Een geschiedenis van Centraal-Azië. Het onbeloofde land

by Bruno De Cordier

Dit boek vertelt het verhaal van het uitgestrekte en doorgaans weinig gekende land tussen de Kaspische Zee en het westen van China. Vandaag is dit het grondgebied van de vroegere Sovjetrepublieken Kazachstan, Oezbekistan, Kirgizië, Turkmenistan en Tadzjikistan en van de Chinese provincie Xinjiang. Op het eerste gezicht lijkt de geschiedenis van deze regio in het hart van Eurazië een eindeloze opeenvolging van migraties door obscure volksstammen, van oorlogen en van rijken en dynastieën met amper uitspreekbare namen die even snel verdwenen als ze ontstonden. Nochtans vonden in dit deel van de wereld gebeurtenissen en ontwikkelingen plaats die, elk op hun manier, lang voor de opkomst van de westerse wereldhegemonie de loop en richting van de geschiedenis van Eurazië hebben bepaald.
Het boek bespreekt de geschiedenis van Centraal-Azië aan de hand van de vraag hoe de hedendaagse politieke, taalkundige en religieuze kaart van de regio is ontstaan. Het staat ook stil bij wat de figuren en groepen die de geschiedenis richting gaven precies dreef en in welke omstandigheden ze handelden. Na een bespreking van Centraal-Azië als natuurlijke en geografische ruimte gaat het boek in op vier miskende en vaak verguisde scharnierperioden uit de geschiedenis. De opname in de wijdere islamitische sfeer, de Mongoolse invallen en de heerschappij van de Mongoolse dynastieën, de geleidelijke annexatie en integratie van de steppe en de oasestaten in de imperiale Russische ruimte, en ten slotte de opname en de sociale transformatie van Centraal-Azië in de Sovjet-Unie en communistisch China bepaalden allemaal zowel de politieke grenzen als de samenlevingen en identiteiten in dit deel van de wereld.

Genres: School

240 pages, Paperback

First published January 1, 2012

About the author

Bruno De Cordier is verbonden aan de vakgroep voor Conflict- en Ontwikkelingsstudies van de Universiteit Gent. Daarvoor werkte hij meer dan acht jaar voor het humanitaire coördinatiebureau en het voedselprogramma van de VN en enkele ngo’s.

Reviews

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

Dit is inderdaad "een" geschiedenis van Centraal-Azië, en zeker niet "dé" geschiedenis van dit heel hybride gebied (grosso modo het hedendaagse Kazachstan, Oezbekistan, Turkmenistan en aanpalende regio's, tot en met het westen van China). De Cordier heeft vier overgangsperioden gekozen: de komst van de islam vanaf de 7de-8ste eeuw, de kortstondige overrompeling door de Mongolen in de 13de en 14de eeuw, de opname in het grote Russische koloniale rijk vanaf de 16de eeuw, en tenslotte de omvorming tot communistische republieken binnen de Sovjet-Unie. Het is geen gemakkelijk verhaal, want grenzen, volkeren, staten en landen verschuiven voortdurend; heel af en toe verloor ik het noorden, maar eigenlijk viel het best mee. Het interessantst vond ik nog de Sovjet-overname. In een nawoord probeert De Cordier uit te leggen hoe die historisch onnavolgbare ontwikkelingen doorwerken in de huidige Centraal-Aziatische staten; dit deel is wat beknopt uitgevallen, vind ik.

[Pieter · Rating 4 out of 5]

Bij het bekijken van een televisieserie over de Zijderoute, realiseerde ik me hoe weinig geweten is over Centraal-Azië. Timoer Lenk, Samarkand en dat is het zowat. Nochtans wijst de auteur terecht op het grote geopolitieke belang van de regio.

Na een geografische inleiding, is er ruimte voor vier tijdperken: de opkomst van de islam, de Mongoolse periode, tsaristisch Rusland en de Sovjet-overheersing. Elke boek over geschiedenis dient ergens te beginnen en te eindigen. Bij deze is het wel jammer dat slechts heel beperkt over bijvoorbeeld de nestorianen en Tocharen wordt gesproken. Gezien het boek min of meer stopt bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie valt verder niets te lezen over de mislukte Tulpenrevolutie in Kirgizië, de rol van de Oezbekistan en Tadzjikistan in de Afghaanse oorlog en nieuwe allianties met Rusland in het tijdperk na de Koude Oorlog. Zeker voer voor een extra hoofdstuk bij een volgende druk!

[Bert · Rating 4 out of 5]

Zeer gestructureerd boek en leest vlot. Een aanrader voor wie kennis wil maken met de Centraal-Aziatische regio die bij velen toch relatief onbekend is aan de hand van een Nederlandstalig boek. Enige minpuntje vind ik dat er misschien toch wat meer aandacht mocht gaan naar de oudheid, omdat Centraal-Aziatische volkeren toen een grote impact hadden op Europa (de Perzen en de Hunnen om er nu twee te noemen). 4/5.

[Judith (Judy The Dreamer) · Rating 4 out of 5]

Een zeer interessant boek over een gebied dat traditioneel niet zo heel vaak wordt besproken in de geschiedenislessen. De Centraal-Aziatische geschiedenis blijkt een smeltkroes van culturele invloeden en economische welvaart. Zeker de moeite voor iedereen die zijn grenzen wil verleggen!