What do you think?
Rate this book
Γιατί το Βυζάντιο
Απόσταγμα, σχεδόν βιωματικό, από την πολύχρονη διδασκαλία μου στη Σορβόννη, το πόνημα αυτό απευθύνεται σε όσους από τους Νεοέλληνες ταλανίζονται με το πρόβλημα της ελληνικής ιστορικής συνέχειας και στους ξένους (κυρίως τους Δυτικοευρωπαίους και τους Αμερικάνους βλαστούς τους) που αρκούνται στην επιλεκτική γνώση του παρελθόντος τους.
Στόχος μου λοιπόν να βάλω, κατά το δυνατόν, έστω εκ του πλαγίου και λάθρα σχεδόν, το Βυζάντιο στη θέση που τα επιτεύγματά του μας υπαγορεύουν: να πω συνοπτικά, εννοώ, αυτά που το αναδεικνύουν ως την πρώτη ευρωπαϊκή αυτοκρατορία και που εξηγούν, όχι μόνο το πολιτιστικό μεγαλείο του (και αυτό ανεπαρκώς ακόμη γνωστό), αλλά και την ασυνήθη για παγκόσμια δύναμη (όπως ήταν κάποτε το Βυζάντιο) μακροβιότητά του.
Με αυτό το σκεπτικό ως προτεραιότητα, η επιλογή των θεμάτων που ανέπτυξα και ανέλυσα εδώ (πλην του ιστορικού πλαισίου που προτείνω σαν καμβά, θα έλεγα, του κεντήματος) σχετίζεται κυρίως με φαινόμενα μακράς διάρκειας, που μπορούν κάπως να ερμηνεύσουν αντιδράσεις ατομικές ή ομαδικές των Βυζαντινών απέναντι στις προκλήσεις του καιρού τους και ίσως και να εξηγήσουν το "Γιατί" της βυζαντινής πολιτικής εμβέλειας.
Στόχος μου λοιπόν να βάλω, κατά το δυνατόν, έστω εκ του πλαγίου και λάθρα σχεδόν, το Βυζάντιο στη θέση που τα επιτεύγματά του μας υπαγορεύουν: να πω συνοπτικά, εννοώ, αυτά που το αναδεικνύουν ως την πρώτη ευρωπαϊκή αυτοκρατορία και που εξηγούν, όχι μόνο το πολιτιστικό μεγαλείο του (και αυτό ανεπαρκώς ακόμη γνωστό), αλλά και την ασυνήθη για παγκόσμια δύναμη (όπως ήταν κάποτε το Βυζάντιο) μακροβιότητά του.
Με αυτό το σκεπτικό ως προτεραιότητα, η επιλογή των θεμάτων που ανέπτυξα και ανέλυσα εδώ (πλην του ιστορικού πλαισίου που προτείνω σαν καμβά, θα έλεγα, του κεντήματος) σχετίζεται κυρίως με φαινόμενα μακράς διάρκειας, που μπορούν κάπως να ερμηνεύσουν αντιδράσεις ατομικές ή ομαδικές των Βυζαντινών απέναντι στις προκλήσεις του καιρού τους και ίσως και να εξηγήσουν το "Γιατί" της βυζαντινής πολιτικής εμβέλειας.
296 pages, Paperback
First published January 1, 2009
8 people are currently reading
142 people want to read
About the author
Hélène Glykatzi-Ahrweiler
20 books38 followersHélène Glykatzi-Ahrweiler (Greek: Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ) is an eminent Greek-French university professor and Byzantinologist.
She's a member of the French Academy, an associated member of the Royal Belgian Academy, a corresponding member of the British Academy, of the Academy of Athens, of the Academy of Sciences of Berlin, and of the Academy of Sciences of Bulgaria.
Moreover, she's a doctor honoris causa of the following Universities: London, Harvard, Belgrade, New York, Lima, Nouveau-Brunswick, Haïfa, and of the School of Higher Studies in Political and Social Sciences of Athens.
She is also a UNICEF Goodwill Ambassador for Greece.
She's a member of the French Academy, an associated member of the Royal Belgian Academy, a corresponding member of the British Academy, of the Academy of Athens, of the Academy of Sciences of Berlin, and of the Academy of Sciences of Bulgaria.
Moreover, she's a doctor honoris causa of the following Universities: London, Harvard, Belgrade, New York, Lima, Nouveau-Brunswick, Haïfa, and of the School of Higher Studies in Political and Social Sciences of Athens.
She is also a UNICEF Goodwill Ambassador for Greece.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 17 of 17 reviews
June 25, 2017
2.75/5
Περίμενα περισσότερα είναι η αλήθεια από το βιβλίο. Στην ουσία περισσότερο θυμίζει διαλέξεις παρά ιστορικό βιβλίο (αν και από την εισαγωγή αυτό περίπου το παραδέχεται η συγγραφέας). Εννοείται ότι πρέπει κάποιος να κατέχει σε αρκετό βαθμό τη βυζαντινή ιστορία πριν το διαβάσει καθώς το βιβλίο επιχειρεί μια προσέγγιση της ιδεολογίας και των κινήτρων της πολιτικής (κυρίως της εξωτερικής) του Βυζαντίου με σκοπό να δείξει τη σημασία του στην εξέλιξη της σύγχρονης ιστορίας. Παρόλο που στο πρώτο σκέλος τα καταφέρνει αρκετά καλά, το δεύτερο σκέλος μάλλον "χάνεται" και δεν γίνεται τόσο σαφές όσο θα έπρεπε. Σε πολλά σημεία η συγγραφέας γράφει με έντονο συναισθηματισμό και ενώ αυτό δείχνει την αγάπη της για το θέμα, ξενίζει όσον αφορά την επιχειρηματολογία. Δεν ξέρει ο αναγνώστης αν κάποια τμήματα είναι παράθεση προσωπικών απόψεων ή αποδεικνύονται με πιο στέρεο τρόπο πέρα από την (εξαίρετη) ρητορική.
