8.100.000 m³ zand

by M. Revis

78 pages, Paperback

First published January 1, 1932

About the author

M. Revis, pseudoniem van Willem Visser, was een Nederlandse prozaschrijver wiens oeuvre bij uitstek de literaire stroming van de nieuwe zakelijkheid vertegenwoordigt.

Reviews

[José Van Rosmalen · Rating 5 out of 5]

M Revis, pseudoniem van Willem Visser publiceerde in 1932 de roman ‘ Zand’ over de opkomst van de Nederlandsche Zandexploitatiemaatschappij en haar directeur Kees van Dool. Het boek doet denken aan een zakelijke geschiedschrijving in de antiromantische stroming van de nieuwe zakelijkheid. Toch is het wel degelijk een roman. Het beschrijft de grote hoeveelheden zand en grint die in de eerste tientallen jaren werden verplaatst en gebruikt om wegen aan te leggen, de Zuiderzee deels in te polderen, kanalen te graven etcetera. Van Dool breidde zijn bedrijf steeds verder uit en er werd flink winst gemaakt. Hij is alsmaar bezig met zijn werk. In de zomer van 1930 overlijdt zijn vrouw, een klein halfjaar later is hij zelf aan de beurt, hij wordt ziek en sterft binnen enkele dagen. Ineens beseft hij op zijn eenzame sterfbed de betrekkelijkheid van waar hij al die jaren mee bezig is geweest. HIj ziet, ‘ het was al ijdelheid, het ene geslacht komt en het andere geslacht komt, en de aarde staat in eeuwigheid, ook rijst de zon en de zon gaat ze onder, en hijgt naar de plaats vanwaar zij oprees, mist, mist, dodende mist, hetgeen dat er geweest is, hetzelfde zal er zijn, mist, werk, zand, wateren, wateren der vergetelheid, hetzelfde zal weder gedaan worden, en zoo moede, zo moede zijn deze dingen, dat niemand het uitspreken kan, mist, werk, zand, wateren, wateren der vergetelheid, eeuwige eeuwige vergetelheid.
Ik bezit de eerste druk, een bibliofiele uitgave van de Gemeenschap, Revis is ten onrechte een vergeten schrijver, er is overigens wel over zijn werk geschreven en de tekst van de roman is te vinden op de digitale bibliotheek Nederland.
Een interessant boek, met onder de zakelijkheid toch veel emotie en betrokkenheid.

[Lou · Rating 4 out of 5]

Moest dit lezen voor school en heb verrassend hard genoten van het koel taalgebruik, waarin de oplettende lezer toch constant kritische noten/commentaar kan vinden die hem aan het denken zet

[Florette Fonteyne · Rating 4 out of 5]

'8.100.000 m3 zand' vertelt het verhaal van de opkomst van de Nederlandsche Zandexploitatie Maatschappij en vooral van haar directeur Kees van Dool. Met cijfers, bedrijfsverslagen, statistieken en feitelijke beschrijvingen schildert Revis de groei van de zandwinning: hoe van kleinschalige grondwerken gegroeid wordt naar grootscheepse industrie. In de laatste fase van het boek wordt duidelijk hoe Van Dool - na jaren van werken - geconfronteerd wordt met de zinloosheid en vergankelijkheid van zijn onderneming, op zijn ziekbed.

De stijl van het werk is nauw verbonden met de literaire stroming van de Nieuwe Zakelijkheid: afstandelijk, zakelijk, met een nadruk op feiten eerder dan op uitgebreide emotionele uitweidingen.

Sterke punten:
- Originele invalshoek/thematische durf: Het is opvallend dat Revis kiest voor "zand" - geen romantisch of dramatisch thema - maar het schijnbaar triviale middel tot het vertellen van iets groters: economische groei, technische ontwikkeling en de relatie tussen mens en industrie. Die gedurfde keuze geeft het boek een bijzondere toon.
- Feitelijkheid en documentair karakter: Het gebruik van cijfers, bedrijfsverslagen, statistieken, soms zelfs verwijzingen naar bronnen (al dan niet fictief) creëert een sfeer van authenticiteit. Je voelt dat de schrijver wil bewijzen dat het hier "echt" is.
- Thematische diepgang ondanks soberheid: Hoewel de stijl koel is, zit er emotie onder de oppervlakte - vooral in de uiteindelijke confrontatie met de vergankelijkheid, wanneer Van Dool beseft dat zijn werk, zijn imperium, in bredere zin zinloos kan zijn tegenover de eeuwigheid van natuur en tijd.
- Literaire plaats binnen de Nieuwe Zakelijkheid: Het werk is een mooi voorbeeld van de manier waarop schrijvers in die stijl afstand nemen van het losse, flamboyante of subjectieve proza. In plaats daarvan wordt er ingezet op objectiviteit, concrete feiten en een zekere "afstand" tot gevoelens.

Zwakke punten/kanttekeningen:
- Weinig psychologische diepte in personages: Omdat de nadruk ligt op het zakelijke, krijgen de personages - inclusief Van Dool - minder psychologische ontwikkeling of innerlijke dialogen dan je misschien zou wensen. Voor lezers die verlangen naar sterke karakterontwikkeling kan dit beperkend aanvoelen.
- Stijl kan droog of afstandelijk overkomen: De "nuchtere" toon, de vele cijfers, de documentaire inslag - dat kan voor sommige lezers kil of ontoegankelijk aanvoelen, vooral in het begin. Je moet even oor die afstand heen "breken" om te voelen wat er eronder zit.
- Beklemmend besef van vergankelijkheid: Hoewel dat thematisch opzet is, kan het einde je een beetje met melancholie achterlaten: het gevoel dat al dat harde werk, al die investeringen, uiteindelijk relatief zijn. Dat kan indruk maken, maar ook ontsmetten van hoop.

Dit is geen boek dat je lees voor snelle verhaallijn of meeslepende dialogen - het is eerder een reflectie, een document met literaire inslag. Voor wie interesse heeft in literatuurgeschiedenis, in de Nieuwe Zakelijkheid of in economische/industriële verwevenheid met de menselijke conditie, is '8.1000.000 m3 zand' zeker de moeite waard.

[Miss Jaggers · Rating 4 out of 5]

Killer book. I'm still surprised how good and short it was because I expected it to be more dry and informative.

[Nathan Kramer · Rating 4 out of 5]

Civieltechnische verbale ejaculatie.

[Joes · Rating 5 out of 5]

Topboek.