Jump to ratings and reviews
Rate this book

Öteki Tarih #2

Öteki Tarih - Mondros'tan İzmir Suikastı Davası'na

Rate this book
Dünyanın yeniden paylaşımından pay almak için 11 Kasım 1914’te resmen Birinci Dünya Savaşı’na giren Osmanlı İmparatorluğu, savaş boyunca 10 cephede (Kafkasya, Irak, Filistin-Suriye, Çanakkale, Galiçya, Makedonya, Romanya, Hicaz-Yemen, İran ve Libya’da) savaşmış, Çanakkale dışındaki tüm cephelerde yenilmişti. 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi’nin içerdiği tehlikelerin farkında varan nadir kişilerden biri olan Mustafa Kemal, 16 Mayıs 1919’da Samsun’a gitmek üzere İstanbul’dan ayrılışından tam yedi yıl sonra 1 Temmuz 1927 günü İstanbul’a geldiğinde halk kendisini büyük sevinçle karşılamıştı. Bu yedi yılda neler olmamıştı ki… ‘Yedi düvele karşı Kurtuluş Savaşı’ kazanılmış, Saltanat kaldırılmış, Lozan Barış Antlaşması imzalanmış, Ankara başkent olmuş, Cumhuriyet kurulmuş, Hilafet kaldırılmış, Tevhid-i Tedrisat Kanunu, Şapka Kanunu gibi Kemalist modernleşmenin temel metinleri kabul edilmiş, Takrir-i Sükûn Kanunu, İstiklal Mahkemeleri ile muhalefet susturulmuş, İzmir Suikastı Davası ile önemli siyasi rakipler radikal biçimde tasfiye edilmişti. Sıra Mustafa Kemal’in muzaffer bir komutan olarak eski payitahta, İstanbul’a dönmesine ve zaferini kaleme almasına gelmişti. Mustafa Kemal, Dolmabahçe Sarayı’nda kaldığı üç ay boyunca 15-20 Ekim 1927’de toplanan CHF Kongresi’nde okuduğu Nutuk üzerinde çalışacaktı.

Bu kitap Nutuk’ta Mustafa Kemal’in bakış açısıyla anlatılan olayların perde arkasına bakmayı amaçlıyor. Öteki Tarih-I’in bıraktığı yerden başlıyor ve Hamidiye Kahramanı Rauf Bey, Mondros Mütarekesi’nin ağır şartlarını neden kabul etti, İtilaf Devletleri Ermeni Tehciri ve savaş suçlularını Malta’ya nasıl götürdü, düşmana ilk kurşunu kim attı, Mustafa Kemal Samsun’a kendi mi gitti, padişah tarafından gönderildi mi, Erzurum ve Sivas Kongresi’nde Kürtler temsil edildi mi, Milli Mücadele’de tarikatların rolü neydi, Kuvayı-Milliye ‘Yedi Düvel’le mi yoksa ‘iç düşmanla’ mı savaştı, Mustafa Suphileri Karadeniz’de kim boğdurdu, ‘Çerkez’ Ethem hain mi kahraman mıydı, Talat, Enver ve Cemal paşalar Anadolu’dan nasıl uzak tutuldu ve hayatları nasıl sonlandı, İzmir’i Ermeniler mi, Rumlar mı yoksa Türkler mi yaktı, Saltanat nasıl kaldırıldı, Ali Şükrü Bey cinayetinin nedeni neydi, Lozan bir zafer mi yoksa hezimet miydi, Cumhuriyet bir gece de mi ilan edildi, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın ömrü neden kısa oldu, Şeyh Said İsyanı’nın arkasında İngilizler mi vardı, Şapka Kanunu’na muhalefet edenlerin başına neler geldi, 150’likler listesi nasıl hazırlandı, İzmir Suikastı Davası’nın amacı neydi gibi birçok soruya bugüne dek bize öğretilenlerden farklı cevaplar vermeye çalışıyor.