Η έλλειψη παραπομπών στη βιβλιογραφία επίσης απογοητεύει για βιβλίο που θέλει να είναι σοβαρό ιστορικό. Η τελική αίσθηση που αφήνει είναι ότι το υλικό χρειαζόταν περισσότερη δουλειά, τεκμηρίωση και σοβαρή επιμέλεια για να πετύχει το σκοπό του.
Περίμενα περισσότερα είναι η αλήθεια από το βιβλίο. Στην ουσία περισσότερο θυμίζει διαλέξεις παρά ιστορικό βιβλίο (αν και από την εισαγωγή αυτό περίπου το παραδέχεται η συγγραφέας). Εννοείται ότι πρέπει κάποιος να κατέχει σε αρκετό βαθμό τη βυζαντινή ιστορία πριν το διαβάσει καθώς το βιβλίο επιχειρεί μια προσέγγιση της ιδεολογίας και των κινήτρων της πολιτικής (κυρίως της εξωτερικής) του Βυζαντίου με σκοπό να δείξει τη σημασία του στην εξέλιξη της σύγχρονης ιστορίας. Παρόλο που στο πρώτο σκέλος τα καταφέρνει αρκετά καλά, το δεύτερο σκέλος μάλλον "χάνεται" και δεν γίνεται τόσο σαφές όσο θα έπρεπε. Σε πολλά σημεία η συγγραφέας γράφει με έντονο συναισθηματισμό και ενώ αυτό δείχνει την αγάπη της για το θέμα, ξενίζει όσον αφορά την επιχειρηματολογία. Δεν ξέρει ο αναγνώστης αν κάποια τμήματα είναι παράθεση προσωπικών απόψεων ή αποδεικνύονται με πιο στέρεο τρόπο πέρα από την (εξαίρετη) ρητορική.
Η έλλειψη παραπομπών στη βιβλιογραφία επίσης απογοητεύει για βιβλίο που θέλει να είναι σοβαρό ιστορικό. Η τελική αίσθηση που αφήνει είναι ότι το υλικό χρειαζόταν περισσότερη δουλειά, τεκμηρίωση και σοβαρή επιμέλεια για να πετύχει το σκοπό του.
January 1, 2018
Όποιος ψάχνει μια ιστορία του Βυζαντίου σίγουρα θα απογοητευθεί. Αντίθετα, προϋπόθεση για να διαβαστεί αυτό το βιβλίο είναι μια βασική γνώση της ιστορίας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αλλιώς ο αναγνώστης θα χαθεί. Τα πράγματα γίνονται δυσκολότερα γιατι η Γλύκατζη-Αρβελέρ γράφει άναρχα, πετώντας σχεδόν προφορικά, σαν διαλέξεις, τις σκέψεις στις ενότητες. Επίσης, δεν υπάρχουν παρα ελάχιστες (και αυτές ωραιοποιημένες, σχεδον ρομαντικές) αναφορές για την κοινωνία, την ταξική διαστρωμάτωση, στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Ποιός ο σκοπός αυτού του βιβλίου; Σε γενικές γραμμές να αποδείξει την σημασία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας για την σημερινή Ελλάδα και Ευρώπη γενικότερα. Το πετυχαίνει; Έτσι κι έτσι. Αυτό που γίνεται φανερο (ολοφάνερο θα έλεγα) ειναι οτι οι πραγματικοί πρόγονοι των Νεοελλήνων, των κατοίκων της σημερινής Ελλάδας , είναι οι Βυζαντινοί, οι "Ρωμαίοι" όπως αυτοαποκαλούνταν. Όχι μονο μετάδωσαν στους σημερινούς Έλληνες τη μορφη των ελληνικών και την Ορθοδοξία, αλλα και κομμάτι της κοσμοθεωρίας τους, δηλαδη: "είμαστε ο νεος περιούσιος λαός, το νέο Ισραήλ, που πρεπει να φυλαξει τα δόγματα απο τους Δυτικούς και τους αλλοθρησκους μεχρι ο Θεός να ξαναδώσει την ευνοια του στο λαό του". Για το πόσο "ελληνικό" ήταν το Βυζάντιο ως συνέχεια της Αρχαίας Ελλάδας, δε θα έλεγα οτι με πείθει και απόλυτα, παρότι προκύπτει οτι ειναι όντως μια συνέχεια της Ρώμης. Όσον αφορά την Ευρώπη, η επιρροή του Βυζαντίου στις σλαβικές χώρες (Βουλγαρία, Ρωσία κτλ) είναι κατι παραπάνω απο εμφανής, σε σημείο που και αυτοί οι λαοι να είναι πολιτιστικοί κληρονόμοι της Αυτοκρατορίας. Για τους Δυτικούς δεν μπορεί να πεί κανεις το ίδιο στην ίδια κλίμακα, παρότι η Αρβελέρ δείχνει οτι υπήρχαν εντονες ανταλλαγες όλων των ειδών (τεχνη, τεχνολογία, εμπόριο) μεταξυ Κων/πολης και Δυσης, κυρίως με την Ιταλία. Σίγουρα το Βυζαντιο συνέβαλε στην Ιταλικη Αναγέννηση -πριν ακομα γινει η Αλωση- αλλα αναφέρει οτι σημαντική συμβολή είχαν και οι Άραβες λόγιοι.
Χρήσιμο βιβλίο -με τις αδυναμίες που υπάρχουν στην σύνθεσή του- για όποιον ενδιαφέρεται και εχει καποιες βασικές γνώσεις για την Βυζαντινή Αυτοκρατορία γενικα. Θα έλεγα παντως πως τα καλύτερα κομματια του βιβλίου είναι όσα αφορούν την νεοελληνική ταυτότητα. Κατα τα άλλα δεν ενθουσιάστηκα.
