Debussy

Master Musicians Series

by Eric Frederick Jensen

Nearly one hundred years after the death of its composer, the music of Claude Debussy has lost none of its breadth of appeal. With the rare ability to entice listeners on many levels, at its heart lies an engaging simplicity-one which defies traditional analysis and lends mystery to what ultimately is an extremely refined and highly personal approach to composition. Equally fascinating is Debussy's often contradictory personality--at times elusive, but always centered on his devotion to music and his ambition to create a name for himself unlike any other.

Author Eric Frederick Jensen provides new insight to the man and the music in this authoritative biography. Although born into poverty, and a failure as a piano student at the Paris Conservatoire, Debussy became the most famous French composer of his day, known for his culture and refinement. His revolutionary music baffled critics but was embraced by audiences. Debussy's scandalous personal life stirred up as much controversy as his music, and his notoriety proved more harmful to his career than the unusual nature of his compositions.

Jensen also explores Debussy's relationship to the arts and his career as a music critic. Debussy drew on all of the arts in his development as a composer, including poetry and painting, and his fascination with the arts has often led to his being classified as an Impressionist or Symbolist, two claims which Jensen debunks. One of the finest music critics of his time, Debussy's reviews reveal a great deal not only about his musical taste, but also about what he felt the role and function of music should be.

Debussy brings together the most recent biographical research, including a revised catalogue of Debussy's compositions and the first complete edition of his correspondence. With separate, chronological sections on his life and music, Debussy is accessible to the general reader who wishes to focus on his life and personality, while providing detailed discussion of the music to musicians and students.

Genres: Music, France, Biography

328 pages, Hardcover

First published January 1, 2014

Reviews

[Το Άθχημο γατί του θενιόρ Γκουαναμίρου · Rating 5 out of 5]

Ήθελε να κάνει κάτι διαφορετικό. Ο Claude Debussy γεννήθηκε στα 1862 την ίδια χρονιά που ο Victor Hugo έγραψε τους "Άθλιους", πήρε τα πρώτα μουσικά του μαθήματα κατά τη διάρκεια του Γαλλοπρωσικού πολέμου και σε ηλικία δέκα ετών έγινε δεκτός στο Conservatoire του Παρισιού.



Η μακρά μαθητεία του εκεί, περισσότερο συνέβαλε στο να συνειδητοποιήσει όλα όσα δεν ήθελε από τη μουσική, ωστόσο έπρεπε μόνος του και με δική του ευθύνη να βρει εκείνο τον ιδανικό για το ταμπεραμέντο του και την ιδιοσυγκρασία του ήχο, έναν ήχο που να περιέχει και να εκφράζει μια ονειρική πραγματικότητα, ιδιαίτερα ταιριαστή με το κλίμα και τις τάσεις της εποχής του. Αλλά για να μπορέσει να το πετύχει αυτό εξάντλησε τη δημιουργικότητά του σε ένα πλήθος από μισοτελειωμένες απόπειρες και αποτυχημένες προσπάθειες. Κι αυτό γιατί κατά κάποιον τρόπο, τελικά, η απορριπτική στάση του απέναντι σε οτιδήποτε αποτελούσε κατεστημένο, τον έκανε να στραφεί ενάντια στο ίδιο του το έργο, όταν αυτό κατέληξε στη δημιουργία Σχολής, με αφοσιωμένους οπαδούς και θαυμαστές (Debussists).



H μουσική του Debussy είναι μέσα στο πνεύμα του Γαλλικού Fin de siècle, καθώς ο μακρύς γαλλικός δέκατος ένατος αιώνας με τις αναρίθμητες πολιτικές, καλλιτεχνικές και ιδεολογικές περιπέτειές του έφτανε στο στο τέλος του: πεσιμισμός, γενικευμένο αίσθημα παρακμής, αηδίας, πλήξης και απόρριψης του κατεστημένου, τάσεις φυγής, αποθέωση των βίτσιων και αποδοχή όλων των απαγορευμένων καρπών.



