"...Μιλώντας για την Ιστορία, ο Σπύρος Γόγολος με το "Στην καρδιά της Αυτοκρατορίας" επιχείρησε αξιέπαινα, να φωτίσει την περίοδο των Βαλκανικών πολέμων με περισσότερες αποχρώσεις απ' όσες θέλουν τα εθνικά στερεότυπά μας..." Δημοσθένης Κούρτοβικ, Βιβλιοδρόμιο Νέων, 26-01-2013
Η Ιστορία συναντιέται με την λογοτεχνία στο βιβλίο του Σπύρου Γόγολου. Μέσω του δημοσιογράφου Άλκη Αναγνωστάκη, ο συγγραφέας αναπαριστά μία ρευστή εποχή σε μετάβαση, "ξανασυναντά" υπαρκτούς πρωταγωνιστές της ιστορίας και "φωτίζει" πολλές μέχρι και σήμερα σκοτεινές σελίδες της.
Το συγκεκριμένο βιβλίο, για τη συγγραφή του οποίου ο συγγραφέας ταξίδεψε επανειλημμένα στα Βαλκάνια και την Τουρκία, αποτελεί την πρώτη του συγγραφική προσπάθεια. Επιλέχτηκε ως το καλύτερο στην κατηγορία του για το 2012 από το "Βιβλιοδρόμιο" των Νέων και το βιβλιοκριτικό Δ. Κούρτοβικ.
Τι πραγματικά επικρατεί στην πολυεθνική Θεσσαλονίκη του 1905, με το μακεδονικό ζήτημα, τις ρευστές εθνικές συνειδήσεις και τις προπαγάνδες; Γιατί η πόλη λέγεται Νέα Ιερουσαλήμ; Ο πρόξενος Κορομηλάς, ο Κάρολος Αλλατίνι, ο γενικός επιθεωρητής Χιλμί πασάς, ο νεότουρκος αξιωματικός Εμβέρ μπέης και ο βούλγαρος εμπορικός πράκτορας Σοπώφ δίνουν απαντήσεις. Δολοφονικές απόπειρες, κατάσκοποι, τρομοκράτες, αναρχικοί, εθνικιστές, ντονμέδες, τέκτονες και σιωνιστές, κοσμικές δεξιώσεις σε πολυτελείς επαύλεις συνθέτουν την ατμόσφαιρα.
Ποια είναι η κατάσταση στην αυτοκρατορική Κωνσταντινούπολη του 1907; Πόσο ισχυρός είναι ο σουλτάνος και ποιες οι διεθνείς συνωμοσίες που εξυφαίνονται σε βάρος του; Υπήρξε τελικά ελληνοθωμανική Αυτοκρατορία, όπως ισχυρίζεται ο φαναριώτης Μανουήλ Γεδεών και ο οθωμανός διπλωμάτης Αλή Ριζά εφέντης ανατρέποντας τα ιστορικά δεδομένα; Πώς ήταν η κοσμοπολίτικη Σμύρνη του 1912, με τον ελληνικό χαρακτήρα της, τις δεξιώσεις στις επιβλητικές βίλες των πανίσχυρων Λεβαντίνων με τα αυτονομιστικά τους σχέδια;
Τα ιστορικά δεδομένα πλεγμένα με τους ήρωες συνθέτουν όλες τις αποχρώσεις της Θεσσαλονίκης, της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης της εποχής εκείνης. Οι λεπτομερείς ιστορικές αναφορές, που προέρχονται μέσα από μακροχρόνια έρευνα βάζουν τον αναγνώστη στο πνεύμα της εποχής και οι εικόνες της καθημερινότητας αναλύουν τις συνθήκες και τον τρόπο ζωής. Μία εξαιρετική πρόταση στο σύγχρονο, ιστορικό μυθιστόρημα με ισορροπημένες δομές ιστορίας και μυθοπλασίας σε κάθε περίπτωση.
