What do you think?
Rate this book
Το μυστικό ήταν η ζάχαρη
Στην Κρήτη του Μεσοπολέμου μεγαλώνει η Κατίνα, σ’ έναν κόσμο σκληρό αλλά αθώο. Η μοίρα της, ίδια με πολλών γυναικών της εποχής αυτής, θα την οδηγήσει στον μεταπολεμικό Πειραιά και στην ασφυκτική αγκαλιά του Θέμελη, ενός άντρα-γρίφου που ασκεί μια καταστροφική και ανεξήγητη γοητεία στις ψυχές των άλλων, παραμένοντας σκοτεινός και αντιφατικός ως το τέλος. Η ηρωίδα, ως άλλη Πηνελόπη, εγκλωβίζεται σ’ έναν αδιέξοδο έρωτα, σ’ ένα γάμο μαρτυρικό μ’ ένα μοιραίο Οδυσσέα που κρύβει καλά τα δικά του μυστικά. Από την προπολεμική Κρήτη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι τις προσφυγικές συνοικίες του Πειραιά, η ιστορία δεμένη με τα πέτρινα χρόνια της Ελλάδας, στροβιλίζεται γύρω από ένα ζευγάρι εκρηκτικό που βιώνει την καλοσύνη και τη σκληρότητα, την υπομονή και τον παραλογισμό, την αφοσίωση και τον αμοραλισμό. Ένα μυθιστόρημα-καλειδοσκόπιο μιας δύσκολης εποχής, ποτισμένο με εικόνες, μυρωδιές και μνήμες…
531 pages, Paperback
First published June 1, 2013
2 people are currently reading
39 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 20 of 20 reviews
January 16, 2016
Η φετινή χρονιά ξεκίνησε με την ανάγνωση ενός υπέροχου βιβλίου "Το μυστικό ήταν η ζάχαρη" από μία μοναδική συγγραφέα την Τέσυ Μπάιλα.Η άψογη λογοτεχνική γραφή κι ο άριστος χειρισμός της ελληνικής γλώσσας-που για μένα είναι το πιο βασικό στοιχείο που κοιτάζω σε ένα βιβλίο-με έκαναν από τις πρώτες σελίδες να καταλάβω ότι πρόκειται για ένα πολύ δυνατό ανάγνωσμα.Η συνέχεια όχι μόνο δε με απογοήτευσε αλλά με την σωστή σκιαγράφηση των χαρακτήρων,τη διείσδυση στην ψυχοσύνθεσή τους και την ανάλυση της προσωπικότητας με έκανε να τους "νιώσω" σα δικούς μου ανθρώπους,να τους αγαπήσω,να τους πονέσω ακόμα και να τους καταλάβω όταν δε συμφωνούσα καθόλου με τις πράξεις τους.Η Κατίνα είναι μία γυναίκα που μεγάλωσε μέσα στα περιχαρακωμένα όρια της κοινωνίας της και μαζί με το γάλα που έπινε από μωρό,της γαλουχήθηκαν οι ηθικές αρχές που μέχρι το τέλος της ζωής της δεν μπόρεσε να αποτινάξει από πάνω της.Την έμαθαν να σιωπά,να υπομένει,να σκύβει το κεφάλι χωρίς όμως να τη μάθουν πώς να αναπνέει μέσα στη φυλακή της.Μικρές ανάσες δροσιάς έπαιρνε από τα φύλλα του βασιλικού και έβαζε ζάχαρη στις πληγές της για να μπορεί να τις γλείφει μετά.Είναι ένας χαρακτήρας που θα θυμάμαι όσα χρόνια κι αν περάσουν κι αν κάποιες στιγμές θύμωνα μαζί της ερχόταν η συγγραφέας και μου υπενθύμιζε γιατί αντιδρούσε έτσι και την κατανοούσα.Ακολούθησα την Κατίνα από την Κρήτη-και όλες τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στον πόλεμο και τα χρόνια της Κατοχής(ειδικά οι περιγραφές από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς ήταν ανατριχιαστικές)- στην Αθήνα που πήγε με λαχτάρα να κυνηγήσει τα όνειρά της με ένα παιδικό πείσμα και έπεσε πάνω στο Θέμελη ένα χαρακτήρα αντιφατικό που είχε κι αυτός τις δικές του αδυναμίες που βροντοφώναζαν πίσω από την αγριάδα του..Η σχέση τους αν και πολύ δύσκολη,ήταν εκρηκτική και εξαρτητική.Θύμα ήταν η Κατίνα τελικά ή ο θύτης της ζωής της;Κατάφερε στο τέλος να αγαπήσει και να αποδεχτεί το παρελθόν της;Γιατί είναι αβάσταχτος ο πόνος όταν ακούς το θόρυβο που κάνουν τα όνειρα όταν τσακίζονται στα βράχια της ζωής.Ο καθένας διαβάζοντας το βιβλίο θα απαντήσει μόνος του.Δε θέλω να παρασυρθώ και να γράψω άλλα το μόνο που θα σας πω είναι ότι για μένα είναι ένα μικρό διαμαντάκι που αξίζει να του αφιερώσετε το χρόνο σας αφού είμαι σίγουρη ότι θα καταφέρει να τρυπώσει στην καρδιά σας.
*Υ.Γ Ακόμα έχω στα αυτιά μου τα λόγια της Κωνσταντίκαινας:"H ζωή μοιάζει με παραμύθι,Κατινάκι μου. Μια που αρχίζεις να το μιλείς,δεν ξέρεις αν θα χει δράκους ή πριγκιπόπουλα.Μα και δράκος να βγει στη μέση τση ιστορίας, πρέπει να αποσώσεις το διάβασμά σου, να διαβάσεις το βιβλίο που σου γραψε η ζωή μέχρι την τελευταία του σελίδα."
*Υ.Γ Ακόμα έχω στα αυτιά μου τα λόγια της Κωνσταντίκαινας:"H ζωή μοιάζει με παραμύθι,Κατινάκι μου. Μια που αρχίζεις να το μιλείς,δεν ξέρεις αν θα χει δράκους ή πριγκιπόπουλα.Μα και δράκος να βγει στη μέση τση ιστορίας, πρέπει να αποσώσεις το διάβασμά σου, να διαβάσεις το βιβλίο που σου γραψε η ζωή μέχρι την τελευταία του σελίδα."
July 17, 2014
Μόλις διάβασα το Τρίτο στεφάνι του 21ου αιώνα! Λυρικό, μεστό, άμεσο, γρήγορο, πλούσιο, ανθρώπινο, βαθύ, ειλικρινές, ωμό, περιεκτικό, ένα βιβλίο που θα το θυμάμαι για χρόνια! Νιώθω πως ήρθε η ώρα να αποστασιοποιηθώ λίγο από το διάβασμα, "να κατακάτσει ο κουρνιαχτός" που λέω, να τακτοποιήσω μέσα μου τα συναισθήματα που γεννήθηκαν διαβάζοντας αυτό το βιβλίο και μετά να συνεχίσω. Ειλικρινά δεν έχω λόγια και ας φανεί ψεύτικο το εκθείασμα που ακολουθεί. Βιβλίο που σε αρπάζει από την αρχή στη δίνη των περιπετειών του, σου χαρίζει ένα ματσάκι βασιλικό και σου λέει, προχώρα, ξεφύλλισέ με. Αν διαβάζεις ένα βιβλίο κι αρχίζεις να υπογραμμίζεις ανά μία σελίδα ήδη από τις πρώτες είκοσι (προτάσεις, σκέψεις, αποφθέγματα, συναισθήματα), ε, τι άλλο να πει κανείς...
Έκλαψα, συγκινήθηκα, πόνεσα, δυσανασχέτησα, ξαφνιάστηκα, γέλασα. Ήθελα να διαβάσω παρακάτω κι άλλο παρακάτω κι άλλο. Ένα βιβλίο που το συνιστώ ανεπιφύλακτα!
Αν διαβάσετε την περίληψη στο οπισθόφυλλο θα καταλάβετε ότι η Κατίνα είναι η πρωταγωνίστρια και το βιβλίο αφορά εκείνη αποκλειστικά. Κι όμως, στο πρώτο μέρος τουλάχιστον, διαβάζουμε για την οικογένειά της, για τις περιπέτειες, τα πάθη, τους έρωτες, τις ανατροπές, τις ζήλιες όλων των δικών της και αποκτάμε μια πολύ τρυφερή και όμορφη εικόνα για το Αρμενοχώρι της Κρήτης. Χωρίς να γίνεται κουραστικό, χωρίς να χάνεις τον μπούσουλα ποιος είναι ποιος, παρακολουθούμε τη ζωή της Μαρίας Κουτσουρέλη ή Κωσταντάκαινας (συζύγου δηλαδή του Κωσταντή). Στο δεύτερο μέρος η Κατίνα παντρεύεται και φεύγει στη Δραπετσώνα. Ήθη, έθιμα, κουλτούρα, νοοτροπία, άγραφοι νόμοι, προικιά, απελπισία, αδιέξοδα, πόθος μέσα από την ιστορία αυτών των δύο γυναικών.
Στο πρώτο μέρος έχουμε την ιστορία της οικογένειας Κουτσουρέλη από την ένωση της Κρήτης ως τη λήξη του Εμφυλίου. Σε κανένα σημείο του βιβλίου δεν έχουμε καταναγκαστική τοποθέτηση των γεγονότων σε κάποιο χρονικό σημείο της Ιστορίας. Η Ένωση, ο Βενιζέλος, η κήρυξη του πολέμου είναι κάπου στο βάθος, στο εκράν της ζωής των γυναικών και κάπου κάπου τις παρενοχλεί. Με εξαιρετικό γράψιμο, στυλ, ντοπιολαλιά, άφθονα καλολογικά στοιχεία, μεταφορές και παρομοιώσεις, ζούμε σε αυτό το ορεινό χωριό του Κισσάμου, όπου η γυναίκα υπακούει στον άντρα της, είναι νοικοκυρά, είναι μαζεμένη, ανατρέφει τα παιδιά της, έχει περιορισμένες εξόδους, έχει όλο το νοικοκυριό στην πλάτη της, φροντίζει τα ζώα της, μαγειρεύει, δεν αντιμιλά, δεν παραπονιέται, απλώς υπακούει. Το παράπονο της Μαρίας είναι διπλό, γιατί όταν την απήγαγαν από τον πατέρα της, άλλον νόμιζε για γαμπρό κι άλλος την παντρεύτηκε! Ο αδερφός του άντρα της, μετά το γάμο, φεύγει για την Αθήνα γιατί δεν αντέχει τον πόνο που νιώθει να βλέπει παντρεμένη τη γυναίκα που αγάπησε τη νύχτα της απαγωγής της.
