Τον Πεσσόα (1888-1935) κατατρύχει η ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, αλλά και η μικρότητα της. Δημιουργεί το φανταστικό σύμπαν των ετερωνύμων του για να ξεφύγει από έναν κόσμο όπου πέπρωται να κυριαρχεί το κακό (η Άγνοια, ο Φανατισμός, η Τυραννία), το κατά συνθήκην και το συμβατικό, έναν κόσμο τον οποίο αδυνατεί να συμμεριστεί και μέσα στον οποίο στερείται την επικοινωνία. Ανήκει στην ευγενική και σπαραχτική κατηγορία των (ξένων), των ανήμπορων να ενταχθούν σε μια οποιασδήποτε μορφής συλλογικότητα. Κουβαλάει το σταυρό του χωρίς να καταθέτει τα όπλα, ούτε να επουλώνει τα τραύματα της μοναχικής του πορείας. Και με τον τρόπο αυτό, ψηλαφίζει τα όριά του, τα όριά μας. Η εποχή μας τον ανακαλύπτει αναδρομικά, αναγνωρίζοντας, επιτέλους, στην αγωνία του τη δική μας αγωνία.
Fernando António Nogueira Pessoa was a poet and writer.
It is sometimes said that the four greatest Portuguese poets of modern times are Fernando Pessoa. The statement is possible since Pessoa, whose name means ‘person’ in Portuguese, had three alter egos who wrote in styles completely different from his own. In fact Pessoa wrote under dozens of names, but Alberto Caeiro, Ricardo Reis and Álvaro de Campos were – their creator claimed – full-fledged individuals who wrote things that he himself would never or could never write. He dubbed them ‘heteronyms’ rather than pseudonyms, since they were not false names but “other names”, belonging to distinct literary personalities. Not only were their styles different; they thought differently, they had different religious and political views, different aesthetic sensibilities, different social temperaments. And each produced a large body of poetry. Álvaro de Campos and Ricardo Reis also signed dozens of pages of prose.
The critic Harold Bloom referred to him in the book The Western Canon as the most representative poet of the twentieth century, along with Pablo Neruda.
«Η τρέλα, όχι απλώς δεν αποτελεί ανωμαλία, αλλά είναι η συνθισμένη ανθρώπινη συνθήκη. Εφόσον δεν έχεις συνείδηση της τρέλας σου και αυτή είναι ήπιας μορφής, είσαι φυσιολογικός. Εφόσον δεν έχεις συνείδηση της τρέλας σου κι αυτή είναι μεγάλη, είσαι τρελός. Όποιος, αντίθετα, έχει συνείδηση της τρέλας του που παραμένει ήπια, είναι ένας άνθρωπος χωρίς ψευδαισθήσεις. Εάν έχεις συνείδηση κι η τρέλα σου είναι μεγάλη, τότε είσαι ιδιοφυΐα.»
κάτι σαν αυτο-ψυχογράφηση μιας εξαντλημένης ύπαρξης μέσα από θραύσματα ιδεών. Θα μπορούσε να ήταν απόσπασμα ημερολογίου με τις λεπτομέρειες διαγραμμενες κι αφημένο μόνο το απόσταγμα. Καθένα από αυτά τα γνωμικά (επιλεγμένα μέσα από χιλιάδες) σου αφήνει το βάρος του, συγκρούεται με άλλα ή τα εμπλουτίζει, καθένα όμως στέκεται αυτόνομη σκέψη με τον ειρμό κρυμμένο και λίγο λίγο συμπληρώνει μια σκοτεινή αποτύπωση της ψυχής του ανθρώπου πίσω από τις μάσκες. Κι εν τέλει: "Δεν είναι απαραίτητο να ζεις• απαραίτητο είναι να δημιουργείς."
"Αν και υπήρξα ένθερμος κι αχόρταγος βιβλιοφαγος, δεν θυμάμαι κανένα απο τα βιβλία που έχω διαβάσει, στον βαθμό που τα διαβάσματα μου αποτελούσαν αντανάκλαση της δικής μου σκέψης, των δικών μου ονείρων ή μάλλον ένα κίνητρο για ονειροπόλησεις"
αυτό είναι ίσως το καλύτερο είδος βιβλίου ... αυτό που σου αφήνει την αίσθηση οτι συνάντησες έναν οικείο νου ... για ενα ετερώνυμο "εγω" θα μπορούσες να πεις ενα φίλο ...
[Να είναι κανείς μοναχικός, για να παραμείνει αγνός και αληθινός στην ψυχή. Ο άνθρωπος -πλάσμα κοινωνικό- είναι ένα ον διεφθαρμένο. ]
[Είτε υπάρχουν θεοί είτε όχι, είμαστε σκλάβοι τους.]
[ Το να μιλάς σημαίνει ότι τρέφεις υπερβολική εκτίμηση για τους άλλους. Απ'το στόμα πεθαίνουν τα ψάρια κι ο 'Οσκαρ Ουάιλντ. ]
[Δεν με τυραννά η συνείδησή μου, αλλά η συνείδηση της ύπαρξής μου. ]
[Όλες οι προτάσεις του βιβλίου της ζωής, αν διαβαστούν ως το τέλος, τελειώνουν μ' ένα ερωτηματικό.]
[Αυτοκαταστράφηκα για να δημιουργήσω' εξωτερικεύτηκα τόσο καλά προς τα μέσα, ώστε στο εσωτερικό δεν υπάρχω πια παρά προς τα έξω.]
[Αν ένας άνθρωπος είναι πραγματικά σοφός, μπορεί να απολαύσει από την καρέκλα του το θέαμα του κόσμου, χωρίς να ξέρει να διαβάζει, χωρίς να μιλά σε κανέναν, χρησιμοποιώντας μόνο τις αισθήσεις του, υπό την προϋπόθεση ότι η ψυχή του δεν είναι ποτέ θλιμμένη.]
[Καμιά εποχή δεν μεταδίδει την ευαισθησία της σε μιαν άλλη· μόλις και μετά βίας μεταδίδει τη νόηση της ευαισθησίας αυτής. Είμαστε ο εαυτός μας δια της συγκίνησης' είμαστε άλλοι διά της νόησης.]
[ Να περιμένω, γιατί; -Όλα είναι Όνειρο. ]
[Ο κόσμος ανήκει σ' εκείνον που γεννιέται για να τον κατακτήσει Και όχι σ' εκείνον που ονειρεύεται να τον κατακτήσει, Ακόμη κι αν έχει δίκιο. ]
[Η αγάπη είναι ένα θνητό δείγμα αθανασίας. ]
[Το να είσαι αυστηρός, σημαίνει ότι δεν ξέρεις να κρύβεις τη θλίψη σου που δεν είσαι αγαπητός. Η ηθική δεν είναι παρά η χολερική υποκρισία του φθόνου.]