Τα Σπανιόλικα παπούτσια της Άλκης Ζέη, κείμενα με έντονο το αυτοβιογραφικό στοιχείο (πολιτικό και υπαρξιακό), συνιστούν μια σειρά αυθεντικών ιστοριών που άνετα θα τις χαρακτήριζε κανείς ως διηγήματα. Δημιουργοί που έχει κλείσει ο επίγειος κύκλος τους, όπως η Διδώ Σωτηρίου, ο Γιώργος Σεβαστίκογλου, ο Νίκος Καββαδίας, ο Πέλος Κατσέλης, ο Κάρολος Κουν, η Ελένη Χατζηαργύρη, ο Γιάννης Τσαρούχης και πολλοί άλλοι, στοιχειώνουν τις σελίδες των Σπανιόλικων παπουτσιών ως ήρωες μιας αφηγηματικής τοιχογραφίας. Με τον ανεπανάληπτο συγγραφικό της τρόπο η Άλκη Ζέη αποτυπώνει σε ολοζώντανες και σπαρταριστές εικόνες την Ελλάδα της Κατοχής και του Εμφυλίου. Παρά την τραγικότητα των δύο αυτών περιόδων της ελληνικής ιστορίας, η Άλκη Ζέη, χωρίς να τις εξωραΐζει, τις κάνει αξιοθαύμαστες και αξιοθύμητες.
One could say that our outstanding author Alki Zei (Greek: Άλκη Ζέη) has raised with her books lots of children, apart from bringing up two of her own. Today’s children in Greece have additionally the chance to know her work in their textbooks where her novels have been anthologized. Among the various national and international distinctions she has obtained for her work, the greatest recognition comes from the readers, who read passionately her books and place them in the top of the best seller lists. But what makes Alki Zei’s work really significant is the impression it evokes out of Greece. Her books have often been awarded abroad: Mildred Batchelder in the U.S.A. for Wildcat under glass, Petros’ war and The sound of the dragon’s feet, Acerbi Prize in Italy for Achille’s fiancée, Bookworms prize in France for Tina’s web. Above all Wildcat under glass which has marked contemporary Greek juvenile literature since it was first published in 1963. Through various trans-national republications, cataloguing for school study and frequent awards, it is considered to be one of the best books for children worldwide according to librarians, literary critics and teachers.
Alki Zei is therefore a precious asset for Greek contemporary literature. She may mainly write for children but she equally addresses to adults. Within the stories of her books she transforms her own experiences into novels, however always keeping enough distance from autobiography but allowing her heroes to view things through her own angle. As she belongs to a generation of people who have sacrificed their ambitions and private lives for the sake of collective dreams and fight for peace, freedom and democracy, having herself actively participated in Greece’s bitter historical moments of Resistance, persecutions and overthrows during and after World War II, she considers it her duty to record those important historical events so that younger generations know. But although her stories are set in really lived historical context, she is neither exhaustive in History account nor instructive towards readers. Her intention is to ensure awareness and give a chance for further questioning on a multitude of universal moral and social issues.
Naturally, the greatest virtue of her books remains their exquisite literary value which derives from masterly expression, perfect plot and a subtle sense of humour, thus resulting to breathless reading.
Κλείνοντας το βιβλίο, μου ήρθε στο μυαλό ένα βίντεο μερικών λεπτών που είδα πρόσφατα. Έδωσαν ένα τηλέφωνο δεκαετίας '80 σε 2 έφηβους μιας ξένης χώρας και τους κατέγραφαν να το περιεργάζονται ανίκανοι να καταλάβουν περί τίνος επρόκειτο. Κάπως έτσι θα φαντάζει αυτό το όμορφο βιβλίο για τη σημερινή γενιά των εφήβων. Μία ολόκληρη εποχή, εξιστορημένη θαυμάσια μέσα από τα προσωπικά βιώματα της Άλκης Ζέη και αξιόλογοι άνθρωποι που άφησαν το στίγμα τους και τη διαμόρφωσαν. Η Αθήνα της δεκαετίας του '40 και η Πατησίων έτσι όπως υπήρξε, μέχρι περίπου 20-30 χρόνια πριν. Ένας κόσμος οριστικά χαμένος.
