Wolfskwint

by Bibi Dumon Tak

'Wat overbleef was een onvoorstelbare duisternis. Ik had er al die jaren alles aan gedaan mijn moeder te verliezen, en toen ik besefte dat ik haar verloren was, die avond met de zwaluwen, toen wilde ik haar terug.'

Wolfskwint is het op waarheid gebaseerde verhaal van Steffie, een van de eerste vrouwelijke pianostemmers van ons land. Het geeft een onthutsend beeld van een verwoest leven, en van de wereld van de psychiatrie in het Nederland van niet eens zo heel lang geleden.
Steffies oudste herinnering is dat haar moeder een suikerpot naar haar vaders hoofd gooit. Andere herinneringen aan haar zijn getekend door elektroshocks, tranquillizers en spanlakens. Ze groeit op met haar vader omdat haar moeder in een gesticht zit, waar ze de rest van haar leven zal blijven.

Als ze volwassen is sterft haar moeder. Steffie gaat op zoek naar haar verleden en ontkomt er niet aan het verleden van haar moeder onder ogen te zien, en de rol die haar vader en zijzelf daarin hebben gehad. Was haar moeder wel zo gestoord als ze altijd gedacht heeft? Dan krijgt ze een schokkend psychiatrisch dossier in handen dat nooit voor haar ogen bestemd was.

207 pages, Paperback

First published October 1, 2013

Reviews

[Jana Arns · Rating 3 out of 5]

Na het schitterende Rimpeling, dit boek gelezen.
Niet slecht, maar wat langdradig op het einde.

[Maartje · Rating 3 out of 5]

De eerste paar hoofdstukken van dit boek las ik ademloos. Ik herkende veel van de verwarring, loyaliteitsconflicten en schuldgevoelens van de hoofdpersoon. Dumon Tak weet zich feilloos uit te drukken in heldere sobere taal. Maar vanaf bladzijde 97 hapert voor mij het verhaal. Ik weet: het is een op waarheid gebaseerd verhaal, maar jammer genoeg weet je als lezer niet welke stukken waarder zijn dan andere. Op die bladzijde vraagt vriendin Jeanne aan hoofdpersoon Steffie of ze bang is voor de waarheid. Steffie vraagt, welke waarheid. "Dat je moeder voor niks in het gesticht zat." Voor mij een 'huh-momentje'. Deze waarheid/hypothese komt zo maar uit de lucht vallen, maar de rest van het boek wil Steffie per se het 'niet-gek zijn' van moeder aan te tonen. Waarom eigenlijk? De psychiatrische zorg was in de jaren vijftig écht zo verrot, maar er waren ook écht mensen met psychiatrische stoornissen. Door te beweren dat moeder slechts een slachtoffer was, eerst van incest, dan van een brute echtgenoot en dan van het systeem, wordt ze in een uitzonderingspositie geplaatst, dat doet volgens mij geen recht aan de échte patiënten, die net zo goed leden onder een vijandige omgeving, over- en misdiagnoses en het gestichtsregime.
Ten tweede, aangezien Steffie een academica is, zou je denken bij het onderzoek naar 'de waarheid' over haar moeder dat ze wetenschappelijker te werk zou gaan dan afgaan op de uitspraken van een hippietherapeut die haar moeder nooit heeft gekend, een die ze min of meer toevallig ontmoet. Ik denk dat ze hem sympathiek vindt, maar dat is iets anders dan professionele merites hebben. Wat hij aan veronderstellingen uit, noemt zij meteen analyses. Weer een 'huh-moment' voor mij. En wanneer hij tegenwerpt: "Ik ben geen psychiater", zegt Steffie: "Des te beter." Terwijl er toen al (jaren zeventig/tachtig) legio psychiaters waren die zich losgemaakt hadden van het oude systeem. Jammer dat ze het dossier niet aan een moderne psychiater had voorgelegd, of tenminste moderne (anti-)psychiatrische publicaties raadpleegde over aspecten uit haar moeders dossier. Het komt op mij over dat ze koste wat het kost wilde aantonen dat moeder een slachtoffer was, dat is toch minder eng dan een echte gek. Steffie kiest haar waarheid zorgvuldig.
Tenslotte, de ins-and-outs van het pianostemmen en de wolfskwint worden door Dumon Tak overtuigend neergezet, maar het blijft voor mij een raadsel waarom Steffie, die uit een zuidelijk arbeidersgezin komt waarin muziek totaal geen rol speelde, solliciteert als leerling-pianostemmer, en wordt aangenomen. Ik weet er zelf niets van, maar is het niet zo dat je tenminste een beetje piano moet kunnen spelen om pianostemmer te worden?

