Δίψα: Τρεις νουβέλες και επτά διηγήματα

by Ivo Andrić, Χρήστος Γκούβης (Translator)

Στις τρεις νουβέλες και τα επτά διηγήματα, που περιλαμβάνονται στην έκδοση αυτή, το ενδιαφέρον και η προσοχή του Άντριτς είναι στραμμένα στη μοίρα της γυναίκας στο πλαίσιο των ασφυκτικών συνθηκών ζωής στη Βοσνία, την περίοδο της Οθωμανικής κατοχής.

Η έσχατη ταπείνωση της Μάρα και η σχεδόν αυτοκτονική στάση ζωής της Άνικα, στις αντίστοιχες νουβέλες, όπως και η μοίρα όλων των γυναικών στα διηγήματα που ακολουθούν, δίνονται από τον νομπελίστα συγγραφέα με ρεαλισμό και τρυφερότητα, και με γλώσσα που μονάχα η μεγάλη λογοτεχνία μπορεί να υιοθετήσει.

Δεν είναι τυχαίο ότι κατά τη διάρκεια της τελετής απονομής του Νόμπελ στον Άντριτς (1961) η Ακαδημία τον προσφώνησε λέγοντας ότι «… η βράβευσή σας θέλει να τονίσει τη δύναμη με την οποία περιγράψατε πεπρωμένα ανθρώπων από την ιστορία της χώρας σας…».

Genres: Short Stories, Fiction

270 pages, Paperback

First published January 1, 1954

About the author

Ivo Andrić (Serbian Cyrillic: Иво Андрић; born Ivan Andrić) was a Yugoslav novelist, poet and short story writer who won the Nobel Prize in Literature in 1961. His writings dealt mainly with life in his native Bosnia under Ottoman rule.
Born in Travnik in Austria-Hungary, modern-day Bosnia and Herzegovina, Andrić attended high school in Sarajevo, where he became an active member of several South Slav national youth organizations. Following the assassination of Archduke of Austria Franz Ferdinand in June 1914, Andrić was arrested and imprisoned by the Austro-Hungarian police, who suspected his involvement in the plot. As the authorities were unable to build a strong case against him, he spent much of the war under house arrest, only being released following a general amnesty for such cases in July 1917. After the war, he studied South Slavic history and literature at universities in Zagreb and Graz, eventually attaining his PhD. in Graz in 1924. He worked in the diplomatic service of the Kingdom of Yugoslavia from 1920 to 1923 and again from 1924 to 1941. In 1939, he became Yugoslavia's ambassador to Germany, but his tenure ended in April 1941 with the German-led invasion of his country. Shortly after the invasion, Andrić returned to German-occupied Belgrade. He lived quietly in a friend's apartment for the duration of World War II, in conditions likened by some biographers to house arrest, and wrote some of his most important works, including Na Drini ćuprija (The Bridge on the Drina).
Following the war, Andrić was named to a number of ceremonial posts in Yugoslavia, which had since come under communist rule. In 1961, the Nobel Committee awarded him the Nobel Prize in Literature, selecting him over writers such as J.R.R. Tolkien, Robert Frost, John Steinbeck and E.M. Forster. The Committee cited "the epic force with which he ... traced themes and depicted human destinies drawn from his country's history". Afterwards, Andrić's works found an international audience and were translated into a number of languages. In subsequent years, he received a number of awards in his native country. Andrić's health declined substantially in late 1974 and he died in Belgrade the following March.
In the years following Andrić's death, the Belgrade apartment where he spent much of World War II was converted into a museum and a nearby street corner was named in his honour. A number of other cities in the former Yugoslavia also have streets bearing his name. In 2012, filmmaker Emir Kusturica began construction of an ethno-town in eastern Bosnia that is named after Andrić. As Yugoslavia's only Nobel Prize-winning writer, Andrić was well known and respected in his native country during his lifetime. In Bosnia and Herzegovina, beginning in the 1950s and continuing past the breakup of Yugoslavia, his works have been disparaged by Bosniak literary critics for their supposed anti-Muslim bias. In Croatia, his works had occasionally been blacklisted following Yugoslavia's dissolution in the 1990s, but were rehabilitated by the literary community. He is highly regarded in Serbia for his contributions to Serbian literature.

Reviews

[Ο σιδεράς · Rating 5 out of 5]

Οι ήρωες του Άντριτς δεν είναι απλά ολοζωντανοι αλλά σε καταλαμβάνουν - και γίνεσαι αυτοί..