412 pages, Paperback

First published October 1, 2012

2 people are currently reading
31 people want to read

About the author

Ayşe Hür

17 books10 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
6 (17%)
4 stars
11 (32%)
3 stars
16 (47%)
2 stars
0 (0%)
1 star
1 (2%)
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
12 reviews1 follower
July 17, 2017
Tarafsız olduğunu düşündüğüm için okuyorum bu seriyi ancak bu seri de aşırı taraflı olmuş bence. Resmi tarihin nasıl yazıldığını tabii ki biliyoruz ama bu kitapta Ayşe Hür arka arkaya çok fazla yorum katmış gibi geldi bana.

Ancak yine de çok ilginç şeyler buldum bu kitapta. Özellikle Çerkes Ethem bölümünü keyifle okudum.

Cevap beklediğim İzmir yangını sorusuna bu kitap da maalesef muğlak bir yanıt veriyor.
Profile Image for Ferda Nihat Koksoy.
519 reviews29 followers
February 10, 2016
ÖTEKİ TARİH II -Mondros'tan İzmir Suikastı Davası'na-
-29 Ekim 1918’deki Limni/Mondros anlaşmasına katılan diplomasi deneyimi olmayan ve yabancı dil sorunu bulunan Rauf Orbay ve ekibi, yaptıkları hatalar sonucunda, İngilizlerin beklentisinin ötesinde (belgelerde İngilizler böyle ifade etmiştir) hakların kaybedilmesine (özellikle 7.madde ile riskli görülen yerleri işgal yetkisi) ve 20 gün sonra İstanbul’un işgaline yol açmıştır.

-PONTUS İSYANLARInın halledilmesi, M.Kemal tarafından Topal Osman ve Sakallı Nurettin Paşa’ya (İzmir yangınında İzmir Komutanı”dır) bırakılmış ve 70.000 Rum’un ölümüyle sonuçlanmıştır.

-M.Kemal, İttihat ve Terakki’ye 1907’de kaydolmuş ama Enver Paşa ile anlaşmazlıkları nedeniyle uzun sürdürmemiştir. Milli mücadele döneminde, yurtdışında olan Talat Paşa, Karakol örgütüne verdiği direktiflerle M.Kemal’e destek vermişse de Atatürk bir süre sonra bu ilişkiyi de sonlandırmıştır.

-Milli Mücadele’nin başlangıcında Kürt Aşiret Reisleri ve Dini Liderler ile birlikte davranan M.Kemal, 2.Meclis döneminde (1923-27) bu liderlerle arasına mesafe koyar. Ayrıca, söylenegeldiği üzere Alevi-Bektaşi liderlerin tamamı Milli Mücadele’yi desteklememiş, bir kısmı padişah tarafında yer almıştır.

-1920’lerin dini Millicilik, kitabı ise Misak-ı Milli’dir. Bu kararlı kalkışmayı fark eden Lord Curzon, Yunanlıları Ege işgaline zorlayan Başbakan Lloyd George’u vazgeçirmeye uğraşmış, hatta İzmir’in Türklere verilmesini bile önermiştir.

-Gerçekte SEVR ANLAŞMASI (Ağustos 1920) Milli Mücadele’yi, Milli Mücadele de Sevr’i belirlemiştir. Sadece Yunanistan (o sırada Bursa-Kütahya hattındadırlar) bu anlaşmayı imzalamış, önce Fransa, sonra İngiltere ve İtalya geri durmuş, kimse Yunanlılarla birlikte savaşma yönünde karar almamıştır. 1920’nin sonlarına doğru, Lenin’in Bakü Kongresi’nde Doğu halklarından umduğunu bulamaması sonucunda batıya yönelerek, desteğini TKP yerine (bunun ardından TKP lideri Mustafa Suphi ve arkadaşları, Topal Osman’ın adamı Yahya Kaptan tarafından Karadeniz’de halledilir) M.Kemal’e yoğunlaştırması, alınan kararlarda önemli rol oynamıştır. Lenin aynı dönemde, “burjuva devrimi olmadan proleterya devrimi olmaz” kararıyla İran’ın kuzey-batısındaki Mirza Küçük Han Sosyalist Cumhuriyeti’ne verdiği desteği de bitirmiş, Mirza Küçük’ün milliyetçiler tarafından katline göz yummuştur.