Για το λόγο αυτόν η Κατίνα καταπνίγει τα όνειρά της να συνεχίσει τις σπουδές στο γυμνάσιο. Ο πατέρας της το απαγορεύει και δε σηκώνει κουβέντα. Η μάνα, για να τη γλυκάνει, τη συστήνει σε μια μοδίστρα, τη Μαρίτσα, και το κοριτσάκι αφοσιώνεται στις μεταποιήσεις και στο ράψιμο. Με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, οι άντρες του χωριού τρέχουν στο μέτωπο. Το 1941 η μάχη της Κρήτης είναι σκληρή αλλά το νησί υποκύπτει στην μπότα του τυράννου. Ζούμε τα σκληρά αντίποινα που έκαναν οι Γερμανοί στα χωριά, λυσσασμένοι από τη λυσσώδη αντίσταση που συνάντησαν από τους απομείναντες απλούς και αδύναμους χωρικούς. Ζούμε το θρήνο, την αδικία, τα βασανιστήρια, την πίκρα, την πείνα.
Στο δεύτερο μέρος, η Κατίνα είναι παντρεμένη με τον Θέμελη, ρεμάλι της Δραπετσώνας και μόνη της ελπίδα να φύγει από το χωριό και να μεγαλώσει ένα παιδί που θα το σπουδάσει και θα μάθει γράμματα και θα γίνει καλύτερο παιδί από αυτήν την αγράμματη. Η ζωή με το Θράσο είναι δύσκολη: τη ζηλεύει, τη δέρνει αλλά δεν μπορεί μακριά της. Η Κατίνα του βρίσκει πάντα μια δικαιολογία και αρνείται να δει την πραγματικότητα: αυτός της έτυχε, αυτός είναι το μέλλον της. Η αδερφή της, Αντωνία, που παντρεύτηκε τον κολλητό του Θέμελη, ζει δίπλα της και καθημερινά τσακώνονται μπας και "πάρει μπρος" αλλά μάταια. Ο Θέμελης είναι μπλεγμένος με τεκέδες και χασίσια, με ναργιλέδες και τη Ρόζα, μια ναζιάρα χορεύτρια που του χαρίζει απλόχερα ό,τι του στερεί η γυναίκα του. Η ζωή του δεν αλλάζει ούτε όταν αποκτά τον Θράσο, τον γιο του. Η Κατίνα πόσο θα αντέξει δίπλα σε αυτόν τον άντρα; Πόσο πολύ τον αγαπά που να δέχεται όλα του τα λάθη και να μην καταφέρνει να φύγει από κοντά του; Πώς θα αντιδράσει όταν μάθει η Ρόζα του έκανε και παιδί; Τελικά αξίζει να το σκάσεις από μια κλειστή κοινωνία για να ζεις σε έναν γάμο ασφυκτικό; Η μυρωδιά του βασιλικού θα διώξει τα κακά πνεύματα από τη ζωή τους; Η Παραγκούλα που χτίσανε με τη λιγοστή αγάπη τους θα αντέξει στον τυφώνα της ανοικοδόμησης;
Κι όλα αυτά είναι ελάχιστα από όσα διαδραματίζονται στο βιβλίο, περιστατικά, εικόνες, γεγονότα, άνθρωποι. Δεσμοί, χωρισμοί, βεντέτες, αίμα και θάνατος, ζάχαρη και βασιλικός. Το μυστικό λοιπόν είναι η ζάχαρη για να μην πικραίνει το φαγητό. Βάζε λίγη ζάχαρη στη ζωή σου για να μη νιώθεις την πίκρα της και να μπορείς να ξεγελάσεις τον εαυτό σου πως όλα είναι ένα κακό όνειρο. Κι αν το παραμύθι που ξεκίνησες να διαβάζεις σου βγάλει δράκο αντί για πρίγκηπα συνέχισε να διαβάζεις, γιατί έτσι πρέπει, γιατί αυτό είναι το δικό σου παραμύθι και σου πρέπει, οπότε συνέχισε. Στο εξώφυλλο του βιβλίου έχουμε δύο πορσελάνινα φλυτζάνια, δανεικά από την πεθερά της Κατίνας, τα μόνα που ανέδιδαν μια πολυτέλεια στη φτωχική της κάμαρη. Γεμισμένα με ματσάκια βασιλικό, ματσάκια που χαρίζουν απλόχερα το άρωμά τους και σε γαργαλάνε να χαμογελάσεις έστω και λειψά, αρκεί να συνεχίσεις παρακάτω. Την ιστορία την αφηγείται η ίδια η Κατίνα στα βαθιά της γεράματα στη γυναίκα του γιου της, του Θράσου, βυθισμένη στη λήθη ενός ελαφρού Πάρκινσον.
Το μόνο άσχημο σημείο του βιβλίου, ή μάλλον περιττό, είναι η αφήγηση της μοδίστρας Μαρίτσας, που μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς ως εργάτρια μαζί με χιλιάδες άλλους αθώους και κακόμοιρους, όπου γνώρισε τον Σήφη, τον άντρα που εγκατέλειψε το νησί του για να μην αντικρίζει τη Μαρία που αγά��ησε παντρεμένη. Η Μαρίτσα και ο Σήφης μοιράζονται τις δυσκολίες τους ως το το τραγικό τέλος του αποχωρισμού και το βιολί που της ζήτησε να το χαρίσει στη Μαρία του η Μαρίτσα, όταν κατάφερε να γυρίσει σ��ην Κρήτη, το έφερε αμέσως στη Μαρία. Πολλές σελίδες κράτησε αυτή η ιστορία, χωρίς να δίνουν κάτι παραπάνω στο κείμενο. Αντιθέτως, ανακόπτουν την πορεία της αφήγησς και την εξέλιξη της ιστορίας της Κατίνας. Παραδέχομαι ότι αυτές τις σελίδες δεν τις διάβασα. Αν ήθελε η συγγραφέας να κλείσει τον κύκλο αυτής της εκκρεμότητας, θα μπορούσε να βρει έναν άλλο τρόπο, εξίσου ωραίο με το κλείσιμο της ιστορίας της Ρόζας, η οποία ιστορία έληξε τραγικά και ρομαντικά ταυτόχρονα (διαβάστε, διαβάστε).
Γάμοι λοιπόν, όνειρα, ελπίδες, προσδοκίες, αποδοχή, στωικότητα, ανεκτικότητα, δοτικότητα, φιλαλληλία, αγάπη, ένα πλήθος από συναισθήματα ξεχειλίζουν από αυτό το βιβλίο και ειλικρινά δε θα θέλετε να το αποχωριστείτε.
Από χαρακτηριστικά αποσπάσματα τι να πρωτοδιαλέξω;
"Έχει περάσει τα ογδόντα, μα είναι κάποιες φορές που οι αναμνήσεις βαραίνουν στη ζωή περισσότερο από τα χρόνια, σα ρυτίδα χαραγμένη στην ψυχή. Ακόμη κι όταν ο χρόνος χαρίσει τη λήθη, ακόμη κι όταν τα γεράματα αναγκάσουν το νου να ξεστρατίσει σε ανώδυνα πια μονοπάτια, εκείνες επιμένουν να βρίσκονται εκεί, κρυμμένες βαθιά στα φυλλοκάρδια... Κοιτάζω τα χέρια της, έτσι όπως τα δάχτυλά της κρατούν σφιχτά το ποτήρι. Αδύναμα και ξερακιανά, γεμάτα καφέ κηλίδες, ζαρωμένα, χέρια ανθρώπου που δούλεψαν πολύ, που σκούπισαν πολλά δάκρυα, χέρια που η ζωή τούς στέρησε το χάδι, χέρια πονεμένα, που αρκεί μόνο μια στιγμή να τα κοιτάξει κανείς για να δει πόσο παράπονο μαζεύτηκε εκεί, μέσα στις βαθιές αυλακιές που ο χρόνος τόσο ανάλγητα, χάραξε πάνω τους" (σελ. 12).
"Ένα τσακισμένο καράβι απ' τη φουρτούνα της ζωής, ένα ναυάγιο πεταμένο σε μια ανεμοδαρμένη ακτή μοιάζει να είναι ό,τι έχει απομείνει πια από αυτή τη γυναίκα. Αρκεί μια στιγμή να κοιτάξει κανείς τα μάτια της για να δει το παράπονο που πλανιέται στη γαλάζια τους θάλασσα. Και ο έβενος που στόλιζε βοστρυχωτά το κεφάλι της έχει γίνει τώρα πια χιονάτο μπαμπάκι που ασημίζει καθώς το φως παίζει πάνω του" (σελ. 12-13).
"Ο χρόνος είχε κάνει καλά τη δουλειά του! Την κοιτούσα και τον έβλεπα μπροστά μου να χτυπά με τη σμίλη του, αργά, σταθερά, μονότονα, ακατάπαυστα, χρόνια τώρα, την αγαλματώδη επιφάνεια της ψυχής της. Ό,τι είχε κάποτε υπάρξει οδυνηρό είχε σβηστεί για πάντα από τη μνήμη της κι ένα μακάριο χαμόγελο διαγραφόταν επάνω στο πρόσωπό της, φιλοτεχνώντας το πορτρέτο της λήθης επάνω στον γέρικο καμβά του" (σελ. 19).
"Το μυστικό είναι η ζάχαρη, κόρη μου. Μια σταλιά χρειάζεται, εκεί στη μύτη του κουταλιού, και φτάνει για να γλυκάνει όλη η δόση, κι ύστερις να τα γεύεσαι και να σου μένουν αξέχαστα. Μα θέλουνε κι αυτά την τέχνη τους, μη θαρρείς πως εύκολα μπορεί κανείς να τα σιάξει...Το μυστικό είναι η ζάχαρη, λοιπόν, σκέφτηκα. Η ζάχαρη που απαραιτήτως έβαζε στο φαΐ της, στα γλυκά της, στη ζωή της. Μια σταλιά, όπως έλεγε, μια πρέζα ζάχαρη και η ζωή γίνεται πιο γλυκιά κι αντέχεται. Αναρωτιέμαι πόση ζάχαρη κατάφερε να ρίξει επάνω στη δική της ζωή, πόσα τεχνάσματα επινόησε για να τη γλυκάνει και να μπορέσει να τη ζήσει" (σελ. 21).
"Τον κοιτούσε που έπαιζε και που κάθε τόσο έριχνε ματιές προς το παράθυρο της Μαρίας. Έστελντε τις νότες του, μία μία, όμοια ατίθασα πουλιά, να της μιλήσουν για όσα δε θα μπορούσαν να ζήσουν ποτέ μαζί, για όσα δε θα μπορούσαν ποτέ ούτε να σιγοψιθυρίσουν. Κι εκείνη, πίσω από το δικό της κλειστό παράθυρο, μάζευε ένα ένα εκείνα τα πουλιά και τα τάιζε με την ανυπόταχτη ανάγκη της να του τα πει όλα όσα ένιωθε. Νόμιζε πως δεν την έβλεπε, πως το σκοτάδι του δωματίου της την είχε αγκαλιάσει τρυφερά και την προστάτευε. Το αναμμένο καντήλι όμως που κρεμόταν πάνω από το εικόνισμα στον τοίχο, λαθροφώτιζε το δωμάτιό της, σχηματίζοντας σκιές που διέγραφαν πιο λάγνα τη λιγνή της σιλουέτα. Και κάθε του δοξαριά γινόταν μαχαιριά στα σωθικά της" (σελ. 67).
