عاشقانه‌های شعر کرد

by Sherko Bekas, عەبدوڵڵا پەشێو, آرش سنجابی (Translator)

خانه کوچکمان
درخت گردوی توی حیاطش
ماشین درب و داغانمان
ساعت سوئیسی‌ام
حتا کت و شلوارم (که آن همه دوستش دارم)
همه فدای آن گل سر لیموئی‌ات! …
اگر آتش بنامم تو را
به شعله‌ای جزغاله‌ام می‌کنی
اگر باران بنامم تو را
به طوفانی می‌لرزانی‌ام
اگر خوشه گندم بنامم تو را
پرندگان گرسنه تو را می‌بلعند
اگر تو را وطن بنامم
بر خاک و خونت می‌کشند!
لطیف هلمت

Genres: Poetry

123 pages, Paperback

Published January 1, 2021

About the author

شێرکۆ بێکەس (١٩٤٠-٢٠١٣) کوڕی شاعیری ناوداری کورد فایەق بێکەس و لە ٢ی ئایاری ساڵی ١٩٤٠ لە شاری سلێمانی لەدایکبووە و ٤ی ئابی ٢٠١٣ لە ستۆکھۆڵمی پایتەخی سوید بەھۆی شێرپەنجە کۆچی دوایی کرد. لە ١٩٨٦ وڵاتی عێراقی بە جێھێشت. لە ساڵەکانی ١٩٨٧-١٩٩٢ لە و سوید ژیاوە و پاشان گەڕاوەتەوە بۆ کوردستان. شێرکۆ بێکەس بە یەکێ لە شاعیرە نوێخوازەکانی ھاوچەرخی کورد دادەنرێت و خاوەنی چەندین نامیلکە و دیوانی شیعرییە و زۆرێک لە شیعرەکانی بۆ چەندین زمانی زیندووی جیھانی وەرگێڕدراون. ساڵی ١٩٨٧ لە سوید "خەڵاتی تۆخۆڵسکی" وەردەگرێت. خەڵاتەکەی لە لایەن سەرۆکوەزیرانی ئەو دەمی سوێد ئیگڤار کالرسۆنەوە پێشکەش دەکرێت وە لەساڵی ١٩٩٢ دەبێتە وەزیری ڕۆشەنبیری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان ئەمەش لەیەکەم کابینەی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بوو، لە ساڵی ١٩٩٨ بە یارمەتی کۆمەڵێ کەس و ھاوڕێکانی "دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم"ی دامەزراند؛ لە ساڵی ٢٠٠٩ تەواوی بەرھەمەکانی لە ھەشت ھەزار پەڕە لە چاپ دا.

Sherko Bekas (Kurdish: Şêrko Bêkes‎) (2 May 1940 – 4 August 2013), was a Kurdish poet. He was born on 2 May 1940 in Sulaymaniyah in Iraqi Kurdistan as a son of the Kurdish poet Fayak Bekas.

Bekas joined the Kurdish liberation movement in 1965 and worked in the movement's radio station (the Voice of Kurdistan). He left his homeland because of political pressure from the Iraqi regime in 1986. From 1987 to 1992, he lived in exile in Sweden. In 1992, he returned to Iraqi Kurdistan.

He died of cancer in Stockholm, Sweden on 4 August 2013.

In 1971, Bekas introduced the "Rûwange" (vision) element into Kurdish poetry; this was a break from the strict traditional rules of poetry, such as rhyme. The poems translated in "The Secret Diary of a Rose" by Reingard and Shirwan Mirza, with Renate Saljoghi, are examples of this style. For the first time, he introduced the "poster poem" (a term originating from sculpture and painting) in 1975 into the Kurdish poetry.

Bekas' works have been translated into Arabic, Swedish, Danish, Dutch, Italian, French and English. In 1987, he was awarded the "Tucholsky scholarship" of the Pen club in Stockholm and in the same year he was awarded the freedom prize of the city of Florence.

A two-volume collection of his poetry works has been published in Kurdish under the title "Sherko Bekas' Diwan" in Sweden. These two 1000-page volumes contain his poetic works in their entirety. He has read his poems in Sweden, Denmark, Norway, Germany, Switzerland, Austria, United Kingdom, Russia, and Italy, where he was named honorary citizen of Milan. He visited United States in 1990.

