Trein met vertraging

by Christophe Van Gerrewey

Trein met vertraging begint wanneer een trein vanuit het station van Oostende naar Antwerpen-Centraal vertrekt. Lange tijd gaat alles goed: passagiers kijken naar buiten of naar elkaar, kaartjes worden geknipt, haltes worden bereikt. Maar de trein valt stil, en al snel stapelen de vragen, frustraties, problemen en aanvaringen zich op. Trein met vertraging is een tragikomisch verslag van een treinreis, opgebouwd uit ervaringen van reizigers die elk hun zorgen hebben. In de vaardige handen van Van Gerrewey wordt een simpele verplaatsing een symbool voor onze hysterische tijden, waarin niets nog echt lijkt te lukken en waarin de burger al te vaak vooral een ontevreden consument is. Christophe Van Gerrewey (1982) heeft geen rijbewijs en is een frequent gebruiker van het openbaar vervoer. Hij laat zich al jaren in bladen opmerken als een tegendraads en veelzijdig essayist en verhalenschrijver. In 2012 debuteerde hij met Op de hoogte, genomineerd voor de Bronzen Uil, de Academica Literatuurprijs en een Cutting Edge Award. Amper anderhalf jaar na dit lovend ontvangen debuut bevestigt hij dat hij een literair schrijver pur sang is.

238 pages, Paperback

First published August 1, 2013

About the author

Christophe Van Gerrewey studeerde eerst architectuur aan de Gentse Universiteit.

Hij kon niet direct na zijn studie architectuur fulltime aan de slag als onderzoeker of criticus. In afwachting rondde hij in Leuven nog een studie literatuurwetenschappen af, die bepalend is geweest voor zijn houding ten opzichte van architectuurkritiek.

Volgens hem kent de literatuurstudie concepten die ook in de architectuurkritiek bruikbaar zijn. “Roland Barthes heeft onder andere het concept ‘dood van de auteur’ geïntroduceerd, wat betekent dat je geen rekening houdt met de intenties van de auteur van een tekst. Dit zet ik door naar de architectuur, ook al is het daar soms minder aanvaard. Ik houd in mijn kritieken niet automatisch rekening met de bedoelingen van de architect.”
Hij is als FWO-aspirant aan de Vakgroep Architectuur & Stedenbouw van de Universiteit Gent verbonden.

2006 tot 2008: Gastdocent aan de Karel de Grote Hogeschool in Antwerpen.

Zijn eerste architectuurkritiek publiceerde hij in De Witte Raaf in het vierde jaar van zijn studie ingenieur-architect aan de Universiteit Gent.

Sindsdien vonden zijn teksten over architectuur, literatuur, podiumkunst en beeldende kunsten vonden afzet in tijdschriften zoals DWB, De Witte Raaf, Etcetera, Ons Erfdeel, A+, OASE, NRC Handelsblad, Streven, Rekto:Verso, De Architect en Metropolis M.

Hij gaf lezingen op congressen en symposia in o.m. Parijs, Delft, Rotterdam, Porto en Nottingham,

2010: Debuteert literair in een bescheiden bibliofiele uitgave bij DRUKsel te Gent met een verhalenbundel Vijf ziekteverhalen.

2012: Publiceert een roman in briefvorm over een teloor gegane liefde Op de hoogte.

Over de literaire voorbeelden die deze roman beïnvloed hebben, wijst Van Gerrewey zowel naar Franz Kafka en diens haast neurotische Brieven aan Milena. Ook J.M.Coetzee en zijn roman IJzertijd (1990, latere titel IJzeren tijd) vormde een leiddraad. (Dirk Leyman, Christophe van Gerrewey wint Vlaamse Debuutprijs in: De Morgen 9 oktober 2013)
2013: Een tweede roman Trein met vertraging rolt van de persen.

Nog in 2013:

Start een schrijverspolemiek met Marnix Peeters over diens roman Natte dozen in de krant De Morgen.
Zaterdag 24 augustus 2013: Marnix Peeters, Schrijven is helemaal niet lastig.
Dinsdag 27 augustus 2013: Christophe van Gerrewey, U verdient beter dan een toogroman.
Op de hoogte wint de Vlaamse debuutprijs
2014: Rond een doctoraat af met als titel ‘Architectuur, een gebruiksaanwijzing. Theorie, kritiek en geschiedenis sinds 1950 volgens Geert Bekaert’, met als promotoren Mil De Kooning en Bart Verschaffel.

