زندگانی فاطمه زهرا سلام الله علیها

by سید جعفر شهیدی

در ابتدای كتاب می خوانیم:
موضوع این كتاب گزارشی از زندگانی دختر پیغمبر است. بزرگ ترین بانوی اسلام فاطمه یا فاطمه زهرا (س). ولی خواننده خواهد دید، آن چه در این مجموعه فراهم آمده تنها سرگذشت زندگی شخصی نیست، رویدادهایی است آموزنده و عبرت آمیز؛ هر چند گزارش زندگی شخصیت های بزرگ و برجسته تاریخ خود درسی آموزنده است. آنچه در این صفحات می خوانید تحلیلی از چند حادثه شگفت است كه قرن ها پیش از زمان ما رخ داده است، اما اگر قهرمانان این حادثه ها را از حادثه ها جدا كنیم، خواهیم دید آن حادثه ها در طول تاریخ حتی در زمان ما نیز، در گوشه ای از جهان رخ داده است و می دهد.
اگر زمان و مكان رویدادهایی كه درباره آن سخن می گوییم با ما فاصله بسیار دارد، آثاری كه از آن ها به جای مانده نه تنها رنگ دیرینگی به خود نگرفته، بلكه تازگی خود را همچنان نگاه داشته است و شما پس از خواندن این كتاب خواید دید آن چه می گویم گزاف یا اغراق نیست. اما آن حادثه ها چیست؟ ...

زندگانی فاطمه زهرا (س) / سید جعفر شهیدی / انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامی

Genres: Biography

296 pages, Paperback

First published June 1, 2013

About the author

سید جعفر شهیدی (۱۲۹۷ بروجرد - ۲۳ دی ۱۳۸۶ تهران)، مورّخ، ادیب و پژوهشگر سرشناس ایرانی بود
وی از شاگردان برجستهٔ استاد دهخدا و علامه فروزانفر بود و از او در حدود ۲۰ کتاب و تألیف حدود ۱۲۰ مقاله به یادگار مانده‌است.
همچنین او سالها استاد تمام دانشگاه تهران، رئیس مؤسسه لغت‌نامه دهخدا و مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی بود

شهیدی در سال ۱۳۶۹ش برای ترجمه نهج البلاغه و در سال ۱۳۸۵ برای نگارش کتاب تاریخ تحلیلی اسلام برندهٔ جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران شد. او همچنین از دانشگاه پکن دکتری افتخاری دریافت کرد و در سال ۱۳۷۴ نیز موفق به دریافت نشان درجه یک علمی از اکبر هاشمی رفسنجانی ریاست وقت جمهوری اسلامی ایران شد.

از شهیدی، کتابخانه‌ای ۳۰ هزار جلدی در نارمک تهران به جای مانده است. شهیدی در سال ۱۳۷۴ منزل مسکونی خود در نارمک تهران را به شهرداری تهران واگذار کرد. این خانه در همان سال به کتابخانه عمومی دکتر شهیدی تبدیل شد. پس از درگذشت دکتر شهیدی، اتاقی در این کتابخانه به موزه نگهداری برخی آثار او اختصاص داده شد.

دکتر شهیدی در صبح یکشنبه، ۲۳ دی ۱۳۸۶ در تهران دیده از جهان فروبست. پیکر وی صبح روز چهارشنبه بیست و شش دی ۱۳۸۶ از برابر بنیاد لغتنامه دهخدا به سمت داشنگاه تهران تشیع شد



