Zamanın İskenderi, Şarkın Fatihi Yavuz Sultan Selim.
O, Osmanlı tarihinde bir dönüm noktası. Sırrını bedeninde, dünyayı kafasında taşıyan bir dava adamı. Engelleri dize getiren kadim bir sözün kılıçtan kalbi. 8 yıllık dahiyane bir hamlenin halifesi, hilafet tahtının sultanı. Aklın sınırlarını aşıp, kalbini çatlatırcasına koşan anlaşılması zor bir kahraman.
Osmanlı tarihinde farklı bir yeri bulunan I. Selim'i, devrin kaynaklarına dayanarak tanıtmak ve 'biyografik mahiyetli siyasi hayatını' ortaya koymak gayesiyle kaleme alınan Zamanın İskenderi, Şarkın Fatihi Yavuz Sultan Selim isimli kitap; hacmi, içeriği ve birinci elden kaynaklarla beslenerek hazırlanmasının yanı sıra tarihi kriterlere dayanan ilmi ve akademik bir çalışma olması nedeniyle de ayrıcalıklı bir eser.
Eser, Yavuz Sultan Selim'e ve devrin tarihi hadiselerine yaklaşımı, karşılaştırmalı analizleri, objektif dili ile devre yönelik ciddi ve kayda değer malumat sahibi olmak isteyenler için önemli bir başvuru kaynağı.
I. Selim'in hayatını, doğumu, çocukluğu ve şehzadelik yılları, Saltanat mücadelesine başlaması, saltanat yılları, doğu meselesine yaklaşımları, Şah İsmail'le mücadelesi, birinci ve ikinci doğu seferi, hilafetin devri ve vefatı gibi çok yönlü biçimde ele alan eser, Yavuz Selim'le ilgili hiçbir karanlık nokta bırakmamacasına ortaya konulan kapsamlı ve uzun soluklu bir çalışmanın ürünü.
Dönemin en popüler Sultan'ı hakkında tarihte bir çok malumatın olması ve bu malumatların aynı zamanda bir çok tarihi hatayı da doğurmuş olması Prof.Dr. Feridun M. Emecen'in Yitik Hazine Yayınlarından çıkan eserini biraz daha önemli hale getiriyor. Çünkü eser bu malumat kirliliğinden sıyrılarak okuruna Yavuz Selim'i tarihi kritikler ve ilmi veriler ışığında daha gerçekçi biçimde sunuyor okuruna.
Yavuz'la ilgili bugüne kadar yazılmış eserlerde görülen ve genelde Sultan'ın hareketli mizacı, gözü kara kimliğine dayanarak ortaya çıkmış tarihi yaklaşımların dışında bu eserde, devrin Selimnâmeleri, mektupları ve belgelerinin karşılaştırmalı analizleri yalın ve anlaşılır bir dille yer alıyor.
Yazar adeta tarih aynasının buğulandığı yerde elini kalem gibi kullanmış. Büyük bir çaba içinde adım adım takip etmiş devrin literatürünü. Kalabalıklar içinden geçerek gerçek Yavuz'a ulaşmaya çalışmış. Aynı zamanda Yavuz Sultan Selim'in şahsında Orta Doğu, İslâm Coğrafyası ve bölge halklarına tarihi genlerine ışık tutmuş. Yitik Hazine yayınlarının titizliği ile yayınlanan eser, devrin dünyasını ve o dünyanın engel tanımayan en popüler sultanının taht mücadelesi ve sonrasını ele alan, hadiseleri tek bir bakış açısının kısırlığında boğmayan, menkıbelerin, rivayetlerin, hikâyelerin hâkim olmadığı bir günümüz Selimnâme'si. (Tanıtım Bülteninden)
1979 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yeniçağ Tarihi Kürsüsünden mezun oldu. 1989 yılında doçent, 1995 yılında profesör oldu. Akademik çalışmalarını 29 Mayıs Üniversitesi Tarih Bölümünde sürdürmektedir.
Yavuz Sultan Selim'in hayatını okuyayım ama objektif ve akademik olsun, mitlere hikayelere, rivayetlere pek girmesin, yer verilse bile belirtilsin diyorsanız bu kitap tam sizlik.
