"…Mưa rơi lộp độp trên mái lá nhà lồng chợ vắng tanh, chợ không người, sân khấu không ánh đèn, không khán giả, buồn ai oán, chung quanh mờ mịt gió nước, tiếng ếch nhái ồm ộp, một lúc vang vang, một lúc lặng thinh. Tiếng mưa rơi não ruột suốt canh thâu, tôi thao thức mòn mỏi cho tới khi thiếp đi, bàn tay lạnh vô tình đưa lên khuôn mặt không thể nào gột sạch dấu phấn trắng, chì đen, son đỏ"… (trích trong tiểu thuyết).
Mình lần đầu tiếp cận với thể loại ntn. Nhiều tả thực, gần gũi với đời sống sông nước và con người
Xuyên suốt đầu tác phẩm mình không đi vào được mạch cảm xúc và hoàn cảnh của tác giả khi miêu tả và diễn tả cái hoàn cảnh, khung cảnh cuộc sống xung quanh của nhân vật chính. Mình vừa có cảm giác quen thuộc, vừa lạ vừa xa Nhưng khi đọc đến gần cuối thì mọi dữ kiện và khung cảnh nó hiện dần đầy đủ ra, vừa vặn và cảm xúc. Có đôi khi rất dữ dội ở đoạn người em bị người anh của mình phong dao trúng người, cảm xúc và khung cảnh lúc đó hỗn độn, rối tung mù lên.... Về sau, êm dịu và hoài niệm, và mình cũng giật mình khi hoài nghi rằng nó quá giống với cuộc đời của Bác Mạc Can, giống lắm.!!
Cảm ơn Bác vì tác phẩm này. Vừa lạ vừa khó vừa thân thương./.
Một cuốn sách với lối văn phong vô cùng tuyệt vờii, rất chạm vào cảm xúc của tôi. Nó rất đời, rất chân thực và giàu cảm xúc!!!
“Không có gì làm cho tôi sợ hơn là cơm mưa lúc nửa đêm, vì với riêng tôi, nhìn giọt mưa long lanh, nghe tiếng mưa rì rào, tí tách, chẳng khác nào với những lời thì thầm bên tai, nhắc nhở lại quá nhiều nỗi buồn của cuộc đời đã qua. Ai có tới một chợ quê, phong cảnh tha phương cầu thực với các gánh hát nghèo mới biết, mưa cầm chân người mua vui ở nhà, mưa làm cho sân khấu phông màn buông rũ buồn hiu…”
Câu chuyện xoay quanh mớ bòng bông những mảnh ghép rời rạc ký ức ông Ba. Chuyện không hay, nhưng mộc mạc, trữ tình về số phận gánh xiếc rong làm tôi nhớ đến gánh xiếc trong cuốn Không gia đình của Hector Marlot.
Giọng văn mộc mạc và chân chất. Nói như thế nào nhỉ, cũng không phải là quá xuất sắc nhưng nó vừa đủ để đưa mình vào trạng thái "mê mẩn", có phần luyến tiếc cho những phận đời rong ruổi ngược xuôi để mưu sinh ở mảnh đất Nam Bộ. Thương!
Một đoàn xiếc lang thang khắp các nẻo miền Tây, đoàn xiếc là chốn nương nhờ của những mảnh đời tan tác, nhưng cũng vừa là cái lồng giam người ta lại. Người đứng đầu rạp xiếc là ông Trần, một người đàn ông hay trượng nghĩa và thường tỏ ra khinh miệt đồng tiền và những kẻ giàu sang, nhưng rồi cũng không thể chối bỏ vai trò của đồng tiền trong đời sống. Sự quy hàng không tự nguyện trở thành một nỗi ám ảnh và đẩy ông ta đi đến những bước đường lầm lạc. Vợ ông - người phụ nữ cần kiệm từng đồng lẻ để gồng gánh cho cả gia đình và người chồng phong lưu vô ưu, nhưng bà lại có thói nói nhiều, nói cho quên buồn, quên lo. Ba anh em con nhà ông Trần, ngày ngày diễn trò phóng dao - tiết mục "ăn tiền" nhất của cả gánh xiếc - cắn răng cho người đời tấm tắc, reo hò mỗi lần con dao tiến thẳng đến vị trí của một người bằng xương bằng thịt, là chính máu mủ ruột rà của mình đang nằm chịu trận trên tấm ván. Một tập thể có vẻ như phối hợp rất nhịp nhàng trong mọi đêm diễn, nhưng họ vốn không hề ăn khớp gì với nhau, họ xiêu vẹo và đổ ngã vào nhau như những quân domino run rẩy. Đau khổ chồng chất khổ đau. Càng đọc mới càng thấy rằng nỗi đau có thể đa dạng đến mức nào.
