Heksenmonument: Een pamflet over eerherstel voor onschuldige slachtoffers van de heksenvervolgingen

by Susan Smit, Manon Uphoff, Bregje Hofstede

De afgelopen jaren is er een internationale beweging op gang gekomen die slachtoffers van de heksenjachten hun stem terug wil geven. Eeuwenlang zijn er tienduizenden mensen, voornamelijk vrouwen, veroordeeld, gemarteld en geëxecuteerd. Dit heeft diepe impact op vrouwen op hoe zij worden gezien en hoe zij zichzelf zien.

Dit pamflet ondersteunt een Nationaal Heksenmonument en maakt de weg vrij voor eerherstel van alle slachtoffers én creëert bewustwording over de mechanismen van de heksenvervolging.

'Een hoopvolle richtingaanwijzer naar een wereldbeeld waarbij we als mens weer leren als soort tussen de soorten te bestaan, met eerbied voor en kennis van de natuur en voor waarden die vaak worden gezien als "vrouwelijk": het zoekende, intuïtieve, kwetsbare element in elke mens.' Stichting Nationaal Heksenmonument

Met bijdragen van Susan Smit, Bregje Hofstede, Manja Bedner, Ellen Deckwitz, Annine van der Meer, Arthur Japin, Joke J. Hermsen, Heleen Verburg, Leo Igwe, Nienke Thurlings, Niña Weijers, Beatrijs Smulders, Alma Mathijsen, Lunadea, Lisette Kreischer, Isa van der Wee en Manon Uphoff.

Genres: Nonfiction

112 pages, Paperback

Published May 31, 2023

About the author

Susan Smit (1974) groeide op in Noordwijk en werkte tien jaar als fotomodel in binnen- en buitenland. Op haar zesentwintigste studeerde ze af in Culturele Studies, met als hoofdvak Nederlandse Taal- en Letterkunde, aan de Universiteit van Amsterdam. Ze woont met haar kinderen Linde en Goof in Amsterdam en is getrouwd met journalist Onno Aerden. Ze beschouwt spiritualiteit en literatuur als haar grootste passies.
Toen ze in 2000 een artikel schreef over moderne heksen werd ze gegrepen door het fenomeen. In het jaar dat volgde, deed ze research naar de geschiedenis van deze eeuwenoude religie, stortte zich in rituelen en leerde werken met magie en kruiden. Uiteindelijk liet ze zich inwijden als heks. Over haar ervaringen schreef ze het boek Heks. Een magische reis door de westerse spiritualiteit, dat in 2001 uitkwam.

Reviews

[Emmy Ruijven]

We zien jullie
We horen jullie
We betreuren jullie
We eren jullie

[Hester]

Een pamflet dat tegelijk informatief, ontroerend en angstaanjagend is. Heksenvervolgingen worden nauwelijks echt behandeld, vaak wordt er zelfs een beetje lacherig over gedaan, terwijl er een aantal hele vernietigende en nog altijd bestaande mechanismen aan ten grondslag ligt. Tijd dus om een monument op te richten.

[Lieke]

https://overdemuur.org/de-heks-is-ove...

[Chantal · Rating 5 out of 5]

Tránen 💔

[Debbie · Rating 5 out of 5]

Heel interessant!! Hoezo is hier nog geen monument voor???

[Maartje Wilting · Rating 4 out of 5]

Ik ging dit boek lezen voor een schoolopdracht. Ik ging namelijk onderzoeken wat de invloed van landgoedeigenaren was op de heksenjachten tussen 1500 en 1850. Het is een boek waar elk hoofdstuk verwoord is door een andere schrijver. Ik vond het hoofdstuk over de hexit het best. Het liet zien hoe vrouwen met macht in de huidige tijd onder druks staan en hoe de heksenjacht nog steeds speelt in de huidige maatschappij. Een stukje geschiedenis dat in het lesprogramma opgenomen zou moeten worden!

[Lotte · Rating 4 out of 5]

Een mooi samengesteld werk dat verschillende kanten belicht van zowel de geschiedenis als het heden van heksen. De parallelen die getrokken kunnen worden tussen de vrouwenhaat van vroeger, kapitalisme en hedendaagse uitingen van dezelfde haat zijn schrikbarend. Met name dat er nog altijd niet genoeg aandacht is voor deze specifieke vorm van haat richting vrouwen, zoals bijvoorbeeld femicide, geeft aan hoe belangrijk het is om te erkennen dat dit niks nieuws is. Dit boek kan een startpunt zijn om dit onderwerp eindelijk te belichten en bewustwording te creëren.

