Ψυχοστασία

by Βύρων Λεοντάρης

Ποιήματα 1949-2006

Κλειστό είναι το ανοιχτό βιβλίο που κρατάς.
Αλλιώς θα ανοίξει.
Όπως ανοίγει σφαλιστή δίφυλλη πόρτα. Από τη μέση.
Στο στάχωμά τους θα χωρίσουνε τα φύλλα
και με τις έξω άκρες τους στα δάχτυλά σου τρίζοντας
αργά σαν σε ρεζέδες θα περιστραφούν.
Και τότε είναι πού θα διαβάσεις το κενό
- γιατί, ποιο άνοιγμα χωρίς κενό;
Έτσι κι όταν ανοίγω την ψυχή μου.
Για το κενό του ανοίγματος και μόνο.
Όλα τ' άλλα είναι γνωστά. Σαν "ανοιχτό" βιβλίο.

Συλλογές:

ΠΑΛΙΟΙ ΚΗΠΟΙ
Άνθρωποι
Δάκρυσες...
Ο χωρισμός
Νεκροταφείο Μ...
Ο σταθμός
Τώρα η βροχή κεντάει...
Είμαι φτωχός
Καντάδα στον ανοιχτό ουρανό

ΓΕΝΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ - 1954
Ξυπνήσαμε καταμεσί σε μια κραυγή γύρω κάπνιζαν

ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
Ι Δεν ξεχωρίζω πια τον ερχομό σου από την άνοιξη
II Βλέφαρο ασάλευτο, φτερούγα δίχως αναστεναγμό
III Έξω από το χαράκωμα της μοίρας
IV Προτού το πρόσωπο βουλιάξει
V Να! αλλάζει βάρδια ο πόνος με τ' αστέρι
VI Πάθος ανθρώπινο
VII Δεν μπόρεσαν
VIII Ακόμα ένα σφυγμό
Η τελευταία εποχή
Γενική αίσθηση

ΠΡΕΛΟΥΝΤΙΑ ΣΤΗ ΖΩΗ
Ι Πάντα να ρίχνεις στις πληγές σου νέο κουράγιο
II Κράτα καλά τη βάρδια σου
III Τι μοίρα, αλήθεια αυτή!... πάντα να στέκεις
Το κοιμητήρι των ακοίμητων
Γαλάζια κόκαλα
Ο γυρισμός των εξόριστων
Στάζει το σπίτι μας
Αυτές οι εκβολές των ματιών σου...
Γυρεύοντάς σε
Ποτέ δεν είχε η Νύχτα

ΥΠΑΛΛΗΛΟΣ ΜΥΡΟΠΩΛΕΙΟΥ
Ι Όταν μου λέτε πώς είναι άνεμος
II ...Να έχυνες τα χέρια σου μέσα σ' αυτή τη φοβερή πληγή
III Μα έχεις κι εσύ ανάμεσα στα φρύδια

KNOW UNTO GOD
Τί θα γίνει με τούτον τον τυφλό
Όσο
Κοιτάχτε

ΟΡΘΟΣΤΑΣΙΑ - 1957
Δεν ήλπιζα
Όχι σαν τα πουλιά

ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ
Ι Τις φωνές των πουλιών που φύγανε
II Σηκώνουνε τους τραυματίες σαν τσαμπιά
III Γιορτές των πυροτεχνημάτων στην Πορτογαλία
IV Κάτοχος, φυσικά, και ξένης γλώσσης
V Ζωή καμίνι
VI "-Άλλαξε ο άνθρωπος"- πώς θες να μην αλλάξει
Νανούρισμα για ένα μικρό χτίστη
Μιλήστε μου γι' αστροφεγγιές

ΟΡΘΟΣΤΑΣΙΑ
Ι Γυρνάμε και στριφογυρνάμε
II Δεν είναι τώρα η εποχή των ξάστερων αγώνων
III Αυτούς, που στείλαν στο χαμό, τους φέρνει πίσω η άνοιξη
Η σιωπή που ακολουθεί
Μονάχα αντίο
Λεηλασία
"Κάρλο"
Πριν από το "τετέλεσται"

ΤΟ ΑΙΜΑ ΤΗΣ ΑΝΟΙΞΗΣ
Ι Ετούτη η άνοιξη έχασε πολύ αίμα
II Πότε θα δω το τελευταίο μαχαίρι να τσακίζεται στο βράχο
III Ο γυρισμός
Από τις ρίζες
Έξι χρόνια
Σαν ένα ατέλειωτο φιλί
Ανθεστήρια

ΣΥΝΟΙΚΙΕΣ
Ι Οι πολιτείες της αδικίας είναι κυκλωμένες
II Οι έτοιμοι
III Εδώ, που μέσ' από την ανυπόταχτη στερνή κραυγή

Η ΟΜΙΧΛΗ ΤΟΥ ΜΕΣΗΜΕΡΙΟΥ - 1959

ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΑΡΑΘΥΡΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
Ι Δεν ήρθαμε στην τύχη εδώ
II Αν δε θυμώσω, πώς να σηκωθώ απ' την αηδία
III "Αποχρωματισμοί"
IV Η Μάρθα στο παράθυρο
Η επιστροφή των πολεμιστών

ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑ
Ι Πέτρες πάνω στις πέτρες
II Ενθύμηση αποχαιρετισμού στ' αρχαία ερείπια
III Ο φρουρός και οι ιτιές
IV Δίολκος
V Κύματα που έγιναν επάλξεις...