Books
Tirîfey Helbest, Salman al-Azami Publishers, Iraq, 1968.
Kawey Asinger: Dastanêkî honrawayî sar shanoye le no tabloda, Saydiyan Publishers, Mahabad, Iran, 1971.
Marâyâ saghírah, illustrerad by Fuad Ali, 125 pp., Al-ahâli Publishers, Damascus, Syria, 1988.
Dall : çîrokî şê'r, Poem, 44 pp., Apec Publishers, Sweden, 1989. ISBN 91-87730-03-0
Derbendî Pepûle: A Long Poem, 228 pp., Apec Publishers, Sweden, 1991.
Små speglar: dikter 1978–1989. – Norsborg : Publ. House of Kurdistan, 1989. – 108 s. – ISBN 91-87096-05-6
Les petits miroirs : poèmes, Translation of his poems in French, by Kamal Maarof, Preface by Guillevic, 95 pp., L'Harmattan Publishers, Paris, 1995. ISBN 2-7384-2059-1
Dîwanî Şêrko Bêkes, Collection of Poems, vol. I, 992 pp., Sara Publishers, Stockholm, 1990.
Dîwanî Şêrko Bêkes, Collection of Poems, vol. II, 843 pp., Sara Publishers, Stockholm, 1992.
Dîwanî Şêrko Bêkes, Collection of Poems, vol. III, 551 pp., Apec Publishers, Stockholm, 1995. ISBN 91-87730-74-X
Gulbijêrek ji helbestên (Selected Poems), 110 pp., Apec Publishers, 1991. ISBN 91-87730-28-6
Geheimnisse der Nacht pflücken : Gedichte / aus dem Kurdischen von Reingard und Shirwan Mirza und Renate Saljoghi, 95 pp., Unionsverlag Publishers, Zürich, 1993. ISBN 3-293-00187-4
Mêrgî zam-, mêrgî hetaw, 182 pp., Kurdistans folkförb., Stockholm, 1996. ISBN 91-972467-2-7
Xaç û mar û roj-jimêrî şa'êrê, A poetic novel, 374 pp., Apec Publishers, Stockholm, 1997. ISBN 91-89014-20-0
The secret diary of a r

Reviews

[Nasrin M · Rating 3 out of 5]

عشق تو در جانم بود
پیش از آنکه
از گناه و معصیت چیزی بدانم
"انور قادر محمد"

****
عشق تو
اسبی رها شده است
بر این دشت پر سبزه
(بی‌لجام و سرکش)
مرا می‌برد به بی‌مرزترین جای جهان
" شیرین-ک "

****
دستانم بر شانه‌ی دختری به جای مانده است
و چشمانم در بافه‌ی مویش
بی‌چشم
بی‌دست
بادی هستم
که مرثیه می‌سازد از غبار یاد یار
" شاهو کردستانی "

****
پنجره از نگاه تو
مهی از غم گرفته است
گل سرخی
که امضای تو را در پیشانی دارد
آه می‌کشد :
-《 دیگر به دریا نخواهم رسید، می‌دانم!》-
از پشت این پنجره
به گل‌ریزانِ گلِ سرخ چشم می‌دوزم
و در خودم آه می‌کشم:
من هم جان خواهم سپرد، می‌دانم
نگاه دریایی تو
پاسخم را نمی‌دهد
" فریاد شیری "

[Kamrani Adnan · Rating 2 out of 5]

متأسفم برای چاپ همچین مجموعه ضعیف و بی‌کیفیتی.
به عنوان یک کُرد وقتی شعری کردی می‌نویسم یا از شاهکارهای معاصر از جمله شیرکو بی‌کس می‌خوانم، به ادبیاتی که دوباره زنده شده افتخار می‌کنم. و با امید لذت خوانش شعر کردی به فارسی، شروع به مطالعه این کتاب کردم.

دقیقا هدف مترجم گرامی رو برای چاپ این کتاب نمیدونم!
از لطیف هلمت که هملت نوشته تا گزینش واقعا ضعیف اشعار انتخابی.
مطمئنا خیلی از کسانی که کرد نیستن این مجموعه رو برای آشنایی با شعر کردی انتخاب میکنن دریغ که از آن زده هم میشن! بخصوص که نشر ثالث هم هست و انتظار چنین اثری رو نداشتم.

