Η μοναδική οικογένεια

by Λευτέρης Καλοσπύρος

Λίγες μέρες προτού δώσει τέλος στη ζωή του, ο νεαρός Ανδρέας Αριθμέντης, χρονικογράφος της πτώσης του οίκου των Αριθμέντη, μιας οικογένειας νευρικών, ξεροκέφαλων συγγραφέων κι αρχιτεκτόνων, ολοκληρώνει ένα θεατρικό έργο, το μοναδικό που θα καταφέρει να τελειώσει στη βραχύβια συγγραφική καριέρα του. Είναι η ιστορία "της μοναδικής ελληνικής οικογένειας που δεν έπαιξε στο χρηματιστήριο", όπως φροντίζει κάθε τόσο να υπενθυμίζει ο Μιχάλης, συγγραφέας-φάντασμα ευτελών ευπώλητων ρομάντζων και ανέκδοτων σοβαρών αφηγημάτων, στη σύζυγό του Μάρθα και την εννιάχρονη κόρη τους Χριστίνα, το παιδί-θαύμα που σαρώνει τους ανήλικους αντιπάλους της στο σκάκι και κατατροπώνει τους ενήλικους συμπαίκτες της στο τηλεπαιχνίδι γνώσεων που συμμετέχει κατ' εξαίρεση. Όμως ο Ανδρέας δεν σκοπεύει να αφήσει πίσω του μόνο το θεατρικό έργο. Στον φάκελο που προτίθεται να παραδώσει σε μια νοικιασμένη θυρίδα με αποδέκτες τον πατέρα και τον αδερφό του, έχει συγκεντρώσει διηγήματα και κομμάτια από ημιτελή ή ολοκληρωμένα μυθιστορήματα, γραμμένα από τον ίδιο, τον αδερφό του αλλά κι από ήρωες του θεατρικού έργου. Τι ρόλο παίζουν στα κείμενα του Ανδρέα ο σύγχρονος κορεάτικος κινηματογράφος, το κυνήγι μπεκάτσας και η ερωμένη του αδερφού του, η μυστηριώδης Ντάλια, για το παρελθόν της οποίας δεν είναι γνωστά παρά ελάχιστα στοιχεία; Πόσο ελεύθερος είναι ένας μυθιστορηματικός ήρωας να χαράξει το δικό του πεπρωμένο και ποια τα όρια ανάμεσα σε μια "αληθινή μυθιστορία" και την πλαστή μυθιστορία που είναι εγκιβωτισμένη μέσα της; "Η μοναδική οικογένεια" είναι ένα μυθιστόρημα για την επινόηση του εαυτού στην εποχή του ίντερνετ, για τις οικογενειακές σχέσεις τις πρώτες δεκαετίες του νέου αιώνα καθώς και για το πέρασμα από έναν κόσμο παγιωμένων αυταπατών σε έναν κόσμο δυσοίωνων αμφιβολιών.

309 pages, Paperback

First published October 8, 2013

About the author

Ο Λευτέρης Καλοσπύρος γεννήθηκε στην Αθήνα.

Σπούδασε Ιστορία και Φιλοσοφία των Επιστημών στο Τμήμα ΜΙΘΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Ιστορία και Φιλοσοφία των Επιστημών και της Τεχνολογίας στο ίδιο τμήμα. Άρθρα και κριτικές του έχουν δημοσιευτεί στα περιοδικά "Διαβάζω", "Ο Αναγνώστης", "The Zone" και"The Books’ Journal" καθώς και στην επιθεώρηση "European Journal of American Studies".

Η "μοναδική οικογένεια" είναι το πρώτο του βιβλίο.

Reviews

[Kostas 78 · Rating 3 out of 5]

Η πρώτη απόπειρα του Καλοσπύρου στο μυθιστόρημα ανήκει στο λεγόμενο μετα-μοντέρνο είδος που χρησιμοποιεί την παρουσίαση και το κολάζ πολλών διαφορετικών κειμένων, σε αντίθεση με τον παραδοσιακό γραμμικό τρόπο αφήγησης. Το στυλ αυτό δεν είναι καινούριο (το πρώτο ίσως δείγμα στα ελληνικά γράμματα ήταν το "...Ρέμινγκτον" του Γ. Πάνου, πολλά χρόνια πριν) αλλά εξακολουθεί να είναι πρωτότυπο και ασυνήθιστο, ειδικά με τον τρόπο που επιχειρεί να το κάνει ο Καλοσπύρος με τις εγκιβωτισμένες ιστορίες του...

Ιστορίες μέσα στην ιστορία, κυρίως με τη μορφή ενός θεατρικού έργου που έχει γράψει ο κεντρικός ήρωας, αλλά και με τη μορφή διηγημάτων ή μυθιστορηματικών αποσπασμάτων. Αυτή η τεχνική έχει όμως και τις προκλήσεις της και βάζει τον πήχη ψηλά. Μπορεί να κρατήσει ο συγγραφέας ψηλά την ποιότητα και το ενδιαφέρον του αναγνώστη σε όλα αυτά τα διαφορετικά κομμάτια? Ο Καλοσπύρος το επιτυγχάνει μερικώς.

Το θεατρικό διαβάζεται πολύ απολαυστικά, ενώ τα υπόλοιπα κομμάτια είναι κάπως άνισα, άλλα περισσότερο και άλλα λιγότερο ενδιαφέροντα, εως και φλύαρα. Κι εδώ είναι και η αδυναμία του. Χρησιμοποιεί σε ορισμένα σημεία μάλιστα ένα στύλ γραφής παραφορτωμένο με επιστημονικές ή και επιστημονικοφανείς λεπτομέρειες που θυμίζει τις "Λεπτομέρειες για το τέλος του κόσμου" του Αρανίτση, όχι όμως με την ανάλογη ωριμότητα. Στον Αρανίτση αυτή η γραφή είναι οργανικό μέρος του κειμένου και εξυπηρετεί το σκοπό της, ενώ εδώ δίνει την εντύπωση επίδειξης γνώσεων και φλυαρίας.