Πώς είναι δυνατόν ένα κοριτσάκι που μεγάλωσε στο καταπράσινο νησί της Σάμου και στην καλλιτεχνική και λογοτεχνική "σφηκοφωλιά" της Αθήνας τη δεκαετία του 1930, την Κυψέλη, να μην γίνει η Άλκη Ζέη; Με αγαπημένη θεία τη Διδώ Σωτηρίου και την αδελφή της Διδώς, την Έλλη Παππά; Με καλλιτεχνικές ανησυχίες και γραπτά όνειρα; Με τη συντροφιά και την αγάπη του Γιώργου Σεβαστίκογλου, ιδρυτικού μέλους του Θεάτρου Τέχνης και λαμπρού συγγραφέα και σκηνοθέτη; Με την αδελφή της, Λένα, αρχικά σύντροφο του Νίκου Γκάτσου; Ένα καλειδοσκόπιο συναισθημάτων και ερεθισμάτων, μια μεγάλη και ξένοιαστη (αλλά και αποφασιστική όταν το καλούσε η ανάγκη της Ιστορίας) παρέα σημάδεψαν την Άλκη Ζέη και σφυρηλάτησαν τον χαρακτήρα της και το στυλ της. Η ταλαιπωρημένη Άλκη Ζέη, που έγινε πολιτική πρόσφυγας στην Τασκένδη στον Εμφύλιο για να μην προδώσει τον σύζυγό της και μετά ξανά με την οικογένειά της στο Παρίσι γιατί δεν άντεχε τα δεσμά της Χούντας.
Σε αυτήν τη συλλογή ενθυμημάτων από τη ζωή της βρίσκονται τα σπάργανα του αυτοβιογραφικού «Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο» που κυκλοφόρησε τέσσερα χρόνια μετά από αυτήν τη συλλογή. Μικρές αναμνήσεις της αγαπημένης συγγραφέως από τη Σάμο, την οδό Λευκωσίας και την πλατεία Θάσου στην Κυψέλη, από την εξορία στη Μόσχα και στο Παρίσι, άνθρωποι και κατοικίδια, στιγμές και καιροί, εποχές και καταστάσεις. Διερευνητικά, διεισδυτικά, τρυφερά, μελαγχολικά. Αφεθείτε στις ιστορίες της αξεπέραστης αυτής συγγραφέως φορώντας τα αγαπημένα σας παπούτσια και αφαιρώντας κάθε δυσκολία της ζωής σας.
Αυτοβιογραφικά διηγήματα που διαβάζονται χωρίς σταματημό. Η Άλκη Ζέη με τη γλυκιά και προσιτή γραφή της θυμάται ιστορίες απ' το παρελθόν της, στις οποίες μας γνωρίζει ολόκληρες εποχές, όπως τις έζησε η ίδια, αλλά και στιγμές από τους σημαντικούς ανθρώπους που γνώρισε (απ' τον Χορν μέχρι τον... Ελευθέριο Βενιζέλο). Οι αναμνήσεις της είναι τρυφερές ακόμα κι όταν αφήνουν πίσω στο τέλος μια πικρία.
Τα αυτοβιογραφικά κείμενα έχουν πολύ ενδιαφέρον, αυτά όμως που με συγκλόνισαν είναι τα δύο τελευταία διηγήματα, "Σπανιόλικα παπούτσια" και "Στοπουθενά", για την αγριότητα του πολέμου και τη διάψευση των ιδανικών για τα οποία χάθηκαν τόσες ζωές.
Μικρές ιστορίες γραμμένες με αγάπη και απόσταση απο τα όποια γεγονότα που περιγράφουν.Η ώριμη ματιά της Αλκης Ζεη και η ματαίωση των οραματων. Οι δύο τελευταίες ιστορίες είναι οι πιο συγκινητικές.
Πάντα υπέροχα τα βιβλία της. <3 Μου θύμισε πολύ το 'Μολύβι' κάτι απολύτως λογικό βέβαια. Προσωπικά χάρηκα που τα διάβασα με αυτή τη σειρά πάντως! (δηλαδή πρώτα το Μολύβι και μετά αυτό)