[Willemijn · Rating 5 out of 5]

This book did so much more to me than I expected it to do. What a powerful book.
It baffles me that we know so little about something so big. I now realise how much of an impact the witch-hunts have had on the current world.

I was also appalled by the torture methods and the hateful things that have been said (and sometimes are still being said) about women. Whilst reading about the details of the horrific things people have done to others, my stomach turned upside down. It made me sick. It also made me scared. Some of the things that were described are still happening to this day. In countries on the other side of the world, but also here in the Netherlands, where I am from.

There are some beautiful poems, extracts from books, and personal journeys described in this book. I thought it was enriching to read pieces from a wide variety of authors, instead of one author.

This book definitely inspired me to learn more about this incredibly intriguing period.


Sidenote:

I did feel a tad uncomfortable by the binary writing. I am aware that the people during the witch trials weren't aware of the different gender identities as we are nowadays. And I know that the witch trials were (mostly) specifically targeted towards women. So I understand why this book almost only speaks about women. But even when talking about modern day witches, the authors all use she/her pronouns and describe witches as being female. Bregje Hofstede, one of the authors who contributed to this book, was the only one who specified that a witch isn't bound to the female identity, and used the X besides the F and M in her text. So thank you, Bregje ✨

[Evelien · Rating 4 out of 5]

Dit boek is echt een eyeopener! Ik vind het wel belangrijk om stil te staan bij de heksenvervolgingen omdat het een stuk geschiedenis is waar nog vaak wordt overgekeken. Interessant om te lezen (en te reflecteren) wat de impact ervan is op vrouwen. Eigenlijk deed het me ook beseffen wat voor een actueel topic het nog steeds is.

[Geeske · Rating 5 out of 5]

Meerdere auteurs vertellen op invoelende en indringende wijze wat eerherstel voor de Wijze Vrouw, ook wel heks genoemd, voor hen betekent. Ik vond erg veel herkenning in dit boek voor mijn eigen proces om vrouwelijke waarden en eigenschappen opnieuw te claimen.

[Boekenkamer · Rating 4 out of 5]

Een ware aanrader. Belangrijk om door te geven.

[Jenne · Rating 5 out of 5]

Loooveee!! Interessant, inspirerend, maar bovenal leerzaam <3

[Kenton Boven · Rating 5 out of 5]

Super informatief. Het brengt een hoop informatie aan het licht waar je je niet altijd bewust van bent

[Myrthe · Rating 5 out of 5]

Aanrader voor iedereen die zich verbonden voelt met het woord "heks", de natuur en spiritualiteit!

[Elisa · Rating 3 out of 5]

Een waardevol pamflet, met vele bijdragen die met name een beknopte geschiedenis van de heksenvervolgingen bevat en hoe de gevolgen hiervan nu, eeuwen later, nog steeds voelbaar zijn in onze huidige samenleving, met als doel eerherstel voor onschuldige slachtoffers van deze, veelal vrouwen-, vervolgingen.

Dit pamflet bevatte iets te veel herhaling naar mijn smaak. Met name de bijdragen In dienst van Moeder Aarde door Lisette Kreischer en De Heksenwaag door Isa van der Wee vond ik zeer boeiend en uniek in het geheel van teksten.

[Ans Schapendonk · Rating 1 out of 5]

