Η ζωή μου: Απόπειρα συνοπτικής αυτοβιογραφίας

by Ναπολέων Λαπαθιώτης

Η ζωή μου , αυτοβιογραφικό κείμενο του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, πρωτοδημοσιεύτηκε σε συνέχειες από το ευρείας κυκλοφορίας περιοδικό Μπουκέτο (Απρ. – Οκτ. 1940). Τώρα εκδίδεται σε αυτοτελή τόμο. Οι αυτοβιογραφικές του εγγραφές δεν αφορούν μόνο στην περίπτωση του συγγραφέα, αλλά φωτίζουν και πλευρές της πνευματικής μας ζωής κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα. Αναφέρονται στις λογοτεχνικές συντροφιές και τα φιλολογικά στέκια («Νέον Κέντρον», «Κοραής» και σε άλλα σημεία στην περιοχή Νεαπόλεως), στην ίδρυση περιοδικών και τη δράση τους (Ηγησώ, Ανεμώνη, Νουμάς) και, επίσης, σε σύγχρονους συγγραφείς, σε λογοτεχνικά και θεατρικά έργα της εποχής.

Από το κείμενο αυτό φωτίζονται πολλές πτυχές της καλλιτεχνικής και πολιτισμικής κίνησης των δύο πρώτων δεκαετιών του εικοστού αιώνα, μια περίοδο έντονων ιστορικοπολιτικών εξελίξεων για τη χώρα μας. Επίσης, άγνωστες πτυχές της προσωπικότητας του ίδιου του Λαπαθιώτη και του κοινωνικού του προβληματισμού.

294 pages, Paperback

First published October 1, 1940

About the author

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης γεννήθηκε στην Αθήνα, γιος του Λεωνίδα Λαπαθιώτη, αξιωματικού του ελληνικού στρατού με καταγωγή από την Κύπρο, που έφτασε ως το βαθμό του στρατηγού και έγινε υπουργός Στρατιωτικών μετά από συμμετοχή του στο κίνημα στο Γουδί, και της Βασιλικής Παπαδοπούλου, ανιψιάς του Χαρίλαου Τρικούπη. Σε ηλικία δέκα ετών μετακόμισε με την οικογένειά του στο Ναύπλιο, όπου τέλειωσε το σχολείο, έμαθε αγγλικά, γαλλικά και ιταλικά, ενώ παρακολούθησε επίσης μαθήματα πιάνου και ζωγραφικής. Το 1905 γράφτηκε στη Νομική Σχολή της Αθήνας, από όπου αποφοίτησε κανονικά, δεν άσκησε όμως ποτέ το επάγγελμα του δικηγόρου.

Την ίδια χρονιά κι ενώ ήταν μόλις δεκαεφτά χρόνων δημοσίευσε στο Νουμά το ποίημα Έκσταση. Το 1907 υπήρξε ιδρυτικό μέλος του ποιητικού περιοδικού Ηγησώ, στα δέκα συνολικά τεύχη του οποίου δημοσίευσε δεκαέξι ποιήματα ως το 1908, οπότε το περιοδικό έκλεισε και ο Λαπαθιώτης άρχισε τη λογοτεχνική και δημοσιογραφική συνεργασία του με την εφημερίδα Εσπερινή και το περιοδικό Ελλάς του Σ.Ποταμιάνου. Τον ίδιο χρόνο γνωρίστηκε με το Χρηστομάνο και το Σικελιανό. Ακολούθησαν συνεργασίες του με τα περιοδικά Δάφνη και Ανεμώνη (1909-1910) με την εφημερίδα Ελεύθερο Βήμα (από το 1924) με το περιοδικό Η Διάπλασις των παίδων (1925), με το περιοδικό Μπουκέττο (1931), με τη Νέα Εστία (1933 - όπου δημοσίευσε μεγάλο μέρος του λογοτεχνικού του έργου), την Πνευματική Ζωή (1938) και τα Νεοελληνικά γράμματα (1940).

Το 1917 συμμετείχε στο κίνημα της Εθνικής Άμυνας και υπηρέτησε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων. Μετά τα Νοεμβριανά γεγονότα του 1920 κατέφυγε για λίγο καιρό με την οικογένειά του στην Αίγυπτο, όπου γνωρίστηκε με τον Καβάφη. Το 1937 πέθανε η μητέρα του και τρία χρόνια αργότερα ο πατέρας του, ο θάνατος του οποίου είχε καταλυτική επίδραση στη ζωή του ποιητή. Η μοναδική ποιητική συλλογή που εξέδωσε ήταν η Τα πρώτα ποιήματα (1939).

Εθισμένος στις ναρκωτικές ουσίες αναγκάστηκε να ξεπουλήσει τη βιβλιοθήκη του και αυτοπυροβολήθηκε το 1944 στο σπίτι του στα Εξάρχεια.

