یدالله رؤیایی در ۱۷ اردیبهشت سال ۱۳۱۱ در دامغان به دنیا آمد. آموزشهای دبستانی و دبیرستانی خود را در زادگاهش آغاز کرد و در تهران در دانشسرای شبانهروزی تربیت معلم به پایان رساند. چندسالی به کار تدریس و سرپرستی امور اوقاف دامغان اشتغال داشت. نوجوانی و جوانی او به تمایلات مارکسیستی و مبارزه در حزب توده ایران گذشت. در سال ۱۳۳۲ به دنبال کودتای ۲۸ مرداد و فرار از دامغان، چندی به زندگی مخفی، و ترک و گریز گذرانید و سرانجام در اسفند ماه همان سال دستگیرشده و به زندان افتاد. زندانهای او: زندان باغشاه، زندان زیرطاقی (زیرزمین مخوف پلیس تهران)، زندان موقت، و یک بار دیگر در سال ۱۳۳۶، زندان لشکر ۲ زرهی سلطنتآباد
رؤیائی پس از خروج از زندان اولین شعرهای خود را در ۲۲ سالگی نوشت و در مجلات آن زمان با نام مستعار «رؤیا» منتشر کرد، و همزمان به تحصیلات خود در رشته حقوق سیاسی در دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران تا اخذ درجه دکترای حقوق بینالملل عمومی ادامه داد؛ و از آن پس، در وزارت دارایی به استخدام درآمد و به عنوان ذیحساب و سرپرست امور مالی در ادارات و دیگر مراکز دولتی، از جمله وزارت آب و برق، سازمان تلویزیون ملی ایران و… به کار پرداخت
او از مؤسسان شرکت انتشاراتی روزن بود. رؤیایی با چند شاعر دیگر، مانیفست «اسپاسمانتالیسم» را منتشر کردند که بعدها به خلق نگرش تازه شعری با عنوان «شعر حجم» منجر شد
آن بیگناهی ساكت را در ماوراهای نهان ، لیك روییده بود رقص علامت ها تا در من انتظاری را ویران كنند و انتظار دیگر را عریان اینك گریز بی خبر دل را زنگ كدام كوچ دمیده ست ؟
در ایتدا «دختر تصویر» بود و بعد «از دوستت دارم» شد، و دوستت دارم چیز تازهای نیست. معذالک چیزی است که بیشتر از هرچیز دوست دارم، ویقینا شاعر حق دارد که جز برای رضایت خویش ننویسد که شعر نمایش انسان و نمایش تمام نیروهای تپندهی اوست، که شعر نمایش انسان و نمایش تمام نیروهای طپندهی اوست ____________________________________________________________ تمام فاجعه از چشم میرود و چشم، میان نام تو ـ تالار برگ ـ فضای فاجعه است
فضا فضاهایش را بارید و برگها که فضاها را تقسیم میکردند سقوط کردند و در تمام طول عصبهایم فضای صدای گنگی از آن برگ باستانی پیچید
میان نام تو بوی گیاهی صدف تو به آبیاری کاکتوس حساس شد و پوستم سریع شد و پوستم از آبهای شکسته سریع شد
در ارتباطهای میان توان و تن پرندهای متراکم میشد در ارتباط بلند خطابهای دو تن از میان پستی روح
پرندهای که با من میرفت تمام فریادش در چشمش بود و چشم، آه، تمام فاجعه از چشم میرود ____________________________________________________________ ز روی پنجرهی من، خیال او پر زد و شب ادامه گرفت و من ادامه گرفتم ____________________________________________________________ تکرار نور بود و گریز رنگ ____________________________________________________________ تا او نگاه میکند، بر روی قلب من، ابدیت گویی شنیده میشود ____________________________________________________________ که سایهای سرشار آمد از غم ـ درون بیدارم ____________________________________________________________ کدام لب در من، میان فاصلههای لحظهها نشست و سرود؟ ____________________________________________________________ هی به خود بسیار گفته: شب نمیپاید ____________________________________________________________ پیری صد ریشه در من میدمید ____________________________________________________________ شهر رویادیرگاهی شهر خاموشی است آشناییاش آغاز فراموشی است ____________________________________________________________ آه، بیهودهست مهر ورزیدن، با کسی بودن، (رنج بودن را به رنج دیگر آلودن) ____________________________________________________________ و دستهای او نیروی نور بود . نیروی نور با رمق دستهای من بیدار شد حرارت شد خورشید شد سخاوت شد ____________________________________________________________ درخت تنهایی را می داند و صداها را به نام می خواند
جنگل جامعه ای اسیر است و درخت حافظه ای مغشوش
حافظه ای اسیر در جامعه ای مغشوش چه كند گر زنجیرش را نستاید گر خاك را نشناسد ؟ ____________________________________________________________ ما روح خود در اوج فضاها رها کنیم با دُرد تلخ باده در لحظههای درد ____________________________________________________________ بوی تن آب در بستر تهی بیتابم میکند ای آغوشهای برهنه و بیزار! در کودکی خاک چه میگذرد ____________________________________________________________ از تو سخن از به آرامی از تو سخن از به تو گفتن از تو سخن از به آزادی وقتی سخن از تو می گویم از عاشق از عارفانه می گویم از دوستت دارم از خواهم داشت از فكر عبور در به تنهایی من با گذر از دل تو می كردم من با سفر سیاه چشم تو زیباست خواهم زیست من با به تمنای تو خواهم ماند من با سخن از تو خواهم خواند ما خاطره از شبانه می گیریم ما خاطره از گریختن در یاد از لذت ارمغان در پنهان ما خاطره ایم از به نجواها من دوست دارم از تو بگویم را ای جلوه ی از به آرامی من دوست دارم از تو شنیدن را تو لذت نادر شنیدن باش تو از به شباهت از به زیبایی بر دیده تشنه ام تو دیدن باش ____________________________________________________________ آه ای فرونشاندن جسم حکومت بیتسکین ای پاسخ تمام اشکال اضطراب!
