Kafshatë që s'kapërdihet asht, or vlla, mjerimi, kafshatë që të mbetë në fyt edhe të ze trishtimi kur she ftyra të zbeta edhe sy të jeshilta që të shikojnë si hije dhe shtrijnë duert e mpita edhe ashtu të shtrime mbrapa teje mbesin të tanë jetën e vet derisa të vdesin.
Millosh Gjergj Nikolla was an Albanian poet and writer. He is better known under his pen name Migjeni. He was born in Shkodër, Albania (then Ottoman Empire) in 1911, into a family of Serbo-Croatian-speakers. His father, Gjeorgje Nikolic (alb. Gjergj Nikolla; 1872–1924), came from an Orthodox family of Slavic origin and owned a bar in Shkodër. Millosh's father was a very respected member of the community. Notably he was chosen among the orthodox community of the city to represent Shkodër in the Berat Congress in 1922 (where the Orthodox Autocephalous Church of Albania was proclaimed independent by Fan Noli). Millosh Gjergj Nikolla had married Sofia Kokoshi (Migjeni's mother) in 1900. She died in 1916 leaving behind six children (two boys and four daughters). Like her husband, Sofia Kokoshi also enjoyed a good reputation among the city's community. She had been educated at the catholic seminary of Shkodra, run by Italian nuns.
The surname Nikolla (originally Nikolić) derived from his grandfather Nikolla Dibrani (d. 1876) who hailed from the region of Reka (present-day Republic of Macedonia) and was a member of the tiny Albanian Orthodox community in the region (the same community that gave birth to another Albanian poet, Josif Jovan Begeri).[citation needed] Nikolla left the region during the late 19th century and moved to Shkodra where he practiced the trade of a bricklayer and later married Stake Milani, from Kuči, Montenegro, with whom he had two sons: Gjergj (Migjeni's father) and Krsto. Among the six children, Millosh and his youngest sister, Ollga, were the only ones in the family to attend the Serbian elementary school in Shkodra. From 1923 to 1925, Millosh was enrolled at a secondary school in Bar (Tivar) on the Montenegrin coast, where his eldest sister, Lenka, had moved.
In the autumn of 1925, the 14 years old Millosh obtained a scholarship to attend a secondary school in Monastir (Bitola), Macedonia. In Monastir he studied Old Church Slavonic, Russian, Greek, Latin and French. He graduated in 1927, and at the same year, he entered the Orthodox Seminary of St. John the Theologian, also in Monastir, where, despite incipient health problems, he continued his training and studies until June 1932. On 23 April 1933, he was appointed teacher of Albanian at a school in village of Vraka, seven kilometres from Shkodra. It was during this period that he also began writing prose sketches and verse that reflected the life and anguish of an intellectual.
In May 1934 his first short prose piece, Sokrat i vuejtun apo derr i kënaqun (Suffering Socrates or the satisfied pig), was published in the periodical Illyria, under his new pen name Migjeni, an acronym of Millosh Gjergj Nikolla. Soon though, in the summer of 1935, the twenty-three-year-old Migjeni fell seriously ill with tuberculosis, which he had contracted earlier. He journeyed to Athens, Greece in July of that year in hope of obtaining treatment for the disease which was endemic on the marshy coastal plains of Albania at the time, but returned to Shkodra a month later with no improvement in his condition. In the autumn of 1935, he transferred for a year to a school in Shkodra itself and, again in the periodical Illyria, began publishing his first epoch-making poems.
In a letter of 12 January 1936 written to translator Skënder Luarasi (1900–1982) in Tirana, Migjeni announced, "I am about to send my songs to press. Since, while you were here, you promised that you would take charge of speaking to some publisher, 'Gutemberg' for instance, I would now like to remind you of this promise, informing you that I am ready." Two days later, Migjeni received the transfer he had earlier requested to the mountain village of Puka and on 18 April 1936 began his activities as the headmaster of the run-down school there.