"Μόνο η Μαρία, η νύφη του, κατάλαβε πως ο Σήφης είχε περάσει από κει απ' το βαζάκι με το πετιμέζι που βρήκε δίπλα στον τάφο της πεθεράς της την επόμενη μέρα που πήγε να της ανάψει το καντήλι. Τόσα χρόνια σφραγισμένο κι άθικτο το είχε μαζί του, μην τύχει και του τελειώσει και γι' αυτό δεν το πείραξε. Μια κουταλιά μάνας φυλαγμένη μέσα σ' ένα γυάλινο βαζάκι, ερμητικά κλειστό, μην τυχόν χαθεί έστω και μια σταλιά από την πολύτιμη ανάμνησή της" (σελ. 71).
"...τα όνειρα βρίσκουν μια χαραμάδα, τα αφιλότιμα, ίσα που χωρούν, στριμώχνονται με πείσμα, όμως και να που τα καταφέρνουν και περνούν μέσα στο νου, μπαίνουν μέσα του βαθιά, ριζώνουν κι ύστερα δύσκολα κανείς τα ξεριζώνει" (σελ. 100).
"-Τόσο πολύ τα αγαπάς, καλέ μάνα, τα λιόδεντρα;... -Σαν τα παιδιά είναι. Και κάθε φορά που πονάμε εκείνα μας συμπονούν. Κάθε χαρακιά πάνω στο σώμα τσι ένα δικό μας αχ είναι. Έτσι έλεγε κι η μάνα μου η δόλια, Κατινάκι μου, έτσι κι οι παλιές κυράδες, πως δηλαδή κάθε φορά που το δικό μας δεντρί βγάνει και μια χαρακιά, ή μια κουφάλα μεγαλώνει επάνω στο κορμί του το κακορίζικο, είναι 'πειδή πονάει η δικιά μας η καρδιά... Γι' αυτό τ' αγαπάω, κόρη μου, επειδή οι λαδολιές μας είναι το σπίτι μας, η οικογένειά μας, η Κρήτη μας" (σελ. 110).
"Μια κραυγή της Βασιλικώς κι ο άτυχος νέος σωριάστηκε καταγής επάνω στις πεσμένες ελιές. Μια κηλίδα αίμα κι ένας σπασμός, τίποτε περισσότερο. Μια κηλίδα αίμα που απλώθηκε στη γη, σκορπίζοντας τα είκοσι χρόνια του παιδιού όπως σκορπίζει ο άνεμος τα άλικα πέταλα ενός λουλουδιού που ξεχάστηκε παίζοντας μαζί του. Το καστανό του δέρμα εσκίστηκε σαν το χασέ στα δυο κι η λίμνη που σχηματίστηκε αναμείχθηκε με τον ιδρώτα κι έγινε ένα με το λευκό πουκάμισο που κόλλησε πάνω του, εκεί ακριβώς στο μέρος της καρδιάς, αφήνοντας να διαγράφεται στο σφριγηλό του σώμα ο πόνος που το έκανε να σπαρταρά" (σελ. 113-114).
"Τότε το σήκωνε μέχρι το στόμα της, χαμογελούσε στις αναμνήσεις της νιότης της και μονορούφι κατέβαζε το κρασί, για να μη βλέπει την εικόνα που την τρόμαζε. Την εικόνα της γερασμένης απώλειας των ονείρων που αντανακλούσαν τα μάτια της, την εικόνα των τραυματισμένων ψευδαισθήσεων που στάλαζαν ρυθμικά στο περβάζι της ζωής της" (σελ. 125).
"Κι η Κατίνα κατάλαβε για πρώτη φορά πως είναι να συμβιβάζονται τα όνειρά σου στο παιχνίδι της ζωής, πώς είναι να γεύεσαι έστω και μια μικρή σταγόνα τους, όταν η ζωή αποφασίζει να σου στερήσει τη χαρά της καταιγίδας του. Κατάλαβε πώς είναι να ρίχνεις στην καρδιά σου μια πρέζα ζάχαρη για να γλυκάνεις τον πόνο σου. Γιατί αυτό ακριβώς είχε κάνει εκείνη την ώρα η μάνα της. Μια πρέζα ζάχαρη της είχε δώσει, με την ελπίδα να αλλάξει τη ζωή της και να γίνει μοδιστρούλα. Αφού για το σχολείο ο πατέρας της ήταν αδύνατον να πει το ναι, θα τον έπειθε εκείνη να στείλουν το παιδί να μάθει μια τέχνη" (σελ. 127).
"Έσφιξε στο στήθος της το βασιλικό κι από εκείνη τη στιγμή κι ύστερα έγινε η μυρωδιά του ένα αναπόσπαστο κομμάτι μνήμης στη ζωή της, ένα αεράκι μάνας που είχε πάντα κοντά της και που, όσα χρόνια και αν πέρασαν, όσο μακριά κι αν βρέθηκε από τη μητρική αγκαλιά, δεν έπαψε ποτέ να τη νιώθει κοντά της. Έμεινε πάντα στη ζωή της μια σταλαγματιά ψευδαίσθησης ακουμπισμένη στο περβάζι των ονείρων της, μια σταλαγματιά μάνας μέσα στην καρδιά της, που πάντα μοσχομύριζε" (σελ. 130).
"Κάθε τόσο μια μάνα εντόπιζε το παιδί της και οι θρήνοι ξέσκιζαν τα σωθικά της κι έφταναν ως τον ουρανό, που ξένοιαστος για ό,τι συνέβαινε στη γη έμοιαζε να τρέχει, όμοια γαλάζιο άλογο, ανάμεσα στα σύννεφα" (σελ. 197).
"Συμβαίνει, άλλωστε, καμιά φορά να αγαπήσει κανείς εκείνον που τον δυναστεύει, επειδή ακριβώς αυτό που έχει καταφέρει πρωτίστως ο δυνάστης να κάνει είναι να διαβρώσει την ψυχή του θύματός του, ώστε το ίδιο το θύμα να μην μπορεί να διακρίνει ότι υπάρχει ζωή μακριά του" (σελ. 432).
"Η μπουλντόζα είχε ήδη ολοκληρώσει το έργο της κι είχε προχωρήσει στα επόμενα σπίτια. Ό,τι είχε κάποτε υπάρξει έχασκε κομματιασμένο στο έδαφος. Και μαζί του όλα όσα οι ένοικοί του είχαν ζήσει μέσα στους υγρούς χώρους αυτού του σπιτιού. Χαρά, θλίψη, υποσχέσεις, λόγια, αγάπη, ζήλια, μίσος και έρωτας. Παιδικές αγκαλιές και δάκρυα, ανακατεμένα όλα μαζί, πεταμένα ανάμεσα στα χαλάσματα" (σελ. 474).
Έκλαψα, συγκινήθηκα, πόνεσα, δυσανασχέτησα, ξαφνιάστηκα, γέλασα. Ήθελα να διαβάσω παρακάτω κι άλλο παρακάτω κι άλλο. Ένα βιβλίο που το συνιστώ ανεπιφύλακτα!
Αν διαβάσετε την περίληψη στο οπισθόφυλλο θα καταλάβετε ότι η Κατίνα είναι η πρωταγωνίστρια και το βιβλίο αφορά εκείνη αποκλειστικά. Κι όμως, στο πρώτο μέρος τουλάχιστον, διαβάζουμε για την οικογένειά της, για τις περιπέτειες, τα πάθη, τους έρωτες, τις ανατροπές, τις ζήλιες όλων των δικών της και αποκτάμε μια πολύ τρυφερή και όμορφη εικόνα για το Αρμενοχώρι της Κρήτης. Χωρίς να γίνεται κουραστικό, χωρίς να χάνεις τον μπούσουλα ποιος είναι ποιος, παρακολουθούμε τη ζωή της Μαρίας Κουτσουρέλη ή Κωσταντάκαινας (συζύγου δηλαδή του Κωσταντή). Στο δεύτερο μέρος η Κατίνα παντρεύεται και φεύγει στη Δραπετσώνα. Ήθη, έθιμα, κουλτούρα, νοοτροπία, άγραφοι νόμοι, προικιά, απελπισία, αδιέξοδα, πόθος μέσα από την ιστορία αυτών των δύο γυναικών.
Στο πρώτο μέρος έχουμε την ιστορία της οικογένειας Κουτσουρέλη από την ένωση της Κρήτης ως τη λήξη του Εμφυλίου. Σε κανένα σημείο του βιβλίου δεν έχουμε καταναγκαστική τοποθέτηση των γεγονότων σε κάποιο χρονικό σημείο της Ιστορίας. Η Ένωση, ο Βενιζέλος, η κήρυξη του πολέμου είναι κάπου στο βάθος, στο εκράν της ζωής των γυναικών και κάπου κάπου τις παρενοχλεί. Με εξαιρετικό γράψιμο, στυλ, ντοπιολαλιά, άφθονα καλολογικά στοιχεία, μεταφορές και παρομοιώσεις, ζούμε σε αυτό το ορεινό χωριό του Κισσάμου, όπου η γυναίκα υπακούει στον άντρα της, είναι νοικοκυρά, είναι μαζεμένη, ανατρέφει τα παιδιά της, έχει περιορισμένες εξόδους, έχει όλο το νοικοκυριό στην πλάτη της, φροντίζει τα ζώα της, μαγειρεύει, δεν αντιμιλά, δεν παραπονιέται, απλώς υπακούει. Το παράπονο της Μαρίας είναι διπλό, γιατί όταν την απήγαγαν από τον πατέρα της, άλλον νόμιζε για γαμπρό κι άλλος την παντρεύτηκε! Ο αδερφός του άντρα της, μετά το γάμο, φεύγει για την Αθήνα γιατί δεν αντέχει τον πόνο που νιώθει να βλέπει παντρεμένη τη γυναίκα που αγάπησε τη νύχτα της απαγωγής της.