[Eugenie · Rating 5 out of 5]

Het boek Wolfskwint maakt schrijnend duidelijk hoe makkelijk het was , om in de jaren 50 en 60 iemand op te laten sluiten in een gesticht zoals dat toen heette . Getrouwd met de verkeerde man, en een huisarts die naar zijn pijpen danst heeft de moeder van Steffie geen enkele kans. Gek verklaard, onvrijwillig opgenomen, om twintig jaar lang opgesloten te blijven zitten. Moeder van drie kinderen, die heel graag naar huis wilde, maar niet tegen haar man opgewassen was. Als kind kiest Steffie voor de “veilige kant”, de kant van haar vader. Maar als ze volwassen is komen de twijfels. Een Prachtig boek , over de zoektocht naar je ware identiteit . Een boek over familie banden, liefde en schuld. Over de Psychiatrie van die tijd. En over de eerste vrouwelijke pianostemmer van Nederland. De titel Wolfskwint had niet mooier gekozen kunnen worden Het is een reine kwint die zo afwijkt dat het een schreeuwende valse interval is, “De kwint huilt als een wolf”. Een therapeut in de inrichting voor geestenzieken wilt graag een Wolfskwint op zijn piano, vanwege de therapeutische werking. Maar de Wolfskwint klinkt door in het hele gezin, de schreeuw van de moeder, het verdriet van de kinderen, de foute vader. Een juweeltje dit boek.

[Susan Brooijmans · Rating 4 out of 5]

De wat pretentieuze titel stond me een beetje tegen, maar dit boek is alles behalve pretentieus. Prachtig en hartverscheurend, zonder ook maar ergens sentimenteel te worden. En die titel blijkt er uiteindelijk ook nog heel goed bij te passen.

[Joukje · Rating 4 out of 5]

Wat als je er achter komt dat je vader je altijd voorgelogen heeft en de 'gekke' moeder in de inrichting helemaal niet zo gek was.

[Rita · Rating 3 out of 5]

2013 leeskring
The Dutch category of "psychological novel" applies to this book in every sense. The first-person narrator [presumably someone of the author's acquaintance who told her her life story] is constantly trying to figure out herself and other members of her family. Later in the book we get to read what the doctors in the mental institution wrote about her mother in the 20 years she was kept locked up [due to her husband].
Tak writes well, her use of language never called [my] attention to itself.
The first half seemed stronger than the second half.
The father is emotionally aberrant and abuses his children emotionally, though I feel we never totally get a handle on how he came to be that way. But we do get good insight in how his daughter ["I"] continued to see following him as the only safe way for her to survive, and how her slightly older sister made different choices.

[Maaike · Rating 4 out of 5]

Mooi geschreven, gebaseerd op het ware verhaal van een pianostemmende dochter die met diep schuldgevoel kampt over hoe ze als kind haar moeder die in een ‘gekkenhuis’ zat, behandelde en ook worstelt met zichzelf en haar relaties tot anderen. Knap met zeker op het eind de beschrijvingen uit het echte dossier die echt shockerend zijn over hoe er toen in de psychiatrie werd gehandeld.

[Cassandra Lemmens · Rating 5 out of 5]

Hartverwarmend boek over een gezin met een moeder die lijdt aan psychische stoornissen....Of zat het toch anders?
Best heftig om sommige dingen te lezen, vooral omdat het gebaseerd is op waarheid.
Mooi verteld door Bibi Dumon Tak

[Katja · Rating 5 out of 5]

Geschreven in een prachtige stijl.

[Yvonne Van · Rating 4 out of 5]

Worsteling van dochter over de opname van haar moeder in een psychiatrische inrichting.

[Anouk Mulder · Rating 5 out of 5]

Zo zielig maar zo mooi

[Linda Claesen · Rating 4 out of 5]

Beklijvend verhaal,mooi geschreven.

[Louise · Rating 3 out of 5]

3.5*
Interessant! Soms wat zwaar, maar leest wel snel door.

[Lalagè · Rating 3 out of 5]

Ik heb wel eerder schokkende verhalen gelezen over de psychiatrie in de jaren zestig, maar het was nog nooit zo concreet. Artsen hebben genoteerd hoe ze de moeder van Steffie zagen en welke pillen ze haar voorschreven. Ook werden haar elektroschokken toegediend.

Bibi Dumon Tak laat het verhaal van Steffie goed uit de verf komen in deze romanvorm. Het pianostemmen levert mooie metaforen.

https://lalageleest.nl/2021/02/05/wol...

[Fleur · Rating 3 out of 5]

I read this book for school. It was okay, not really my genre. It was about a family and the mom got send into a mental hospital. I liked the writing style