ΝΥΧΤΕΡΙΝΑ
Ι Νύχτα σκληρή κι απαρηγόρητη σαν κλάμα παιδιού
II Τα πρόσωπα έγιναν σιγά σιγά ένα με τους τοίχους
III Τα χέρια κάτω απ' το φεγγάρι
IV Μείναμε μοναχά με την καρδιά
V Πονώ γιατί πέρασε μέσ' απ' την καρδιά μου
VI Έσπασα πια τις σάλπιγγες

Η ΟΜΙΧΛΗ ΤΟΥ ΜΕΣΗΜΕΡΙΟΥ
Ι Ο χορός των τελειοφοίτων
II Η ομίχλη μπαίνει από παντού στο σπίτι
III Εκείνοι που προχώρησαν χάθηκαν απ' τα μάτια μας

Ο ΣΩΤΗΡΗΣ ΣΤΟΝ ΑΔΗ
Ι Το φράγμα
II Άλκηστη
III Τα πρόσωπα των αντικρινών σπιτιών τρυπημένα

ΑΝΑΣΥΝΔΕΣΗ - 1962
Ι Έλεος δεν έχει τούτο το φεγγάρι
II Μέρες που δεν σε θέλουν πια
III Η τελευταία βραδιά στο σπίτι με τους ίσκιους
IV Μα Αυτός ωστόσο προχωράει στην ανηφόρα
V Και μόνο εσύ θ' αναζητάς τη σταυρωμένη ανάσα μου
VI Φύκια των ουρανών μες στην αγρύπνια τα λυμένα μου μαλλιά
VII Ο φίλος με τα τριαντάφυλλα
VIII Δεν είναι μόνο εμείς που φύγαμε απ' τις θέσεις μας
IX Άξαφνα ανατινάχτηκε η στιγμή
Χ Ξερίζωσέ με, άνεμε, ξερίζωσέ με
XI Plouton Club
XII Μετανάστες
XIII Αυτό που ακόμα γύρω μας πονάει

ΚΡΥΠΤΗ - 1968
Η θαμπή μέρα

ΕΝΑΣ ΑΠΟΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΣ ΤΟΝ ΔΕΚΕΜΒΡΗ
Ι Αν είναι να χαθούμε, τώρα θα χαθούμε
II Ακαθόριστη μένω στην αφή σου

ΒΑΡΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
Ι - Μέρα τη μέρα αδυνατίζεις [...]

ΜΑΝΤΕΙΟ
ΨΥΧΟΣΤΑΣΙΑ - 1972
ΨΥΧΟΣΤΑΣΙΑ
ΙΩΣΗΦ, ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΑΡΙΜΑΘΑΙΑΣ
ΑΙΝΙΓΜΑ
ΜΟΝΟΝ ΔΙΑ ΤΗΣ ΛΥΠΗΣ - 1976
ΕΚ ΠΕΡΑΤΩΝ - 1986
ΕΝ ΓΗ ΑΛΜΥΡΑ - 1996
AMAGER
ΕΤΣΙ ΠΟΥ ΤΡΑΥΛΙΣΑ...
ΣΤΙΧΟΜΑΝΤΕΙΑ
ΤΟ ΜΕΘΥΣΙ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ
ΕΩΣ... - 2003
ΕΚΤΟΣ
ΕΠΕΚΕΙΝΑ
ΗΜΩΝ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ - 2006
ΕΝΑ ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΠΟΙΗΜΑ
Requiem για βιβλία και βιβλιοκαταλόγους

Genres: Poetry

336 pages, Paperback

First published December 1, 2006

About the author

Ο Βύρων Λεοντάρης γεννήθηκε στη Νιγρίτα της Μακεδονίας. Πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στη Σάμο, από όπου καταγόταν, και το 1939 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1952-1956) και εργάστηκε ως δικηγόρος.

Στο χώρο της λογοτεχνίας ασχολήθηκε με την ποίηση, ενώ δημοσίευσε επίσης κριτικά δοκίμια. Πρωτοεμφανίστηκε το 1954 με την ποιητική συλλογή "Γενική αίσθηση". Συνεργάστηκε με τα περιοδικά "Κριτική", "Εφημερίδα των Ποιητών", "Επιθεώρηση Τέχνης" και άλλα. Το ποιητικό του έργο τοποθετείται στο χώρο της μεταπολεμικής ελληνικής ποιητικής γενιάς. Έργα του μεταφράστηκαν στα γαλλικά, αγγλικά και τουρκικά.

