Էլեկտրոնային տարբերակը անվճար ներբեռնել ԱՅՍՏԵՂ։ Հրատարակությունն ընդգրկում է ֆրանսագիր հայ արձակագիր Վահե Քաչայի (1928-2003) «Գավազանը» վիպակը՝ Ալեքսանդր Թոփչյանի թարգմանությամբ։ Վիպակի առանցքում մահվան թեման է. «Ահա՜, վճիռը հանված է։ Ֆրեդը մեղավոր է ճանաչված։ Ֆրեդը դատապարտված է մահվան։ Կես ժամ, որպեսզի մարդուն մահվան դատապարտեն...»։ Կստիպի արդյոք մահվան սպառնալիքը ատենակալներին վերանայել Ֆրեդ Գեստարմուսի դատավճիռը...
Վերցված է՝ Գիշատիչների խնջույքը / Վ. Քաչա, ֆրանս. թարգմ.՝ Ալ. Թոփչյան, խմբ.՝ Ե.Ս. Զարեհյան, վերջաբ. հեղ.՝ Ալ. Թոփչյան, Երևան: Սովետական գրող, 1976, 366 էջ, 20 սմ, հրատարակությունից։
Vahé Katcha, de son vrai nom Vahé-Karnik Khatchadourian, (Damas, 1928 - Paris, 14 janvier 2003) est un écrivain, scénariste et journaliste français d'origine arménienne.
Né en Syrie, Vahé Katcha passe son adolescence au Liban. Il le quitte à 17 ans pour la France. Il suit à Paris des études de cinéma et de mise en scène à l'IDEC et obtient le Prix Pelman en 1962 pour deux reportages journalistiques : Pas de pitié pour les aveugles et Les cancéreux.
Il publie son premier livre à l'âge de 20 ans, Les mégots du dimanche (Gallimard).
Son deuxième ouvrage, Œil pour œil est adapté au cinéma par André Cayatte.
Vahé Katcha a écrit 25 romans (exemple : Un homme est tombé dans la rue), 2 pièces, 15 scénarios de films et un recueil de pensée sur la mort (Laissez mourir les autres). Parmi ses romans adaptés au cinéma figurent Galia qui a révélé Mireille Darc au public, À Cœur joie avec Brigitte Bardot, Le Maître-nageur avec Jean-Louis Trintignant et Jean-Claude Brialy ou La Grande Sauterelle avec Mireille Darc.
Il a aussi travaillé pour la MGM et le film Un homme doit mourir (The Hook) (avec, entre autres, Kirk Douglas), l'adaptation de son livre L'Hameçon et participé à l'écriture des scénarios des films d'Henri Verneuil Le Casse ou Mayrig. Son roman phare reste l'épopée familiale des Dourian dans Un poignard dans ce jardin (1981), œuvre à la fois romanesque et historique d'une famille arménienne. L'histoire se situe avant, pendant et après le génocide arménien et raconte l'histoire d'une famille arménienne de Constantinople.
Parmi ses autres romans, notamment publiés par les Presses de la Cité, figurent Un bateau de singes (1966), Un bruit qui court (1979), Le Chypriote (en collaboration, 1982).