The clear mountain air did him some good, but the poverty and misery of the mountain people in and around Puka were even more overwhelming than that which he had
Pasi kisha lexuar poezite dhe novelat e Migjenit me pat lindur deshira te beja nje analize te shkurter te filozofise poetike te autorit. Keshtu po shfrytezoj rastin ta paraqes punimin ne kete koment.
Migjeni ishte novatori qe permbysi heronjte dhe konceptin idealist per ta, duke sjelle heronj ne veprat e tij si: Buken tone te perditshme falna sot, Bukuria qe vret, Legjenda e misrit, Molle e ndalueme etj. duke fshikulluar ashper klasen e kamur e aristokracine e vendit me indiferentizmin e tyre ndaj popullit i cili varferohej cdo dite e me teper. Me veprat e tij, sidomos poezine e fuqishme kaloi nga rryma e romantizmit revolucionar, ne realizmin kritik. Veprat e tij, te cilat shumica ishin te pabotuara, moren nje mbeshtetje te vecante pas Luftes se Dyte Boterore, me instalimin e regjimit komunist. Jeta e shkurter e Migjenit eshte plot veprimtari te cilat e brumosen dhe e formesuan stilin dhe autenticitetin e vepres se tij. Shkollimin e nisi ne nje shkolle serbo-ortodokse te Tivarit, ku vazhdoi ne Manastir ne seminarin ortodoks. Dallohet sidomos ne lendet fetare dhe gjuhet si latinishtja, rusishtja, greqishtja, serbishtja e frengjishtja. Veprimtaria e tij letrare nis menjehere pas marrjes se defteses se pjekurise ne Manastir, ku fillon pune si mesues ne Vrake dhe ne Puke. Aty njihet me realitetin shqiptar, varferine e tejskajshme dhe i indinjuar godet me poezite e tij te para klasen cifligare dhe etjen e tyre per lakmi, pushtet dhe para, Luli i vocerr. Migjeni, i ndikuar dhe nga poete e shkrimtare te tjere perparimtare frymezohet nga ata, duke sjelle nje fryme demokratike e te lire ne poezi. Ai denon moralin hipokrit te shoqerise, Te celen arkapijat, ve ne loje inteligjencen borgjeze, si force e paafte per te luftuar per ideale te larta dhe godet haptazi artin dhe shtypin shqiptar, Kanga skandaloze. Me poezine e tij te goditur, Recital i Malsorit Migjeni shpreh revolten e tij kundrejt regjimit fashist te asaj periudhe. Ishte koha e “lavdishme” e Mbreterise Shqiptare me mbretin Ahmet Zogu ne krye. Nje regjim ku shteti nuk mund te beje asgje per shtetasit e vet, ku klasa e te kamurve, injoranca, paraja dhe padrejtesia sundojne mbi popullin e vuajtur dhe mbi vlerat e verteta te nje shoqerie demokratike. Migjeni me poezine e tij i drejtohet cdokujt qe e kupton hipokrizine e nje shoqerie pseudodemokratike si ajo e Shqiperise se Zogut, qe e ka te veshtire te heshte perballe vuajtjes, varferise, padrejtesise, korrupsionit dhe injorances. Lexuesi i Migjenit ka nje shpirt te lire, mendje te hapur, kendveshtrime te ndryshme per boten qe e rrethon dhe nuk ka frike te shprehet mbi realitetin. Ai eshte universal: qe do te thote se mund t’i perkase realiteteve e periudhave te ndryshme, pasi per te, vepra e Migjenit ngelet gjithnje aktuale dhe e re. Recitali i malesorit eshte nje metafore e paster, ku nepermjet saj sillet dhe qellimi i poezise. O, si nuk kam një grusht të fortë t'i bij mu në zemër malit që s'bëzanë, ta dij dhe ai se ç'domethanë i dobët - n'agoni të përdihet si vigan i vramë.
