emportée, avec des personnages justes et complexes, sur fond historique. Le personnage féminin d’Arlene est très intéressant, elle est à la fois courageuse, presque féministe mais aussi un peu égoïste, bref on croirait qu’elle a vraiment existé. J’ai adoré et je l’ai dévoré !

[Vaniglia Harris · Rating 3 out of 5]

Non mi ha convinto, a tratti bello, a tratti noioso. Finale affrettato, dopo che ti sei sorbito 450 pagine di dettagli, controversie, amori e disamori, figli nati per caso, genitori che non volevano essere genitori, inutili coincidenze.
La versione italiana, peraltro, contiene numerosi errori, refusi, zoppicature, forse imputabili alla traduzione, forse all'editing

[Sabine · Rating 5 out of 5]

Un très bon roman ou la grande Histoire se mêle aux petites histoires des personnages. Le combat des femmes pour pouvoir s émanciper, étudier, choisir des professions scientifiques est très bien décrit. Ce livre nous montre tout le chemin parcouru (même si il reste encore beaucoup à faire).