Τα βασικά θέματα που καταπιάνεται το βιβλίο είναι η έλλειψη επικοινωνίας στις σύγχρονες σχέσεις αλλά και η ίδια η διαδικάσία της συγγραφής. Οι ήρωες είναι διαννοούμενοι, ευφυείς, παιδιά θαύματα, αλλά ταυτόχρονα οικογένειες δυσλειτουργικές, άτομα διαταραγμένα που παίρνουν (ή δεν παίρνουν) τα χάπια τους. Παρ'όλη την ευφυία τους αδυνατούν να ζήσουν μια φυσιολογική ζωή, είναι άτομα γεμάτα εμμονές, αποροφημένα με τον εαυτό τους.

Η εντύπωση που αποκόμισα είναι γενικώς θετική και το βιβλίο στο μεγαλύτερο μέρος του αποτελεί μια ποιοτική ανάγνωση. Αν μάλιστα ο Καλοσπύρος ξεφορτωθεί τα Αρανιτσικά στοιχεία από το στυλ του τότε ίσως έχει να προσφέρει...

[Katerina · Rating 1 out of 5]

Ανοίγω το βιβλίο, διαβάζω quote David Foster Wallace από το infinite jest. Ξεκινάω να διαβάζω, η πρώτη σκηνή έχει τεράστιες ομοιότητες με την πρώτη σκηνή του infinite jest. Άντε, ο συγγραφέας θαυμάζει πολύ τον αείμνηστο. Κάτι από όλα βέβαια, τις ιατρικές περιγραφές, τους ειρωνικούς διαλόγους, τους αγχωμένους μονολόγους, τις υποσημειώσεις θα μπορούσε να έχει κόψει, αλλά είπαμε άντε. Συνεχίζοντας όμως αναρωτήθηκα εντελώς σοβαρά μήπως ο Έλλην συγγραφέας έγραψε το βιβλίο του στα αγγλικά και το μετέφρασε κατόπιν, ή μήπως πήρε πολύ σοβαρά τη συμβουλή του αείμνηστου στους φοιτητές του να γράφουν με λεξικό. Η γλώσσα δε ρέει με τίποτα.

Παραδείγματα από τυχαία σημεία του βιβλίου:

"είναι η γενικότερη όψη του, μωρουδίστικη και αμλετική, που τραμπαλίζεται ανάμεσα στο απόλυτο κενό και σε κάποιες φαινομενικές αφυπνιστικές εκλάμψεις χωρίς ουσιαστικό νευρολογικό αντίκρισμα"
"ένα αιματοβαμμένο χορωδιακό πόνου και ικεσίας"
"μιλάει θαρρείς και τα λόγια του έχουν γεννηθεί μετά από επώδυνο τοκετό"
"προσέχοντας να μη χάσω τον προσανατολισμό μου εξαιτίας των επιθέσεων από τους φωστορίζοντες ιπτάμενου δίσκους των λάμψεων που εκτόξευαν καταπάνω μου τα τρεχαντήρια φωτορυθμικά που ήταν στημένα σε δυο εντοιχισμένες βάσεις πάνω και απέναντι από την κονσόλα"
"με την αταλάνευτη στάση και με την ανηλεή και μαζί στωική έκφραση του προσώπου της"
"στο γλυκόξινο έλος της μαγιονέζας ούζου"

Για τα λοιπά δεν έχω να πω κάτι, δεν είναι άλλωστε και πολλά. Κρίμα.

[Nikos · Rating 1 out of 5]

Για μένα κλασσική περίπτωση 'βιβλίου των κριτικών' που αποθεώθηκε σε όλα τα έντυπα, αλλά (όπως φαίνεται και από το μικρό δείγμα βαθμολογιών στο Goodreads) δεν αγαπήθηκε από το κοινό.
Μία άσκηση ύφους (στην καλύτερη περίπτωση) που δεν οδηγεί πουθενά και με άφησε απογοητευμένο.

[Giannis Papastathopoulos · Rating 3 out of 5]

Όσο διαβάζεις τις σελίδες αυτού του βιβλίου, τόσο περισσότερο έρχονται στιγμές που αισθάνεσαι να συμμετέχεις στο διάβασμα ενός άλλου, μεγαλύτερου έργου. Με μια σιγουριά στη διαχείριση της γλώσσας που χρησιμοποιεί και την αμεσότητα που διακρίνει τα νοήματα της κάθε ιστορίας, κατορθώνεις να το ολοκληρώσεις έχοντας όμως την αίσθηση ότι η αντίληψη που έχεις γι' αυτό, είναι κάθε φορά διαφορετική, αναλόγως την οπτική γωνία που το κοιτάς. Προσωπικά μου άφησε την αίσθηση ενός έργου μοντέρνας τέχνης, που ενώ κεντρίζει το ενδιαφέρον μου και με κρατάει προσηλωμένο μπροστά του, δεν καταφέρνω να "μεταφράσω" εντός μου και να το αφομοιώσω ολοκληρωτικά. Ίσως όμως, αυτό να είναι και ο σκοπός του συγγραφέα. Σίγουρα πάντως, θα περιμένω με ενδιαφέρον το επόμενο βιβλίο του.