تألیفات

تصحیح آتشکده آذر
صیحه آسمانی (بدون نام مؤلف چاپ شده)
مهدویت واسلام (۱۳۲۴)
جنایات تاریخ (۱۳۲۷)
چراغ روشن در دنیای تاریک (یا زندگانی امام سجاد سلام الله علیه) (۱۳۳۵)
تصحیح براهین العجم اثر مورخ الدوله سپهر
تصحیح دُرّه نادره و تلخیص آن
در راه خانه خدا (۱۳۵۶)
پس از پنجاه سال: پژوهشی تازه پیرامون قیام امام حسین سلام الله علیه (۱۳۵۸)
شرح لغات و مشکلات دیوان انوری (۱۳۵۸)
تاریخ تحلیلی اسلام: تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، (۱۳۶۲)
زندگانی حضرت فاطمه سلام الله علیها (۱۳۶۰)
آشنایی با زندگانی امام صادق سلام الله علیه (۱۳۶۲)
زندگانی علی بن الحسین سلام الله علیه (۱۳۶۵)
ستایش و سوگ امام هشتم سلام الله علیه در شعر فارسی (۱۳۶۵)
عرشیان (۱۳۷۱)
شرح مثنوی شریف (۱۳۷۳) از جزو دوم دفتر اول تا پایان دفتر ششم (ادامه کار مرحوم فروزانفر)
از دیروز تا امروز (مجموعه مقاله‌هاو سفرنامه‌ها) (۱۳۷۳)
علی از زبان علی: شرح زندگانی امیر مؤمنان سلام الله علیه (۱۳۷۶)
شرح مثنوی دفتر چهارم، پنجم و ششم (۱۳۷۴-۱۳۸۰)

Reviews

[Naba Naqhavi · Rating 4 out of 5]

کتاب خوبیه و نویسنده با قلمی مستدل و به روش تحلیلی و به دور از تعصب به نه تنها به بررسی زندگانی حضرت زهرا که تقریبا وقایع تاریخ صدر اسلام می پردازه.. روایت ها تاریخی ست و از شیعه و سنی هردو برای کشف حقیقت نقل شده و سعی شده مجادله ای بوجود نیاد و روش علمی باشه.

[مجید اسطیری · Rating 5 out of 5]

عجیب بود برایم که برای این کتاب چیزی ننوشته‌م. به هر حال گویا قسمت بوده در سالگرد درگذشت این مورخ و استاد ادبیات برجسته یادی از اثر ارزشمندش کنم. روحش شاد. اثری مفید و منقح است
مخصوصا ترجمه مسجع استاد شهیدی از خطبه فدکیه حضرت زهرا س بسیار خواندنی است

بریده‌ها و براده‌های گدازانی از کتاب


"نام او فاطمه است. فاطمه وصفی است از مصدر فطم. و فطم در لغت عرب بمعنی بریدن، قطع کردن و جدا شدن آمده است. این صيغه که بر وزن فاعل معنی مفعولی می دهد، به معنی بر يده و جدا شده است. فاطمه از چه چیز جدا شده است؟ در کتاب های شیعه و سنی روایتی می بینیم که پیغمبر فرمود او را فاطمه نامیدند، چون خود و شیعیان او از آتش دوزخ بریده اند؟"

"به زهرا س خبر می دهند پدرش در جنگ آسیب دیده است. سنگی به چهره او رسیده و چهره اش را خونین ساخته است. زهرا س با دسته ای از زنان برمی خیزد. آب و خوردنی بر پشت خود بر می دارند، به رزمگاه می روند. زنان، مجروحان را آب می دهند و زخم های آنها را می بندند و فاطمه جراحت پدر را شست و شو می دهد.
خون بند نمی آید. پاره بوریائی را می سوزاند و خاکستر آن را بر زخم می نهد. تا جریان خون قطع شود."

"این حدیث های ساختگی چنانکه نوشتیم در کتاب محدثان ساده دل نوشته می شود و از آن کتابها به کتابهای کسانی منتقل می شود که به گمان خود می خواهند تاریخ اسلام را از دیدگاه علمی بنویسند بنابراین طبیعی است که در کتاب «امیل دورمنگام» بخوانیم: علی پس از مشاجره با فاطمه پناه به مسجد می برد و در آنجا می خوابید. پسرعمویش به سروقت او می رفت. او را اندرز می گفت و با زنش آشتی می داد!!!"

"دختر پیغمبر نالان در بستر افتاد. در مدت بیماری او، از آن مردان جان بر کف، از آن مسلمانان آماده در صف، از آنان که هر چه داشتند از برکت پدر او بود، چند تن او را دلداری دادند و یا بدیدنش رفتند؟ هیچکس! جزیک دو تن از محرومان و ستمدیدگان چون بلال و سلمان."