Van Gerrewey is lid van de kernredactie van DW B en van het architectuurtijdschrift OASE.

BEKRONINGEN

2008: Won tegelijk de twee prijzen voor de Jonge Kunstkritiek (2008, Rotterdam) zowel in de categorie Essay en als in de categorie Recensie.

Zijn bekroonde recensie ‘Negeren is de grootste luxe’, over de kunstenaarspublicatie Sonne, Mond und Sterne van het Zwitserse kunstenaarsduo Fischli & Weiss, werd door de jury omschreven als een “prachtig helder en filosofisch geschreven stuk”.
Zijn essay ‘De toekomst is die berg’ neemt de lezer dan weer mee op een fascinerende zoektocht naar ‘het nieuwe’. “De jury was dermate onder de indruk van zijn persoonlijke, intelligente en bevlogen stukken dat zij besloot hem met zowel de prijs voor het beste essay als met de prijs voor de beste recensie te belonen”, zo luidt het.
2013: Vlaamse debuutprijs voor Op de hoogte

2016: Europese Unie Literatuurprijs 2016 voor Op de hoogte

Reviews

[Guido · Rating 3 out of 5]

Er zijn weinig onderwerpen waar Christophe Van Gerrewey géén uitgesproken mening over heeft: zie zjjn essaybundel ‘Over alles en voor iedereen’ (2015). Maar hij heeft niet alleen een mening, hij kan ze ook scherp, altijd degelijk onderbouwd en met veel stilistische bravoure verwoorden. En schrik om tegen de mainstream in te gaan heeft hij ook niet: de mini-rel met Marnix Peeters over de auteur-performer heeft toch enige deining veroorzaakt in letterland.

Maar Van Gerrewey is dus ook romancier. Met ‘Op de hoogte’ (2012), zijn debuut, bewees hij het al. Een stukgelopen relatie wordt genadeloos gedissecteerd, eerst uitgebreid vanuit het standpunt van de ik-figuur; uiteindelijk kort en krachtig (die naadloze switch is meesterlijk) in de - vernietigende - versie van de ex. Een overtuigend debuut dat terecht bekroond werd met de Debuutprijs (in 2013) en met de Europese Unie Literatuurprijs (in 2016).

Dat Van Gerrewey een bijzonder scherp observator is bewees hij in zijn recentste ‘Werk werk werk’ (2017), waarin de veranderende arbeidsomstandigheden van vijf “moderne” werknemers (een professor, een manager op rust, een cultuurwerker, een universiteitsdocent en een jonge schrijver) onder de loep worden gehouden. Raak, herkenbaar, krachtig, ernstig en (soms) grappig tegelijk.

Opmerkelijk in ‘Werk, werk, werk’ is de factor tijd. Elke protagonist wordt opgevoerd binnen een precies tijdskader, en zo worden ook de hoofdstukken aangeduid: een welbepaalde datum, een exact begin- en einduur.

Dat spelen met het tijdsverloop is interessant: we vinden het ook (en extreem uitgewerkt) terug in ‘Trein met vertraging’, een ouder werk van 2013. Een treinreis van Oostende naar Antwerpen wordt minutieus, letterlijk minuut per minuut, gereconstrueerd: de trein vertrekt om 14:02 in Oostende en bereikt – met vertraging - Antwerpen om 16:02. In negenendertig hoofdstukjes wordt, in een tijdsbestek van telkens een paar minuten, afwisselend een andere reiziger aan het woord gelaten. Of preciezer: de gedachten van die reizigers worden beschreven, want veel gepraat wordt er niet, en de interactie tussen de personages is minimaal. Die insteek is origineel, want het geeft Van Gerrewey de gelegenheid te experimenteren met de “gelijktijdigheid” van de dingen: binnen eenzelfde tijdruimte worden verschillende verhaallijnen uitgezet. De gedachten en hersenspinsels van de reizigers (Van Gerrewey filosofeert en fulmineert graag) ontwikkelen zich quasi simultaan, slechts gedeeltelijk chronologisch.