Ο Σπύρος Γόγολος γεννήθηκε το 1975 στα Γιάννενα. Είναι φιλόλογος και έχει εργαστεί στη δημόσια και ιδιωτική εκπαίδευση. Από το 2001 διδάσκει στο Κέντρο Διδασκαλίας Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Εχει ασχοληθεί με τη νεότερη και σύγχρονη βαλκανική ιστορία καθώς και με την τελευταία περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Οι εκδόσεις Επίκεντρο πραγματοποίησαν την δεύτερη έκδοση του βιβλίου το 2013, ενώ την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και στην Τουρκία από τις εκδόσεις Istos Yayin.
Τα περισσότερα σύγχρονα ελληνικά ιστορικά μυθιστορήματα έχουν ένα κοινό: ακολουθούν κατά γράμμα οποιαδήποτε... εθνική γραμμή υπάρχει στην ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων. Αυτό το βιβλίο που έπεσε στα χέρια μου εντελώς τυχαία κάνει το ακριβώς αντίθετο, μεταφέροντας μας απόψεις για κάποια κρίσιμα ζητήματα όπως το μακεδονικό και τη σχέση των Ελλήνων με την οθωμανική αυτοκρατορία που μπορούν να χαρακτηριστούν από αιρετικές μέχρι και προδοτικές από τους πιο φανατικούς εθνικιστές.
Ο συγγραφέας μας μεταφέρει στις αρχές του εικοστού αιώνα, μέσα από ένα γοητευτικό ταξίδι στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Κωνσταντινούπολη και την Σμύρνη, όπου ο ήρωας μας συναντάει ενδιαφέρουσες προσωπικότητες που του μιλάνε για την ιστορία με έναν τρόπο διαφορετικό από αυτόν που έχει συνηθίσει, φτάνοντας σε πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα.
Το πρόβλημα με αυτό το βιβλίο είναι ότι ο συγγραφέας ξεκίνα να γράψει ένα ιστορικό μυθιστόρημα αλλά στην πορεία ξεχνάει να γράψει λογοτεχνία, περιοριζόμενος τόσο πολύ στην ιστορία και στην ανάλυση της ώστε η ιστορία που αφηγείται να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα. Μου άρεσε φυσικά όλα αυτά τα ιστορικά στοιχεία και τα... επικίνδυνα συμπεράσματα αλλά αυτή η ανισορροπία χαλάει αρκετά την τελική εντύπωση. Ίσως το καλύτερο θα ήταν απλά να γράψει ένα ιστορικό βιβλίο, όπου θα εξέθετε τις απόψεις του χωρίς τον επιπλέον κόπο να χρησιμοποιήσει τη μορφή του μυθιστορήματος.
Τον συγγραφέα Σπύρο Γόγολο τον γνώρισα πρώτη φορά από το βιβλίο του Μαξ και Έστερ το οποίο ήταν καταπληκτικό. Το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί ένα καλογραμμένο σύγγραμα που πλέκει με δεξιοτεχνία την ιστορία και τη λογοτεχνία.
Μέσω από τον πρωταγωνιστή μας τον Άλκη θα μεταβούμε στην εποχή του Μακεδονικού ταξιδεύοντας στη κοσμοπολίτικη Θεσσαλονίκη, στη Τουρκία και στη Σμύρνη. Ο συγγραφέας παραθέτει μια διαφορετική θα έλεγα ματιά στα γεγονότα της εποχής εξετάζοντας το Μακεδονικό ζήτημα από τη σκοπιά κάθε λαού, Τούρκων, Βουλγάρων, Ελλήνων. Διαβάζοντας όσα είπαν και οι υπόλοιποι λαοί σίγουρα αναρρωτηθηκα αν αυτά που ήδη γνωρίζουμε είναι τα πραγματικά γεγονότα ή μηπως υπάρχει και μια άλλη διάσταση αυτών.
Ένα βιβλίο αναλυτικό όσο πρέπει, με σχόλια και υποσημειώσεις όπου χρειάζεται για την καλύτερη κατανόησή του, άμεσο και με γρήγορη πλοκή. Αν σας αρέσουν τέτοιο είδους βιβλία σας το προτείνω.