Ποιός ο σκοπός αυτού του βιβλίου; Σε γενικές γραμμές να αποδείξει την σημασία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας για την σημερινή Ελλάδα και Ευρώπη γενικότερα. Το πετυχαίνει; Έτσι κι έτσι. Αυτό που γίνεται φανερο (ολοφάνερο θα έλεγα) ειναι οτι οι πραγματικοί πρόγονοι των Νεοελλήνων, των κατοίκων της σημερινής Ελλάδας , είναι οι Βυζαντινοί, οι "Ρωμαίοι" όπως αυτοαποκαλούνταν. Όχι μονο μετάδωσαν στους σημερινούς Έλληνες τη μορφη των ελληνικών και την Ορθοδοξία, αλλα και κομμάτι της κοσμοθεωρίας τους, δηλαδη: "είμαστε ο νεος περιούσιος λαός, το νέο Ισραήλ, που πρεπει να φυλαξει τα δόγματα απο τους Δυτικούς και τους αλλοθρησκους μεχρι ο Θεός να ξαναδώσει την ευνοια του στο λαό του". Για το πόσο "ελληνικό" ήταν το Βυζάντιο ως συνέχεια της Αρχαίας Ελλάδας, δε θα έλεγα οτι με πείθει και απόλυτα, παρότι προκύπτει οτι ειναι όντως μια συνέχεια της Ρώμης. Όσον αφορά την Ευρώπη, η επιρροή του Βυζαντίου στις σλαβικές χώρες (Βουλγαρία, Ρωσία κτλ) είναι κατι παραπάνω απο εμφανής, σε σημείο που και αυτοί οι λαοι να είναι πολιτιστικοί κληρονόμοι της Αυτοκρατορίας. Για τους Δυτικούς δεν μπορεί να πεί κανεις το ίδιο στην ίδια κλίμακα, παρότι η Αρβελέρ δείχνει οτι υπήρχαν εντονες ανταλλαγες όλων των ειδών (τεχνη, τεχνολογία, εμπόριο) μεταξυ Κων/πολης και Δυσης, κυρίως με την Ιταλία. Σίγουρα το Βυζαντιο συνέβαλε στην Ιταλικη Αναγέννηση -πριν ακομα γινει η Αλωση- αλλα αναφέρει οτι σημαντική συμβολή είχαν και οι Άραβες λόγιοι.
Χρήσιμο βιβλίο -με τις αδυναμίες που υπάρχουν στην σύνθεσή του- για όποιον ενδιαφέρεται και εχει καποιες βασικές γνώσεις για την Βυζαντινή Αυτοκρατορία γενικα. Θα έλεγα παντως πως τα καλύτερα κομματια του βιβλίου είναι όσα αφορούν την νεοελληνική ταυτότητα. Κατα τα άλλα δεν ενθουσιάστηκα.
December 22, 2020
Βιβλίο σε σειρά διαλέξεων που ενώ στο πρώτο μέρος καταφέρνει να αποδώσει καλά στο δεύτερο μέρος δεν τα καταφέρνει και τόσο καλά. Δεν υπάρχει ομαλή ροή στα όσα λέει και πολλές φορές επαναλαμβάνονται πράγματα. Φυσικά αποκομίζεις κάμποσα.
February 14, 2013
Το πρόβλημα της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού ταλανίζει τους Νεοέλληνες από την ίδρυση του νεότερου κράτους. Το Βυζάντιο αποτελεί έναν ενδιάμεσο κρίκο μεταξύ αρχαιοελληνικού/ελληνιστικού πνεύματος και σύγχρονης Ελλάδας. Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, βυζαντινολόγος, με μακρά ακαδημαϊκή καριέρα στη Γαλλία, Ελληνίδα με διεθνές κύρος και κυρίως άνθρωπος με ανοιχτό και προοδευτικό μυαλό έγραψε ένα βιβλίο με σκοπό να διαλευκάνει και να ξεδιαλύνει κάποιες συγχύσεις και μύθους που μπλέκουν τη σύγχρονη εθνική συνείδηση και συχνά φέρνουν έριδες.
Ομολογώ πως αλλιώς περίμενα το βιβλίο: με επιστημονική τεκμηρίωση και δομή. Αυτό που βρήκα είναι μια αφήγηση, μια ιστορία-απαύγασμα της πολύχρονης επιστημονικής ενασχόλησης της συγγραφέως με το Βυζάντιο. Οι επαναλήψεις είναι συχνές -όπως παραδέχεται και η ίδια στον πρόλογο. Ο τρόπος γραφής είναι πιο κοντά στον προφορικό λόγο, π.χ. με εκφράσεις όπως «να σημειώσω εδώ…», «να τονίσω…», «grosso modo…», «όπως είπα παραπάνω…», κ.λπ. Έτσι, προσομοιάζει σε διάλογο με τον αναγνώστη, ο οποίος αν και δεν μπορεί να ρωτήσει, η συγγραφέας τον προλαβαίνει και του προσφέρει τις απαντήσεις που θα ήθελε να κάνει.
Το Γιατί το Βυζάντιο είναι ένα εγχειρίδιο απλό και ευκολοδιάβαστο, για έναν μέσο αναγνώστη που ψάχνει για κάποιες απαντήσεις στο θέμα της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού. Ένας πιο απαιτητικός αναγνώστης ίσως απογοητευτεί.
Αυτό που κάνει όμως άσχημη εντύπωση είναι τα λάθη. Υπάρχουν αρκετά λάθη, που σημαίνει ότι οι διορθωτές δεν έκαναν καλή δουλειά. Και ένα «…από ανέκαθεν…» σε ένα τέτοιο βιβλίο «χτυπάει» πολύ άσχημα. Το βιβλίο είναι από τα τελευταία του εκδοτικού οίκου πριν πτωχεύσει. Ίσως και αυτός είναι ένας λόγος.