Η ίδια μουσική ωστόσο περιέχει το ακριβώς αντίθετό της, το αισιόδοξο, φευγαλέο και φανταχτερό πνεύμα της Belle Époque, με το αποικιοκρατικό εξωτισμό της και την αστική της ευμάρεια, τον παιδιάστικο οπτιμισμό της και τη νεανική ελαφρότητά της, που αγαπά τα πλουμιστά στολίδια, τα αισθηματικά τραγούδια, τις πολύχρωμες ρεκλάμες και αψηφάει τον θάνατο επιλέγοντας μια ζωή που ποζάρει ανέμελη και θριαμβεύει τις νύχτες μέσα σε ένα τεχνητό - ηλεκτρικό - φως.



Αυτοί οι δύο αντίθετοι πόλοι, συνέβαλαν στην καλλιέργεια ενός πνεύματος συγγένειας και αδελφοσύνης ανάμεσα σε διαφορετικά είδη τέχνης κι αυτό σήμαινε πως ένας συνθέτης μπορούσε να ζωγραφίζει και να φτιάχνει εικόνες με τις νότες του, ένας ποιητής μπορούσε παράγει ήχους και τραγούδια μέσα από τους στίχους του, ένας ζωγράφος να δημιουργεί οπτικά ποιήματα και μελωδίες. Αυτό φυσικά ως ένα βαθμό συνέβαινε και θα συμβαίνει πάντα αλλά στην εποχή του Debussy η επικοινωνία ανάμεσα στις διάφορες καλλιτεχνικές εκφάνσεις εκφράστηκε με πρωτόγνωρη ένταση και καθόρισε σε μεγάλο βαθμό την καλλιτεχνική παραγωγή της συγκεκριμένης περιόδου.



Από τη ζωγραφική ο Debussy ενστερνίστηκε στοιχεία από τον Ιμπρεσιονισμό ο οποίος προσπαθούσε να αποτυπώσει μια φευγαλέα, στιγμιαία εντύπωση, το παιχνίδισμα του φωτός επάνω στις επιφάνειες, και τις χρωματικές αποχρώσεις που παραμένουν ελεύθερες από τις περιορισμούς των οριοθετημένων γραμμών και των λεπτομερειών που υπάγονται στους αυστηρούς κανόνες της ρεαλιστικής απεικόνισης. Για παράδειγμα το La mer (Η Θάλασσα) είναι μια μουσική σύνθεση που χαρακτηρίζεται ως "Τρία συμφωνικά σκίτσα για ορχήστρα" (γράφτηκε την περίοδο 1903 - 1905). Ακούγοντας το συγκεκριμένο έργο μπορεί κάποιος να δει τα κύματα μέσα από τα επαναλαμβανόμενα μουσικά μοτίβα, να διακρίνει την πνοή του ανέμου επάνω στην επιφάνειά του νερού και οι μουσικές φράσεις απηχούν κάτι από τον φυσικό κόσμο, την πάλη των στοιχείων που ρέουν το ένα μέσα στο άλλο χωρίς να χάνουν τη διακριτή τους υπόσταση:

Debussy: La Mer, L.109 - 3. Dialogue Of The Wind And The Sea:
https://www.youtube.com/watch?v=gkF15...

Από τη λογοτεχνία (και τη ζωγραφική επίσης) ο Debussy εμπνεύστηκε από τον Συμβολισμό, όπου δίνει το προβάδισμα στο συναίσθημα και στο όνειρο, την ψυχική εντύπωση πέρα από την καθεαυτή πραγματικότητα και το Αλλόκοτο που προκύπτει μέσα από το παιχνίδι της σκιάς και του φωτός, σαν μια επιθυμία που απελευθερώνεται μέσα από ένα σώμα που κοιμάται. Εδώ κυριαρχούν οι αργοί αρμονικοί ρυθμοί και μια τονική ασάφεια ιδανική για την μουσική απεικόνιση αρχαίων μυθικών πλασμάτων όπως για παράδειγμα το συμφωνικό ποίημα: Prélude à l'après-midi d'un faune (Πρελούδιο στο απομεσήμερο ενός φαύνου) στα 1894 και μεσαιωνικών παραμυθιών όπως στην όπερα Pelléas et Mélisande (Πελλέας και Μελισάνθη) την περίοδο 1893–1902, βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό του Maurice Maeterlinck.

