دیگرانِ عباس نعلبندیان

by عاطفه پاکبازنیا, جواد عاطفه

Essay about Abbas Nalbandian By Atefe Pakbaznia & Javad Atefeh

456 pages, Paperback

First published May 21, 2013

Reviews

[Tahmineh Baradaran]

نوجوان بودم . درتلویزیون وروزنامه هایی که واردخانه می شد ومن به اجبار ناشی ازمحدودیتهای زمانه ، همه مطالبش رامی خواندم ( حتی اگرنمی فهمیدم ) ، نمایشنامه هایی با نام های طولانی و عجیب مطرح می شد که یکیشان مثلن به گوشم بسیار خوش آهنگ بود: ناگهان هذا حبیب الله مات فی حب الله هذاقتیل الله مات بسیف الله. بعدها دربزرگسالی هم موقعیت خواندن یادیدن نمایشنامه های نعلبندیان رانیافتم .بعدازانقلاب هم که تا همین اواخربامعجزه اینترنت وفضای مجازی ، همه این کتابها ونویسندگانشان درمحاق فراموشی کامل بودند.
این کتاب نوشته های دیگران درباره "عباس نعلبندیان " است . که نمایشنامه نویس تجربی بود مثل دندان پزشک تجربی ..بدون تحصیلات آکادمیک هنری . اولین داستانش را رضاسیدحسینی دردهه چهل چاپ کرد. در اعلامیه اهدای جوایزجشن هنرشیراز درسال چهل وهفت گفته شد :
مبلغ پنجاه هزار ریال به نمایشنامهٔ " پژوهشی ژرف و سترگ و نو در سنگواره های دوره بیست و پنجم زمان شناسی، یا چهاردهم، بیستم و غیره… فرقی نمی کند " اثر آقای عباس نعلبندیان که نوجوان روزنامه فروشی است و اثر او به عنوان شاهکاری از یک نابغه، از طرف چهار تن از داوران وزارت فرهنگ و هنراهدامی شود. او تاکنون پایش به داخل هیچ تالار نمایشی نرسیده‌است.
درسال چهل وهفت ، هیچ یک ازمخالفان متوجه نشدند که منظور از سنگواره ها ، متحجران فکری ودوره بیست وپنج زمین شناسی اشاره به 2500 سال تاریخ و به همین ترتیب دوره چهاردهم..اشاره به چیست ؟ همه ازاوبه عنوان مردی اراسته ، مودب ، ساکت واهل مطالعه نام می برند که به جبرزمانه دردکّه روزنامه فروشی پدرش کارمیکرد وتمام مدت مشغول مطالعه بود. همسرسابقش میگوید که اوچرک نویس نداشت . شب دراتاق کارش می نشست وتاصبح نمایشنامه رابدون خط خوردگی می نوشت . به نقل ازخودش ، متن قبلا" بارها وبارها درذهنش نوشته می شد.
پس ازانقلاب ، دستگیرشد . چندماه تحت بازجویی و زندان بود. به چه جرمی ؟! طبعن هیچکس نمیداند . بعدهم بیکار شد . ما استاد نابودکردن طبایع حساس وهنرمندیم . مثل آنچه برسر ساعدی آمد..درخرداد شصت وهفت با خوردن ترکیب هولناکی ازچندین قرص درچهل سالگی خودکشی کرد ودرسکوت و..به خاک سپرده شد. پنج امتیازبرای وجود نعلبندیان ..

[Moien Nayebi]

این کتاب به خودی خود کتاب ارزشمندی است. پرداختن به نویسنده‌ای کم‌پرداخته، اما متاسفانه طبق معمول در این‌چنین کتاب‌هایی ایرادهایی هم هست… خیلی از مقالات ویکی‌پدیایی‌وار هستند شاید چهار الی پنج‌تا از مقالاتی که در این کتاب آمده، با این حال چنین مقاله‌هایی اطلاعاتی هر چند خرد و تکراری راجع به زندگی نویسنده به ما می‌دهد؛ اما یک‌سری از مقالاتی که در کتاب آورده شده فقط جهت تپل‌تر کردن کتاب انگار آمده. به‌طور مثال: «نه، فردایی نمی‌شود» از علیرضا رضایی، مقالاتی که از آغداشلو، مجابی و دولت‌آبادی آمده هم فوق‌العاده ضعیف هستند؛ حیف کاغذ.

نعلبندیان داستان‌نویس بعد از این کتاب جایگاهش در نظر من تغییری نکرد، نعلبندیان داستان‌نویس نبوده و نیست، اما این کتاب باعث شد لااقل شخص من بازنگری جدی‌ای راجع به نعلبندیان در مقام یک نمایشنامه‌نویس بکنم. در زمان خود نوآوری‌های زیادی کرده، ابتکارات زیادی به‌عمل آورده و حالا حالاها جای زیادی هست برای نوشتن درباره‌ی جایگاه و آثارش.

امیدوارم روزی به جایگاهی که لایق‌اش است در نمایش ما برسد، هر چند دیر و در زمانی که فرقی به حالش ندارد…