Για το λόγο αυτόν η Κατίνα καταπνίγει τα όνειρά της να συνεχίσει τις σπουδές στο γυμνάσιο. Ο πατέρας της το απαγορεύει και δε σηκώνει κουβέντα. Η μάνα, για να τη γλυκάνει, τη συστήνει σε μια μοδίστρα, τη Μαρίτσα, και το κοριτσάκι αφοσιώνεται στις μεταποιήσεις και στο ράψιμο. Με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, οι άντρες του χωριού τρέχουν στο μέτωπο. Το 1941 η μάχη της Κρήτης είναι σκληρή αλλά το νησί υποκύπτει στην μπότα του τυράννου. Ζούμε τα σκληρά αντίποινα που έκαναν οι Γερμανοί στα χωριά, λυσσασμένοι από τη λυσσώδη αντίσταση που συνάντησαν από τους απομείναντες απλούς και αδύναμους χωρικούς. Ζούμε το θρήνο, την αδικία, τα βασανιστήρια, την πίκρα, την πείνα.
Στο δεύτερο μέρος, η Κατίνα είναι παντρεμένη με τον Θέμελη, ρεμάλι της Δραπετσώνας και μόνη της ελπίδα να φύγει από το χωριό και να μεγαλώσει ένα παιδί που θα το σπουδάσει και θα μάθει γράμματα και θα γίνει καλύτερο παιδί από αυτήν την αγράμματη. Η ζωή με το Θράσο είναι δύσκολη: τη ζηλεύει, τη δέρνει αλλά δεν μπορεί μακριά της. Η Κατίνα του βρίσκει πάντα μια δικαιολογία και αρνείται να δει την πραγματικότητα: αυτός της έτυχε, αυτός είναι το μέλλον της. Η αδερφή της, Αντωνία, που παντρεύτηκε τον κολλητό του Θέμελη, ζει δίπλα της και καθημερινά τσακώνονται μπας και "πάρει μπρος" αλλά μάταια. Ο Θέμελης είναι μπλεγμένος με τεκέδες και χασίσια, με ναργιλέδες και τη Ρόζα, μια ναζιάρα χορεύτρια που του χαρίζει απλόχερα ό,τι του στερεί η γυναίκα του. Η ζωή του δεν αλλάζει ούτε όταν αποκτά τον Θράσο, τον γιο του. Η Κατίνα πόσο θα αντέξει δίπλα σε αυτόν τον άντρα; Πόσο πολύ τον αγαπά που να δέχεται όλα του τα λάθη και να μην καταφέρνει να φύγει από κοντά του; Πώς θα αντιδράσει όταν μάθει η Ρόζα του έκανε και παιδί; Τελικά αξίζει να το σκάσεις από μια κλειστή κοινωνία για να ζεις σε έναν γάμο ασφυκτικό; Η μυρωδιά του βασιλικού θα διώξει τα κακά πνεύματα από τη ζωή τους; Η Παραγκούλα που χτίσανε με τη λιγοστή αγάπη τους θα αντέξει στον τυφώνα της ανοικοδόμησης;
Κι όλα αυτά είναι ελάχιστα από όσα διαδραματίζονται στο βιβλίο, περιστατικά, εικόνες, γεγονότα, άνθρωποι. Δεσμοί, χωρισμοί, βεντέτες, αίμα και θάνατος, ζάχαρη και βασιλικός. Το μυστικό λοιπόν είναι η ζάχαρη για να μην πικραίνει το φαγητό. Βάζε λίγη ζάχαρη στη ζωή σου για να μη νιώθεις την πίκρα της και να μπορείς να ξεγελάσεις τον εαυτό σου πως όλα είναι ένα κακό όνειρο. Κι αν το παραμύθι που ξεκίνησες να διαβάζεις σου βγάλει δράκο αντί για πρίγκηπα συνέχισε να διαβάζεις, γιατί έτσι πρέπει, γιατί αυτό είναι το δικό σου παραμύθι και σου πρέπει, οπότε συνέχισε. Στο εξώφυλλο του βιβλίου έχουμε δύο πορσελάνινα φλυτζάνια, δανεικά από την πεθερά της Κατίνας, τα μόνα που ανέδιδαν μια πολυτέλεια στη φτωχική της κάμαρη. Γεμισμένα με ματσάκια βασιλικό, ματσάκια που χαρίζουν απλόχερα το άρωμά τους και σε γαργαλάνε να χαμογελάσεις έστω και λειψά, αρκεί να συνεχίσεις παρακάτω. Την ιστορία την αφηγείται η ίδια η Κατίνα στα βαθιά της γεράματα στη γυναίκα του γιου της, του Θράσου, βυθισμένη στη λήθη ενός ελαφρού Πάρκινσον.
Το μόνο άσχημο σημείο του βιβλίου, ή μάλλον περιττό, είναι η αφήγηση της μοδίστρας Μαρίτσας, που μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς ως εργάτρια μαζί με χιλιάδες άλλους αθώους και κακόμοιρους, όπου γνώρισε τον Σήφη, τον άντρα που εγκατέλειψε το νησί του για να μην αντικρίζει τη Μαρία που αγά��ησε παντρεμένη. Η Μαρίτσα και ο Σήφης μοιράζονται τις δυσκολίες τους ως το το τραγικό τέλος του αποχωρισμού και το βιολί που της ζήτησε να το χαρίσει στη Μαρία του η Μαρίτσα, όταν κατάφερε να γυρίσει σ��ην Κρήτη, το έφερε αμέσως στη Μαρία. Πολλές σελίδες κράτησε αυτή η ιστορία, χωρίς να δίνουν κάτι παραπάνω στο κείμενο. Αντιθέτως, ανακόπτουν την πορεία της αφήγησς και την εξέλιξη της ιστορίας της Κατίνας. Παραδέχομαι ότι αυτές τις σελίδες δεν τις διάβασα. Αν ήθελε η συγγραφέας να κλείσει τον κύκλο αυτής της εκκρεμότητας, θα μπορούσε να βρει έναν άλλο τρόπο, εξίσου ωραίο με το κλείσιμο της ιστορίας της Ρόζας, η οποία ιστορία έληξε τραγικά και ρομαντικά ταυτόχρονα (διαβάστε, διαβάστε).
Γάμοι λοιπόν, όνειρα, ελπίδες, προσδοκίες, αποδοχή, στωικότητα, ανεκτικότητα, δοτικότητα, φιλαλληλία, αγάπη, ένα πλήθος από συναισθήματα ξεχειλίζουν από αυτό το βιβλίο και ειλικρινά δε θα θέλετε να το αποχωριστείτε.
Από χαρακτηριστικά αποσπάσματα τι να πρωτοδιαλέξω;
"Έχει περάσει τα ογδόντα, μα είναι κάποιες φορές που οι αναμνήσεις βαραίνουν στη ζωή περισσότερο από τα χρόνια, σα ρυτίδα χαραγμένη στην ψυχή. Ακόμη κι όταν ο χρόνος χαρίσει τη λήθη, ακόμη κι όταν τα γεράματα αναγκάσουν το νου να ξεστρατίσει σε ανώδυνα πια μονοπάτια, εκείνες επιμένουν να βρίσκονται εκεί, κρυμμένες βαθιά στα φυλλοκάρδια... Κοιτάζω τα χέρια της, έτσι όπως τα δάχτυλά της κρατούν σφιχτά το ποτήρι. Αδύναμα και ξερακιανά, γεμάτα καφέ κηλίδες, ζαρωμένα, χέρια ανθρώπου που δούλεψαν πολύ, που σκούπισαν πολλά δάκρυα, χέρια που η ζωή τούς στέρησε το χάδι, χέρια πονεμένα, που αρκεί μόνο μια στιγμή να τα κοιτάξει κανείς για να δει πόσο παράπονο μαζεύτηκε εκεί, μέσα στις βαθιές αυλακιές που ο χρόνος τόσο ανάλγητα, χάραξε πάνω τους" (σελ. 12).
"Ένα τσακισμένο καράβι απ' τη φουρτούνα της ζωής, ένα ναυάγιο πεταμένο σε μια ανεμοδαρμένη ακτή μοιάζει να είναι ό,τι έχει απομείνει πια από αυτή τη γυναίκα. Αρκεί μια στιγμή να κοιτάξει κανείς τα μάτια της για να δει το παράπονο που πλανιέται στη γαλάζια τους θάλασσα. Και ο έβενος που στόλιζε βοστρυχωτά το κεφάλι της έχει γίνει τώρα πια χιονάτο μπαμπάκι που ασημίζει καθώς το φως παίζει πάνω του" (σελ. 12-13).
"Ο χρόνος είχε κάνει καλά τη δουλειά του! Την κοιτούσα και τον έβλεπα μπροστά μου να χτυπά με τη σμίλη του, αργά, σταθερά, μονότονα, ακατάπαυστα, χρόνια τώρα, την αγαλματώδη επιφάνεια της ψυχής της. Ό,τι είχε κάποτε υπάρξει οδυνηρό είχε σβηστεί για πάντα από τη μνήμη της κι ένα μακάριο χαμόγελο διαγραφόταν επάνω στο πρόσωπό της, φιλοτεχνώντας το πορτρέτο της λήθης επάνω στον γέρικο καμβά του" (σελ. 19).
"Το μυστικό είναι η ζάχαρη, κόρη μου. Μια σταλιά χρειάζεται, εκεί στη μύτη του κουταλιού, και φτάνει για να γλυκάνει όλη η δόση, κι ύστερις να τα γεύεσαι και να σου μένουν αξέχαστα. Μα θέλουνε κι αυτά την τέχνη τους, μη θαρρείς πως εύκολα μπορεί κανείς να τα σιάξει...Το μυστικό είναι η ζάχαρη, λοιπόν, σκέφτηκα. Η ζάχαρη που απαραιτήτως έβαζε στο φαΐ της, στα γλυκά της, στη ζωή της. Μια σταλιά, όπως έλεγε, μια πρέζα ζάχαρη και η ζωή γίνεται πιο γλυκιά κι αντέχεται. Αναρωτιέμαι πόση ζάχαρη κατάφερε να ρίξει επάνω στη δική της ζωή, πόσα τεχνάσματα επινόησε για να τη γλυκάνει και να μπορέσει να τη ζήσει" (σελ. 21).
"Τον κοιτούσε που έπαιζε και που κάθε τόσο έριχνε ματιές προς το παράθυρο της Μαρίας. Έστελντε τις νότες του, μία μία, όμοια ατίθασα πουλιά, να της μιλήσουν για όσα δε θα μπορούσαν να ζήσουν ποτέ μαζί, για όσα δε θα μπορούσαν ποτέ ούτε να σιγοψιθυρίσουν. Κι εκείνη, πίσω από το δικό της κλειστό παράθυρο, μάζευε ένα ένα εκείνα τα πουλιά και τα τάιζε με την ανυπόταχτη ανάγκη της να του τα πει όλα όσα ένιωθε. Νόμιζε πως δεν την έβλεπε, πως το σκοτάδι του δωματίου της την είχε αγκαλιάσει τρυφερά και την προστάτευε. Το αναμμένο καντήλι όμως που κρεμόταν πάνω από το εικόνισμα στον τοίχο, λαθροφώτιζε το δωμάτιό της, σχηματίζοντας σκιές που διέγραφαν πιο λάγνα τη λιγνή της σιλουέτα. Και κάθε του δοξαριά γινόταν μαχαιριά στα σωθικά της" (σελ. 67).