"بخدا سوگند! اگر پای در میان می نهادند، و علی را در کاری که پیغمبر بعهده او نهاد می گذاردند، آسان آسان آنانرا براه راست می برد و حق هر یک را بدو می سپرد... اگر چنین می کردند، درهای رحمت از زمین و آسمان بر روی آنان می گشود. اما نکردند... و آنچه نباید بکنند کردند. اکنون لختی بپایند! و ببینند چه آشوبی برخیزد و چه خونها بریزد..!
(از سخنان دختر پیغمبر در بستر مرگ)."

"در خلافت عمر که فرمانداران او حکومت شهرهای بزرگ را بدست گرفتند و رقم درآمد خزانه عمومی (بیت المال) از برکت غنیمت های جنگی و خراج و جزیه ایران و روم بالا رفت، سیاست خشونت آمیز خلیفه تا حد ممکن توازن بین دو دسته را برقرار می داشت. اما هنوز یک ربع قرن از ماجرای سقیفه نگذشته بود که نه تنها قريش وعدنانیان کارهای بزرگ را عهده دار شدند، سیل درآمد عمومی هم بخانه آنان سرازیر گردید."


"ترجمه خطبه حضرت زینب س در کوفه پس از واقعه کربلا:

مردم مکار فریبکار! مردم خوار و بیمقدار. بگریید که همیشه دیده هاتان گریان و سینه هاتان بر یان باد! زنی رشته باف را مانید که آنچه را استوار بافته است از هم جداسازد. پیمان های شما دروغ است و چراغ ایمانتان بی فروغ. مردمی هستید لاف زن و بلندپرواز! خودنما و حیلت ساز! دوست کش و دشمن نواز! چون سبزۂ پارگین، درون سو گنده و برون سو سبز و رنگین ، نابکار! چون سنگ گور نقره آگين."

[علی‌رضا میم · Rating 4 out of 5]

کتاب بر خلافش اسمش تاریخ دوره زندگی حضرت فاطمه علی السلام نیست، بلکه علاوه بر اون خلاصه‌ای از تاریخ صدر اسلام و زندگینامه خلاصه ای از 4 فرزند ایشون هم علاوه بر اون اورده شده.
چیزی که بیشتر از بقیه موارد در کتاب به چشم میخوره ترجمه بسیار روان و زیباییه که آقای شهیدی از عبارات مسجع عربی ارائه دادند. و بحث‌هایی که بعضا مطرح می‌کنند و به آدم حس بررسی خیلی دقیقی تاریخی میده.

در انتهای کتاب هم اشعار قدیمی به فارسی و عربی که در وصف ایشون باشه ارائه شده که کار جالب و ارزشمندی بود

[Mohammad reza khorasanizadeh · Rating 5 out of 5]

بررسی دقیق و با سند زندگانی فاطمه زهرا. تولد، زندگی با پیامبر، ازدواج، زندگی با مولی علی و در نهایت شهادت...
کتابای استاد شهیدی فوق العادس. خدا رحمتشون کنه

[Fatemeh Rasouli · Rating 5 out of 5]

سید جعفر شهیدی در این کتاب ، به عنوان یک نویسنده، انتظار خواننده را از یک محقق تاریخی برآورده می کند. در فهرست منابع کتاب، بیش از 70 کتاب شیعی و سنی درج شده که نشان از پژوهش گسترده اوست. سبک نوشتاری شهیدی نزدیک به قصه گویی است که همین ویژگی خواننده را مشتاق خواندن می کند. او در این کتاب نه تنها به بررسی زندگی حضرت فاطمه سلام الله علیها می پردازد، بلکه به دیگروقایع اسلام هم اشاره کرده و با نگاه موشکافانه خود به اسناد و روایتها به ما آموزش می دهند هر روایت تاریخی را به آسانی نپذیریم. شاید من انتظار کتاب مفصل تری از زندگی حضرت زهرا(س) داشتم. کتابی با جزئیاتی بیشتر. اما همین کتاب هم بسیار راهگشا بود و خواندنی. به نظرم این کتاب از آنهایی است که باید در کتابخانه مان باشد. هر از چند گاهی به آن مراجعه کرده و ترجمه های زیبای سید جعفر شهیدی از خطبه های فوق العاده دختر پیامبر اسلام (ص) را بخوانیم. از آن کتابهایی که در هجده سالگی به فرزندانمان هدیه می دهیم..