Ομολογώ πως αλλιώς περίμενα το βιβλίο: με επιστημονική τεκμηρίωση και δομή. Αυτό που βρήκα είναι μια αφήγηση, μια ιστορία-απαύγασμα της πολύχρονης επιστημονικής ενασχόλησης της συγγραφέως με το Βυζάντιο. Οι επαναλήψεις είναι συχνές -όπως παραδέχεται και η ίδια στον πρόλογο. Ο τρόπος γραφής είναι πιο κοντά στον προφορικό λόγο, π.χ. με εκφράσεις όπως «να σημειώσω εδώ…», «να τονίσω…», «grosso modo…», «όπως είπα παραπάνω…», κ.λπ. Έτσι, προσομοιάζει σε διάλογο με τον αναγνώστη, ο οποίος αν και δεν μπορεί να ρωτήσει, η συγγραφέας τον προλαβαίνει και του προσφέρει τις απαντήσεις που θα ήθελε να κάνει.
Το Γιατί το Βυζάντιο είναι ένα εγχειρίδιο απλό και ευκολοδιάβαστο, για έναν μέσο αναγνώστη που ψάχνει για κάποιες απαντήσεις στο θέμα της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού. Ένας πιο απαιτητικός αναγνώστης ίσως απογοητευτεί.
Αυτό που κάνει όμως άσχημη εντύπωση είναι τα λάθη. Υπάρχουν αρκετά λάθη, που σημαίνει ότι οι διορθωτές δεν έκαναν καλή δουλειά. Και ένα «…από ανέκαθεν…» σε ένα τέτοιο βιβλίο «χτυπάει» πολύ άσχημα. Το βιβλίο είναι από τα τελευταία του εκδοτικού οίκου πριν πτωχεύσει. Ίσως και αυτός είναι ένας λόγος.
June 1, 2020
Πολύ ενδιαφέρον αλλά όχι τόσο όσο θα περίμενε κανείς από τη διάσημη συγγραφέα του. Κατ' αρχήν η γλώσσα, όταν 2 συνεχόμενες προτάσεις έχουν έκταση 10 τυπογραφικών γραμμών στη σελ. 129 ή 12 και 13 γραμμών στη σελίδα 130 κλπ, υπάρχει πρόβλημα γλωσσικό και σε αναγκάζει να την ξαναδιαβάσεις 2 και 3 φορές αναζητώντας ρήμα, υποκείμενο κλπ... Κατόπιν, ενώ είναι συνοπτικό, έχει συχνά και εκτενή αποσπάσματα βυζαντινών κειμένων (ειδικά στο 1ο και 2ο μέρος) που είναι σημαντικά μεν, αλλά δεν έχουν θέση σε μια εξιστόρηση μιας περιόδου 1150 ετών σε 280 σελίδες. Και τέλος οι αναμφισβήτητα τεράστιες γνώσεις της συγγραφέως μάλλον την εμποδίζουν στο να κάνει μία εξισορροπημένη σύνοψη. Αυτό φαίνεται μερικές φορές (πχ στο "Βυζάντιο και Δύση") και όταν η πρόταση ακολουθείται από επεξήγηση και αυτή με τη σειρά της από άλλη επεξήγηση...
Τέλος α) ένα στοιχείο που δεν ήξερα: ο δικέφαλος αετός γίνεται σύμβολο στη σημαία μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1261 αντικαθιστώντας το μονοκέφαλο ρωμαϊκό, β) μια σημαντική γνώμη: πιο σημαντική από την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης και τις επεκτατικές βλέψεις προς τα δυτικά, θα ήταν η διατήρηση της κυριαρχίας επί της πλουτοπαραγωγικής Μικράς Ασίας με την αυτοκρατορία της Νίκαιας.
"Το πρώτο Σχίσμα, επί πατριαρχίας Φωτίου χρονολογείται το 867, και η πραγματική του αιτία είναι, όχι όπως πιστεύεται, η διαμάχη για τα πρωτεία ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη και Ρώμη, θέμα που αποτέλεσε το παντοτινό πρόσχημα της ενδοχριστιανικής διένεξης, αλλά η δικαιοδοσία πάνω στους νεοφωτισθέντες Σλάβους."
"Ο φόβος της χιλιετίας, που είχε καταλάβει τα χριστιανικά πλήθη της Δύσης, ήταν άγνωστος βέβαια στο Βυζάντιο, που μετρούσε τα χρόνια, όχι από τη γέννηση του Χριστού, αλλά από την κτίση του κόσμου (το έτος 1000 αντιστοιχούσε με το έτος 6508 του βυζαντινού ημερολογίου)."
"Η συσπείρωση του γένους μετά την καταστροφή του 1204 είναι το πρώτο επακόλουθο. Και όπως αυτή η συσπείρωση γίνεται ενάντια στους Λατίνους, δημιουργεί μια άλλη ευρύτερη συσπείρωση μεταξύ των ομόδοξων ορθοδόξων που βρίσκονται εκτός του Βυζαντίου (Βούλγαροι κυρίως).... όπως οι σταυροφορίες αποτέλεσαν το βάθρο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η Δύση για να επεξεργαστεί την πνευματική της ενότητα ως βάση της πολιτιστικής της ταυτότητας, κατά τον ίδιο τρόπο ο αντιλατινικός αγώνας αποτέλεσε το θεμέλιο της ορθοδοξίας και της εθνικής ταυτότητας των λαών που την απαρτίζουν, δημιουργώντας επίσης μια υπερεθνική αλληλεγγύη που τα σημάδια της είναι διακριτά ως τα σήμερα."
"Η ανάκτηση της Κωνσταντινούπολης σήμανε την εγκατάλειψη της Μικρασίας και συνακόλουθα της μεγαλοσυνης του Βυζαντίου, που από ρωμαϊκό έγινε έκτοτε μόνο ελληνικό."
".... οι θρησκευτικές διενέξεις μεταξύ ανατολικών πληθυσμών της αυτοκρατορίας και της πρωτεύουσας ευκόλυναν την αραβική πρόοδο, σε περιοχές όπως η Συρία, που είχαν από καιρό διαταράξει οι χριστολογικές έριδες."
