Het donkerste donker

by Rosanne Kropman

Een aangrijpende geschiedenis van Sobibor

Na Auschwitz is Sobibor met ruim 34000 Nederlandse slachtoffers het grootste Nederlandse massagraf. Vanaf 1942 werden hier in anderhalf jaar tijd meer dan 170000 Joden direct na aankomst vergast. Toch kennen maar weinig mensen dit vernietigingskamp. Na een succesvolle gevangenenopstand in oktober 1943 wordt Sobibor door de nazi's gesloten, de sporen zo veel mogelijk uitgewist.

Aan de stilte op de plek van het kamp komt in 2014 een einde. Onderzoeksjournalist Rosanne Kropman is erbij als archeologen de fundamenten van de acht gaskamers uitgraven. Schep voor schep komen de contouren van het kamp aan de oppervlakte. Vanaf dat moment gaat Kropman op zoek naar de sporen van het kamp. Ze ontmoet de laatste overlevenden van de opstand en hun families, vertelt verhalen van de daders en ziet de moeizame omgang in Polen met het Holocaust-erfgoed. Het donkerste donker werpt nieuw licht op het mysterie dat Sobibor tot op de dag van vandaag is.

Genres: Holocaust, Nonfiction

170 pages, Kindle Edition

Published October 6, 2023

Reviews

[Maarten Van Elburg · Rating 3 out of 5]

Aan de hand van verschillende verhalen wordt Sobibor en de context waarin het kamp opereerde en haar nalatenschap omschreven. Er ontstaat een beeld van persoonlijke ervaringen van zowel de Joodse als de Duitse zijde.

Eenmaal ingekomen vond ik het boek erg prettig lezen. Wel heb ik chronologische diepgang gemist. Ik had het wellicht prettiger gevonden als er een duidelijke uiteenzetting omschreven was waarin het ontstaan, de operatie en de ontmanteling was geduid.

Verder zou ik het boek zeker aanraden aan mensen die interesse hebben in de holocaust.

[Gijs Limonard · Rating 5 out of 5]

Uitstekend stuk geschiedschrijving over een van de Aktion Reinhard ' Vernichtungslager': Sobibor; persoonlijke verhalen en getuigenissen worden afgewisseld met ervaringen van de auteur aanwezig tijdens archeologisch onderzoek ter plekke. Sobibor krijgt zo een gezicht en eigen identiteit in het Holocaust narratief, zo vaak gereduceerd tot het epitome Auschwitz; een noodzakelijke herinnering voor het collectief geheugen en de nagedachtenis aan de meer dan 170000 doden; 34000 uit Nederland.

[Bianca · Rating 4 out of 5]

Geregeld lees ik over WO II, soms in romanvorm soms journalistieke boeken, ooggetuigenverslagen etc. Dit boek over Sobibor van Rosanne Kropman is een journalistiek boek verweven met haar eigen ervaringen. Een boek dat de zoektocht laat zien naar wat er in Sobibor is gebeurd, zonder te pretenderen daar compleet in te zijn. Juist door over verschillende personen en hun rol in Sobibor uit te zoeken hoe het zat is een goed beeld verkregen. Knap om het vervolgens op zo'n toegankelijke manier aan papier toe te vertrouwen. Een goed boek om te lezen.... opdat wij nooit vergeten.

[Gelske]

Kropman weeft een geschiedenis van Sobibor aan elkaar door in te zoomen op de persoonlijke verhalen van allerlei mensen die vrijwillig of niet in Sobibor terechtgekomen zijn. Wat het meest bijblijft is haar eigen inzicht dat ze het mis had: mensen zijn niet zomaar een diersoort. Mensen onderscheiden zich van dieren door het feit dat ze (we) in staat zijn gebleken tot systematische poging tot uitroeiing. Verschrikkelijk.

[Caroline · Rating 4 out of 5]

Geen makkelijk boek. Zowel qua onderwerp, als de fragmentarische manier van vertellen. Veel mensen en plekken komen langs. Ontzettend indrukwekkend hoe Kropman zoveel informatie boven tafel heeft kunnen krijgen.

[KatinkaSLX · Rating 5 out of 5]

Boek vol verhalen over Sobibor. Ik vond het heel mooi dat er vanuit allerlei verschillende perspectieven wordt verteld over het kamp. De gruwelijkheden zijn onvoorstelbaar, maar je krijgt wel inzicht in hoe mensen in het kamp zijn beland en met welke missie.

[Koen · Rating 3 out of 5]

3.5

[Ki.Ouw · Rating 5 out of 5]

Zeer aangrijpend verhaal en prachtig op geschreven

[Chrissieleest · Rating 4 out of 5]

Een interessant boek over de geschiedenis van vernietigingskamp Sobibor. Aan de hand van persoonsbeschrijvingen wordt een beeld geschetst over de mensen in het kamp en het leven daar. Als uitgangspunt worden de 'hoofdpersonen' van de ontsnappingspoging die uiteindelijk tot het sluiten van het kamp heeft geleid, genomen. De verhalen gaan over zowel de gevangenen als bewakers. Ook is er een (confronterend) hoofdstuk over de huidige situatie.
Indrukwekkend en zeer integer beschreven.

[Lcnd · Rating 5 out of 5]

Rosanne heeft een waardevol boek over Sobibor geschreven. Ze beschrijft verhalen van zowel overlevenden, daders als het moeizame proces om Sobibor als kamp niet te vergeten. Heel interessant.

NB. Ik heb het boek als luisterboek geluisterd.

[Niels de Vries · Rating 5 out of 5]

Rosanne Kropman vraagt met dit boek (nieuwe) aandacht voor de geschiedenis van Sobibor, Oost-Polen. Lange tijd is er weinig over bekend geweest, maar de laatste twintig jaar komt er meer en meer informatie boven. Herinneringen van overlevenden van kampen zijn altijd indrukwekkend, maar de verhalen uit dit boek dringen toch weer echt binnen, zeker in combinatie met de eigen ervaringen van Kropman ter plaatse, zoveel jaren later. Daarbij helpt de originele schrijfstijl en de opvallende keuzes in chronologie en selectie van losse verhalen die toch ook weer met elkaar in verbinding komen. Ten slotte was de houding van Polen ten opzichte van de Holocaust voor mij nieuwe informatie en iets waarover ik zeker meer ga lezen, gezien het feit dat zoveel van de gruwelijkheden in de Tweede Wereldoorlog in Polen hebben plaatsgevonden.