[Saman · Rating 4 out of 5]

چند خطی در مورد زندگانی فاطمه زهرا سلام الله علیها
یک اثر خوب و خواندنی در زمینه تاریخی،اثری است که از منابع قوی استفاده کنه و هر جا و موضوعی قطعیت پیدا نشد،نویسنده و محقق صادقانه اون رو بگه.این کتاب این ویژگی رو داشت.مرحوم سید جعفر شهیدی با نگاهی مستدل و منطقی به زندگی فاطمه زهرا سلام الله علیها پرداخته و از منابع سنی و شیعه استفاده کرده.من در کتاب و نوشته های ایشون،رنگ و بویی از تعصب ندیدم و هر جایی مساله ای رو تایید یا رد کرده بود، با همون نگاه مستدل و ارائه سندهای قویتر این مهم رو به انجام رسونده بود که این ویژگی هایی که ذکر کردم یک معنی داره و اونم اینکه با یک اثر قوی و محکم رو به رو هستیم.
جناب شهیدی برخی جاها خودشون ترجمه ای از عبارات و جملات عربی انجام داده که این کار رو هم با کیفیت بالایی به سرانجام رسوندند.خطابه های حضرت زهرا(س) با ترجمه ایشون خواندنی از آب در آمده.
نکته دیگه اینکه ما تنها با زندگی حضرت زهرا(س) آشنا نمیشیم بلکه مختصری از تاریخ صدر اسلام و زمان پیامبر و همچنین زندگانی فرزندان حضرت زهرا(س) در کتاب مطالبی میخوانیم .تولد حضرت،زندگی با پیامبر،قضیه فدک،ازدواج و زندگی با حضرت علی علیه السلام و شهادت ایشون از دیگر موضوعات مطرح شده در کتاب هست که همانطور که نوشتم،دقیق و به اصطلاح با سند ارائه شده.متن کتاب ساده و خواندنی است و متن ثقیلی نیست و هر کسی با هر میزان علاقه ای که به کتاب داره میتونه به راحتی این کتاب رو مطالعه کنه.
در انتها اشعار عربی و فارسی هم که در مدح و ستایش ایشون سراییده شده توسط جناب شهیدی جمع آوری شده که برای علاقه مندان به شعر میتونه جذاب باشه.

[Mohammad Mollanoori · Rating 4 out of 5]

کتابی درباره حضرت که همچون ترجمه استاد از متن نهج‌البلاغه که به عنصر سجع آراسته است، در ترجمه‌ی خطبه‌های این کتاب نیز، سجع رعایت شده است (همچون متن اصلی سخنان).

[Muhamed · Rating 5 out of 5]

منصفانه و محققانه
بسيار لذت بردم از قلم نویسنده به خصوص در ترجمه خطبه ها و اشعار

[AliReza AghaAhmadi · Rating 4 out of 5]

کتابی با ارزش تاریخی بالا که کلی دیتای موثق و کمتر شنیده شده در اختیارتون میذاره

[میثم موسوی نسیم‌آبادی · Rating 3 out of 5]

شیعیان هرگاه نام دختر پیامبر اسلام را می‌شنوند، ناخودآگاه افکارشان به سمت اموری چون آتش زدن خانه، تازیانه خوردن بازو، شکستن پهلو و سقط فرزند می‌رود. مجتهد حوزۀ علمیۀ نجف و استاد دانشگاه تهران، دکتر سید جعفر شهیدی (۱۲۹۷-۱۳۸۶)، در کتاب «زندگانی فاطمه زهرا»، که گزارشی از زندگی دختر پیامبر اسلام است، روایات و اسناد مختلف تاریخی را بررسی کرده و سع�� در ارائه دادن نظری محقّقانه، منصفانه و به دور از هرگونه‌ تعصّبی است.