"Η εικονομαχία είναι η εκκλησιαστική μορφή πολιτισμικών, αλλά και κοινωνικό-οικονομικών διαφορών και τάσεων των αντικρουόμενων ομάδων, που λόγω των ιστορικών παραδόσεων τους είχαν διαφορετική τοποθέτηση στο πρόβλημα της απεικόνισης του θείου.... Η Κωνσταντινούπολη βασισμένη στις Ρωμαίο-ελληνικές πνευματικές παραδόσεις, εκφράζεται στις χριστολογικές συζητήσεις με τρόπο ορθολογιστικό και με φιλοσοφικό πνεύμα, ενώ οι ανατολικές εκκλησίες, με βάση το μοναχικό ακμαίο κίνημα των περιοχών τους, παρουσιάζουν μάλλον μυστικιστικές τάσεις απλοϊκής ευσέβειας με απαιτήσεις απόλυτου εξαγνισμού και καθαρότητας....η ειρήνη της εκκλησίας που ταυτίζεται με τη Βυζαντινή ειρήνη έγινε πραγματικότητα μόνο όταν η Αλεξάνδρεια, η Ιερουσαλήμ, η Αντιόχεια, οι έδρες δηλαδή των ανατολικών πατριαρχείων, είχαν χαθεί για το Βυζάντιο."
"Η παρουσία των εμπόρων των ιταλικών δημοκρατιών, με τις επακόλουθες παραιτήσεις των βυζαντινών αρχών από τα φυσικά τους δικαιώματα και προνόμια, έχει ως αποτέλεσμα πρώτα την προοδευτική πτώχευση του ιθαγενούς στοιχείου και έπειτα την οικονομική υποδούλωση του, ως και τη στέρηση της διοικητικής του ελευθερίας. Αυτό είναι το σχήμα που ακολούθησαν οι βυζαντινο-βενετικές σχέσεις."
"Από το 1204 οι βυζαντινοί αρχίζουν να αποποιούνται το ρωμαϊκό όνομα που τους συνέδεε με την Παλαιά Ρώμη και να οικειώνονται το ελληνικό, που έχει πάψει να θυμίζει την ειδωλολατρική αρχαιότητα...έτσι που ορισμένοι ιστορικοί δεν διστάζουν να τοποθετήσουν το 1204 την απαρχή του Νεοελληνικού Έθνους."
"...αποστομωτικη απάντηση για τη δια του Βυζαντίου μετάδοση στη Δύση της αρχαίας γραμματείας είναι, μεταξύ άλλων, το ότι οι Άραβες δεν μοιάζει να ασχολήθηκαν με τα άλλα ελληνικά έργα: ιστορικούς συγγραφείς, τραγωδούς, τον Όμηρο και άλλους ποιητές."
Τέλος α) ένα στοιχείο που δεν ήξερα: ο δικέφαλος αετός γίνεται σύμβολο στη σημαία μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης το 1261 αντικαθιστώντας το μονοκέφαλο ρωμαϊκό, β) μια σημαντική γνώμη: πιο σημαντική από την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης και τις επεκτατικές βλέψεις προς τα δυτικά, θα ήταν η διατήρηση της κυριαρχίας επί της πλουτοπαραγωγικής Μικράς Ασίας με την αυτοκρατορία της Νίκαιας.
"Το πρώτο Σχίσμα, επί πατριαρχίας Φωτίου χρονολογείται το 867, και η πραγματική του αιτία είναι, όχι όπως πιστεύεται, η διαμάχη για τα πρωτεία ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη και Ρώμη, θέμα που αποτέλεσε το παντοτινό πρόσχημα της ενδοχριστιανικής διένεξης, αλλά η δικαιοδοσία πάνω στους νεοφωτισθέντες Σλάβους."
"Ο φόβος της χιλιετίας, που είχε καταλάβει τα χριστιανικά πλήθη της Δύσης, ήταν άγνωστος βέβαια στο Βυζάντιο, που μετρούσε τα χρόνια, όχι από τη γέννηση του Χριστού, αλλά από την κτίση του κόσμου (το έτος 1000 αντιστοιχούσε με το έτος 6508 του βυζαντινού ημερολογίου)."
"Η συσπείρωση του γένους μετά την καταστροφή του 1204 είναι το πρώτο επακόλουθο. Και όπως αυτή η συσπείρωση γίνεται ενάντια στους Λατίνους, δημιουργεί μια άλλη ευρύτερη συσπείρωση μεταξύ των ομόδοξων ορθοδόξων που βρίσκονται εκτός του Βυζαντίου (Βούλγαροι κυρίως).... όπως οι σταυροφορίες αποτέλεσαν το βάθρο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η Δύση για να επεξεργαστεί την πνευματική της ενότητα ως βάση της πολιτιστικής της ταυτότητας, κατά τον ίδιο τρόπο ο αντιλατινικός αγώνας αποτέλεσε το θεμέλιο της ορθοδοξίας και της εθνικής ταυτότητας των λαών που την απαρτίζουν, δημιουργώντας επίσης μια υπερεθνική αλληλεγγύη που τα σημάδια της είναι διακριτά ως τα σήμερα."
"Η ανάκτηση της Κωνσταντινούπολης σήμανε την εγκατάλειψη της Μικρασίας και συνακόλουθα της μεγαλοσυνης του Βυζαντίου, που από ρωμαϊκό έγινε έκτοτε μόνο ελληνικό."
".... οι θρησκευτικές διενέξεις μεταξύ ανατολικών πληθυσμών της αυτοκρατορίας και της πρωτεύουσας ευκόλυναν την αραβική πρόοδο, σε περιοχές όπως η Συρία, που είχαν από καιρό διαταράξει οι χριστολογικές έριδες."