"Στην απόλυτη ερημιά που είχε απλωθεί μέσα του τον πλημμύρισε ξαφνικά και κάτι καινούργιο, μια απέραντη θλίψη που του έφερνε πόνο. Θλίψη για το ανθρώπινο γένος, την αναπνοή που πρέπει να παίρνει ο άνθρωπος για να ζει και το ψωμί που πρέπει να τρώει γιατί δεν μπορεί να κάνει αλλιώς.  Λυπόταν πάνω απ΄ όλα εκείνο το άμοιρο, το μεγάλο, το τρελό παιδί, τον Γιάκσια, που με τρόπο ανήκουστο και ακατανόητο έφτασε να πέσει τόσο χαμηλά. Και, καθιστός πάνω στην κασέλα, ολομόναχος σαν ορφανός, με το πρόσωπο χωμένο στις παλάμες, ξέσπασε, για πρώτη φορά στη ζωή του, σε γοερό κλάμα, δίχως καμιά προσπάθεια να συγκρατηθεί"..   σελ. 172 - ένα βουβό ξέσπασμα του προδομένου, σεβάσμιου πατέρα..

Τρεις νουβέλες και επτά διηγήματα, όλα τους επιτεύγματα πέντε αστέρων..

Στο, για μένα κορυφαίο του «Η κόσα» (το μεγάλο δρεπάνι για το κόψιμο σπαρτών), έγινα ο χωριάτης, που για τον ίδιο η αγορά αυτού  του εργαλείου ήταν η πιο κρίσιμη αποφαση της χρονιάς. Και στη συνέχεια, η μεταφορά της κόσας στο χωριό ήταν κάτι σαν την είσοδο της έφιππης νύφης μετά από τους αρραβώνες, μια γιορτή για τη ζωή και για την επιμονή της να ανθίζει στον πετρότοπο.. 

Δεν έχω άλλα λόγια να πω για τον Ίβο τον τρομερό και γι’ αυτό σταματώ εδω..  Δίπλα στον Ισαάκ Μπάσεβιτς Σίνγκερ, να παίζουν ντάμα και να κοιτάζουν τα σπουργίτια, παρέα.. 

[Nikos79 · Rating 4 out of 5]

Τέταρτο βιβλίο του Andric που διαβάζω, το πρώτο που είναι συλλογή διηγημάτων καθώς έχει γράψει και πολλά τέτοια. Εδώ να πω, πως γενικότερα σπανιώς καταπιάνομαι με διηγήματα, γενικώς τα αποφεύγω, όχι επειδή δεν μου αρέσει σαν φόρμα γραφής, απλά μου δίνουν την αίσθηση πως ευκολότερα μπορούν να ξεγελάσουν τον αναγνώστη είτε θετικά, είτε αρνητικά. Έχω την εντύπωση πως μπορούμε ευκολότερα και ασφαλέστερα να βγάλουμε συμπέρασμα για την ποιότητα ενός συγγραφέα μέσω μιας μεγαλύτερης σε όγκο ιστορίας. Μπορεί βέβαια και όλα αυτά να είναι λάθος εκτίμησή μου, απλά έτσι μου βγαίνει.

Όσον αφορά το συγκεκριμένο τώρα. Το σκηνικό είναι γνώριμο όπως σε ότι έχω διαβάσει μέχρι στιγμής από τον συγγραφέα. Η πλοκή/ες στήνεται στην ευρύτερη περιοχή της Βοσνίας, ιδιαίτερης πατρίδας του Andric. Στα βιβλία του προσπαθεί να αποδόσει στις λέξεις του το ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο της εποχής. Οι ιστορίες διαδραματίζονται στο Σεράγεβο, το Βίσιεγκραντ και επαρχίες πέριξ της περιοχής και μέσα από ένα πολυφυλετικό περιβάλλον κατά την περίοδο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας αναδυκνείει την κοινωνική ζωή των ανθρώπων που βρέθηκαν να συμβιώνουν κάτω από την εξουσία των Τούρκων, στεκόμενος λίγο περισσότερο στην πλευρά των γυναικών και της θέσης τους μέσα στην κοινωνία.

