Söz ve Diksiyon Sanatı

by Nüzhet Şenbay

"Öyle güzel konuşanlar var ki, bildikleri konu üzerinde düşüncelerini, duygularını düzgün tümceler kurup etkili sözcükler bularak söyler, dinleyenleri hayran bırakırlar."
- Nüzhet Şenbay

Bu kitap hem günlük konuşmalar, hem de çeşitli konferanslarda dilin doğru ve etkili kullanıma yönelik örnek alıştırmalar içeren bir el kitabıdır.

152 pages, Paperback

First published January 1, 1982

About the author

(1910, Üsküdar - 14 Haziran 1991, İstanbul). İlk, orta, lise öğrenimini İstanbul'da yaptı. Daha sonra Ankara'ya gitti ve bir süre Ziraat Bankası'nda çalıştı. Bu dönemde Ankara Halkevi Tiyatro kolunda görev aldı; birçok eserde önemli rollerde başarılı çalışmalar yaptı. 1936 yılında Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü’nün açılması üzerine, okulun ilk öğrencilerinden birisi olarak, beş yıllık yüksek öğrenimini tamamladı ve 1941 yılında Tiyatro Yüksek Bölümü’nden mezun oldu. Sahne çalışmaları sürerken, Prof. Carl Ebert ve öğretmenlerden kurulu bir jürinin uygun bulmasıyla okulda diksiyon asistanı olarak çalışmaya başladı. Öğrencilerin yararlanacağı ilk diksiyon kitabını hazırladı. Ses eğitimi konusunda bilgi edinmek için, Milli Eğitim Bakanlığının izniyle Fransa'ya gönderildi. Paris konservatuarında Prof. Georges Roys ile çalıştı. İki yıl sonra yurda döndü. Uzun bir süre sahne çalışmalarıyla diksiyon öğretmenliğini birlikte sürdürdü. Daha sonra emekli oluncaya kadar Ankara Devlet Konservatuarı’nda diksiyon öğretmeni olarak görev yaptı. Misafir aktör olarak bazı oyunlarda rol aldı. Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Bölümü’nde, Radyo ve Televizyon spikerlik kurslarında, çeşitli kuruluşların, konusuyla ilgili çalışma programlarında ders verdi. Diksiyon sanatı ve tiyatro çalışmalarıyla ilgili yazıları ve yayınlanmış beş kitabı vardır.

Reviews

[Mehmet]

İçerdiği alıştırmalarla, verdiği bolca örnekle, tecrübeleriyle ses ve diksiyon sanatına çok büyük bir katkı sağlamış, 1991 yılında kaybettiğimiz Nüzhet Şenbay bu kitabıyla. Kitabın 1982 yılında yine Yapı Kredi Yayınları'ndan yapılan ilk baskısından bu yana tam 32 baskı yapması da bu başarısının kanıtlarından birisi.

Konferans vereceklerden, tiyatro oyuncularına, radyoda yayın yapacaklardan gündelik hayata pek çok kişiye hitap eden bir kitap bu. Nefes alıştırmaları gayet yeterli ve hatta birkaç defa okumak ve aynı egzersizleri tekrarlayarak pekiştirmek gerek.

Kitabın olumsuz yönlerine gelince, öncelikle "Şeytan da şeytan amma kadın daha şeytan."(s.114), "Her kadın hanesinin hem hanımı, hem de halayığıdır." (s.115) gibi cinsiyetçi örneklere bence gerek yokmuş. Sanırım yazar bolca deyim kullanarak alıştırmaları artırmak istemiş ama bu örneklerdeki cinsiyetçi dil göze batıyor.

İkinci husus ise 32 baskı yapan kitapta hala baskı hatalarının olması. "günün erken sasatlerinde..." (s.123) gibi hatalar hoş değil. Özellikle noktadan sonra bir adet boşluk bırakılması kuralı pek çok defalar gözden kaçmış. Bir kitabı 32 defa yeniden baskıya hazırlayıp da bunları gözden kaçırmak gerçekten Yapı Kredi Yayınları'na yakışmıyor. Bir sonraki baskıda acilen düzeltilmeleri gerek bunların.

Kitabın sonuna bir adet sözlük eklenmiş. Kitap boyunca zaten yeni bir kelime ilk kullanıldığında muhakkak açıklanıyordu ama bu sözlük bu açıklamayı gözden kaçıranlar veya kitabı rastgele bir bölümden okuyanlar için gayet işlevsel.

Mersin'e yağmur yağıyor.
M.B.

[Ozlem Ercan · Rating 4 out of 5]

Kitap her kesime hitap eden eğitici bir kitap. Fakat diksiyon kitabında halen “yardımıyle, dolayısıyle..” şeklinde halen yazım yanlışlarının bulunması, az da olsa konuşma dilinin yazıya yansıtılması bence göze batıyor. En azından 38. baskıda bu tarz hataların düzeltilebilmesi gerekirdi.