A protagonista de Diario de dúas casas experimenta un desprazamento dobre. A distancia entre a cidade na que vive e estuda e a aldea onde naceu —e onde está a súa casa familiar— convértese nun camiño de ida e volta. O seu tránsito frecuente é tamén un movemento interior, atravesado e unido pola escritura de cadernos. Neles agroma unha sorte de desconcerto, a colisión entre dous mundos e dúas formas de vida, as fisuras e as tensións das relacións familiares, a amizade como nova forma de pertenza e, finalmente, a lectura como acubillo escollido, como casa propia.
Non fago habitualmente comentarios por aquí porque o normal é que sinta que non teño gran cousa que engadir. Tampouco penso que o que poida dicir vaia aportar nada imprescindible, pero necesito compartir que poucas veces, pode que ningunha, me sentira tan conectado a un libro coma con este.
É unha experiencia moi concreta -aínda que teza conexións universais- a de medrar nunha aldea galega, estudar na cidade e, chegado certo momento vital, existir entre os dous mundos sen pertencer a ningún deles. Porque ningún nos é realmente propio.
Quedei parvo ca sensibilidade e ca precisión ca que, nunha lectura que se fai en menos dunha hora, queda captado todo ese sentir. Dende que marchei funme reconciliando e botando cada vez máis en falta a casa familiar. Pero cada día que a piso sinto que me é menos propia, dóeme estar porque nin o espazo é o mesmo nin sei comunicarme en plenitude con quen está aí.
Pregunto polos animais, polas plantas e polas árbores. Intento axudar nos mil traballos que hai que facer, pero nin se me dan ben nin se me permite formar parte diso. Porque non quixeron que fora para min. Tiñamos que estudar e ser outra cousa. E tampouco sei ser outra cousa.
Con cada ano que pasa sinto que marcha cada vez máis lonxe ese coñecemento de historias que nunca vou oír, experiencias que non vou ter e afectos que non vou poder devolver. Como non sei remedalo teño que limitarme a improvisar e seguir tirando para diante porque o tempo avanza só e non fai forma de frealo. Pero o sentimento de perda segue a medrar.
Non sei, igual este diario de dúas casas é o punto de inflexión que precisaba para darme conta de que teño que abordar estes temas do ser e do pertencer. Pero poucas frases nas que me vira tan representado coma nese peche de capítulo con: “Son un non sei permanente e infinito”
alégrame moitisimo volver a ler en galego, e sobre todo facelo cun libro tan íntimo e que sémbrame feito con tanto agarimo grazas María por compartilo co mundo <3
«Estar entre dous mundos, sempre no vértice, transitando entre eles, movéndome dun a outro sen sentirme parte de ningún. A proposta de Oliver era a de escoller, pero iso implica a renuncia a unha das partes. O complexo é tratar de cambiar as cousas, de buscar un punto intermedio, un equilibrio no que eses dous mundos combinen e se axuden.»
Seducido por unha edición preciosa e moi ben coidada, pensei que o que comprei na libraría era unha novela, pero cando comecei a ler atopei algo diferente: un conxunto de reflexións e pequenos textos que a escritora recolleu durante tres anos da súa vida. E inda que ao principio levei unha decepción, cando o empecei, a miña idea cambiou.
Nestes textos breves, María Villamarín fala de diferentes sentimentos e temas, que van do futuro e os estudos ata a familia, pasando polo espazo que ocupamos en diferentes lugares —á fin, son temas que, en menor ou maior medida, nos preocupan a todxs—. Gustoume moito a claridade coa que escribe a autora, e nalgunhas partes sentinme identificado coas súas reflexións tan interesantes. Non é difícil conectar coas ideas e pensamentos que expón.
Non quero acabar sen dicir que o aspecto da identidade e do espazo que se ocupa no mundo é moi interesante e é crucial na escritura desde pequeno diario de pensamentos, tal e como demostra o título do libro: Diario de dúas casas. Recomendada como lectura breve.
É ben fermoso ver como vai asomando o paso do tempo entre as liñas do texto de xeito moi sutil. É como observar o escurecer das follas dos árbores en otoño.
Actualizo tarde, pero remateino de ler o último día do último curso. E mandeille isto ás amigas:
"Decidimos meternos todas nun único cuarto. Construímos un refuxio oculto no dormitorio de convidados para intentar non facer ruído. Decateime de que formamos como unha especie de guerrilla. Cada un ten o seu espazo e o seu lugar. Unha guerrilla que ten que saír día a día aí fóra e por separado para loitar co mundo. Que á nosa maneira nos organizamos así. Somos a nosa única posibilidade de que non nos dean varrido ás primeiras de cambio. Por iso, a importancia de térmonos, a importancia de estar atentas as unhas ás outras, de coidármonos, de observármonos con cantos ollos fagan falta. Mírovos unha a unha e decátome de como me fai sentir tervos a todas ao meu carón. Precisaba sentir iso."
A protagonista conta no seu diario a preocupación por sentirse no medio de dous mundos; a cidade e o campo. Os seus amigos enfadanse porque nunca queda con eles e aínda por riba a súa avoa cuestionalle o motivo polo cal non traballa despois de quitar unha carreira. Un desastre que sintetiza no seu diario e que solo ela sabrá como afrontar. Personalmente, non me agradou demasiado o libro, non te introduce demasiado na historia xa que apenas dice o nome de algún personaxe e polo tanto costa empatizar pero tampouco se fixo demasiado pesado.
Íntimo e propio, logra transportarnos ás dúbidas que provoca o cambio da vida, aos medos e ao cariño necesario para apenas sobrelevalo todo. Queda curto, e algo baleiro por mor do fraccionado e da honestidade de non sentar cátedras con nada, tamén hai un exceso de cita intelectual e comparativa no primeiro tramo... pero é parte do seu encanto como obra sinceira, como reflexións que son parte dese medrar cara ningures que é a existencia e a adaptación eterna á mesma.
“A importancia de térmononos, a importancia de estar atentas as unhas ás outras, de coidármonos, de observármonos con cantos ollos fagan falta. Mírovos unha a unha e decatóme de como me fai sentir tervos a todas ao meu carón. Precisaba sentir iso.”
Fermosísimo! María ten unha mirada sensible e moi especial coa que capta e plasma cunha voz propia e marabillosa todas as capas daquilo que nos rodea e nos sostén.