Ketu dallohet dhe karakteri cmitizues i autorit. Mali gjithnje ka qene nje simbol hyjnor i krenarise, paperkulshmerise se karakterit te forte shqiptar, i cili ne kete poezi vjen si perfaqesues apo metaforizim i shtetit, shoqerise, mentalitetit, moralit e fatalitetit. Ketu mali thjesht perfaqeson nje force negative, te keqe, ngrirjen dhe prapambetjen e shoqerise shqiptare. Ai nuk e ka me ate shkelqimin e dikurshem. Eshte nje tradite e mykur, e cila e mbyt njeriun. Eshte i heshtur, i forte, i larte, indiferent, me rregulla dhe kanune te percaktuara. Ndersa individi eshte i dobet, i pafuqishem dhe i shtypur edhe pse perpiqet ta germoje paksa malin per te gjetur nje kafshate, pa e kuptuar qe ai varroset vete, duke u kthyer me trupin e vet ne kafshate per malin. Mali hesht. Edhe pse përditë mbi lëkurë të tij, në lojë varrimtare, kërkoj me gjetë një kafshatë ma të mirë... Por më rren shaka, shpresa gënjeshtare. Mali hesht - dhe në heshtje qesh. E unë vuej - dhe në vuejtje vdes. Ketu dallohet qarte ajo heshtja mbytese dhe e frikshme e shoqerise e shtetit, mosperfillja dhe cinizmi para nje individi. Migjeni sjell dicka te pazakonte ne vepren e tij. Ai e permbys krejtesisht edhe figuren e qenies njerezore. Njeriu i Migjenit eshte nje hije, nje lugat, nje qenie e jashtenatyrshme. Jo me nje qenie qe jeton. E njejta gje perseritet edhe ne Balade qytetse, Legjenda e misrit dhe Poema e mjerimit. Unë - lugat si hij' e trazueme, trashigimtar i vuejtjes dhe i durimit, endem mbi bark të malit me ujën e zgjueme dhe me klithma të pakënaqura t'instinktit. Kundrejt heshtjes stoike te malit vendosen klithmat e urise, instiktit te mbijeteses dhe hijet e trazueme te malesorit te ngrate, trashegimtar i nje populli qe ka luftuar pareshtur per lirine, ka vuajtur dhe ka duruar me vite nen zgjedhen e huaj. Mosngritja ne revolte e ben vuajtjen me te thelle dhe me te rende. Vuajtja e malesorit ne rastin konkret thellohet me teper sidomos nga pafuqia e tij per te ngritur krye ndaj padrejtesise. O, si nuk kam një grusht të fuqishëm! Malit, që hesht, mu në zemër me ia njesh! Ta shof si dridhet nga grusht' i paligjshëm... E unë të kënaqem, të kënaqem tu' u qesh.
Migjeni ne fund sjell nje paradoks. Grushti i paligjshem eshte kundervendosja ndaj ligjeve dhe rregullave te shtetit, malit. Rregullave te cilat nuk sjellin drejtesi, por pikerisht ky grusht i jashteligjshem do e sjelle. Ne fund nuk ndodh asgje. Autori qendron duke qeshur, i pafuqishem te beje gje tjeter. Kjo qeshje eshte deshira e tij e parealizuar. Recital’ i Malsorit
O, si nuk kam një grusht të fortë t'i bij mu në zemër malit që s'bëzanë, ta dij dhe ai se ç'domethanë i dobët - n'agoni të përdihet si vigan i vramë.
Unë - lugat si hij' e trazueme, trashigimtar i vuejtjes dhe i durimit, endem mbi bark të malit me ujën e zgjueme dhe me klithma të pakënaqura t'instinktit.
Mali hesht. Edhe pse përditë mbi lëkurë të tij, në lojë varrimtare, kërkoj me gjetë një kafshatë ma të mirë... Por më rren shaka, shpresa gënjeshtare.
Mali hesht - dhe në heshtje qesh. E unë vuej - dhe në vuejtje vdes. Po unë, kur? heu! kur kam për t'u qesh? Apo ndoshta duhet ma parë të vdes?