Een boeiend literair experiment, dus. Maar is ‘Trein met vertraging’ ook een echte aanrader? Laat ik het zo zeggen: ik was toch opgelucht om, samen met Roos en Dirk en Kris en René en de anderen, uiteindelijk te kunnen uitstappen in Antwerpen-Berchem. Dat het eindstation (Antwerpen-Centraal) niet gehaald werd, geldt wat mij betreft ook voor deze roman.

[Elisabeth Goemans · Rating 4 out of 5]

Als de kolken in een pas doorgespoeld toilet was de malaise komen aanzetten.

[Christoph Segers · Rating 5 out of 5]

Een zalig boek waarin een hele reeks personages met een uitgesproken gedachtenwereld vast komt te zitten op een trein. De vele korte hoofdstukken maken dat het zeer vlot leest en door de grote variatie aan karakters is het bij tijden herkenbaar en/of humoristisch. Sowieso zet het de lezer aan het denken of reflecteren. Weerom een ideaal leeclub-boek.

[André · Rating 4 out of 5]

Citaat : Je hebt van die reizigers die zich door de vreemdste details laten opjagen, terwijl ze lange vertragingen zonder morren aanvaarden.
Review : Christophe Van Gerrewey (1982) is een frequent gebruiker van het openbaar vervoer. Hij laat zich al jaren in tijdschriften opmerken als een tegendraads en veelzijdig essayist en verhalenschrijver. In 2012 debuteerde hij met Op de hoogte, genomineerd voor de Bronzen Uil, de Academica Literatuurprijs en een Cutting Edge Award.



Trein met vertraging begint wanneer een trein vanuit het station van Oostende naar Antwerpen-Centraal vertrekt. Lange tijd gaat alles goed: passagiers kijken naar buiten of naar elkaar, kaartjes worden geknipt, haltes worden bereikt. We volgen op die trein een aantal mensen: Roos, die het net uitgemaakt heeft met haar liefje en een studie maakt over Gadamer en Chris, die met zijn boodschappen van Sint-Pieters naar Dampoort wil en door een onverklare stilstand van de trein zijn dozen ijs al in een dikke pap ziet veranderen.



Van Gerrewey is een kei in het geduldig analyseren van zijn personages. Knap is bijvoorbeeld zijn vele pagina’s lange beschrijving van de manier waarop vrouwengek Marc het lichaam van Roos bekijkt, of hoe de jonge intellectueel Dirk tot inzicht komt door een klasje dat ‘In een klein stationnetje’ zingt. En dan hebben we René, de conducteur, die geen zin heeft in klagende en kwade passagiers, en zich in zijn kleedhok terugtrekt. De vertraging is zijn schuld niet, maar hij wordt er wél op aangekeken. Dirk en Roos menen elkaar op een zeker moment te herkennen. Ze weten het zeker. Het was zeven jaar geleden in de Ardennen (denkt Dirk), het was vijf jaar geleden in New York (denkt Roos). Heel mooi laat Van Gerrewey ze beiden wegdromen.



Trein met vertraging is een tragikomisch verslag van een treinreis, opgebouwd uit ervaringen van reizigers die elk hun zorgen hebben. Wanneer je als lezer imaginair samen met de aureur door de trein loopt en je voorstelt wat er in de hoofden van de inzittenden omgaat, ontstaat er een band een soort verbond tussen lezer en auteur. Trein met vertraging is een filosofisch uitvergroting van diverse personen in één wereld, een wereld die elk op zich benut om te denken en te analyseren.