ادبیات کردی، فوق‌العاده غنی و زیباست. از مم و زین بگیرید تا شیرکو و عبدالله پشیو و نالی و مه‌حوی و...

برای شناساندن خود، دست به هرکاری نزنیم!

[Nercs · Rating 1 out of 5]

چه دوریم از هم
تو بیستون برف پوشی و
من تیشه ی یخ بسته فرهاد
تو پابند وزن و عروضی
و من شعری سپیدم!

[Agir(آگِر) · Rating 2 out of 5]

بدون تو نقطه ای حیرانم
در وسعت این دایره
با تو
گِردی جهان
گرداگرد من جمع می شود
کوچک می شود
و چون حلقه ای انگشتم را می پوشاند

عبدالله پشیو

باهم که باشیم سه تائیم
من
تو
بوسه
بی هم چهار تائیم
تو با تنهایی
من با رنج

لطیف هلمت

شرم میکنم از خود
که از تو می نویسم
که از بلندای تو مرمر سینه هایت می نویسم
شرم میکنم از خود
که اینسان از تو می نویسم
هنگامی که هنوز
برادرانمان،جای جای،همچون نو عروسان
در خون خود غلت می زنند

نوزاد رفعت

[پیمان عَلُو · Rating 3 out of 5]

‏ سیب


سیبم را دوپاره می‌کنم
نیمی تو و
نیمی من
لبخندم‌ را دوپاره می‌کنم
نیمی تو و
نیمی من
غمم را به تو نمی‌دهم
به مثابه‌ی باز پسین نفسی به سینه می‌گذارمش




گلواژه


حرف‌هایم همه می‌رسند به تو
همه حرف‌هایم به تو می‌رسند
به تو می‌رسند همه حرف‌هایم
می‌رسند به تو حرف‌هایم همه




با هم—بی‌‌ هم


با هم که باشیم سه تاییم
من
تو
بوسه
بی هم چهار تاییم
تو با تنهایی
من با رنج

[امیرمحمد حیدری · Rating 3 out of 5]

چه‌قدر لذت بردم. جسارت شاعران کرد در وصف معشوق‌شان و شکستن ثغور اروتیک، تا محوریتِ همیشه‌همراهِ جنگ و وطن، بوی دغدغه می‌دهند و شرف. بسیار عالی و پیشنهادی.

[Ahmad · Rating 4 out of 5]

کتاب خوبی است. ترجمه‌ها هم همان‌طور که مترجم در مقدمه گفته، آزاد اند؛ اما وقتی به دنبال یکی از شعرها در اینترنت گشتم و آن را خواندم، دیدم که ترجمه خیلی آزاد بوده! به جای لطیف هلمت هم، لطیف هملت نوشته شده که امیدوارم در چاپ‌های احتمالی بعدی اصلاح شود.

[من · Rating 5 out of 5]

پرنده،‌ دانه ای توت را با خود برد

به سنگي داد

سنگ باران خواست

باران آمد و بوسيدش

جاي بوسه، گلي بشکفت

از آن سوها

عاشقي آمد، به ميعادگاه اش مي‌رفت

گل را از ساقه چيد

به معشوق اش داد

معشوق گل را به زلفش آویخت

و در اندك زماني

باد شمال طره ای از موی های اش را با خود برد

شهر بوي عشق گرفت

[Farnaz · Rating 1 out of 5]

به باد می مانی
شعله نکشیده خاموشم می کنی
به باد می مانی
زبانه کشیده گر می گیرم از وزیدنت

شیرکو بیکس
_____________________________________________________________
سیبم را دو پاره می کنم
نیمی تو و
نیمی من
لبخندم را دوپاره می کنم
نیمی تو و
نیمی من
غمم را به تو نمی دهم
به مثابه ی باز پسین نفسی به سینه می گذارمش

عبدالله پشیو
____________________________________________________________
عزیزکم
نامه هایم را به آتش بکش
ـ چرا که در آن شعری برایم سروده ای ـ
دارها را بر پای‌دار
ـ که اینجا مردها را تنها برای کلامی به دار می کشند ـ

عبدالله پشیو
____________________________________________________________
دهان که باز می کنی
قناری غمگینی می خواند

عبدالله پشیو
____________________________________________________________
اگر آتش بنامم تو را
به شعله ای جزغاله ام می کنی
اگر باران بنامم تو را
به طوفانی می لرزانیم
اگر خوشه ی گندم بنامم تو را
پرندگان گرسنه تو را می بلعند
اگر تو را وطن بنامم
به خاک و خونت می کشند