وقتی که حرکت غریزه مرا زائید و جبرِ باد نام مرا بر سطوح سبز درختان نوشت سفینهها میچرخیدند و ماه، ماهِ تصرف شده از انتهای تهیگاه تو تولد دنیا را بشارت میداد.
سلام! حرارت چسبنده! ____________________________________________________________ از ترس بودم از شرم بودم از سایه ی كنار تو بودم دست من از سكوت پهلوهایت بود و آن مایع تپنده ی محبوس از پله های مردانه بالا می رفت وقتی كه در فضای عظیم ترس در لثه ی كبود تو دندان های دیوانه ام را كشف كردم چون برج كاه سوختم و لثه ی تو احتضاری حیوانی داشت ماه برهنه حاشیه ی شن گریست و مایع حیات ، مرا برد از ترس بودم از شرم بودم از فرصت تمام شدن از حیف ، از نفس بودم وقتی كه پر در ناف نور گذر می كرد گفتی تمام منظره هایت را پرت كن اما من باغی در آستان زمستان بودم ____________________________________________________________ صعودِ مرگ خواهانه رگ عبور، رگ بنبست فشار توده ی تخديري تجسّدِ نَفَس، تشنّج ابريشم گسيختن از چارچوب، ريختن از آه رهائيِ فرو رونده
ـ سلام از ارتفاع، سلام!
مرا به سطح رطوبت مرا به تاب و تب گوشت مرا به ظلمتِ پروانه ی سياه مرا به حرصِ گل گوشتخوار به ضلع و قاعده، به انتهای قنات مرا به گودِ مادگیات دعوت كن
درون قلب مثلث، مرا به باز و بسته شدن در اين محيط چنگكی بيرحم تهي ز همهمه پر از سقوط مرا به ريختن ديوانه ريختن دعوت كن
فرودِ نيروی ماهيچهای عبور در گوگرد نفس كشيدن در دهليز خفه شدن احاطه شدن
پريدنِ ِ در رخوت پريدنِ ِ در خواب فراموشي ِ مژهها مشخصاتِ مرداب...
ـ آآه... ـ صدای دود میآيد؟ ـ چه ماه تنهايی! ____________________________________________________________ زیرا خلاصه ی تن تو در انگشت های کپسولی است که من خلاصه می شوم وقت جنون پوستی ارتباط هربار که این کلید بار گشودن دارد
و در کنار این عصب مستعار صد شیرخواره رشد طبیعی شان را با یاد زانوان و از یاد می برند در زانوی تو
چهره ی یک شیرخواره تا ابد بی رشد مانده است وقت جنون پوستی ارتباط باغ مثلث تو
منظومه ی سیاه کلاغان را از قله ی سپیدار
پر می دهد منظومه ی سیاه تو پرواز هوشیار کلاغان است وقتی خلاصه می شوم
کمکم تلنگرهایی از حجمگرایی در پیشانیِ همان اولین شعرها دیده میشود، اما هنوز راه طولانی دارد تا آن.
اما بحثبرانگیزترین موضوع این دفتر، آن شعرهاییست که درباره عشق و ارتباطجنسی میگوید. اینکه عشق روحانی را از بالاها به عالمواقع تنزل میدهد، و در این حالت ارتباط جنسی را در نهایت امر به یک عمل حیوانی، گاهی تقلیل میدهد و به نگاهی، به پورنوگرافی میکشاند.
آه ای فرو نشاندن جسم حکومت بیتسکین ای پاسخ تمام اشکال اضطراب.
مرا به حرص گل گوشتخوار به ضلع و قاعده، به انتهای قنات مرا به گودِ مادگیات دعوت کن.
در آفتاب سبز نگاه او از چشم من طنین تماشا برخاست در چشم او طنین تماشا بنشست موجی ز بیگناهی من پر زد با عمق بی گناهی او پیوست در آفتاب سبز نگاه او تكرار نور بود و گریز رنگ سودای جان و همهمه ی دل بود پرواز دور زورق صد آهنگ آن بیكرانه ظهر زمستان سرشار از حرارت دلخواه با جلوه های عاطفه و در تغییر هر لحظه از درخشش ناگه موجی در آن دیار نمی آِفت آن بیگناهی ساكت را در ماوراهای نهان لیك روییده بود رقص علامت ها تا در من انتظاری را ویران كنند و انتظار دیگر را عریان اینك گریز بی خبر دل را زنگ كدام كوچ دمیده ست ؟ سوی كدام جاده نیاز نور راهم به اشتیاق بریده ست ؟ در نقش بی قرار دو چشم من تنهایی غریب شكسته ست در خلوت بزرگ دو چشم او تصویر اعتماد نشسته ست در تنگه های كوچك و دورش هر لحظه روشنی هایی تكرار می شود در دور دست ها از تابش اشعه ی نمناك گودال بی نهایت هموار می شود تا من نگاه می كنم زان بیكرانه مزرع سبز رنگی بریده می شود تا او نگاه می كند بر روی قلب من ابدیت گویی شنیده می شود