Susan Smit studeerde taalkunde, waardoor ze op de hoogte is van de universele klankhelix, een klankpatroon dat pas in 2013 werd herontdekt. Iedereen kent ’T KOFSCHIP waarin de P, T en K zitten, waardoor de W over het hoofd werd gezien, alhoewel Goropius Becanus (lijfarts van keizer Karel V.) hierover al publiceerde. Hij werd voor gek verklaard, ook door huidige taalkundigen als Marc van Oostendorp en Nicoline van der Sijs. Nog steeds ontkennen zij de DETRACTIO, de ADJECTIO, de METATHESIS, de PERMUTATIE en de DELIVERY, want woorden worden van achteren langer en slijten van voren af, dus juist het OMGEKEERDE van wat taalkundigen eeuwenlang beweren. BEKANUS ontleende zijn Latijnse naam aan zijn moeder: een VROEDVROUW, want uit BAKER helixt BEKA. Feit is namelijk dat klinkers alfabetisch verlopen. DOOR helixt in het Duits in DURCH en DIETS in DUITS, waardoor het Duits uit het Diets helixt. Toen een lectrice dit in Duitsland tijdens haar colleges doceerde, werd ze in 2014 eerst vals van seksuele intimidatie beschuldigd en daarna ontoerekeningsvatbaar verklaard. De universiteit eiste opname in een gesloten inrichting en dwangmedicatie. CONCLUSIE: vrouwen worden nog steeds door mannen ‘gereduceerd’ met als troosteloos dieptepunt een in doeken weggemoffeld lichaam! Susan Smit doet hier aan mee, want ze vermeldt niet waar ze ‘haar’ kennis over de betekenis van de heksen, die hun naam aan het hexagram ontleenden, vandaan heeft gehaald. Net als bovengenoemde professoren pleegt ook Susan Smit plagiaat met de boeken over de universele klankhelix (zie ISBN.de). Heksen zijn de ‘Witte Vrouwen ui t het Verloren Millennium’, waarin het ‘witten’ verwijst naar ‘scheiden’, omdat deze vroedvrouwen niet alleen scheikundigen waren, maar ook natuur- en wiskundigen! In het begrip MA-the-MA-tiek zit niet toevallig MAMA, want het waren de vrouwen die als eersten leerden TELLEN omdat ze hun TELGEN moesten voeden! De zogenaamde ‘internationale beweging’ die in de afgelopen jaren op gang is gekomen, is uitsluitend te danken aan de herontdekking van de KLANKHELIX. Dat een Liselot in een reclame spreekt van ZIN IN IN is een permutatie, omdat de verdubbeling net als in PRIESTERES hier een rol speelt. PRIE-STER is al vrouwelijk. De vroedvrouwen werkten met een PRIESJE ZOUT van ZOUTKRISTAL. Dit KRISTAL helixte eerst in KRIS (een rond mes in de scheikunde) dat helixte in CHRISTUS, maar dan helixt KRISTAL in (krist)ALLAH, want woorden worden van achteren langer en slijten van voren af. Mannelijke religie helixte uit vrouwelijk regalo, dat CADEAU betekent: GESCHENK, omdat het om de BABY gaat en dus om de voortplanting, ook in het universum. Het begrip MOSKEE helixt uit MEISKE, wat bevestigt wordt in het Duits waarin MOSKEE helixt in MUSCHI dat vagina betekent. ALLAH helixt via de retrogarde (lees van achteren naar voren) in ALLAH / HALLA dat helixt in HEELAL, want klinkers helixen alfabetisch. Academici plegen en masse OPNIEUW plagiaat met oeroude vrouwelijke kennis! Het waren vrouwen die ontdekten dat er in de sterren een brailleschrift te lezen valt, een FRIES dus, want het gaat om een DOORLOPEND BEELDVERHAAL gemaakt van PUNTJES alias DOT (vgl. dot.com). In de religies van de DOGMA’s werden de MADOGs (moeder en dochters) alias het DOTJE om zeep geholpen. Dat moslima’s niet naar muziek mogen luisteren terwijl juist vrouwen de MUZEN waren die de muziek hebben ontwikkeld, is een schande! Laat Susan Smit daar maar eens over schrijven!

[Ekmef · Rating 4 out of 5]

Toen ik voor het eerst over het initiatief heksenmonument hoorde, klonk het me nogal in de oren als het jatten van taal en ideeën uit de antiracismebeweging om sympathie op te wekken voor witte geprivilegieerde vrouwen.

Die eerste gedachte alleen al laat zien hoe ver we vandaag de dag af staan van het idee van de heksenvervolgingen. Hoezo kan dat nu nog relevant zijn anders dan als poging je een ervaring toe te eigenen die niet de jouwe is?

Dit pamflet probeert uit te leggen waarom de heksenvervolgingen vandaag de dag nog wèl relevant zijn, en slaagt daar zeer zeker in. De auteurs belichten in hun korte essays elk een iets ander aspect. De een gaat vrij diep in op de heksenvervolgingen en de ander laat juist zien hoe de beleving van hekserij vandaag de dag de wereld ten goede kan veranderen. Hekserij is niet voor elke schrijver een realiteit maar wel altijd relevant. Het is knap hoe al deze verhalen toch een eenheid vormen. 
Ik dacht vrij goed op de hoogte te zijn maar dat de heksenwaag in Oudewater een echte, zelfs positieve rol had, was mij onbekend. In een wereld vol desinformatie is het bijzonder om stil te staan bij zo'n plek waar betrouwbare metingen levens konden redden. 