"Μόνο η Μαρία, η νύφη του, κατάλαβε πως ο Σήφης είχε περάσει από κει απ' το βαζάκι με το πετιμέζι που βρήκε δίπλα στον τάφο της πεθεράς της την επόμενη μέρα που πήγε να της ανάψει το καντήλι. Τόσα χρόνια σφραγισμένο κι άθικτο το είχε μαζί του, μην τύχει και του τελειώσει και γι' αυτό δεν το πείραξε. Μια κουταλιά μάνας φυλαγμένη μέσα σ' ένα γυάλινο βαζάκι, ερμητικά κλειστό, μην τυχόν χαθεί έστω και μια σταλιά από την πολύτιμη ανάμνησή της" (σελ. 71).
"...τα όνειρα βρίσκουν μια χαραμάδα, τα αφιλότιμα, ίσα που χωρούν, στριμώχνονται με πείσμα, όμως και να που τα καταφέρνουν και περνούν μέσα στο νου, μπαίνουν μέσα του βαθιά, ριζώνουν κι ύστερα δύσκολα κανείς τα ξεριζώνει" (σελ. 100).
"-Τόσο πολύ τα αγαπάς, καλέ μάνα, τα λιόδεντρα;... -Σαν τα παιδιά είναι. Και κάθε φορά που πονάμε εκείνα μας συμπονούν. Κάθε χαρακιά πάνω στο σώμα τσι ένα δικό μας αχ είναι. Έτσι έλεγε κι η μάνα μου η δόλια, Κατινάκι μου, έτσι κι οι παλιές κυράδες, πως δηλαδή κάθε φορά που το δικό μας δεντρί βγάνει και μια χαρακιά, ή μια κουφάλα μεγαλώνει επάνω στο κορμί του το κακορίζικο, είναι 'πειδή πονάει η δικιά μας η καρδιά... Γι' αυτό τ' αγαπάω, κόρη μου, επειδή οι λαδολιές μας είναι το σπίτι μας, η οικογένειά μας, η Κρήτη μας" (σελ. 110).
"Μια κραυγή της Βασιλικώς κι ο άτυχος νέος σωριάστηκε καταγής επάνω στις πεσμένες ελιές. Μια κηλίδα αίμα κι ένας σπασμός, τίποτε περισσότερο. Μια κηλίδα αίμα που απλώθηκε στη γη, σκορπίζοντας τα είκοσι χρόνια του παιδιού όπως σκορπίζει ο άνεμος τα άλικα πέταλα ενός λουλουδιού που ξεχάστηκε παίζοντας μαζί του. Το καστανό του δέρμα εσκίστηκε σαν το χασέ στα δυο κι η λίμνη που σχηματίστηκε αναμείχθηκε με τον ιδρώτα κι έγινε ένα με το λευκό πουκάμισο που κόλλησε πάνω του, εκεί ακριβώς στο μέρος της καρδιάς, αφήνοντας να διαγράφεται στο σφριγηλό του σώμα ο πόνος που το έκανε να σπαρταρά" (σελ. 113-114).
"Τότε το σήκωνε μέχρι το στόμα της, χαμογελούσε στις αναμνήσεις της νιότης της και μονορούφι κατέβαζε το κρασί, για να μη βλέπει την εικόνα που την τρόμαζε. Την εικόνα της γερασμένης απώλειας των ονείρων που αντανακλούσαν τα μάτια της, την εικόνα των τραυματισμένων ψευδαισθήσεων που στάλαζαν ρυθμικά στο περβάζι της ζωής της" (σελ. 125).
"Κι η Κατίνα κατάλαβε για πρώτη φορά πως είναι να συμβιβάζονται τα όνειρά σου στο παιχνίδι της ζωής, πώς είναι να γεύεσαι έστω και μια μικρή σταγόνα τους, όταν η ζωή αποφασίζει να σου στερήσει τη χαρά της καταιγίδας του. Κατάλαβε πώς είναι να ρίχνεις στην καρδιά σου μια πρέζα ζάχαρη για να γλυκάνεις τον πόνο σου. Γιατί αυτό ακριβώς είχε κάνει εκείνη την ώρα η μάνα της. Μια πρέζα ζάχαρη της είχε δώσει, με την ελπίδα να αλλάξει τη ζωή της και να γίνει μοδιστρούλα. Αφού για το σχολείο ο πατέρας της ήταν αδύνατον να πει το ναι, θα τον έπειθε εκείνη να στείλουν το παιδί να μάθει μια τέχνη" (σελ. 127).
"Έσφιξε στο στήθος της το βασιλικό κι από εκείνη τη στιγμή κι ύστερα έγινε η μυρωδιά του ένα αναπόσπαστο κομμάτι μνήμης στη ζωή της, ένα αεράκι μάνας που είχε πάντα κοντά της και που, όσα χρόνια και αν πέρασαν, όσο μακριά κι αν βρέθηκε από τη μητρική αγκαλιά, δεν έπαψε ποτέ να τη νιώθει κοντά της. Έμεινε πάντα στη ζωή της μια σταλαγματιά ψευδαίσθησης ακουμπισμένη στο περβάζι των ονείρων της, μια σταλαγματιά μάνας μέσα στην καρδιά της, που πάντα μοσχομύριζε" (σελ. 130).
"Κάθε τόσο μια μάνα εντόπιζε το παιδί της και οι θρήνοι ξέσκιζαν τα σωθικά της κι έφταναν ως τον ουρανό, που ξένοιαστος για ό,τι συνέβαινε στη γη έμοιαζε να τρέχει, όμοια γαλάζιο άλογο, ανάμεσα στα σύννεφα" (σελ. 197).
"Συμβαίνει, άλλωστε, καμιά φορά να αγαπήσει κανείς εκείνον που τον δυναστεύει, επειδή ακριβώς αυτό που έχει καταφέρει πρωτίστως ο δυνάστης να κάνει είναι να διαβρώσει την ψυχή του θύματός του, ώστε το ίδιο το θύμα να μην μπορεί να διακρίνει ότι υπάρχει ζωή μακριά του" (σελ. 432).
"Η μπουλντόζα είχε ήδη ολοκληρώσει το έργο της κι είχε προχωρήσει στα επόμενα σπίτια. Ό,τι είχε κάποτε υπάρξει έχασκε κομματιασμένο στο έδαφος. Και μαζί του όλα όσα οι ένοικοί του είχαν ζήσει μέσα στους υγρούς χώρους αυτού του σπιτιού. Χαρά, θλίψη, υποσχέσεις, λόγια, αγάπη, ζήλια, μίσος και έρωτας. Παιδικές αγκαλιές και δάκρυα, ανακατεμένα όλα μαζί, πεταμένα ανάμεσα στα χαλάσματα" (σελ. 474).
April 4, 2014
Ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα με εξαιρετική πλοκή και άψογες περιγραφές των γεγονότων της ζωής των πρωταγωνιστών. Συμπάσχεις με τους πρωταγωνιστές, ζεις τους αγώνες τους και γνωρίζεις καλύτερα τον χαρακτήρα τους. Κρίνεις, διαφωνεις ή συμφωνεις μαζί τους ενώ ταυτόχρονα διαβάζεις ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα. Σας το προτείνω ανεπιφύλακτα!!
January 20, 2019
Από τα λίγα βιβλία που με έβαλαν στη διαδικασία να αναζητήσω περισσότερες πληροφορίες για ιστορικά γεγονότα. η Κυρία Μπάιλα κατέχει την τέχνη της συγγραφής ένα μεγάλο ευχαριστώ για το λογοτεχνικό ταξίδι που μου χάρισε στην περίοδο της μάχης της κρητης
August 10, 2016
'' Έξι κόρες ! Έξι κόρες είχε ο πατέρας μου κι όλες νοικοκυρές πρώτες. Άφταστες ! Καμιά τους την ατιμία δεν την ήξερε. Έξι κορίτσια, κι ανάμεσά τους εγώ, η μικρότερη ... '' Διαβάζοντας τις παραπάνω προτάσεις στην αρχή του βιβλίου, ήξερα πως αυτό το ανάγνωσμα, δύσκολα θα κατάφερνα να το αφήσω από τα χέρια μου και όντως, αυτό συνέβη. Το πρόσφατο μυθιστόρημα της Τέσυς Μπάιλα με τον γλυκό τίτλο, '' Το μυστικό ήταν η ζάχαρη '' είναι από αυτά τα βιβλία που όταν τα ξεκινάς δεν θέλεις να τελειώσουν ! Οι περιγραφές του παραστατικές σε βάζουν αμέσως στο νόημα της ιστορίας και σε παρασέρνουν στην ζωή της προπολεμικής Κρήτης, του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, του εμφυλίου κι αργότερα στα στενά δρομάκια του Πειραιά και της Δραπετσώνας κι από εκεί στην αρχή της μεταπολίτευσης στην Ελλάδα. Βιβλίο πολυπρόσωπο, που στροβιλίζεται γύρω από μία παραδοσιακή οικογένεια της Κρήτης, τους Κουτσουρέληδες με κύρια πρωταγωνίστρια την Κατίνα, μία τραγική ηρωϊδα που μέχρι το φινάλε δεν ξέρουμε αν υπήρξε θύμα ή θύτης στη ζωή που επέλεξε να ζήσει με τον αινιγματικό, παθιασμένο κι αντιφατικό μέχρι το τέλος, Θέμελη Βενετόπουλο. Ένα μυθιστόρημα που σε εισάγει στους σκληρούς ηθικούς κώδικες μιας εποχής δύσκολης για την Ελλάδα, που οι νεότεροι δύσκολα φανταζόμαστε ή έχουμε πάρει μία μικρή, ισχνή γεύση μέσα από τις διηγήσεις των παππούδων μας. Η συγγραφέας του βιβλίου, διαθέτει μία πολλή δυνατή γραφή, που με απλά λόγια, καταφέρνει να περιγράψει σκηνές που εντυπώνονται στον αναγνώστη και τον σοκάρουν με την αλήθεια και την τραγικότητά τους. Από τα πιο δυνατά κομμάτια του βιβλίου - κατ' εμέ - είναι αυτά που περιγράφουν την είσοδο των Γερμανών στην Κρήτη, την αντίσταση αλλά και τον προμελετημένο φόνο των Κρητικών, την μετέπειτα εξαθλίωσή τους, λόγω του πολέμου και του Γερμανικού ζυγού, την συγκέντρωση πολλών Ελλήνων της εποχής στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και τη λήξη αυτού, αφού αμέσως μετά ξεκινάει μία άλλη μαύρη σελίδα για τον Ελληνισμό, αυτή του '' αδελφοκτόνου '' εμφυλίου πολέμου. Πραγματικά, συγκλονιστικές περιγραφές - και πως να μην είναι - που συγκινούν και αφοπλίζουν με την ειλικρίνεια με την οποία αυτές αποτυπώνονται στο χαρτί μέσα από την εξαιρετική πένα της κυρίας Μπάιλα. Σ' αυτό το μυθιστόρημα, δεν γίνεται να μην συμπαθήσεις και να μην νοιαστείς για την πορεία των ηρώων, λιγότερο σημαντικών ή περισσότερο για την πορεία της ιστορίας. Από την μητέρα της Κατίνας, την γλυκιά και δυναμική Μαρία Κωσταντάκαινα, τον κουνιάδο της τον Σήφη με την λεβεντιά και το εξαίσιο παίξιμο της λύρας του, την όμορφη, δυναμική και πάντα στο πλευρό της μικρής αδελφή της Αντωνία, μέχρι την μοδίστρα από το Κάνδανο που πηγαίνει η Κατίνα για να μάθει την τέχνη της μοδιστρικής Μαρίτσα και τον σκύλο των Κουτσουρέληδων, τον Μανούσο που παίζει κι αυτός τον δικό του σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της ζωής των ηρώων και της ιστορίας. Δεν θέλω να γράψω κάτι άλλο γιατί φοβάμαι μήπως από τον ενθουσιασμό μου, μαρτυρήσω σημαντικά κομμάτια από την πορεία των προσώπων του βιβλίου και της ιστορίας, παρά θα αρκεστώ να πω για το τέλος, ότι φτάνοντας στον επίλογο και κλείνοντας το βιβλίο αυτό, θεωρώ αδύνατο να μην νιώσει ο αναγνώστης μία γλυκιά μελαγχολία που το ταξίδι εκείνο έφτασε στο τέλος του κι αυτό γιατί θα συνειδητοποιήσει πως μόλις διάβασε ένα μυθιστόρημα συγκλονιστικό, καλογραμμένο που με μία λέξη δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί ... Κοινωνικό, ιστορικό, ψυχογραφικό, όλα αυτά μαζί αλλά και πολλά περισσότερα, είναι το μυστικό ήταν η ζάχαρη, που έριχνε η Κατίνα στη ζωή της για να της δώσει νοστιμιά και να καταφέρει να ανταπεξέλθει στις δυσκολίες της. Σίγουρα, από τα πιο όμορφα ελληνικά μυθιστορήματα που διάβασα τελευταία και που αξίζει να διαβαστεί από περισσότερους βιβλιόφιλους.