Θέλοντας να είμαι ειλικρινής συγκρίνοντας το με τα μυθιστορήματα του συγγραφέα θα έλεγα πως τα πρώτα μου άρεσαν περισσότερο. Στα διηγήματα δεν βρήκα κάτι το συγκλονιστικό αλλά οι νουβέλες που καταλαμβάνουν και το μεγαλύτερο κομμάτι του βιβλίου ήταν εξαιρετικές οπότε σαν σύνολο δεν μπορώ να το βαθμολογήσω λιγότερο, θα ήταν άδικο. Αυτό που προσωπικά θεωρώ πως κάνει τον συγγραφέα ακαταμάχητο στα μάτια μου, είναι οι φανταστικοί χαρακτήρες που δημιουργεί, βαθιά ανθρώπινοι και ρεαλιστικοί σε συνδιασμό με την υπέροχα απλοϊκή γλώσσα που χρησιμοποιεί. Ένα τελευταίο σχόλιο που δεν απορρέει από το συγκεκριμένο βιβλίο αλλά από το έργο του γενικότερα είναι πως ο θεσμός του Nobel τιμάται από συγγραφείς σαν τον Andric περισσότερο από την τιμή που δίνει το βραβείο στον ίδιο. Είναι σπουδαίος λογοτέχνης, αξίζει να διαβαστεί.

[Ianna · Rating 3 out of 5]

Η «Δίψα» του Ίβο Άντριτς είναι μια συλλογή που αποτελείται από τρεις νουβέλες και επτά διηγήματα και εστιάζει κυρίως στη δύσκολη και συχνά τραγική μοίρα της γυναίκας στη Βοσνία κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Μέσα από τις ιστορίες του, ο Άντριτς αναδεικνύει την ταπείνωση, την καταπίεση, την επιθυμία και τις ασφυκτικές κοινωνικές πιέσεις που διαμορφώνουν τη ζωή των γυναικών. Η μορφή της Μάρας και άλλων ηρωίδων λειτουργεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανθρώπων που καλούνται να επιβιώσουν σε ακραίες συνθήκες, χωρίς δικαίωμα επιλογής ή προσωπικής ελευθερίας.
Κεντρικό θέμα του έργου είναι η θέση της γυναίκας σε μια αυστηρά πατριαρχική κοινωνία, όπου οι γυναίκες αντιμετωπίζονται ως αντικείμενα και συχνά εξαναγκάζονται σε τραγικές αποφάσεις. Παράλληλα, η έννοια της δίψας αποκτά συμβολικό χαρακτήρα: δεν αφορά μόνο τη σωματική ανάγκη, αλλά εκφράζει βαθύτερες πνευματικές και συναισθηματικές επιθυμίες, όπως τη δίψα για αγάπη, ελευθερία, αξιοπρέπεια και επιβίωση. Το ιστορικό πλαίσιο της Οθωμανικής περιόδου, με τις έντονες κοινωνικές και πολιτισμικές αντιθέσεις, ενισχύει τη δραματικότητα των αφηγήσεων και αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στο άτομο και τις κοινωνικές δομές.
Συνολικά, η «Δίψα» αποτελεί μια βαθιά ψυχογραφική εξερεύνηση των ανθρώπινων ορίων και των σχέσεων εξουσίας, όπου οι ήρωες –και κυρίως οι γυναίκες– παλεύουν με τις κοινωνικές συμβάσεις και τους εσωτερικούς τους δαίμονες. Το έργο φωτίζει με σκληρό ρεαλισμό την ανθρώπινη αντοχή και συχνά οδηγεί τους χαρακτήρες σε τραγικά τέλη ή απελπισμένες πράξεις, ως μοναδική διέξοδο από μια ζωή καταπίεσης.

[Πέτρος Ματσούκας · Rating 3 out of 5]

(3.5⭐️). Είναι το δεύτερο βιβλίο με διηγήματα που διαβάζω του Ίβο Άντριτς ο οποίος χρησιμοποιώντας την ίδια όμορφη λογοτεχνική γραφή που τον χαρακτηρίζει αποδεικνύει τη μοναδική δεξιοτεχνία να ψυχογραφεί τους χαρακτήρες του. Τρεις νουβέλες και επτά μικρές ιστορίες εμπεριέχονται σε αυτό το βιβλίο, άλλες συγκινητικές και ενίοτε αλληγορικές και άλλες ίσως πιο αδιάφορες πάντα όμως στο τέλος με ένα βαθύτερο νόημα που προβληματίζει τον αναγνώστη. Το σκηνικό εξακολουθεί να αποτελεί η Σερβία και τα περίχωρά της με τις ιστορίες να διαδραματίζονται εντός του γνωστού μωσαϊκού μουσουλμάνων χριστιανών και καθολικών.

[Vladimir · Rating 5 out of 5]

Polovinu knjige čine fratarske pripovetke, inspirisane druženjem sa fra Petrom, uglavnom nostalgične za mirnim i jednostavnim životom u kom se i mali događaji dugo promišljaju i prepričavaju i prave dobre šale. Bilo je naravno i mučnih događaja, a u sporom i jednoličnom životu fratara, sva se ta skromna iskustva dugo čuvaju i analiziraju, što pleni bogatstvom duhovnog života i mudrošću.
Drugu polovinu čine manje poznate pripovetke, međutim, neke od njih su zaista interesantne, Olujaci, Na državnom imanju, Letovanje na jugu.