-1919 ila 1921 arasında 3’Ü KÜRT, 20’Sİ HİLAFET adına olmak üzere toplam 23 AYAKLANMA gerçekleşmiştir.

-ÇERKEZ ETHEM’in desteklediği, Eskişehir merkezli “İslami-Komünist Yeşil Ordu” partisi, SSCB’den gelenler tarafından eğitim verilen, askerliğe karşı çıkan ve işçi örgütlenmesini yükselten bir örgüttü. Buna karşı olarak, M.Kemal resmi bir TKP kurar, kendisi üye olur ve Ethem’i partiye davet ederek partiyi zayıflatır. Şımarık ve şiddet yanlısı bir çeteci olan Ethem, düzenli ordunun kurulması sırasındaki anlaşmazlık sonunda yurtdışına sığınmıştır.

-Fener Patrikhanesi’nin etkisini azaltmak için, M.Kemal himayesinde Karaman Ortodoks Rumlarına TÜRK-ORTODOKS KİLİSESİ kurulmuş (PAPA EFTİM, yani Zeki Ererenol) ama istenen sonuçlar elde edilememiştir (Kilise halen Sevgi Ererenol’un basın sözcülüğünde sürmektedir).

-1915’de Erzincan’da yaşayan yaklaşık 40.000 kişinin yarısını Ermeniler oluşturuyordu.

-İngiliz istihbaratından bilinmekle beraber, Cemal Paşa’yı SSCB ÇEKA’sı öldürmüştür. Çünkü SSCB, halk arasında önemli yeri olan Cemal Paşa’nın, Afganistan direnişini örgütleyen Enver Paşa’ya yardım edeceğini düşünüyordu. 15 gün sonra Enver Paşa Buhara’da öldürüldü.

-İttihat Terakki’nin 1909 Selanik toplantısında M.Kemal (28 yaşındadır), CEMİYETİN PARTİLEŞMESİNİ, MASONLUKLA İLİŞKİNİ KESMESİNİ ve DİN/DEVLET İŞLERİNİ AYIRMA hedefini edinmesini talep eder.

-Mondros 7.maddeye dayanarakı İstanbul’u işgal eden İngilizlerin mütareke takipçisi olan yarbayı, ERMENİ TEHCİRİ ve SAVAŞ SUÇLULARINA İDAM kararını uygulamaktan, elindeki esirleri asmakla tehdit ederek M.Kemal kurtarır. MALTA SÜRGÜNÜne gönderilen bu grup, ülkeye döndüklerinde en üst mevkilerde görev alırlar.

-Mondros sonrasında Maraş’ın Fransız işgaline direnişi sırasında, 200 Müslüman 20.000 civarında Ermeni ölmüştür.

-Kazım Karabekir komutasında Doğu Cephesi’nde Ermenilere karşı yapılan savaşta 46 ölüm olmuştur. Milli Mücadele’de toplam olarak 9000 ölüm, 9000 kayıp ve 45.000 savaş kaçağı tespiti yapılmıştır. Milli Mücadele sonrasındaki iç ayaklanmalarda daha çok insan kaybedilmiştir.

-İzmir komutanı Sakallı Nurettin Paşa gayrimüslimlerden kurtulmak amacıyla, Rum-Ermeni gruplar ise batıyı müdahaleye zorlama amacıyla İZMİR YANGININDA rol aldılar. Yangın 10-30 Eylül arasında devam eder ve Rum-Ermeni mahallelerinin tamamı, Frenk mahallesi ise kısmen yanar.
(Yanan mahallerin yerinde bugün İzmir Fuarı yer almaktadır) Yangın çıktığında M.Kemal, İ.İnönü ve F.Çakmak, Latife Hanım’ın babasının evindedirler. Falih Rıfkı kitabında, “Birinci Dünya Savaşında Ermeni kasaba ve mahallerini yaktığımız gibi, niye Yaktık İzmir’i?” diye sorar ve Avrupa parçasına benzer yerlerden hoşlanmadığımızı düşünür.