November 29, 2017
Το μυστικό ήταν ζάχαρη – Τέσυ Μπάιλα
Ένα πολύ δυνατό βιβλίο από την αρχή μέχρι το τέλος, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη και σε κάνει να μην θέλεις να το αφήσεις! Εικόνες, μυρωδιές της κρητικής επαρχίας πλημμυρίζουν τα μάτια μας και τις αισθήσεις μας και είναι κυριολεκτικά σαν να ζούμε την εποχή εκείνη στην Κρήτη! Πολύ ζωντανές οι περιγραφές, μυρίζεις δηλαδή το άρωμα του βασιλικού όση ώρα διαβάζεις και τρομάζεις όταν οι εγκληματίες Γερμανοί σκοτώνουν τους χωρικούς μέσα στην εκκλησία. Λυπάσαι πραγματικά τη βασανισμένη Μαρίτσα και όλους τους αιχμάλωτους στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Από τα πιο δυνατά σημεία του βιβλίου η περιγραφή της περιόδου της Κατοχής στην Κρήτη και στο Άουσβιτς. ένα καλογραμμένο βιβλίο που σε ταξιδεύει και σε συνεπαίρνει ζώντας παράλληλα τόσες ζωές μέσα από τις ζωές των ηρώων. Τόσο έντονο και τόσο τρυφερό σαν το μυστικό του, τη ζάχαρη! Παραστατικές αφηγήσεις, ολόκληρη η Κρητική Ιστορία, ο προσωπικός Γολγοθάς των ανθρώπων και μια Κατίνα "ζαχαρωτή" απέναντι σε έναν τόσο ιδιότυπο Θέμελη, θύμα και θύτης ταυτόχρονα. Μνήμες μιας άλλης εποχής, αναβιώνουν από μια σύγχρονη πένα που σίγουρα θα συζητηθεί. Ενα εξαίσιο δείγμα γραφής, μια πολύ προσωπική ιστορία πολύ πετυχημένα δοσμένη , πλαισιωμένη με πολύ ιδιαίτερο τρόπο με ολα αυτά τα γνωστά σε όλους μας ιστορικά γεγονότα, που όμως μου φάνηκε σαν να τα διάβαζα για πρώτη φορά! Εύχομαι να το διαβάσει πολύς κόσμος, Σε κάθε βιβλίο της η Τέσυ Μπάιλα εκφράζει την αγάπη της για την συγγραφή , για την κάθε της ιστορία και για τους ήρωες που την περιβάλλουν. Μεταδίδει πάντα νοήματα που κεντρίζουν το ενδιαφέρον του κάθε αναγνώστη. Την ευχαριστώ γιατί κάθε φορά κάνω ένα καινούριο υπέροχο ταξίδι !!!!
Ένα πολύ δυνατό βιβλίο από την αρχή μέχρι το τέλος, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη και σε κάνει να μην θέλεις να το αφήσεις! Εικόνες, μυρωδιές της κρητικής επαρχίας πλημμυρίζουν τα μάτια μας και τις αισθήσεις μας και είναι κυριολεκτικά σαν να ζούμε την εποχή εκείνη στην Κρήτη! Πολύ ζωντανές οι περιγραφές, μυρίζεις δηλαδή το άρωμα του βασιλικού όση ώρα διαβάζεις και τρομάζεις όταν οι εγκληματίες Γερμανοί σκοτώνουν τους χωρικούς μέσα στην εκκλησία. Λυπάσαι πραγματικά τη βασανισμένη Μαρίτσα και όλους τους αιχμάλωτους στο στρατόπεδο συγκέντρωσης. Από τα πιο δυνατά σημεία του βιβλίου η περιγραφή της περιόδου της Κατοχής στην Κρήτη και στο Άουσβιτς. ένα καλογραμμένο βιβλίο που σε ταξιδεύει και σε συνεπαίρνει ζώντας παράλληλα τόσες ζωές μέσα από τις ζωές των ηρώων. Τόσο έντονο και τόσο τρυφερό σαν το μυστικό του, τη ζάχαρη! Παραστατικές αφηγήσεις, ολόκληρη η Κρητική Ιστορία, ο προσωπικός Γολγοθάς των ανθρώπων και μια Κατίνα "ζαχαρωτή" απέναντι σε έναν τόσο ιδιότυπο Θέμελη, θύμα και θύτης ταυτόχρονα. Μνήμες μιας άλλης εποχής, αναβιώνουν από μια σύγχρονη πένα που σίγουρα θα συζητηθεί. Ενα εξαίσιο δείγμα γραφής, μια πολύ προσωπική ιστορία πολύ πετυχημένα δοσμένη , πλαισιωμένη με πολύ ιδιαίτερο τρόπο με ολα αυτά τα γνωστά σε όλους μας ιστορικά γεγονότα, που όμως μου φάνηκε σαν να τα διάβαζα για πρώτη φορά! Εύχομαι να το διαβάσει πολύς κόσμος, Σε κάθε βιβλίο της η Τέσυ Μπάιλα εκφράζει την αγάπη της για την συγγραφή , για την κάθε της ιστορία και για τους ήρωες που την περιβάλλουν. Μεταδίδει πάντα νοήματα που κεντρίζουν το ενδιαφέρον του κάθε αναγνώστη. Την ευχαριστώ γιατί κάθε φορά κάνω ένα καινούριο υπέροχο ταξίδι !!!!
November 29, 2014
Μια γεύση της ιστορίας της Κρήτης και του Πειραιά και ενα μάθημα ζωής για όλες τις γυναίκες. Οι θύμισες τις Κατίνας από την παιδική της ηλικία στο νησί, τα έθιμα του τόπου και οι άνθρωποί του, μας δίνουν το άρωμα του νησιού. Κατίνα και Θέμελης. Μια ιστορία αγάπης και πόνου, υπομονής και θυσίας, μας δίνει το στίγμα μιας εποχής.
June 21, 2016
Κρατήθηκα σε όλο το βιβλίο να μην κλάψω και τελικά τα έμπηξα στην τελευταία σελίδα.
Δεν νομίζω ότι ένα βιβλίο της κ. Μπάιλα χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις, ο τρόπος γραφής της συγκεκριμένης συγγραφέως είναι εξαιρετικός.
Παρακολουθούμε τη ζωή της Κατίνας, μιας απλής γυναίκας που έζησε τον 20ο αιώνα. Η ιστόρηση ξεκινάει από τα παιδικά της χρόνια σε ένα χωριό της Κρήτης παρουσιάζοντάς μας την καθημερινότητα των γυναικών τα χρόνια πριν τον β' παγκόσμιο πόλεμο, συνεχίζει με τον πόλεμο και όσες δυσκολίες και απώλειες έφερε αυτός και προχωράει με τη ζωή της ως παντρεμένη γυναίκα και μητέρα πλέον στην Αθήνα. Όλη της η ζωή είναι δύσκολη, στερημένη από υλικά αγαθά αλλά η Κατίνα είναι δυνατή, δεν παραιτείται και τα βγάζει πέρα. Ακόμη και όταν έρχεται αντιμέτωπη με αυτό που σήμερα ονομάζουμε οικογενειακή βία (και εκείνη την εποχή μάλλον το θεωρούσαν ως γκαντεμιά- αφού τέτοιος ήταν ο σύζυγος τι μπορούσε να κάνει η γυναίκα; ) παλεύει και δεν εγκαταλείπει, και αφήνει στον αναγνώστη να αποφασίσει αν ο σύζυγός της την αγάπησε ή όχι.
Το θέμα με τα βιβλία της κ. Μπάιλα δεν είναι αυτή καθαυτή η υπόθεση, όσο ο τρόπος που δένει πολλές μικρές ιστορίες μεταξύ τους. Και για να γίνω πιο σαφής, εκτός από τη ζωή της Κατίνας μαθαίνουμε ιστορίες και για πολλά πρόσωπα που την πλαισιώνουν. Η σφαγή των κατοίκων ενός χωριού στην Κρήτη ως αντίποινα για τη "Μάχη της Κρήτης", η ζωή στο Άουσβιτς, η Κρητική βεντέτα, η απόλυτη κυριαρχία του άνδρα στο σπίτι και την οικογένεια, τα ήθη και τα έθιμα της προπολεμικής Κρήτης, ακόμη και η ζωή στους τεκέδες της Αθήνας.. όλα δίνονται τόσο όμορφα μέσα από εξιστόρηση της ζωής των ηρώων και των ατόμων που τους πλαισιώνουν.