"Η εικονομαχία είναι η εκκλησιαστική μορφή πολιτισμικών, αλλά και κοινωνικό-οικονομικών διαφορών και τάσεων των αντικρουόμενων ομάδων, που λόγω των ιστορικών παραδόσεων τους είχαν διαφορετική τοποθέτηση στο πρόβλημα της απεικόνισης του θείου.... Η Κωνσταντινούπολη βασισμένη στις Ρωμαίο-ελληνικές πνευματικές παραδόσεις, εκφράζεται στις χριστολογικές συζητήσεις με τρόπο ορθολογιστικό και με φιλοσοφικό πνεύμα, ενώ οι ανατολικές εκκλησίες, με βάση το μοναχικό ακμαίο κίνημα των περιοχών τους, παρουσιάζουν μάλλον μυστικιστικές τάσεις απλοϊκής ευσέβειας με απαιτήσεις απόλυτου εξαγνισμού και καθαρότητας....η ειρήνη της εκκλησίας που ταυτίζεται με τη Βυζαντινή ειρήνη έγινε πραγματικότητα μόνο όταν η Αλεξάνδρεια, η Ιερουσαλήμ, η Αντιόχεια, οι έδρες δηλαδή των ανατολικών πατριαρχείων, είχαν χαθεί για το Βυζάντιο."
"Η παρουσία των εμπόρων των ιταλικών δημοκρατιών, με τις επακόλουθες παραιτήσεις των βυζαντινών αρχών από τα φυσικά τους δικαιώματα και προνόμια, έχει ως αποτέλεσμα πρώτα την προοδευτική πτώχευση του ιθαγενούς στοιχείου και έπειτα την οικονομική υποδούλωση του, ως και τη στέρηση της διοικητικής του ελευθερίας. Αυτό είναι το σχήμα που ακολούθησαν οι βυζαντινο-βενετικές σχέσεις."
"Από το 1204 οι βυζαντινοί αρχίζουν να αποποιούνται το ρωμαϊκό όνομα που τους συνέδεε με την Παλαιά Ρώμη και να οικειώνονται το ελληνικό, που έχει πάψει να θυμίζει την ειδωλολατρική αρχαιότητα...έτσι που ορισμένοι ιστορικοί δεν διστάζουν να τοποθετήσουν το 1204 την απαρχή του Νεοελληνικού Έθνους."
"...αποστομωτικη απάντηση για τη δια του Βυζαντίου μετάδοση στη Δύση της αρχαίας γραμματείας είναι, μεταξύ άλλων, το ότι οι Άραβες δεν μοιάζει να ασχολήθηκαν με τα άλλα ελληνικά έργα: ιστορικούς συγγραφείς, τραγωδούς, τον Όμηρο και άλλους ποιητές."
February 11, 2017
English follows:
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ (Hélène Glykatzi-Ahrweiler) είναι αναμφίβολα μία κορυφαία Βυζαντινολόγος. Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι από τα ελάχιστα, ίσως το μόνο, που έχει συγγράψει στα Ελληνικά και το οποίο απευθύνεται όχι σε άλλους ειδικούς της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά στο γενικό κοινό, κι ιδίως στους Νεοέλληνες.
Γράφοντας βιωματικά, χωρίς να παραθέτη ακριβείς επιστημονικές παραπομπές, με λόγο ρέοντα, η Αρβελέρ παρουσιάζει όλη την πορεία της εξελληνισμένης κι εκχριστιανισμένης Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, απαντώντας στο βασικό ερώτημα του βιβλίου, γιατί η Βυζαντινή αυτοκρατορία κατάφερε να είναι η πλέον μακρόχρονη κρατική οντότητα στην παγκόσμια ιστορία, αλλά και το ποια είναι η συμβολή της στον Νεοελληνικό, αλλά και τον ευρύτερο Ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Η βιωματική αυτή γραφή, χωρίς βιβλιογραφικές παραπομπές, είναι το δυνατό και ταυτόχρονα το αδύνατο σημείο του βιβλίου. Δυνατό γιατί επιτρέπει μια αφήγησι σχεδόν παραμυθιακή, εύκολα προσβάσιμη κι από τον λιγότερο ενημερωμένο αναγνώστη, αλλά και αδύνατο, διότι δεν δίνει τη δυνατότητα στον πιο έμπειρο αναγνώστη, έστω μέσω ενός απλού καταλόγου συνιστώμενης βιβλιογραφίας κι έργων αναφοράς, να ερευνήση παραπάνω τα θέματα που αναλύονται.
Παρ' όλ' αυτά, αν σας ενδιαφέρη η ιστορία του Βυζαντίου, πρέπει να το διαβάσετε!
Hélène Glykatzi-Ahrweiler is undoubtfully a top Byzantinologist. This particular book is one of the very few, perhaps the only one, which she has authored in Greek, addressing it not to other specialists on the Eastern Roman Empire, but to the general public, modern Greeks in particular.
Writing out of experience, without citing specific scientific references, in a flowing narration, Ahrweiler presents all the course of the Hellenised and Christianised Eastern Roman Empire, answering the main questions of her book: why the Byzantine empire succeeded to be the most lasting statehood in world history? Also, what is its contribution to both the modern Greek and the wider European civilizations?
This writing out of experience, without bibliographic references, is both the strong and the weak point of the book. Strong, as it allows for a story-telling that acts almost as consolation, easily accessible by the less informed reader; weak, because it doesn't give the chance to the experienced reader, at least via a simple list of recommended bibliography and reference works, to further explore the topics analysed.
Nevertheless, if you're interested in the Byzantine history, it's highly recommended to read it!
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ (Hélène Glykatzi-Ahrweiler) είναι αναμφίβολα μία κορυφαία Βυζαντινολόγος. Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι από τα ελάχιστα, ίσως το μόνο, που έχει συγγράψει στα Ελληνικά και το οποίο απευθύνεται όχι σε άλλους ειδικούς της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αλλά στο γενικό κοινό, κι ιδίως στους Νεοέλληνες.