-Büyük taarruz sonrasında bile İstanbul ve Çanakkale’den çekilmeyen İngilizleri, boğazlardan çekilmeye İNGİLİZ İŞÇİLERİNİN GENEL GREV TEHDİDİ zorlar.

-Lozan’a giden heyette iyi düzeyde dil bilen ve diplomat olan kimse yoktu.

-1.MECLİS’İN LAĞVEDİLMESİnin asli nedenlerinden biri de liberal 2.grubun lideri Hüseyin Avni Bey’in 272 oyun 148’ini alarak Meclis 1.Başkanvekilliği’ne seçilmesi olmuştur. 2.grubun önemli isimlerinden Ali Şükrü Bey, bu sıralarda Topal Osman tarafından vuruldu (Ali Şükrü Bey, kadına göz açtırmayan, hilafetçi, güçlü, iyi hatip ve inatçı bir kişiydi).

-1926’da Ermenilerin Bostancı’dan öteye geçme izni yoktu.

-Kendileri yok iken Cumhuriyet’i ilan eden M.Kemal’den rahatsız olan silah arkadaşları, bir araya gelir ve Halife ile görüşmek üzere K.Karabekir’i gönderirler.

-Milli Mücadele sırasında İstanbul Hükümeti ile görüşen 150 kişiye yurtdışına sürgün cezası verilir.

-ŞEYH SAİD İSYANINDA, Milli Mücadele’den daha fazla insan ölmüş ve daha fazla harcama yapılmıştır.

-Yedi yıllık İSTİKLAL MAHKEMELERİNDE 67500 yargılama yapılmış ve 5600 idam cezası verilmiştir. İstiklal Mahkemesi Başkanı Ali Çetinkaya (Kel Ali), Milli Mücadele’de Ayvalık savunması kahramanı olup, mecliste bir milletvekilini tabanca ile öldürmesine rağmen cezalandırılmaz.

-ŞAPKA İNKILABI döneminde, direnen Rize’yi Hamidiye Zırhlısı 2 gün boyunca bombalamış, çok sayıda (20-78) idam ve yüzlerce hapis cezası verilmiştir. Aralarında yer alan İskilipli Atıf Hoca, şapkayı cinayetten daha büyük günah olarak görenlerdendi.

-ATATÜRK’E İZMİR SUİKASTI, gerçekleşmeden önce haber alınmış fakat muhaliflerin temizlenmesi amacıyla ses çıkarılmayıp, kullanılmıştır.
Profile Image for Ercan Çakan.
20 reviews
March 14, 2020
Tarafsız olduğunu düşündüğm,merak ettiğim için almıştım,Ayşe Hür kitaplarını. Resmi tarihi dengelemek için ve M.Kemal Atatürk’ü aşağıya çekmek için tarafsız beklentimin çok uzaklaşmış.Bilmediğim hiç yeni birşey öğrenemedim kitaptan,yinede ısrarla okuyacağım diğer kitaplarını...
Profile Image for Aslihan.
26 reviews1 follower
January 19, 2014
Öteki Tarih serisini severek okuyorum ancak tarih kitabında olmaması gerektiğini düşündüğüm bir taraf olma hali sezinlemekteyim. Kişisel yorumlar ve okuyucuyu yönlendirmeye çalışmalara sık sık rastlanıyor.
Profile Image for Cybermilitia.
127 reviews29 followers
December 5, 2016
Ayse Hur'un sezgileri ve ironiyi anlama kapasitesi fazla iyi degil, ama arastirmaciligi olaganustu. Birinci ciltteki yorumlarla ayni seyleri soyleyecegim. Turkiye tarihini biliyorum diyen, otursun bunlari okusun.

Baya bir not aldim. Ama buraya yazmayacagim tabi ki.
Displaying 1 - 5 of 5 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.