Είναι πολύ ωραίο βιβλίο, γεμάτο από το άρωμα του βασιλικού και τη γλύκα της αγάπης.
Δεν νομίζω ότι ένα βιβλίο της κ. Μπάιλα χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις, ο τρόπος γραφής της συγκεκριμένης συγγραφέως είναι εξαιρετικός.
Παρακολουθούμε τη ζωή της Κατίνας, μιας απλής γυναίκας που έζησε τον 20ο αιώνα. Η ιστόρηση ξεκινάει από τα παιδικά της χρόνια σε ένα χωριό της Κρήτης παρουσιάζοντάς μας την καθημερινότητα των γυναικών τα χρόνια πριν τον β' παγκόσμιο πόλεμο, συνεχίζει με τον πόλεμο και όσες δυσκολίες και απώλειες έφερε αυτός και προχωράει με τη ζωή της ως παντρεμένη γυναίκα και μητέρα πλέον στην Αθήνα. Όλη της η ζωή είναι δύσκολη, στερημένη από υλικά αγαθά αλλά η Κατίνα είναι δυνατή, δεν παραιτείται και τα βγάζει πέρα. Ακόμη και όταν έρχεται αντιμέτωπη με αυτό που σήμερα ονομάζουμε οικογενειακή βία (και εκείνη την εποχή μάλλον το θεωρούσαν ως γκαντεμιά- αφού τέτοιος ήταν ο σύζυγος τι μπορούσε να κάνει η γυναίκα; ) παλεύει και δεν εγκαταλείπει, και αφήνει στον αναγνώστη να αποφασίσει αν ο σύζυγός της την αγάπησε ή όχι.
Το θέμα με τα βιβλία της κ. Μπάιλα δεν είναι αυτή καθαυτή η υπόθεση, όσο ο τρόπος που δένει πολλές μικρές ιστορίες μεταξύ τους. Και για να γίνω πιο σαφής, εκτός από τη ζωή της Κατίνας μαθαίνουμε ιστορίες και για πολλά πρόσωπα που την πλαισιώνουν. Η σφαγή των κατοίκων ενός χωριού στην Κρήτη ως αντίποινα για τη "Μάχη της Κρήτης", η ζωή στο Άουσβιτς, η Κρητική βεντέτα, η απόλυτη κυριαρχία του άνδρα στο σπίτι και την οικογένεια, τα ήθη και τα έθιμα της προπολεμικής Κρήτης, ακόμη και η ζωή στους τεκέδες της Αθήνας.. όλα δίνονται τόσο όμορφα μέσα από εξιστόρηση της ζωής των ηρώων και των ατόμων που τους πλαισιώνουν.
Είναι πολύ ωραίο βιβλίο, γεμάτο από το άρωμα του βασιλικού και τη γλύκα της αγάπης.
August 19, 2017
"Το μυστικό ήταν η ζάχαρη"
Ένα μυθιστόρημα που σε συνεπαίρνει αβίαστα από την αρχή ως το τέλος του.Κάθε του σελίδα "μοσχοβολά" Κρήτη και η ιστορία της από τα χρόνια του μεσοπολέμου&αργότερα στα πέτρινα χρόνια της Ελλάδας σεργιανίζει νοερά με γλαφυρότατες περιγραφές μέσα από τις ζωές των ηρωων στο νου του αναγνώστη.
Κατίνα.Μια Κρητικοπούλα γαλουχημένη ως το μεδούλι με τις αρχές του τόπου της .Μια ηρωίδα που την αγαπάς αλλά&σε θυμωνει με τις επιλογές της.Μεγαλωνει δύσκολα σε μαρτυρικα χρόνια σαν της Κατοχής και όταν συναντά το Θέμελη,τον άντρα που θα τη σημαδεύσει χωρίς έλεος εγκλωβίζεται σε ένα γάμο μαρτυρικό.Η Κατίνα&ο Θέμελης ένα μυθιστορηματικό εκρηκτικό δίδυμο που καθηλώνει.Η Τ.Μπαιλά σκιαγραφεί τους ήρωες της καμωμένους με ένταση&αλήθεια.Χαρακτήρες ρεαλιστικοί,με τρωτά σημεία,πολλές φορές γεμάτοι αντιφάσεις ,τους οποίους η συγγραφέας τους ηθογραφεί με δεξιοτεχνία&χωρίς ίχνος αμετροέπειας.
"Το μυστικό ήταν η ζάχαρη",ένα μυθιστόρημα πολυεπίπεδο&πολυσύνθετο.Ερωτικό,κοινωνικό,ιστορικο γεμάτο χρώματα,αρώματα&μυρωδιές της πολύπαθης Κρήτης.Χωρίς υπερβολή ένα ξεχωριστο μυθιστόρημα καλειδοσκόπιο μιας εποχής ταραγμένης ,που διδάσκει γιατί όπως αναφέρει η συγγραφέας :"η ζωή μοιάζει με παραμύθι.Μια που αρχίζεις να το μιλείς δε ξέρεις αν θα εχει δράκους ή πριγκηπόπουλα".
Ένα μυθιστόρημα που σε συνεπαίρνει αβίαστα από την αρχή ως το τέλος του.Κάθε του σελίδα "μοσχοβολά" Κρήτη και η ιστορία της από τα χρόνια του μεσοπολέμου&αργότερα στα πέτρινα χρόνια της Ελλάδας σεργιανίζει νοερά με γλαφυρότατες περιγραφές μέσα από τις ζωές των ηρωων στο νου του αναγνώστη.
Κατίνα.Μια Κρητικοπούλα γαλουχημένη ως το μεδούλι με τις αρχές του τόπου της .Μια ηρωίδα που την αγαπάς αλλά&σε θυμωνει με τις επιλογές της.Μεγαλωνει δύσκολα σε μαρτυρικα χρόνια σαν της Κατοχής και όταν συναντά το Θέμελη,τον άντρα που θα τη σημαδεύσει χωρίς έλεος εγκλωβίζεται σε ένα γάμο μαρτυρικό.Η Κατίνα&ο Θέμελης ένα μυθιστορηματικό εκρηκτικό δίδυμο που καθηλώνει.Η Τ.Μπαιλά σκιαγραφεί τους ήρωες της καμωμένους με ένταση&αλήθεια.Χαρακτήρες ρεαλιστικοί,με τρωτά σημεία,πολλές φορές γεμάτοι αντιφάσεις ,τους οποίους η συγγραφέας τους ηθογραφεί με δεξιοτεχνία&χωρίς ίχνος αμετροέπειας.
"Το μυστικό ήταν η ζάχαρη",ένα μυθιστόρημα πολυεπίπεδο&πολυσύνθετο.Ερωτικό,κοινωνικό,ιστορικο γεμάτο χρώματα,αρώματα&μυρωδιές της πολύπαθης Κρήτης.Χωρίς υπερβολή ένα ξεχωριστο μυθιστόρημα καλειδοσκόπιο μιας εποχής ταραγμένης ,που διδάσκει γιατί όπως αναφέρει η συγγραφέας :"η ζωή μοιάζει με παραμύθι.Μια που αρχίζεις να το μιλείς δε ξέρεις αν θα εχει δράκους ή πριγκηπόπουλα".
June 21, 2019
Τρίτο βιβλίο της κυρίας Μπάιλα που διαβάζω μες την χρονιά και έχει καταφέρει και μ' αυτό ν' αγγίξει την καρδιά μου. Πλούσια πλοκή, άρτια δομημένοι ήρωες (μπορεί αρκετές φορές να διαφώνησα με τις επιλογές τους, αλλά τους ένιωσα εντέλει) και εξαιρετική γραφή γι' ακόμη μία φορά!
October 5, 2015
Αγοράζεις κάποιες φορές ένα βιβλίο στις διακοπές σου γιατί σε δελεάζει η χαμηλή τιμή του, σε συνδυασμό με την ενδιαφέρουσα περίληψη του εξωφύλλου.Δε γνωρίζεις και τη συγγραφέα και λες 'ας δούμε τι λέει'.Και μετά ξαφνικά χάνεσαι σε εικόνες,μυρωδιές,αναμνήσεις, συναισθήματα...Ορμάει η Κρήτη ολόκληρη και σου κατακλύζει το είναι...Δεν ξέρω πόσες φορές γύρισα πίσω και ξαναδιάβασα,ίσως και περισσότερο από το μισό βιβλίο!Έχω ακόμα τη μυρωδιά του βασιλικού στα ρουθούνια, η οποία, αρκετές ώρες μετά, δε λέει να φύγει.Μόνο ζάχαρη δεν είχε η ζωή της Κατίνας...Είχε όμως τόση πολλή η καρδιά της,που έφτανε για όλους τους άλλους! Ήταν όμως τελικά ζάχαρη? Ή ήταν αυτή η "χωρίς ήθος ηθική" που τόσο καλά και με τόση μαεστρία κατάφερε να μπολιάσει η επαρχία τις γυναίκες της γενιάς της? Ό,τι και να ήταν,η δύναμη, η απαντοχή, το κουράγιο αυτής της γυναίκας να το αντιμετωπίσει με τόσο καταλυτικό για τη ζωή της την ίδια τρόπο,με άφησε τελείως αδύναμη και ανυπεράσπιστη!Γιατί πώς μπορείς να αγαπάς, να προσφέρεις και να συγχωρείς αυτόν που σε καταδυναστεύει? Που θέρισε από τα σχεδόν παιδικά σου χείλη το χαμόγελο και τη χαρά της ζωής και του έρωτα πριν καλά καλά προλάβουν να ανθίσουν? Και να το χρεώνεις αυτό ως δικό σου λάθος?...Πολύ δυνατό...Κι έχω επίσης να πω ότι τόσα καλολογικά στοιχεία γραπτού λόγου, έχω πολύ καιρό να δω σε κείμενο!...Τέσυ, αυτό το ματσάκι βασιλικός ήταν πολύ λίγο για την Κατίνα....
September 30, 2014
Ενα υπέροχο βιβλίο, γεμάτο χρώματα, εικόνες, συναισθήματα μέσα σε ένα ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Γλαφυρή γλώσσα καμωμένη από ζάχαρη που απολαμβάνει ο αναγνώστης δυνατοί χαρακτήρες που σε παρασύρουν μέσα στις ζωές και στην σκέψη τους,η περιγραφή της ζωής και της ψυχής μίας γυναίκας που έδρασε σαν θύτης ή/ και σαν θύμα των πεποιθήσεων και προκαταλήψεων μίας εποχής ή του εαυτού της ή και των δύο.