Το 1997 έλαβε το Κρατικό Βραβείο ποίησης για το έργο του "Εν γη αλμυρά".

Έφυγε από τη ζωή στις 6 Αυγούστου 2014 σε ηλικία 82 ετών.

Reviews

[Κωνσταντινος Οδυσσεως · Rating 5 out of 5]

Αν δεν διαβάσατε ξανά Λεοντάρη να το κάνετε άμεσα. Πολυ σπουδαίος.

[Giorgos · Rating 5 out of 5]

Από την πρώτη ως την τελευταία του συλλογή (μετά την Ψυχοστασία), από το πρώτο έως το τελευταίο του δοκίμιο, ο Βύρων Λεοντάρης μάς δοκιμάζει, υπονομεύει εύκολους δυισμούς (ατομικού και κοινωνικού, σώματος και ψυχής, δόγματος και αίρεσης) και μόνον διά της λύπης είναι εισέτι ποιητής. Ολόκληρο το έργο του μού φαίνεται από τα πιο σημαντικά στα νεοελληνικά ποιητικά πράγματα. Αλλά πώς να κρίνεις κάποιον που ανακάλυψες στο "παλαιοπωλείο της γειτονιάς" και, διαβάζοντάς τον από τότε ξανά και ξανά, σου έμαθε, μαζί με ελάχιστους άλλους μεταπολεμικούς ποιητές, να συλλαβίζεις αλλιώς την ποίηση και να διαβάζεις αλλιώς τους έγκλειστούς της; Γιατί, δε θέλω, δεν μπορώ, δεν καταδέχομαι,/ όσα έζησα/ τώρα μονάχα ποίηση να 'ναι.

ΥΓ. 5/2017: Κυκλοφόρησε σε δεύτερη και οριστική έκδοση η Ψυχοστασία (πάλι από τις εκδόσεις Ύψιλον, τον Μάρτιο) και περιλαμβάνει τις υπόλοιπες τέσσερις ποιητικές συλλογές του Λεοντάρη (ως το 2006) -πρόκειται πλέον για τα ποιητικά "Άπαντα". Εδώ η ποιητική πυκνότητα, του έρωτα επιθαλάμιο μαζί και της ζωής επιτύμβιο, φτάνει στην κορύφωση.
Συγχώρεσέ μου το άγνωστο αν μπορείς
όχι αυτό που ξέρω και δεν είμαι
μα αυτό που δεν το ξέρω και είμαι
κι αυτά τα λόγια που μιλούν αλλά δε λένε
που σε μιλούν και δε σε λένε.
................
Ας ήταν να βρεθούμε
έξω από μένα
έξω από σένα
γιατί περνάει η ώρα και βραδιάζω.

[Elpida Petmeza · Rating 5 out of 5]

Επετειακό:
Βύρων Λεοντάρης, «Λεηλασία»

Αλίμονό σου, όταν αρχίσεις να ξεκόβεις απ’ τον πόνο του αδερφού σου,
κι απογυρνάς το βλέμμα απ’ τις πληγές, που σε φωνάζουν
και εξοικειώνεσαι με τη ζωή που ζουν τα τέρατα,
κι αρχίζει το ασυμβίβαστο να συμβιβάζεται
και το απαράδεχτο να μοιάζει βολικό
κι αρχίζει η αλήθεια μέσα σου να σώνεται και να ‘ρχεται το ψέμα
σιγά σιγά, όπως η μέρα γίνεται σκοτάδι
όπως το καλοκαίρι γίνεται χειμώνας.
Αλίμονό σου, όταν το δύσκολο σου γίνει βαρετό
κι αβέρτα ρίχνεις δίκιο στους αδίκους κι αρχινάς ν’ ανακαλύπτεις
σοφίες κι ομορφιές μες στα ξεράσματα της πλήξης,
ιδανικά μες στο βυθό της αηδίας
και λες, και λες και λες…
Όταν πια δε σου φαίνονται και τόσο δύσκολα τα πράγματα
η ζωή, ο έρωτας, ο ύπνος,
όταν τριγύρω μαχαιρώνουνε τη Νύχτα
κι οι λόφοι στηθοδέρνονται,
όταν παχύνουνε τα χείλια σου τόσο πολύ, που να μπορούν
να πουν: «Κατέστην ευτυχής», αλίμονό σου.

Γιατί όλοι αυτοί, που σε τριγύριζαν,
γιατί όλοι αυτοί που σε χάιδευαν,
άλλα γυρεύουν τώρα, άλλα απαιτούν
-τώρα σε θέλουν τέλεια δικό τους.
Γιατί αυτοί, που απ’ την αρχή καλά το ήξερες,
τώρα περνούν τα σύνορα,
γιατί η λεηλασία σου άρχισε – τώρα τι θα κάνεις,
τι θα κάνεις , τώρα που πια δε μένει παρά ένα βήμα ακόμα μοναχά,
για να συρθείς και να συνάψεις τη «συμμαχία» που σου ζητούν,
την τρομερή κι επαίσχυντη και μάταιη συμμαχία με το θάνατο;