İlber Ortaylının da önerdiği bu kitapta bir olay anlatılırken "Osmanlı kaynakları böyle belirtmiştir, Safevi kaynakları böyle belirtirmiş, orada olayı gören seyyah anılarında böyle belirtmiştir, bu bilgiler ışığında olayın kuvvetle şöyle gelişmesi muhtemeldir" diyerek Feridun Emecen okuyucuya en olası senaryoyu çizmektedir.
Prof.Feridun Emecen'in, Yavuz Sultan Selim kitabı çok başarılı bir tarihi biyografi. Bilhassa hakkında doğru yanlış, yüzlerce menkıbe uydurulan bir şahsiyetle ilgili rivayetlerde yaptığı kaynak eleştirileri ufuk açıcı. Son bölümde yer verilen minyatürlerle, Hasan Can ve Evliya Çelebi'nin Selimnameleri de ayrıca ilgi çekici. Lakin İran ve Mısır seferlerinin ekonomi-politik analizi oldukça eksik kalmış. Velhasıl, yarı popüler yarı akademik, okunası bir Yavuz biyografisi...
Roman şeklinde olmasa da kişilerin karakterlerini öğrenme fırsatımız oluyor, olayları listeleyip geçmiyor. Bu kitaptan hemen sonra Beatrice F. Manz'dan Timurlenk'i okudum. Timur kitabı daha akademik, daha tarihçilere yönelik ve ne savaşlarla ilgili anektotlar var, ne kişilerle ilgili. O kitabı sadece tarihçiler okusun bence. Fakat bu kitap (Yavuz Sultan Selim kitabı), hem sultanların, vezirlerin insan tarafını da aktarıyor, olayların nasıl geliştiğini de etraflıca anlatıyor ve okuyucuyu da sıkmıyor. Açıkçası yazarın üslubunu çok beğendim.
Şu tarihçi böyle nakletmiş, Osmanlı kaynaklarını şunu diyor, Safevi kaynakları bunu diyor, Venedik tarihçileri şöyle aktarıyor, şeklinde farklı görüşleri verip, sonra da kendince hangisinin daha makul olduğunu belirtiyor.
Olumsuz nokta olarak, ilk kısımlardaki dili biraz ağır bulduğumu belirteyim. Hatta bazı Osmanlıca alıntı yapılan kısımlar hiç açıklama olmadan verilmiş. Buraların dili biraz daha sadeleştirilebilir ya da Osmanlıca alıntıların Türkçe anlamları dipnot olarak verilebilir.
Birincil dereceden kaynaklarla, son derece tarafsız yazılmış bir Yavuz Sultan Selim "biyografisi". Elbette söz konusu padişahın özel hayatı çok az biliniyor ama yine de padişah olarak yaptıkları, yönetimi, paşalarla vs. iletişimi göz önünde bulundurularak bir portresi çıkarılmış. Belki de Osmanlı'daki en "underrated" padişahı başarılı bir şekilde anlatmış yazar. Herkes Fatih'ten Kanuni'den bahseder ama aslında aynı zamanlarda sadece 8-9 yılda neredeyse topraklarını 2'ye katlamış yenilmez bir padişah bence en az bu isimler kadar merak celbetmeli. Tavsiye ederim.
Çok tartışmalı bir Osmanlı Sultanını kaynakların karşılaştırmalı bir analizini yaparak olabildiğince nesnel bir şekilde ele almaya çalışmış. Safevilerle olsun Memlüklerle olsun mücadelenin, siyasi ve ekonomik nüfuz sağlama mücadelesi olduğu, dinin ise bu mücadelenin meşruiyetini sağlamaya dönük retoriğin bir parçası olduğu anlaşılıyor.
Son derece rahat okunan, tarihin belki de en tartışmalı en başarılı bir o kadar da hakkında rivayetler olan padişahlardan birini olabildiğince basit anlatmış Feridun Hoca. Keyifle okunuyor, hem akademik çalışma hem de bireysel okumalar için tavsiye ederim.
Eco-anarchism is a political and environmental ideology that: • Combines anarchism (opposition to hierarchies, states, and domination) • With environmentalism (protecting nature and ecosystems)
Core ideas • Environmental destruction is caused by hierarchy, ca