Debussy: Prélude à l'après-midi d'un faune:
https://www.youtube.com/watch?v=aCphw...



Η όπερα Pelléas et Mélisande είναι ένα έργο φτιαγμένο από τα υλικά των ονείρων. Οι ήρωες έχουν κάτι το παιδιάστικο στην συμπεριφορά τους, μοιάζουν σαν να υπνοβατούν σε ένα κόσμο από εικόνες, αισθήματα και επιθυμίες, είναι κρυστάλλινα διαφανείς μέσα στην απλοϊκότητα τους και εξαιρετικά γοητευτικοί μέσα στην ιδιαίτερη αθωότητά τους που χαρακτηρίζεται από απόλυτη άγνοια κινδύνου. Όλα βρίσκονται τυλιγμένα σε μια αύρα μυστηρίου, αποσπασμένα από την πραγματικότητα. Μέσα στους ήχους υπάρχει κάτι το αενάως διαφεύγον, το απροσδιόριστο, που παραδίδεται με μια εξαιρετικά λεπτή και εύθραυστη μουσική ευαισθησία.



Ο Jean Périer στον ρόλο του Pelléas



Η πρώτη Mélisande, η Mary Garden

Pelléas et Mélisande by C. Debussy
https://www.youtube.com/watch?v=gbWyd...

Ως άνθρωπος ο Debussy σε όλη του τη ζωή είχε την τάση να συμπεριφέρεται σαν αναποφάσιστο και κακομαθημένο, δύστροπο παιδί. Ήταν εξαιρετικά αναβλητικός και απαίσιος στη διαχείριση των οικονομικών του, καίτοι ήταν από τους πιο καλοπληρωμένους μουσικούς της εποχής του. Πάντα ζούσε πάνω από τις δυνατότητές του και πάντα ήθελε να βρίσκει τρόπους να ξεφεύγει από τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις του. Δεν υπήρξε ιδιαίτερα καλός με καμία από τις συντρόφους της ζωής του, ειδικά ο τρόπος που εγκατέλειψε την πρώτη του σύζυγο (ένα διαζύγιο που προκάλεσε σκάνδαλο και έκανε πολλούς από τους φίλους του να του γυρίσουν την πλάτη) δίνει την εικόνα ενός ανθρώπου ανώριμου, εγωιστή και φυγόπονου.



Η ερωμένη του συνθέτη, Gabrielle Dupont



Η πρώτη σύζυγος του Debussy, Lilly (Marie-Rosalie Texier)



Η δεύτερη σύζυγος του Debussy, Emma (Emma Bardac)

Ωστόσο υπήρξε μία γυναίκα την οποία αγάπησε με απόλυτο σεβασμό και ανιδιοτέλεια: Η κόρη του Claude-Emma Debussy ή όπως την αποκαλούσαν χαϊδευτικά, Chouchou:



Για την αγαπημένη του κόρη συνέθεσε μουσική όπως το Children's Corner (Παιδική γωνιά) μια σουίτα για πιάνο εμπνευσμένη από παιχνίδια στο δωμάτιο της μικρής, στην οποία αφιέρωσε το έργο και για την οποία ζωγράφισε ο ίδιος το εξώφυλλο της έντυπης έκδοσης της παρτιτούρας. Το έργο αποτελεί μια σύνθεση που μπορεί να χρησιμεύσει για την σπουδή των μαθητών αλλά μπορεί να είναι εξίσου ευχάριστο για τους ενήλικες που θέλουν να ξαναθυμηθούν τις απλές χαρές της παιδικής ηλικίας:



Claude Debussy plays Children's Corner in 1913
https://www.youtube.com/watch?v=W9YrF...