[Ivan Damjanović · Rating 4 out of 5]

Izuzev maestralnih "Fratarskih priča" kojih sam se dotakao zasebno, u svesku sabranih djela Ive Andrića u izdanju Mladosti Zagreb iz 1963. pod naslovom "Žeđ" nalazi se, dakle, još 11 pripovjedaka.
"Rzavski bregovi" detaljnije obrađuju temu koje se Andrić dotiče i u svom magnum opusu "Na Drini ćuprija" (austrijska okupacija Bosne i rat). (Odlično, također.)
"Čudo u Olovu" - asoc. poglavlje Braće Karamazova "Neka bude", asoc. određena atmosfera Josipa Kosora. (solidno)
Naslovna "Žeđ" - khm... promatrajući ovaj svezak, Žeđ je u najboljem slučaju prosječna pripovijetka i navodi na razmišljanje zašto je baš po njoj naslovljen cijeli svezak. Vjerojatno jer ta riječ ima opće, sveobuhvatne konotacije.
"Most na Žepi" - preteča "Drinske ćuprije", očito. Asoc.- kao kod Nabokova odnos Čarobnjak i Lolita. Izvanredno, također.
"Smrt u Sinanovoj tekiji" - obećavajući početak, donekle razočaravajući ostatak.
"Olujaci" - totalno asocira na Kosorov "Požar strasti", a i na Gogoljevu prozu. Slabije (nevezano za te asocijacije).
"Na drugi dan Božića" - usp. Christmas Carol Charlesa Dickensa (s kontrastnim završetkom), asoc. Dvojnik i Svinjarija Dostojevskog.
"Na stadionu" - filozofsko razmatranje o "sutra". Nastavlja se dezintegracija kvalitete prema kraju zbirke.
"Na državnom imanju" i "Ljetovanje na jugu" - 2 uvjerljivo najslabije priče ostavljene su za kraj, suprotno običaju 'šećer na kraju'.

[Masa Pranjic · Rating 5 out of 5]

Svaka pripovjetka ima Andrićev poučni epilog, na njemu svojstven, nenametljiv, suptilan način. Jedva cekam kad ću malo pozaboravljat, pa da Žeđ opet pročitam :), iako sam neke pripovjetke čitala i po 2-3 puta. Opet se vraćam na Oscara Wildea: "If a book isnt't worth reading over and over again, it isn't worth reading at all".
Po prvi put sam čitala pripovjetku "Na stadionu" i izdvajam kraj:
"A nije nas još ni nausnica bila ogarila kad su nam naši stariji i naši nastavnici stali da govore o važnosti i veličini onog što nas očekuje – sutra. A govorili su to tako mrko i ozbiljno i, ne znam zašto, sa gorčinom i pretnjom u glasu, da smo se na kraju više plašili tih njihovih obećanja, nego što smo im se radovali. Zbog toga slavnog i velikog „sutra“ tražili su strogo od nas da budemo vredni i poslušni, strpljivi i krotki. „Jer, danas-sutra, vi ćete stupiti u život, a život…“ „Danas-sutra trebaće vam sve to.“ „Danas-sutra vi ćete stati na svoje noge“. I sve tako. Pa tako je otprilike i bilo kad smo „stupili“ u taj život. Sve tako nekako: danas-sutra! Laža i paralaža! Ni danas ni sutra! Ništa od tog unapred zamišljenog i udžbenicima i katihizisom garantovanog života. A stvarni život dokopao te tako da si i zaboravio da imaš noge, i da nisi imao gde da staneš. Slagalo „danas“ a izneverilo „sutra“. Ništa od svega toga! Nego svojom krvlju i svojim mozgom, svojim rukama trebalo je sve iznova stvarati, i „danas“ i „sutra“, sve skupa plaćati svojim naporima, lutanjima, strahovanjima i stidovima, da bi se nešto malo prava puta i svetla vidika najposle sagledalo, da bi prevaren, iskušavan i namučen čovek našao bar toliko dostojanstva, mira i slobode da može da predahne i da se, kao na oazi u bezimenoj pustinji vremena, malo odmori na onoj crtici koja vezuje i deli to nekadašnje roditeljsko i vaspitačko „danas-sutra“. Trebalo je sve ispite ponovo polagati, raditi ono za što te nisu spremili i znati ono čemu te nisu učili, trebalo je krvavo braniti od sebe i od drugih svoje „danas“, izvojevati svako svoje neizvesno „sutra“, da bi se koliko-toliko živelo kao čovek među ljudima.