O, si nuk kam një grusht të fuqishëm! Malit, që hesht, mu në zemër me ia njesh! Ta shof si dridhet nga grusht' i paligjshëm... E unë të kënaqem, të kënaqem tu' u qesh.
Per nga sistemi metrik, vargu eshte dhjete rrokesh dhe rima A, B, A, B. Poezia eshte satirike, lirike e shkruajtur ne dialektin gege. Migjeni ka prodhuar vepra me te njejten tematike, jo vetem ne poezi, por edhe ne proze, ku mund te permendim Historia e njenes nga ato, Zoti te dhashte etj. E gjithe veprimtaria e tij eshte perqendruar ne c’idealizimin e shoqerise e mentalitetit shqiptar ne shekullin njezet. Konteksti i vendit nen regjimin fashist nxiti urrejtjen dhe revolten e autorit. Nje kontekst absurd dhe hipokrit, ku njerezit shtiren te ndershem e me parime te larta morale, ku te pasurit nuk shohin me larg se hunda e tyre e dhjamosur, ku te varferit shkelen si kandrrat, ku familja shthuret me vullnet te plote, ku femrat shesin trupin per te nxjerre kafshaten e perditshme, ku kishat e xhamite vezullojne mes ndyresise se qytetit e ku te medhenjte vendosin rregulla pafund e te cilet nuk u sherbejne aspak nje populli analfabet.
pershkruan dhimbjen ne detaj, deri ne palce. nje autor qe nuk bashkohet me mjerimin, prandaj e dua nder te gjith e autoret e tjere. mjerimi nuk eshte zgjidhje as zgjedhje; mjerimi duhet luftuar prej andej nga vjen! sikur te ishte gjalle do ta perqafoja fort kete njeri ! autori tim i preferuar.
"Novelat e qytetit të veriut" është një thesar letrar i shkruar nga shkrimtari i njohur shqiptar Migjeni, që ofron lexuesve një shfletim mbresëlënës të kushteve të njeriut nëpërmjet një koleksioni tregimesh të thella e reflektuese. Vendosur në peizazhin e qytetit verior të Shqipërisë, novelat portretizojnë me ngjyrim të veçantë jetën urbane gjatë fillim-vitet e shekullit të 20-të, ku përplasen moderniteti dhe tradita, dhe sfidat e njerëzve të zakonshëm marrin skenën kryesore.
Mjeshtri i Migjenit qëndron në aftësinë e tij për të shfletuar psikën e personazheve të tij, duke zbuluar frikërat, shpresat dhe ndjeshmëritë e tyre me ndjeshmëri të shkëlqyer. Çdo novelë përqesh një aspekt tjetër të ekzistencës njerëzore, duke prezantuar një prejardhje të shoqërisë dhe dilemat e saj të shumëllojshme. Temat e varfërisë, padrejtësisë shoqërore, zhgënjimit dhe kërkimit egzistencial për kuptim, ndërthuren nëpër narracione, duke lënë një ndikim të qëndrueshëm në mendjen e lexuesit. Vëzhgimi i kujdesshëm i sjelljes njerëzore nga autori, së bashku me prozën e tij poetike, e shfaq një ndjenjë të thellë empatie dhe reflektimi.
"Novelat e qytetit të veriut" është një dëshmi e aftësisë letrare të Migjenit dhe e aftësisë së tij për të krijuar histori që prekin me thellësi përvojën njerëzore. Thellësia emocionale dhe kritika sociale që gjenden në këto novela tregojnë vetëdijen e thellë të Migjenit për luftën e njeriut për dinjitet dhe kuptim në një botë gjithnjë e ndryshme. Nëpërmjet këtij veprë të përfshirë, lexuesit ftohen të ballafaqohen me kompleksitetin e ekzistencës dhe të shohin trimfat e tragjeditë e personazheve, të cilët jetojnë ngjarje që reflektojnë jetën tonë. Ndikimi i vazhdueshëm i Migjenit në letërsinë shqiptare ndihet në mënyrë thelbësore në këtë koleksion, duke e bërë të njohur për të gjithë ata që kërkojnë një rrugëtim të pasurueshëm dhe reflektues nëpër kompleksitetin e jetës njerëzore.