Για την κόρη του επίσης συνέθεσε και τη μουσική για το παιδικό μπαλέτο La boîte à joujoux (το κουτί των παιχνιδιών) :



La boîte à joujoux, L. 128 Arr. A. Caplet for Orchestra:
https://www.youtube.com/watch?v=Mum3G...

O Eric Frederick Jensen κατάφερε να γράψει μια συναρπαστική βιογραφία η οποία παραθέτει τη ζωή και το έργο του Debussy παράλληλα με τα βασικά ιστορικά γεγονότα και καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής του. Διαβάζεται ευχάριστα ακόμα κι από όσους, σαν κι εμένα, δεν έχουν μουσικό υπόβαθρο.

Πηγή φωτογραφιών

gallica

wikipedia Périer

wikipedia Mary Garden

Internet Archive

les lettres manuscrites et les archives de Debussy présentes dans Gallica

documents concernant Claude Debussy

[Therese · Rating 4 out of 5]

An engaging, well-written biography of a fascinating character. I appreciated that Jensen corrects some misconceptions in the mythology of Debussy, like newspaper accounts contemporaneous with the composer that wrongly reported scandalous details about his romantic breakups in order to sensationalize things more. Debussy seems often presented in biographical notes as a terrible cad in his personal life, heartlessly driving two women in a row to suicide attempts, a la Ted Hughes abusing Sylvia Plath. But in this biography I found myself sympathizing with him more.

A picture emerges of him as an artist passionately devoted to a vision of originality in music, and a sensitive, intelligent man who was very protective of his solitude with the result that he sometimes drove away would-be friends and admirers. He had a very normal human longing for love and intimacy, but at the same time had a low tolerance for the constraints imposed by intimacy, so close, long-term relationships were difficult for him. Yes, at times he was a dishonest jerk to women, but part of the problem was that he was living in an era and culture where conservative and authoritarian family values still ran very deep in the society, and I suspect he was excessively villainized and socially punished partly just for defying conventions by ending relationships in which he was unhappy, in an era when people were generally expected just to suck it up and suffer, as well as for being clumsy and immature in how he ended things.

He seems to have been sometimes self-pitying, egotistical, and probably emotionally needy, and bad with money. But on the other hand, he was no decadent in his way of living, despite the fact that he was a close friend of a number of writers who were into literary decadence, like Pierre Louÿs (author of a boatload of literary porn), or who were opium addicts like Louis Laloy and Paul-Jean Toulet (Debussy was repelled by the habit and lectured Toulet about it). While Debussy is often associated with impressionism, in reality he was more drawn to Symbolist painters like Gustave Moreau and Maurice Denis.

All in all I found myself rooting for Debussy, sympathizing with his artistic temperament and personal flaws, and coming away with a better understanding of the man who created music that was revolutionary and groundbreaking for its time.

[Carol · Rating 4 out of 5]

This relatively recent biography of Debussy was both really informative and enjoyable to read. Jensen covers both Debussy's life and works in a sympathetic yet clear-eyed way. I really liked the way he wove in the context of the artistic world Debussy inhabited and the writers, painters, and fellow musicians he admired. I also appreciated that Jensen did not gloss over the times Debussy behaved badly in his personal and artistic life. He is equally frank about the best aspects of his subject, as well. What emerges is an engaging and insightful portrayal of a composer who was both a compelling and complicated man. What I liked most of all about Jensen's book is the way he discussed the music. He entirely avoided the kind of narrative descriptions that can get tedious and instead concentrated on the context, important features, and significant features and techniques of the pieces discussed.