Γράφοντας βιωματικά, χωρίς να παραθέτη ακριβείς επιστημονικές παραπομπές, με λόγο ρέοντα, η Αρβελέρ παρουσιάζει όλη την πορεία της εξελληνισμένης κι εκχριστιανισμένης Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, απαντώντας στο βασικό ερώτημα του βιβλίου, γιατί η Βυζαντινή αυτοκρατορία κατάφερε να είναι η πλέον μακρόχρονη κρατική οντότητα στην παγκόσμια ιστορία, αλλά και το ποια είναι η συμβολή της στον Νεοελληνικό, αλλά και τον ευρύτερο Ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Η βιωματική αυτή γραφή, χωρίς βιβλιογραφικές παραπομπές, είναι το δυνατό και ταυτόχρονα το αδύνατο σημείο του βιβλίου. Δυνατό γιατί επιτρέπει μια αφήγησι σχεδόν παραμυθιακή, εύκολα προσβάσιμη κι από τον λιγότερο ενημερωμένο αναγνώστη, αλλά και αδύνατο, διότι δεν δίνει τη δυνατότητα στον πιο έμπειρο αναγνώστη, έστω μέσω ενός απλού καταλόγου συνιστώμενης βιβλιογραφίας κι έργων αναφοράς, να ερευνήση παραπάνω τα θέματα που αναλύονται.
Παρ' όλ' αυτά, αν σας ενδιαφέρη η ιστορία του Βυζαντίου, πρέπει να το διαβάσετε!
Hélène Glykatzi-Ahrweiler is undoubtfully a top Byzantinologist. This particular book is one of the very few, perhaps the only one, which she has authored in Greek, addressing it not to other specialists on the Eastern Roman Empire, but to the general public, modern Greeks in particular.
Writing out of experience, without citing specific scientific references, in a flowing narration, Ahrweiler presents all the course of the Hellenised and Christianised Eastern Roman Empire, answering the main questions of her book: why the Byzantine empire succeeded to be the most lasting statehood in world history? Also, what is its contribution to both the modern Greek and the wider European civilizations?
This writing out of experience, without bibliographic references, is both the strong and the weak point of the book. Strong, as it allows for a story-telling that acts almost as consolation, easily accessible by the less informed reader; weak, because it doesn't give the chance to the experienced reader, at least via a simple list of recommended bibliography and reference works, to further explore the topics analysed.
Nevertheless, if you're interested in the Byzantine history, it's highly recommended to read it!
November 25, 2019
Μια προσωπική άποψη της συγγραφέως. Δεν υπάρχει σειρά στην εξιστόρηση γεγονότων, συχνά επαναλαμβάνονται τα ίδια και γενικά δεν είναι εύκολο ή ευχάριστο στο διάβασμα.
October 13, 2023
Χαίρομαι που υπάρχει ένα βιβλίο που συνοψίζει τόσο καλά την πολυετή ακαδημαϊκή γνώση της συγγραφέως. Το ανάγνωσμα προσφέρει μια γενική εικόνα για την κατάσταση του Βυζαντίου σε όλες τις εποχές του και τις σχέσεις του με τους γύρω λαούς. Η επιστήμων γνωρίζει - προφανώς - για τι μιλάει και το μεταφέρει με απλό τρόπο στους μη-ειδικούς χρησιμοποιώντας πηγές που θεωρεί σημαντικές.
Δεν μπορεί κανείς να το βαθμολογήσει όπως ένα λογοτεχνικό βιβλίο αλλά θα προσπαθήσω να δώσω την - ούτως ή αλλως υψηλή - βαθμολογία μου, ως μια ένδειξη της εμπειρίας μου μαζί του. 4 αστέρια για όλη την πληροφορία που η συγγραφέας μας μοίρασε. Μείον ένα αστέρι για τον ακατάστατο τρόπο με τον οποίο ήταν δομημένες οι προτάσεις. Θα λάτρευα αυτό το βιβλίο όπως και να ήταν γραμμένο, όμως ο βαθός της κατανόησης και η ροή της πληροφορίας επηρεαζόταν από τις συχνές συγκεχυμένες προτάσεις.
Δεν μπορεί κανείς να το βαθμολογήσει όπως ένα λογοτεχνικό βιβλίο αλλά θα προσπαθήσω να δώσω την - ούτως ή αλλως υψηλή - βαθμολογία μου, ως μια ένδειξη της εμπειρίας μου μαζί του. 4 αστέρια για όλη την πληροφορία που η συγγραφέας μας μοίρασε. Μείον ένα αστέρι για τον ακατάστατο τρόπο με τον οποίο ήταν δομημένες οι προτάσεις. Θα λάτρευα αυτό το βιβλίο όπως και να ήταν γραμμένο, όμως ο βαθός της κατανόησης και η ροή της πληροφορίας επηρεαζόταν από τις συχνές συγκεχυμένες προτάσεις.
May 20, 2020
Πρόκειται για μια συλλογή άρθρων της Αρβελερ για το Βυζάντιο σε διάφορες εποχές του ,που όλα μαζί έχουν σκοπό να καταδείξουν την σημασία της χιλιόχρονη αυτοκρατορίας, σκόπιμα παραγνωρισμενης.
Ξεκαθάρισα πολλά πράγματα σχετικά με ότι ήδη ήξερα για το θέμα, κατάλαβα και την σημασία που έχει το Βυζάντιο για τους νεοέλληνες, τον λόγο που εμείς θεωρούμε ότι είμαστε δίκαια οι κληρονόμοι του. Πάραυτα λόγω του γεγονότος ότι είναι συλλογή, πολλές φορές κουράστηκα από επαναλήψεις.
Έμαθα μεν ,δεν ενθουσιάστηκα δε.
Ξεκαθάρισα πολλά πράγματα σχετικά με ότι ήδη ήξερα για το θέμα, κατάλαβα και την σημασία που έχει το Βυζάντιο για τους νεοέλληνες, τον λόγο που εμείς θεωρούμε ότι είμαστε δίκαια οι κληρονόμοι του. Πάραυτα λόγω του γεγονότος ότι είναι συλλογή, πολλές φορές κουράστηκα από επαναλήψεις.
Έμαθα μεν ,δεν ενθουσιάστηκα δε.