لطیف هملت
____________________________________________________________
چشم هایم به راه تو پوسیدند
(بر انحنای شوم این راهِ صد پیچ )
صدایت
ـ مثل طرح دور ـ
لحظه ای نمی رود از گوشم
خواب هایم پر است از بوی تو
تو برنمی گردی

لطیف هملت
____________________________________________________________
ملالی نیست
امشب می گریزم از تو
موجی هم آغوشم می شود
و جاده ای یخ بسته و متروک وطنم
امشب روحم سوت و کور و باران خورده و دنیا غرق مه
ملالی نیست
امشب گریزانم از تو
و آن سوی مرزهای زمان
وطنم فصلی سیاه می شود ـ

رفیق صابر
____________________________________________________________
به شب نرسیده
دستانت به سجده ی برگ و نور می نشیند
به شب نرسیده
پاره ایری پیراهنت می شود
کلام کلام
بوی مرگ می گیری و بیزار هرچیزی
شروعت شکنجه ی
شک و
دوری جستن از کلام!
به شب نرسیده
فرو می شکند
کنج ستون عمر بر پیکر لرزان زمان
بگذر
از گورستانت که توقف...
اتفاق خرابی ست

رفیق صابر
____________________________________________________________
به تو نزدیکم
همچون
دختری به گوشواره اش
چریکلی به سلاحش
و مردی تنها به بستر خالی زنش

نوزاد رفعت
____________________________________________________________
به سرزمینم می مانی
ـ صد چاک خورده و ویران _
اما عزیز
و سرافراز

فرهاد شاکلی
____________________________________________________________
خشاخش این زنجیر
یاد عزیز دستبند تو را دارد
ـ که دور مچ کوچکت پیچ خورده بود ـ

انور قادر محمد
____________________________________________________________
دستانم بر شانه ی دختری به جای مانده است
و چشمانم در بافه ی مویش
بی چشم
بی دست
بادی هستم
که مرثیه می سازد از غبار یاد یار

شاهو کردستانی
____________________________________________________________
با جامه ای از آب
خورشید را به انتظار می نشینم و در پناه می جویم
چه حجمی دارد:
تبخیر گرمای پوست تو شدن

ریبوار سیویلی
____________________________________________________________
در خودم آه می کشم

[Fereshteh · Rating 3 out of 5]

مترجم کتاب مجموعه ای از شعرها را انتخاب کرده و هر شعر را در صفحه ای جداگانه جای داده بطوری که حجم کتاب را افزایش دهد،در صورتیکه نیازی به این افزایش دهی حجم نبود و مترجم می‌توانست اشعار بیشتری را در کتاب جای دهد، متاسفانه این موضوع موجب شده کتاب از کیفیت چندانی برخوردار نباشد و انتظار خواننده را برآورده نمیکند.

[Amin369 · Rating 2 out of 5]

"من کوتاهم و کوتاه‌تر از من شعرهایم کوتاه‌تر از همه این‌ها لحظاتی است که با همیم."
از چیزی که انتظار داشتم پایین تر بود سطحش. شاید همین که انتظاراتم ازش بالا بود خورد تو ذوقم.
"به سرزمینم می‌مانی صد چاک خورده و ویران اما عزیز و سرافراز"
م��اقب هم باشیم کنار هم بمونیم.

[Ali Amiri · Rating 2 out of 5]

به مقدمه‌ی کتاب اعتماد نکنید. / بعضی از شعرها بسیار خوب‌اند اما ضعف ترجمه آشکار است.

[Roya Shakeri · Rating 2 out of 5]

انتظار صفحه صفحه شاهكار داشتم كه هيچ برآورده نشد
انگار فقط به صورت رندوم يك سري شعر از شاعراني انتخاب شده بود
شعرهايي كه نه نماينده ي شهر كردي اند به نظر و نه حتي گزيده ي خوبي

[Kimya · Rating 3 out of 5]

شاخه گلی بودم در خواب دخترکی مرا از شاخه جدا کرد و لابه‌لای کتابش پنهانم کرد

شعر ها خوب و لذت بخش بودن ولی انتظارم از خود کتاب و انتشاراتش بیشتر بود