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης ξεκίνησε την ενασχόλησή του με την ποίηση με σαφείς επιρροές από το ρεύμα του αισθητισμού (νεανικά του πρότυπα στάθηκαν οι Walter Pater και Oscar Wilde). Δημοσίευσε μανιφέστα για τον αισθητισμό και προσπάθησε να αντιδράσει στο ασφυκτικά συντηρητικό κλίμα της εποχής του με τολμηρούς στίχους και προκλητικές εμφανίσεις. Η θλίψη που χαρακτήριζε τη ζωή του τον οδήγησε στα τελευταία χρόνια του σε συμβολιστικές επιλογές με έντονα μελαγχολικό τόνο και σταθερή πάντα την επιμελημένη μορφή των ποιημάτων του.

Έγραψε επίσης λογοτεχνικές μεταφράσεις και θεατρικά έργα (Νέρων ο τύραννος [1900], Η τιμή της συζύγου [1901], Τα μεσάνυχτα ως το γλυκοχάραμα [1908]) και ασχολήθηκε με το λογοτεχνικό δοκίμιο και τη μουσική σύνθεση.

Reviews

[Dimitris · Rating 4 out of 5]

Νοιώθω πως στερηθήκαμε μια πραγματικά υπέροχη Αυτοβιογραφία από τον Λαπαθιώτη λόγω των περιστάσεων. Κανείς δεν το γράφει αυτό: Το περιοδικό «Μπουκέτο» στο οποίο ξεκίνησε να την εκδίδει σε μηνιαίες συνέχειες, πενηντάρης πια, τον Απρίλιο του 1940, ανέστειλε την κυκλοφορία του μισό χρόνο αργότερα, την εμβληματική 28η Οκτωβρίου 1940 που η Ελλάδα εισήλθε βίαια στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Επτά τεύχη όλα κι όλα πρόλαβαν να κυκλοφορήσουν με τις συνέχειες αυτής της διήγησης. Σε αυτά ο Λαπαθιώτης μάς αφηγείται γλαφυρότατα τη ζωή από την βρεφική του ηλικία στα τέλη του 19ου αιώνα έως και το έτος 1917. Ξαφνικό τέλος πάνω που ο ποιητής πατά τα 30 και αρχίζει να γίνεται αυτό που όλοι ξέρουμε...

Πώς θα είχε συνεχίσει αυτή την Αυτοβιογραφία; Σε πόσα επιπλέον τεύχη το είχε υπολογίσει; Θα περιέγραφε μέχρι το τότε παρόν του 1940; Είχε μήπως ήδη γραμμένη την ύλη επομένων τευχών που δεν κυκλοφόρησαν ποτέ; Να υπάρχει κάπου στο περιλάλητο αρχείο του στο οποίο κρατούσε τα πάντα και για το οποίο γράφει 100 φορές; Τι έγινε αυτό το αρχείο στο σπίτι του που ακόμα στέκει πίσω από το Εθν. Αρχαιολογικό Μουσείο;

Για αυτά τα ερωτήματα θα ήθελα να μάθω κάποτε. Εμείς έχουμε την πρώτη κυκλοφορία της Αυτοβιογραφίας που εκδόθηκε σε βιβλίο (εκδ. Στιγμή, 1985, 170σ.) και βλέπω εδώ πως η επόμενη έκδοσή της (Κέδρος, 2009) είναι 120 σελίδες εκτενέστερη. Μήπως περιέχει έξτρα υλικό που βρέθηκε εν τω μεταξύ;

Αν περιμένετε να διαβάσετε τον ακόλαστο Λαπαθιώτη των 30ς να αφηγείται τα βραδινά ομοφυλοφιλικά ερωτικά του θα απογοητευτείτε... Ο ποιητής χρησιμοποιεί μιαν υπέροχη γλώσσα και μας ξεδιπλώνει την αθώα παιδική ηλικία του, τους συγγενείς του, τα μαθήματα πιάνου, τα ναυτικά ρουχαλάκια του, τις σκανταλιές του, κυρίως την υπέροχη Αθήνα της Μπελ Επόκ όπως την έζησε: παραστάσεις, νεοκλασσικά, όπερες, ωδεία, περίπατοι στον Βασιλικό Κήπο και στο Φάληρο, στρατώνες, άμαξες, ατελείωτες λίστες βιβλίων που διάβαζε, τα περισσότερα εντελώς άγνωστα σε μένα... Τα λάτρεψα όλα αυτά και τον ζήλεψα.

Θα ήθελα παραπάνω και περισσότερη ειλικρίνεια. Διαβάζουμε παντού πως ήταν ανοιχτά ομοφυλόφιλος από μικρός, πως πήγαινε με γκόμενους στην Βουλή όταν μιλούσε από το βήμα ο πατέρας του. Πως είχε μακροχρόνια σχέση με έναν μενιδιάτη του οποίου το ονοματεπώνυμο είναι ακροστιχίδα στο υπέροχο ποίημά του «Ερωτικό» που ηχογράφησε μισόν αιώνα αργότερα η Αρβανιτάκη. Τίποτα απ΄όλα αυτά δεν έγραψε εδώ. Ας είναι...