Terugkomend op mijn eerste punt moet ik wel constateren dat de intersectionele blik in het pamflet wat achter blijft. We horen wel dat in het buitenland letterlijke heksenjachten nog aan de orde van de dag zijn, maar we horen weinig over hoe door de geschiedenis heen de practices van mensen van kleur überhaupt sneller 'verdacht' waren. Dat juist de witte vrouw de wijze vrouw werd, is veelzeggend...  (Ik laat exoticisme even hierbuiten maar het kan natuurlijk ook de andere kant op). 
Ook blijft de cultural appropriation binnen de modernehekserijbeweging onbenoemd. Wat erg jammer is, want Nederland lijkt mijlenver achter te lopen op de VS als het gaat om een respectvolle hekserijpraktijk. De koloniale mindset dat alles voor het grijpen ligt, beperkt zich niet alleen tot de fysieke wereld, maar strekt zich ook uit op het culturele vlak. 

Waarom ook deze aspecten belangrijk zijn? Als je reclaiming en dekolonisatieconcepten aanhaalt in je werk zou het toch mooi zijn om dat echt gestalte te geven, dat idee, omdat er uiteindelijk pas vrijheid is als dat voor iedereen geldt. We moeten ook de schandvlekken in onze eigen beweging durven aanschouwen. We moeten het exoticisme en de culturele toeigening van Blavatsky et al onder ogen zien om het vandaag de dag beter te doen. 

Kortom- Heksenmonument is een prachtig eerste statement in een hopelijk nog lange dialoog. 

[Jessica · Rating 4 out of 5]

Ik ga deze vaker lezen. Veel feiten wist ik al, maar hoe t gebracht wordt, bracht nieuwe inzichten.
Ik had iets anders verwacht van een pamflet, dus ik snapte de verschillende schrijvers en verhalen niet, maar t gezamenlijke onderwerp wel. T is door de opzet inhoudelijk wat rommelig.

Dankbaar voor al die nieuwe inzichten.

[Terra · Rating 4 out of 5]

Ieder hoofdstuk is door een ander persoon geschreven, hierdoor kom je makkelijker door het ene hoofdstuk dan door het ander en worden dingen soms herhaald.
Verder was het interessant om te lezen en een fijn boekje om iets meer te leren, vooral over de sociale positie van de heks.

[Kelly · Rating 5 out of 5]

Kippenvel. Koude rillingen. Tranen die langs mijn wangen stroomden. Van (h)erkenning.

Een boek dat iedereen gelezen zou moeten hebben. Niet alleen voor hen die eens waren, maar ook hen die er zijn en nog zullen komen. Een aanrader!!

[Marroussia De · Rating 5 out of 5]

Ik vond dit boek ontzettend waardevol om te lezen. Een bundel met verschillende verhalen en verschillende invalshoeken, wel allemaal even interessant om te lezen en een belangrijk onderdeel van de geschiedenis en het heden.

[Anne-Wil · Rating 4 out of 5]

Een boek wat in duidelijke woorden belicht wat voor gruwelijkheden hebben plaatsgevonden honderden jaren geleden, wat daar aan grondslag ligt en dat we er eigenlijk tegenwoordig nog steeds mee te maken hebben.

[Simone · Rating 5 out of 5]

Met tranen, kippenvel en een lach las ik het snel uit. Onwijs mooi en belangrijk boek met boeiende feiten, persoonlijke ervaringen, inzichten en bovenal (h)erkenning.

[Tessa Kamp · Rating 4 out of 5]

Pijnlijk en inspirerend. Heldere inzichten die ik eigenlijk niet had willen hebben tegelijk mijn ogen niet voor wil sluiten.

[Natasja · Rating 5 out of 5]

Iedereen moet dit lezen!

[Zuma · Rating 4 out of 5]

Lees dit!!

[Lilian Vd · Rating 5 out of 5]

Nog aan het lezen maar het gaat in mijn hoofd en hart alle kanten op
Ongeloof, boosheid, herkenning, ontroering, bevestiging…. Een boek voor alle vrouwen!!

[Nathalie · Rating 4 out of 5]

❤️

[Miekje1402 · Rating 4 out of 5]

Mooi pamflet met verschillende verhalen over de heksenvervolgingen. Het ene stuk spreekt me meer aan dan het andere, maar de nood voor een nationaal monument lijkt me overduidelijk.

[Mikey · Rating 3 out of 5]

Over het algemeen prima. De hoofdstukken vallen soms wat in herhaling, vooral de eerste paar. Interessant maar niet helemaal wat ik verwacht had.