Shkrimtar i njerezve, i te varferve, i te mjereve, shkrimtar i urise se tmerrshme, shkrimtar i ndjenjave me te thjeshta qytetare e njerzore. Gjeni i letersise shqiptare. 🇦🇱🙏
A stellar collection of short novels - if you want to get truly knocked about by a book, Novelat e Qytetit te Veriut, by Migjeni (1872-1924) is the one. The novels are set in the early 1900s in Shkoder, a city in northern Albania. When starting his career as a teacher, he moves around where he comes face to face with some realities that inspire him to write stories. He puts in a play the intelligence of the bourgeoisie and landowners and their thirst for power and wealth, and you see this in the 'Luli i vocerr'. Migjeni condemns the hypocrite morals of the society and attacks with poetry the politics of the time and the media bringing a fresh breath of modern democracy.
Nuk kam fjale per te pershkruar Migjenin! Nje xhevahir, shkelqimi i te cilit u shua shume heret. Une preferoj me shume poezite e tij, por edhe novelat nuk mbeten pas. Ajo qe Migjeni pasqyron ne artin e tij eshte realiteti, ose me sakte ana e hidhur e realitetit. Në poezi mund te vishen me esteticizem edhe pjeset me banale te jetes. Kam lexuar cdo varg me endje. Lexojeni! Ky liber mbart shume vlera te cilat nuk duhen humbur. Also if you don’t speak albanian, there are Migjeni translations in many languages though it can never paint as clear a picture as the original. I really suggest you read his works, they are impressive especially “Poema e mjerimit”.
“Dhe oratoria shkon krejt mirë. Por kur padreja filloi t’u kërcnohej atyne që vjedhin, dhe n’atë mënyrë e preku n’intimitet lypsin, ky u çue, duel jashtë, e te dera, mbasi plot mni e nderoi padren, me një të shame, pëshpriti: “Po si do të jetoj unë?… këtë kurr s’ma the. E unë, pra, due të jetoj!”
“E natyra pranverore qesh dhe kënaqet që po prodhon qershia të kuqe dhe fmi të mjeruem.”
Një ndër librat më të dashur për mua të cilit i rikthehem herë pas here. Në këtë përmbledhje veprash Migjeni shpreh pakënaqesitë e tij rreth realitetit shoqëror të asaj kohe dhe jep pamje tronditëse të klasave të shtypura dhe të shfrytëzuara. Në krijimtarinë e tij, për herë të parë përftohen figura dhe portrete të plota e shumë të fuqishme të malësorit, punëtorit, gruas shqiptare etj. dhe qendron aspirata për një botë të re, ku njerëzit e thjeshtë jetojnë të lirë, të lumtur, me dinjitet njerëzor dhe pa frikë për të nesërmen.
This book has short stories that tell the truth about how unpleasant the reality was and how everything at the time was so miserable to watch. This author was the only one, to tell the truth of the reality that everyone was living in and not lie or be proud of the way things were the way that others were acting because it wasn't right, it wasn't human. It was miserable.
Excellent writing, Migjeni is one of the best Albanian writers whose work, I have ever read. Revealing painful truths and how much the system was ruined. He shows pain and misery but also hope in poetry and cruel irony in prose, which is exactly what the Albanian society needed to see at that time.
Most definitely some of the most beautiful poetry you'll ever read is in this book. Deep and sincere melancholy, outrage, themes of misery, despair and hopelesness about the social circumstances prevail in these poems, which you will return to back again numerous times after reading them.
Ne fjalët e Lady Gaga-s: talented, brilliant, incredible, amazing, showstopping, spectacular, never the same, totally unique, completely not ever been done before, unafraid to reference or not reference.