Romeinen en barbaren: de ondergang van het Romeinse Rijk in het Westen

by Jeroen Wijnendaele

In het jaar 400 strekte het Romeinse Rijk zich nog uit van de Ierse zee tot de Arabische woestijn, en van de straat van Gibraltar tot aan de Kaukasus. Amper een eeuw later was dit rijk in het Westen volledig van de kaart verdwenen en vervangen
door een dozijn barbaarse vorstendommen.

Hoe kon zo'n bolwerk van macht en beschaving zo snel ten onder gaan? Het is een vraag die historici al eeuwen voor een raadsel stelt omdat er nauwelijks bronnenmateriaal is. Toch slaagt Jeroen Wijnendaele erin om een beeld te schetsen van de turbulente vierde en vijfde eeuw. Van de dood van Valentinianus i (375) en het uiteengaan van het West-Romeinse en Oost-Romeinse Rijk tot de verovering van Italië door de Ostrogoten (493). De lezer wordt meegenomen op een rondreis door het rijk in het voetspoor van spraakmakende figuren zoals Attila, St. Augustinus en Clovis.

Genres: History, Nonfiction

301 pages, Paperback

First published January 1, 2013

Reviews

[Giekes · Rating 4 out of 5]

Schitterend geschiedeniswerk gericht op het Nederlandstalige publiek dat aan de hand van de huidige stand van het onderzoek de populaire mythes van 'grote volksverhuizingen' als invasies van (voornamelijk Germaanse) naties in het Romeinse rijk en de idee van 'clash of civilizations' wil weerleggen en een correcter alternatief van verklarende factoren wil bieden.

Goed geschreven, schitterend geïllustreerd met de juiste kaarten en afbeeldingen, sterk onderbouwd met een goed notensysteem (ik heb recent wel wat anders gezien...). De indeling in hoofdstukken is doordacht en de conclusie is een échte conclusie waarin Wijnendaele eerst nog eens samenvat en stelt dat het onmogelijk is om één specifieke oorzaak aan te wijzen voor de teloorgang van de keizerlijke politieke macht in het Westen van het Romeinse Rijk rond 500 om daarna te opperen dat volgens hem een vaak onderschatte factor de veelheid aan kinderkeizers is die in de periode 375 tot 455 heersten in het Westen van het Rijk. "Mijn stelling is dat het dubbele gezagsvacuüm dat voortvloeide uit de heerschappij van kindkeizers die zich terugtrokken in de paleizen van Italië, en de verwaarlozing van politieke netwerken ten noordwesten van de Alpen aan de directe basis liggen van de desintegratie van het keizerlijke Westen."

Wijnendaele hanteert bovenal een politiek-economisch verklaringsmodel. Het wordt interessant om dit boek naast 'The Fate of Rome. Climate, disease & the end of an empire' van Kyle Harper te leggen. En dan volgend jaar op naar Trier voor de grote tentoonstelling 'Der Untergang des Römischen Reiches'...

[Herman De Wulf · Rating 4 out of 5]

Een late ontdekking van een schitterend boek. Het blijft moeilijk om enkele honderden jaren van Romeinse geschiedenis in een paar honderd bladzijden neer te pennen. Zowel de persoonsnamen, de streeknamen, de grenzen, de titels en uiteraard de samenleving zelf, verschillen zoveel van dat waarmee we beter vertrouwd zijn, dat deze geschiedenis soms wazig en verwarrend wordt. Maar in dit boek slaagt de auteur er beter dan in andere boeken in om de lezer bij de les te houden. Het boek heeft me geboeid al moest ik ook nu en dan soms een hoofdstuk herlezen om de draad te kunnen opnemen en zou ik misschien het hele boek nog een tweede keer moeten lezen om het goed te vatten. Vóór mij een “bestseller” in zijn soort. Jammer van de zwart-wit kaartjes (editie 2013) met onduidelijke legendes.

[Toon Pepermans]

(gelezen: inleiding, hoofdstuk 1 en conclusie)

[André Bogaert]

Op zoek naar het antwoord op de vraag hoe en waarom het West-Romeinse rijk ten gronde ging, en ook hoe het komt dat het christendom in de derde eeuw na Chr. de staatsgodsdienst werd: dit boek geeft gedeeltelijke antwoorden, op basis van een grondige studie van de situatie van het Romeinse Rijk in de vijfde eeuw na Chr. Het is allemaal een beetje ingewikkelder dan ons vroeger op school werd geleerd.

Voor een uitgebreider bespreking: zie www.andrebogaert.be