September 6, 2019
2,5**
Ένα βιβλίο που με δίχασε, με κούρασε, αλλά και με αρκετά όμορφα στοιχεία. Ένα από αυτά η γραφή της κ. Μπάιλα, η οποία ρέει αβίαστα και σε ταξιδεύει. Δυστυχώς όμως υπήρχαν πολλά σημεία με ανούσιες επεκτάσεις και πολυλογίες που κούραζαν. Πέρασα αρκετές σελίδες διαβάζοντας σκόρπιες λέξεις ώστε να προχωρήσω στην ουσία και τη ροή των γεγονότων. Μου φάνηκαν υπερβολικές οι συνεχείς αναφορές π.χ. στο βασιλικό. Πόσες σελίδες χρειάζονται για να περιγράψεις τη γλάστρα, τα φύλλα, το άρωμά του;;; Και μετά από μερικές σελίδες πάλι τα ίδια....
Ή στο σημείο που κάτι έστειλε ο Σήφης και περίμενα με αγωνία να δω τι ήταν αυτό. Μετά την παρεμβολή 60 περίπου σελίδων με ότι είχε συμβεί στο Σήφη είχα ξεχάσει ότι κάτι περιμέναμε να δούμε.
Τα συναισθήματα για την Κατίνα αντικρουόμενα. Ήταν ένα άβουλο ον; Ένας άνθρωπος πνιγμένος από τα πρέπει; Μια γυναίκα που αγάπησε τόσο δυνατά ώστε να κυκλοφορεί διαρκώς με παρωπίδες; Πραγματικά δεν μπόρεσα να την καταλάβω.
Δεν δέχομαι με τίποτα όμως τη ζωή που επέβαλε στο παιδί της. Όταν είσαι μόνος σου μπορείς να καθορίσεις τη ζωή σου όπως θέλεις. Όταν όμως είσαι υπεύθυνος και για κάποιον άλλο και μάλιστα το παιδί σου, τότε προτεραιότητά σου είναι να του προσφέρεις ότι καλύτερο. Και η Κατίνα του επέβαλε ένα περιβάλλον αποπνικτικό.
Στο τέλος σου αφήνει μια πικρή επίγευση ή μια λύτρωση;
Ένα βιβλίο που με δίχασε, με κούρασε, αλλά και με αρκετά όμορφα στοιχεία. Ένα από αυτά η γραφή της κ. Μπάιλα, η οποία ρέει αβίαστα και σε ταξιδεύει. Δυστυχώς όμως υπήρχαν πολλά σημεία με ανούσιες επεκτάσεις και πολυλογίες που κούραζαν. Πέρασα αρκετές σελίδες διαβάζοντας σκόρπιες λέξεις ώστε να προχωρήσω στην ουσία και τη ροή των γεγονότων. Μου φάνηκαν υπερβολικές οι συνεχείς αναφορές π.χ. στο βασιλικό. Πόσες σελίδες χρειάζονται για να περιγράψεις τη γλάστρα, τα φύλλα, το άρωμά του;;; Και μετά από μερικές σελίδες πάλι τα ίδια....
Ή στο σημείο που κάτι έστειλε ο Σήφης και περίμενα με αγωνία να δω τι ήταν αυτό. Μετά την παρεμβολή 60 περίπου σελίδων με ότι είχε συμβεί στο Σήφη είχα ξεχάσει ότι κάτι περιμέναμε να δούμε.
Τα συναισθήματα για την Κατίνα αντικρουόμενα. Ήταν ένα άβουλο ον; Ένας άνθρωπος πνιγμένος από τα πρέπει; Μια γυναίκα που αγάπησε τόσο δυνατά ώστε να κυκλοφορεί διαρκώς με παρωπίδες; Πραγματικά δεν μπόρεσα να την καταλάβω.
Δεν δέχομαι με τίποτα όμως τη ζωή που επέβαλε στο παιδί της. Όταν είσαι μόνος σου μπορείς να καθορίσεις τη ζωή σου όπως θέλεις. Όταν όμως είσαι υπεύθυνος και για κάποιον άλλο και μάλιστα το παιδί σου, τότε προτεραιότητά σου είναι να του προσφέρεις ότι καλύτερο. Και η Κατίνα του επέβαλε ένα περιβάλλον αποπνικτικό.
Στο τέλος σου αφήνει μια πικρή επίγευση ή μια λύτρωση;
November 8, 2024
Για την ακρίβεια 1,5 αστέρι κι αυτό μόνο για το πρώτο μισό του βιβλίου, όσο η Κατίνα ζει στην Κρήτη.
Το υπόλοιπο βιβλίο είναι ένας ύμνος στο δικαίωμα του άντρα να κακοποιεί τη γυναίκα του και γιατί η γυναίκα έχει χρέος να μένει δίπλα του και να μην τον αφήνει ποτέ (ακόμα κι αν αυτό καταστρέφει το παιδί τους), δίνοντας του πάντα δίκιο που τη χτυπάει και αμέτρητες δικαιολογίες για τους λόγους που το κάνει. Δεν κατάλαβα τελικά για ποιο λόγο έπρεπε να γραφτεί αυτό το βιβλίο και τί ακριβώς είχε να προσφέρει στους αναγνώστες, πέρα από τις νουθεσίες της συγγραφέας ότι "η μοίρα της γυναίκας είναι να παντρευτεί και να είναι πάντα υποταγμένη στον άντρα της, είτε είναι καλός είτε κακός". Δεν έχω διαβάσει βιβλίο με χειρότερο ηθικό δίδαγμα και πόσο μάλλον από γυναίκα. Αδιανόητο!! Ούτε η ζάχαρη δεν μπορεί να γλυκάνει τη γεύση που αφήνει η ανάγνωση του.
Το υπόλοιπο βιβλίο είναι ένας ύμνος στο δικαίωμα του άντρα να κακοποιεί τη γυναίκα του και γιατί η γυναίκα έχει χρέος να μένει δίπλα του και να μην τον αφήνει ποτέ (ακόμα κι αν αυτό καταστρέφει το παιδί τους), δίνοντας του πάντα δίκιο που τη χτυπάει και αμέτρητες δικαιολογίες για τους λόγους που το κάνει. Δεν κατάλαβα τελικά για ποιο λόγο έπρεπε να γραφτεί αυτό το βιβλίο και τί ακριβώς είχε να προσφέρει στους αναγνώστες, πέρα από τις νουθεσίες της συγγραφέας ότι "η μοίρα της γυναίκας είναι να παντρευτεί και να είναι πάντα υποταγμένη στον άντρα της, είτε είναι καλός είτε κακός". Δεν έχω διαβάσει βιβλίο με χειρότερο ηθικό δίδαγμα και πόσο μάλλον από γυναίκα. Αδιανόητο!! Ούτε η ζάχαρη δεν μπορεί να γλυκάνει τη γεύση που αφήνει η ανάγνωση του.
January 6, 2021
Ζάχαρη με άρωμα βασιλικού
Από τα πιο όμορφα βιβλία που έχω διαβάσει, αγγίζει με τις περιγραφές και την ιστορία του την ανθρώπινη ψυχή. Μπαίνει βαθιά στην καρδιά και την σκέψη της γυναίκας κάνοντας σημαντική προσπάθεια να αναλύσει την γυναικεία συμπεριφορά, που την θέλει δια μέσου των αιώνων δέσμια στον κόσμο του άντρα όσο βασανιστικός και να είναι αυτός. Καταπληκτική έως συγκλονιστική η περιγραφή της εικόνας πρότυπο της μάνας που ζει σε κάποιο ελληνικό χωριό, Αφοσιωμένη στα παιδιά και στον άντρα της με βαθιά ριζωμένο τον έρωτα της εφηβείας της . Έρωτα που της δίνει ζωή και δύναμη ...ένα βιβλίο πασπαλισμένο με ζάχαρη και γεμάτο άρωμα βασιλικού . Μπράβο !
Από τα πιο όμορφα βιβλία που έχω διαβάσει, αγγίζει με τις περιγραφές και την ιστορία του την ανθρώπινη ψυχή. Μπαίνει βαθιά στην καρδιά και την σκέψη της γυναίκας κάνοντας σημαντική προσπάθεια να αναλύσει την γυναικεία συμπεριφορά, που την θέλει δια μέσου των αιώνων δέσμια στον κόσμο του άντρα όσο βασανιστικός και να είναι αυτός. Καταπληκτική έως συγκλονιστική η περιγραφή της εικόνας πρότυπο της μάνας που ζει σε κάποιο ελληνικό χωριό, Αφοσιωμένη στα παιδιά και στον άντρα της με βαθιά ριζωμένο τον έρωτα της εφηβείας της . Έρωτα που της δίνει ζωή και δύναμη ...ένα βιβλίο πασπαλισμένο με ζάχαρη και γεμάτο άρωμα βασιλικού . Μπράβο !
November 10, 2020
Ένα μυθιστόρημα με μυρωδιά βασιλικού.. Μια γεύση της ιστορίας της Κρήτης στα χρόνια του μεσοπολέμου αλλά και του Πειραιά μετέπειτα. Η Κατίνα, μια Κρητικοπούλα γαλουχημένη με τις αρχές του τόπου της, θυμάται την παιδική της ηλικία στο νησί, τα έθιμα και τους ανθρώπους του. Μεγαλώνει δύσκολα στα χρόνια της Κατοχής. Η αδερφή της Αντωνία πάντα στο πλευρό της ακόμα και όταν συναντά τον Θέμελη, ένας άντρας που δεν διστάζει να «τραβήξει σουγιά». Θα την εγκλωβίσει σε ένα μαρτυρικό γάμο και θα την σημαδεύσει χωρίς έλεος. Μια ιστορία αγάπης και πόνου, υπομονής και θυσίας!
April 21, 2021
Ένα βιβλίο που διαβάζεται απνευστί όπως λέμε. Δεν θέλεις να το αφήσεις από τα χέρια σου. Η ιστορία της Κατίνας μέσα από τις διάφορες καταστάσεις, μέσα από γνωστά ή άγνωστα ιστορικά γεγονότα που διαδραματίζονται στην Κρήτη την περίοδο της κατοχής. Η απίστευτη σκληρότητα των Γερμανών εναντίον ακόμα και γυναικόπαιδων για ατίποινα. Ένα βιβλίο που σε κερδίζει με τις αλήθειες του. Μία Κατίνα που έχοντας μάθει σε ένα τρόπο ζωής δεν μπορεί να αλλάξει το πεπρωμένο της. Καταπληκτικό και αξιόλογο βιβλίο. Συγχαρητήρια στην συγραφέα!!
October 27, 2018
Ξεκάθαρα ανώτερο από το Ουίσκι μπλε αλλά με μία δόση κλάψας που συνήθως αποφεύγω στα βιβλία.
Read
September 7, 2020υπο τον ηχο της λυρας ταξιδεουμε στη κρητη της κατοχης!!!
May 21, 2016
Εξαιρετική αφηγηματική για μια εποχή και για ανθρώπους που ζούσαν σ΄έναν άλλο ρυθμό.
Displaying 1 - 20 of 20 reviews