Չեմ հիշում էնպիսի մի այլ ստեղծագործություն, որն այսքան արագ ու կլանված կարդացած լինեմ։ Իմ կարծիքով՝ Քաչայի լավագույն ստեղծագործությունն էր՝ լավագույն հերոսներով ու հոգեբանական լավագույն նկարագրություններով։
Չնայած բավականին լարված սյուժեի՝ տեղ-տեղ շատ սիրուն հումորային դրվագներ է նկարագրել հեղինակը, ու էդ հումորը մե՛կ կոտրում, մե՛կ ավելի է սաստկացնում լարված մթնոլորտը։
Քաչային բնորոշ պարզ ոճ: Հերոսները հերթականությամբ են բացվում, ցույց տալիս մարդկային թաքնված կողմերը: Կերպարների բացահայտման համար ընտրված էր նույն տեխնիկան ինչ « Գիշատիչների խնջույքում» էր:
Բայց կլինեմ անկեղծ, սա երևի Քաչայի գործերից ամենաքիչը հավանեցի, որովհետև ավագ Գեստերմուսի արարքի հետ համաձայն չէի: Իհարկե, նման պարագայում համաձայն չեմ նաև մահապատիժ երևույթին, բայց ամեն դեպքում իրարամերժ շատ բաներ տեսա գրքում:
Իսկ որպես վերջաբան կասեմ, որ ինչպես Քաչայի մյուս գործերը սա էլ սուր և դրամատիկ սյուժեյով, լարված գործողություններով և արագ ընթերցվող ստեղծագործություն էր:
Հետաքրքիր էր, անսպասելի ավարտով, Քաչայից կարդացածս առաջին գործի՝ Արարածի ութերորդ օրվա ոգևորությունը չկար, որովհետև ընթացքում հերոսները հաճախ փոքր֊ինչ նյարդայնացնում էին իրանց գաղափարներով և ապրելակերպով, սակայն դա երևի հասարակությունների տարբեր մտածելակերպի արդյունք էր։
Վիպակը հետաքրքիր էր։ Հերոսների կամաց֊կամաց բացվելը, քաչայական պարզությունը՝ հաճելի։
Ուրախ եմ , որ 2022 թվականին , երբ կլանված կարդում էի Քաչա սա որպես վերջին ստեղծագործություն սկսեցի կարդալ ու կես թողեցի, քանի որ ոգեվորվածությունս կորել էր, ծանոթ էր , նաև մի քիչ նման էր «Գիշատիչների խնջույքին»:
Վեպը սուր և սահմանային իրավիճակների բացահայտմամբ լարված է պահում , մեկ շնչով կարդում ես ու նաև անսպասելի է , դրամատիկ։ Կյանքին ուղեկցող մահվանը որպես ընթերցող հետևում ես , կարծես ինչպես գրողն է հետևում։
Մի քիչ նման էր Գիշատիչների խնջույքին, բայց էլի հավանել եմ։ Ինչքան կարդացել եմ Քաչայի գործերիցամբողջ ընթացքում լարված պահում է, ամենավերջում մի հատ խորը շնչում արտաշնչում ես
Քաչայի հերթական վիպակը։ Քաչայական մոտիվներով, ոճով ու Ալեքսանդր Թոփչյանի թարգմանությամբ։ Ավելի վաղ կարդացած գրքերի ոգևորվածությունը չկա։ Միգուցե արդեն «վարժվում» ես հեղինակին, չգիտեմ։ Արժե կարդալ, ամեն դեպքում. սյուժեն հետաքրքիր է, լարվածության մեջ է պահում, հերոսները հատ-հատ բացվում են։ Խորհուրդ եմ տալիս. մանավանդ, որ կա նաև էլեկտրոնային տարբերակը (eBook)։
Քաչայական շունչը զգացվում էր...թերևս, սյուժեյով նման էր Գիշատիչների Խնջույքին. մարդկանց վարքը և բնավորության նոր գծերի ի հայտ գալը դժվարին ու անելանելի թվացող իրավիճակում, և բնականաբար,ինչպես Քաչայի շատ գործերում, էստեղ էլ հիմքում ընկած է մահվան թեման:
Քաչայի ոճը մնում է անփոփոխ, լարվածությունը երաշխավորված է մինչև վերջին էջ: Երեք վիպակ եմ կարդացել քաչայից, երեքում ել մի կետ կա, որի շուրջ է իր բոլոր պատմությունները՝ խիղճը: Քաչան՝ գրում է սովորական մարդկանց վիշտերի մասին: Նա փորձում է տուժողի ապրումները հասանելի դարձնել այդ վիշտը պատճառողի համար, ապացուցելով որ՝ եթե մի քիչ ավելի զգոն լիներ այդ մարդու նկատմամբ, այդ վիշտը կարող էր կանխել: Զուտ մարդկային է Քաչան:
Քաչայի գործերը հաճույքով եմ կարդում ու չեմ էլ նկատում,թե ոնց ա ժամանակը թռնում։Սյուժեի կառուցվածքով նման էր Գիշատիչների խնջույքին։Իմ կարծիքով հերոսը փորձում էր հասկանալ մյուսների հոգեվիճակը,թե ինչի են քվեարկել մահապատժի օգտին։Էս գործից հետո մնում ա լուռ նստել ու մտածել մահվան,մարդկային խղճի,ինքներս մեր խղճի մասին։ Արդյոք հերոսները գործում էին վախից դրդված,թե ոչ,մտածելու տեղիք ա տալիս։