July 17, 2019
Δύσκολο να γράψει κανείς κριτική γι' αυτό το βιβλίο... Εγώ κατάλαβα πολλά για τη νεότερη ελληνική ιστορία διαβάζοντάς το. Σίγουρα μία ανάγνωση δεν φτάνει, είναι από τα βιβλία που πρέπει να επιστρέφεις για επαναληπτικές αναγνώσεις! Η συγγραφέας εξηγεί με κατανοητό τρόπο την πορεία και κληρονομιά του Βυζαντίου. Το συστήνω ανεπιφύλακτα, δεν είναι ένα βαρετό ακαδημαϊκό δοκίμιο.
August 14, 2021
Αυτο το βιβλιο της λίγο με απογοητευσε .. όλοι ξέρουμε λιγο πολυ πραγματα για το Βυζαντιο αλλά ξερουμε και τον τροπο γραφης της κ. Αρβελερ
December 3, 2024
2,5 αστέρια. Ποτέ δεν συμπάθησα το Βυζάντιο αν και προσπάθησα πολύ με βιβλία, διαλέξεις και θεατρικά. Το συγκεκριμένο βιβλίο πιο πολύ με κούρασε παρά μου πρόσφερε γνώσεις.
March 17, 2025
Καλό σαν πληροφορία, αλλά κάπου με κούρασε.
March 14, 2015
Είχα πολύ μεγαλύτερες προσδοκίες από αυτό το βιβλίο. Χωρίς να έχω σε καμία εκτίμηση τους νεόκοπους που αμφισβητούν τη συνέχεια του Ελληνικού πολιτισμού και το ρόλο του Βυζαντίου ως συνδετικού κρίκου μεταξύ αρχαίων και νεότερων χρόνων βρήκα την προσέγγιση της Αρβελέρ αρκετά απλοϊκή. Ενδεχομένως το κοινό το οποίο είχε στο μυαλό της να είναι όσοι έχουν μείνει με τη Βυζαντινή Ιστορία που κάναμε στο σχολείο αλλά για όποιον έχει υπ' όψιν του κάτι παραπάνω (π.χ. Οστρογορσκι, Ράντσιμαν ή Νόριτς) το συγκεκριμένο βιβλίο έχει λίγα πράγματα να προσφέρει.
Ακόμα κι έτσι, σε κάποια σημεία με ενόχλησε η υπερβολικά εθνοκεντρική προσέγγιση, που όχι σπάνια κατέληγε σχεδόν σε θρησκευτικό φολκλόρ. Σε δεκάδες σημεία του κειμένου αναφέρεται ρητά η σωτηρία της Κωνσταντινούπολης από την προστάτιδα της την Παναγία Οδηγήτρια (όπως το γράφω εδώ, χωρίς εισαγωγικά :).
Συνολικά, αρκετά φορτωμένο ιδεολογικά (επαναλαμβάνω, ακόμα και για κάποιον που θεωρεί τον ελληνικό χαρακτήρα της Δεύτερης Ρώμης, προφανή επιστημονική αλήθεια). Για όποιον ενδιαφέρεται για το Βυζάντιο, η "Σύντομη Ιστορία" του Νόριτς (Γκοβόστης) είναι πολύ καλύτερο.
Ακόμα κι έτσι, σε κάποια σημεία με ενόχλησε η υπερβολικά εθνοκεντρική προσέγγιση, που όχι σπάνια κατέληγε σχεδόν σε θρησκευτικό φολκλόρ. Σε δεκάδες σημεία του κειμένου αναφέρεται ρητά η σωτηρία της Κωνσταντινούπολης από την προστάτιδα της την Παναγία Οδηγήτρια (όπως το γράφω εδώ, χωρίς εισαγωγικά :).
Συνολικά, αρκετά φορτωμένο ιδεολογικά (επαναλαμβάνω, ακόμα και για κάποιον που θεωρεί τον ελληνικό χαρακτήρα της Δεύτερης Ρώμης, προφανή επιστημονική αλήθεια). Για όποιον ενδιαφέρεται για το Βυζάντιο, η "Σύντομη Ιστορία" του Νόριτς (Γκοβόστης) είναι πολύ καλύτερο.
December 16, 2012
A brief yet complete history of the Byzantine Empire (or more correctly the Eastern Roman Empire), without complicated reference system for anyone that wants to learn about the significance of the byzantine influence, culture, empire structure.
This book is highly recommended as an introduction to the Eastern Roman eEmpire history and its connection to the Greek, Roman and modern western Civilization.
Eleni Glikatzi-Arveler, a prominent scholar of Byzantine culture offered an excellent, comprehensive handbook for anyone interested in European - Middle eastern history. I highly recommend this book.
This book is highly recommended as an introduction to the Eastern Roman eEmpire history and its connection to the Greek, Roman and modern western Civilization.
Eleni Glikatzi-Arveler, a prominent scholar of Byzantine culture offered an excellent, comprehensive handbook for anyone interested in European - Middle eastern history. I highly recommend this book.
August 10, 2014
Ὄψιμον ἔργον τῆς Ἑλένης Ἀρβερέλ, περισσότερο ἐξομολόγησις ζωῆς παρὰ ἐπιστημονικὸ σύγγραμμα. Ὄχι αὐστηρὰ δοδημένο, ἀρκετὰ φλύαρο, χωρὶς παραπομπὲς καὶ βιβλιογραφία, έλαττώματα ποὺ εἶναι ὅμως, κατὰ κάποιον τρόπο καὶ προτερήματα. Εἴπαμε, βιβλίο - ἐξομολόγησις τῆς ἀγάπης τῆς Ἀρβελὲρ γιὰ τὴν Ρωμανία, περιπλανιέται σὲ θέματα πολλὰ καὶ πτυχὲς τοῦ βυζαντινοῦ κόσμου, ἐπανέρχεται στὰ ἴδια, περιπλανιέται σ᾿ ἄλλα... Πάντως γοητεύει.
Displaying 1 - 17 of 17 reviews