[Marnix Verplancke · Rating 3 out of 5]

Niets lijkt zo belangrijk voor de boeken van Christophe Van Gerrewey als de - afgesloten - locatie waarin ze spelen. In zijn debuut, Op de hoogte, was dit een stadsappartement waarin een jong koppel korte tijd kon verblijven - en de kat eten geven. Hier speelt alles zich af in een trein, meer bepaald de trein die op 19 september 2012 om 14.02 uur vanuit Oostende vertrok naar Antwerpen Centraal en daar pas om 16.02 uur zou arriveren omdat hij in Gentbrugge stil viel. We volgen op die trein een aantal mensen: Roos, die het net uitgemaakt heeft met haar liefje en een studie maakt over Gadamer en Chris, die met zijn boodschappen van Sint-Pieters naar Dampoort wil en door de stilstand zijn dozen ijs al in een dikke pap ziet veranderen; om er maar een paar te noemen. Van Gerrewey is een kei in het geduldig analyseren van zijn personages. Knap is bijvoorbeeld zijn vele pagina’s lange beschrijving van de manier waarop vrouwengek Marc het lichaam van Roos bekijkt, of hoe de jonge intellectueel Dirk tot inzicht komt door een klasje dat ‘In een klein stationnetje’ zingt. Toch weet Van Gerrewey zijn originele uitgangsgegeven niet tot een succesvol einde te brengen omdat hij geen schrijver is, maar wel een filosoof die een rationeel en al te netjes uitgedacht verhaal wil vertellen. Als lezer sta je erbij en kijk je ernaar, maar het raakt je koude kleren niet.

[Emiel · Rating 3 out of 5]

Aardig boek, geschreven vanuit het gezichtspunt van verschillende reizigers die zich in dezelfde trein bevinden. Soms zien ze kort iets gebeuren waarover een andere reiziger het hoofdstuk ervoor uitgebreid heeft verteld, maar wat voor de huidige verteller totaal niet relevant is, wat het gevoel van met z'n allen alleen in de trein zitten versterkt.

Een aantal verhalen wordt niet afgerond - het blijft gissen wat er met een aantal van de reizigers is gebeurd. Waarschijnlijk zijn ze gewoon uitgestapt. Eerst vond ik deze losse eindjes vervelend, maar toen ik erover nadacht passen ze wel erg goed bij een boek over een treinreis.

Richting het einde van het boek gaat het tempo omlaag. Het is alsof je daadwerkelijk de trein het eindstation voelt binnenrijden. Helaas bestaan de laatste paar hoofdstukken voor het einde ineens uit het opstarten van een aantal nieuwe verhalen, die niet meer worden afgerond. Van alle gedachtes en verhalen uit het begin van het boek is dan ineens niets meer over, ook al gaat het om dezelfde reizigers. Jammer.

Verder wel een leuk boek dat makkelijk wegleest. Ik heb een aantal keer hardop gelachen; er zitten wat vreemde figuren in deze trein.

[Peter Corens · Rating 4 out of 5]

Het boek wekt goed het trein-gevoel op: eigenlijk gebeurt er niet veel, maar er komt een hoop personages samen die ook snel weer verdwijnen. Elk van de medemensen die de trein opstapt, of het nu een wat enge staarder is, een droevig meisje of een gepassioneerd Delhaizepunten-verzamelaar, heeft duidelijk heel wat in zijn/haar mars, maar verdwijnt uit beeld voor zijn/haar volle potentieel uitgespeeld is. Zo blijf je achter met een redelijk kenmerkend gebrek aan closure dat je altijd overhoudt aan half-afgeluisterde gesprekken op de trein.
Leuk geschreven ook (maar misschien wat te veel opsommingen die niet echt veel bijbrengen). En eigenlijk zou er van elk van de geschetste personen een gans verhaal mogen verschijnen van Van Gerrewey.

[Anna1304 · Rating 2 out of 5]

Twee sterren omdat een ster wel te weinig is. Maar het boek pakte niet. Te veel korte hoofdstukken, waardoor je te weinig verbondenheid voelt met de hoofdpersonen. (Die niet eens hoofdpersonen zijn). Zal wel een soort metafoor zijn voor het onvermogen van mensen om nog contact met elkaar te maken. Of zo. Saai.

[Jacques · Rating 4 out of 5]

Leuke tweede roman. Na het lezen van 'Trein met vertraging' wordt treinreizen echt een belevenis.
Achter elke reiziger zoek je een verhaal. Weg verveling! Vertragingen worden
een belevenis, lange wachttijden een feest. Voor zover je tijd zat hebt toch.