To mi je, valjda, za ceo život zagorčalo tu reč sa dva lica i njenu lažiigru: danas-sutra.

Ali kako da se čovek odbrani od takvih reči koje su za nas zauvek sagorele i potamnele, kojih smo se davno oslobodili, a koje mogu i danas da nam, bar za nekoliko trenutaka, zamrače i najsvetliji dan, kad ih ovako slučajno čujemo?"

[Sashka Stojakov · Rating 5 out of 5]

Svaka je pripovetka u ovoj zbirci satkana od ljudskih duša napaćenih sudbinama koje su nepromenljive, a na koje opet utiču mnogi neki razni faktori. U svakoj od njih bar jedan od likova postoji i u našim stvarnim životima, a Ivo Andrić ume to da dočara na najbolji mogući način. Neki likovi su nam bliži, neki nas nerviraju svojim karakternim crtama, ali svaki od nas nam se ureže u sećanje dovoljno jasno. Scene su dovoljno upečatljive, a likovi na hartijama ožive vrlo lako. Ne mogu izabrati jednu koja mi je najdraža, mislim da je u meni najviše traga ostavila priča Smrt u Sinanovoj tekiji.

Možda je treba pročitati baš zbog te neodlučnosti, kako izdvojiti jednu od njih, kad je svaka tako posebna, sve u svemu, ostavlja dosta toga nama na razmišljanje.

[Antonio Papadourakis · Rating 3 out of 5]

Συλλογή από 2 νουβέλες και 8 διηγήματα με φόντο την Βοσνία στα τέλη του 17ου αρχές του18ου αιώνα. Οι νουβέλες, και συγκεκριμένα: 'η Μάρα η αγαπητικιά' και 'Στον καιρό της Άνικα' είναι τα καλύτερα του βιβλίο όπως επίσης και το διήγημα 'Θάνατος του τεκέ του Σινάν.
"Τ' αποχαιρετούσε όλα μαζί και πονούσε για όλα με τον ίδιο, τον ένα και μοναδικό πόνο. Να χωρίζουν για λίγο οι άνθρωποι είναι αναπόφευκτο, τον μόνιμο αποχωρισμό όμως δεν τον αντέχει και ο καθένας. Γι' αυτό χρειάζεται μεγάλη καρδιά."

[Suada · Rating 5 out of 5]

Ali vidiš,ima jedan lijek svakoj muci i svakom zlu,a to je:da u svakom minutu u životu čovjeka postoji mogućnost da pogriješi,ali to je dosta za njegovu smrt i potpunu propast. A pomisli koliko minuta ima u životu. I pomisli da lakše pogriješi onaj koji goni i kreće se, nego onaj koji pati sakriven i nepomičan.
-Trup-

[Hananaki]

Σίγουρα όχι για μένα,κάτι που καταλαβαίνω κι από τις άλλες κριτικές, δεν καταφερα να διαβάσω κανένα από τα δύο κείμενα που ξεκίνησα, αισθανόμουν πως το κείμενο είχε διάσπαση προσοχής και με κουραζε (και με αποσυντονιζε )απίστευτα.Δε με ένοιαξε κανένας χαρακτήρας γιατί δεν ένιωσα πως εστίασε ποτέ σε κανένα χαρακτήρα άρα δεν ένιωσα κανέναν να είναι αληθινός.

[Dominik Golob · Rating 3 out of 5]

803

[Aleksandar · Rating 5 out of 5]

“у сваком минуту у животу човека постоји могућност да човек погреши, колико за длаку погреши, али то je доста за негову смрт и потпуну пропаст. А помисли колико има минута у животу.”

[Tijana Krstevska · Rating 5 out of 5]

I read this book in Ivo's native language. And therefore I must say it was colorful to read the precise words. There were many pages that took my breath away. The book is made of short but real and ordinary stories with magical touch of writers hand and profound meaning of life trough the examples of common ordinary folk. Only he can describe in such magical way. This one is one of the latest paragraphs that made me stop and admire:

I can't do much good translating it, so here it is in it's original form:

Било ми је непуних деветнаест година кад ми је истим оваквим женским гласом само шапатом, речено: »Не данас! Сутра... сутра!« Па је прошло то » данас « и дошло » сутра «, али тада је то очекивано » сутра « одједном, по истом закону наших односа, постало моје и њено » данас «. И опет је важило: » Не данас! Сутра... сутра! « и све тако. А оно право и жељено » сутра « није дошло никад. Време и живот остали су ми дужни.

- Иво Андрић, Жећ, »На стадиону«