Tôi biết quyển sách này từ lâu thế nhưng chỉ đến khi cô giáo dạy các môn tiếng Việt của tôi ở giảng đường đại học giới thiệu, tôi mới quyết định đọc quyển sách này.
Cô Đoàn Hà là cô giáo dạy môn chung tôi thích nhất ở trường đại học. Đúng như cô nói, không phải cứ người Việt là sẽ hiểu rõ được tiếng Việt. Có những điều rất thú vị mà đến khi tìm hiểu kỹ mình với biết như người Việt Nam mình quan niệm tính cách là những thứ ẩn giấu bên trong nên thường lấy bộ phận nội tạng để tri nhận ý niệm này, như cụm từ “lòng lang dạ sói”, “sáng dạ”, “tốt bụng”,.. Hay những cặp từ láy mình vẫn dùng hàng ngày mà chưa bao giờ để ý viết đúng chính tả của cụm từ ấy như thế nào, chỉ đến khi đi thi tôi mới chợt đắn đo, suy nghĩ như “run rủi”, “réo rắt”, “..
Và trong một tiết học trên giảng đường ấy, cô Hà đã lấy đoạn văn trong cuốn sách này làm ví dụ minh hoạ.
“Có một thời
Khi ba viết bài thơ
về
những nắng lò cò
những nắng ú tim
nắng nghịch, nắng ngoan
nắng bàng hoa
nắng sấu…”
Cô khen rằng sự am hiểu tiếng Việt của tác giả thật đáng nể phục, cách Đinh Vũ Hoàng Nguyên chọn từ ngữ, gợi hình qua những câu chữ thật sự kinh ngạc. Rằng anh phải yêu con lắm và yêu tiếng Việt lắm mới tìm được những cụm từ có sức gợi tả ghê gớm như “nắng lò cò”, “nắng ú tim”, “nắng bàng hoa”, “nắng sấu” Và khi đó tôi đã quyết định rằng tôi sẽ phải đọc cuốn sách này.
Tôi đã thực sự kinh ngạc và say đắm với những vần thơ đậm hình ảnh của anh. Có những lúc, tôi đã phải đọc đi đọc lại những câu thơ dù ngắn nhưng mang sức gợi hình kinh khủng ấy để có thể hiểu được tác giả muốn nói điều gì. Và quả thật, những vần thơ ấy đẹp kinh khủng, đẹp một cách mờ ảo như làn sương bao phủ hoa sớm tinh khôi ấy. Có rất nhiều bài mà tôi chỉ muốn chép hết ra, nhớ hết lại được vẻ đẹp của nó.
Thế nhưng Đinh Vũ Hoàng Nguyên của truyện ngắn lại là một phong cách viết hoàn toàn khác, trào phúng hơn, sâu cay hơn gấp nhiều lần. Tôi có niềm tin rằng thẳm sâu bên trong anh là một tâm hồn mỏng manh, nhạy cảm và tinh tế hơn những trò đùa đôi lúc gây khó chịu của anh ở ngoài đời, hơn những lời bàn luận sâu cay, đả kích của anh. Tôi có cảm giác không phải anh khinh thiệt gì con gái khi viết chuyện ngắn về hội bàn là, hay những lần treo ghẹo quá đáng gái nhà lành, dù rằng nhìn từ bên ngoài chắc hẳn anh phải đáng ghét lắm.
Đọc xong cuốn sách này, tôi thực sự ngưỡng mộ cách viết của anh, sự am hiểu tiếng Việt của anh, cách dùng từ ngữ dù giản dị nhưng đem lại những hiệu quả không ngờ. Đúng như lời kết của cuốn sách, anh ra đi nhưng
“Tài năng và tình yêu ở lại. Nguyên vừa đó, vừa qua, mà vẫn đó… Và Hà Nội của mình sẽ mãi mãi có em, Nguyên ạ.”
*Bài thơ mà mình yêu thích
“Những huyết cầu Tổ quổc
Xin lỗi con!
Khi hôm qua ôm con
Có một phút giây, ba chợt xiết con vào lòng hơi mạnh
Ba làm con đau!
Bởi hôm qua
Ba đọc câu chuyện về đồng bào mình – những huyết cầu[1] Tổ quốc.
Máu lại tuôn… xô dập, mảnh ván tàu…
Con ơi
Ba sẽ kể con nghe
Câu chuyện những ngư dân
Đang hóa thân thành hồng cầu[2]
để Trường Sa, Hoàng Sa
Vẫn là thịt trong huyết hình Tổ Quốc.
Con phải khắc tâm
Câu chuyện những bạch cầu[3]
là 74 người lính Việt Nam chết giữa Hoàng Sa.
là 64 người lính Việt Nam chết giữa Trường Sa.
Những con số sẽ không là con số
Khi ngẩng đầu: Tổ quốc 4000 năm.
Mỗi con đường – mạch máu đất nước mình
Vết thương đạn bom vừa yên trong đất
Vọng phu còn trên nét mặt mồ côi.
Nhưng những mũi tàu vẫn xẻ trùng khơi
Nơi sóng rẽ cũng là nơi máu chuyển
Và trong mỗi người Việt mình có mạch máu nối liền với biển
Mạch máu này con phải thấy bằng tim
Nếu một ngày sóng nộ cường lên
Giữa lòng Việt bốn nghìn năm cũng dậy.
Thứ lỗi cho ba
Khi bài thơ đầu đời cho con, không thể bình yên!
Kẻ thù lăm le cướp biển nước mình
Đất nước bốn nghìn năm trên sóng.
Đừng quên: sau lời thề, lông ngỗng…
Giai nhân, huyết ngọc đổ bên trời.
Một ngày
Khi con nếm trên môi,
Con sẽ thấy máu mình vị mặn.
Bởi trong máu luôn có phần nước mắt
Ta hiểu căm thù, ta biết yêu thương.
Con sinh ra rạng rỡ một huyết cầu
Của đất nước bốn nghìn năm không ngủ
Để điều này lớn lên con hiểu
Bây giờ, ba phải kể cùng con.”
[1] Tên gọi chung cho cả hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu.
[2] Tế bào màu đỏ mang dinh dưỡng và ô xy.
[3] Tế bào màu trắng, còn gọi là tế bào miễn dịch, chống lại vi khuẩn.”