Tác phẩm này có những nhân vật rất hay và rất đáng đọc, nhất là nhân vật tôi - một kẻ may mắn hay bất hạnh (!?) sinh ra với một quả tim lớn hơn mức bình thường, vì thế cho nên ông dễ dàng rung động với bất kì khổ đau nào dù nhỏ nhặt của mọi người xung quanh, mà số kiếp trôi nổi của họ vốn đã đắng cay rồi. Nhân vật này có một tấm lòng nhân hậu giấu bên trong một thân hình tật nguyền, và cùng với đó là một khát vọng được giải phóng nỗi uất ức khổng lồ, giống hệt như nhân vật Thằng gù Quasimodo mà ông vẫn hay đọc. Ngày ngày ông chứng kiến cảnh anh hai ném dao về phía em mình và luôn dự cảm về điều chẳng lành sẽ xảy ra, mà chính mình cũng góp phần vào tội ác đó. Trò phóng dao ấy chỉ cần một phút xao nhãng sẽ dẫn đến bi kịch dễ đoán trước, nhưng cũng vì lẽ đó mà nó trở nên hấp dẫn với đám đông. Biết trách ai đây khi cảnh đời vốn phải diễn ra như một lẽ thường tình, là một kết quả nghiễm nhiên của hàng vạn ngẫu nhiên giao cắt lấy nhau!? Bất lực vì không thể thay đổi điều gì cho chính mình hay cho những người thân thương trước cảnh trớ trêu, từ đó sinh ra bản tính lầm lì và hay nghĩ ngợi mông lung. Rồi cũng chính nhờ những giây phút được suy tư hết mực riêng tư ấy làm giàu thêm tính tự sự cho câu chuyện, đôi lúc cũng nhuốm màu huyền ảo, kỳ dị. Những tưởng câu chuyện chỉ xoay quanh những khổ đau, nhưng tác giả cũng không quên làm bật lên cái đẹp trong cái khốn khó, được tìm thấy bởi một người lương thiện và thường không tiếc thời gian nghĩ ngợi. Đây có lẽ là nhân vật "yêu đời" nhất mà mình từng đọc, vì nếu không yêu đời thì không thể sống lương thiện và kể về đời bằng một cái nhìn hóm hỉnh như thế, dù sống trong một cảnh đời ngặt nghèo và phải chịu nhiều tủi nhục đến thế.
Mình đã bất ngờ từ những đoạn đầu tiên sau khi giở sách, viết rất mượt mà và cảm xúc. Ngoài ra, nhiều lần mình phải trầm trồ với cái cách mà tác giả Mạc Can biến một tấm ván gỗ tưởng chừng như tầm thường trở thành một đối tượng trữ tình sinh động đến như vậy, nó cũng có sẹo và biết đau, biết làm bạn với một kẻ "trên trời" như nhân vật chính. Sự liên hệ với tác phẩm "Nhà thờ Đức Bà Paris" cũng rất thú vị, làm mình nhớ lại cảm giác khi đọc những đoạn mô tả của Victor Hugo về những đám đông trở nên ngu ngốc và xấu xa vì bất lực trước thời thế loạn lạc mà không biết trút vào đâu. Lại một sự lựa chọn mua ngẫu nhiên làm mình hết sức hài lòng.
Đây là đoạn mở đầu giúp mình rất tự tin khi bắt đầu đọc "Tấm ván phóng dao": "Không có gì làm cho tôi sợ hơn là cơn mưa lúc nửa đêm, vì với tiếng tôi, nhìn giọt mưa rơi long lanh, nghe tiếng mưa rì rào, tí tách, chẳng khác nào những lời thì thầm bên tai, nhắc nhở lại quá nhiều nỗi buồn, của cuộc đời đã qua. Ai có tới một chợ quê, trong cảnh tha phương cầu thực với các gánh hát nghèo mới biết, mưa cầm chân người mua vui ở nhà, mưa làm cho sân khấu phông màn buông rũ buồn hiu. Con hát đói lạnh, không biết ngày mai sẽ ra sao, mà vốn liếng nào có gì cho cam, ngoài một giọng hát, hay một trò xiếc, trên hai bàn tay trắng.
Mưa rơi lộp độp trên mái lá nhà lồng chợ vắng tanh, chợ không người, sân khấu không ánh đèn, không khán giả, buồn ai oán, chung quanh mờ mịt gió nước, tiếng ếch nhái ồm ộp, một lúc vang vang, một lúc lặng thinh. Tiếng mưa rơi hoài, não ruột suốt canh thâu, tôi thao thức mòn mỏi cho tới khi thiếp đi, bàn tay lạnh vô tình đưa lên khuôn mặt không thể nào gột sạch dấu phấn trắng, chì đen, son đỏ. Đôi mắt sâu thăm thẳm lấy đêm làm ngày, trong mưa, từ cõi nào vẳng lại tiếng cầu kinh hoang mang, dàn đồng ca của kiếp côn trùng nơi bùn lầy nước đọng không khác gì cuộc đời những người hát rong!"