شهیدی بااین‌که معتقد است سندهایی مبنی بر رفتن عُمَر بن خطاب به سمت خانۀ فاطمه و تهدید به آتش زدن خانه و ساکنان آن وجود دارد، اما این قول را هم که گفته‌اند عمر نه به دنبال وقوع چنین عملی که تنها در صدد تهدید و راضی نمودن علی با خلافت ابوبکر بوده است، نظری مخالف با حقیقت نشمرده و می‌نویسد:

آیا راست است که بازوی دختر پیغمبر را با تازیانه زده‌اند؟ آیا می‌خواسته‌اند با زور به درون خانه راه یابند و او که پشت در بوده است صدمه دیده؟ در آن گیر و دارها ممکن است چنین حادثه‌ها رخ داده باشد. اگر درست است راستی چرا و برای چه این خشونت‌ها را روا داشته‌اند (شهیدی، ۱۳۸۹: ۱۴۵)؟
این‌گونه شک و تردیدها سبب شد تا گویی یکی از مراجع مشهور شیعه به نام سید محمدحسین فضل‌الله طی یک سخنرانی شکستن پهلوی دختر پیامبر اسلام را امری به دور از عقل بخواند. چنان‌که محمد خواجوی هم در حاشیۀ جلد هفدهم از کتاب «ترجمه فتوحات مکیه» متذکّر شده است که واقعاً مایۀ آبروریزی است که ما گروه امامیه و پیرو اهل‌بیت به نام رافضی و بی‌دین خوانده شویم و در عداد مشرکان و کافران قرار گیریم! متأسفانه هزاروچهارصد سال است که این سنّت سیئه و این بلیّۀ عظما [دشمنی عجم با عرب] گریبانگیر این امت مرحومه شده است و محو آن از مغز فقیهان و مغزهای شستشو داده شدۀ عوام امکان‌پذیر نیست.

ریشۀ این دشمنی‌ها و شق عصاها نخست از زرتشتیان شکست‌خورده از مسلمانان آغاز شد. چراکه جهت خراج ندادن ناچار شدند دین اسلام را با خواری بپذیرند. از این‌رو جهت کینه‌ورزی و تشفای قلبی، غصب خلافت را به خلیفۀ دوم که ایران را تسخیر نموده بود نسبت دادند و در ادامه هم گفتند که او فدک را گرفت و خانه را آتش زد و جنینی را سقط کرد. این خرافات و مقولات گوناگون ادامه داشت تا زمان صفویان فرا رسید و برادرکشی‌ها و دشنام‌ها به سه خلیفه بدعت نهاده شد. چنان‌که جنگ‌های بیهوده‌ای را هم بر امپراتوری عثمانی که سکان اسلام بود تحمیل کردند و سبب هدم اسلام، تجزیۀ عثمانی‌ها، رافضی شدن ما و نیرو گرفتن کافران شدند (ابن‌عربی، ۱۳۸۹: ذیل «حاشیۀ مترجم»، ۱۷/ ۱۳۶-۱۳۷).

دکتر شهیدی زمان تولّد و وفات فاطمه را نیز مورد اختلاف دانسته و بر آن تصوّر است ‌که هرچند علمای بزرگ شیعه تولّد دختر پیامبر اسلام را پنج سال پس از هجرت و وفات او را درسنّ هجده سالگی ذکر کرده‌اند، اما بنابر نظر عموم نویسندگان سیره ازجمله ابن‌سعد، طبری، ابن‌اثیر، ابوالفرج اصفهانی و محمد بن اسحاق و بلاذری تولّد فاطمه پنج سال قبل از بعثت و سنّ او به هنگام وفات در حدود بیست‌وهشت سال بوده است (شهیدی، ۱۳۸۹: ۲۶-۲۷-۳۲).

سید جعفر شهیدی در ادامۀ این کتاب متذکر شده است که از مُحسِن یا مُحَسَّن نیز برخی از تذکره‌نویسان نامی نبرده‌اند‌ و بعضی او را یکی از فرزندان فاطمه شمرده‌اند که به سبب ناراحتی فاطمه سقط شده است و یا در خردی و کودکی درگذشته است (همان: ۲۴۲-۲۴۳). چنان‌که معتقد است ‌ام‌کلثوم، دختر علی و فاطمه، به عمر بن خطاب شوهر کرد و از او صاحب پسری به نام زید شد (همان: ۲۶۳-۲۶۴)

شهیدی همان‌طور که محلّ دقیق قبر فاطمه را مخفی می‌داند، قبر فرزند او، زینب، را نیز نامعلوم شمرده و اضافه می‌کند که برخی مزارش را مدینه، عده‌ای دمشق و بعضی قاهره شمرده‌اند و بسیاری از مورّخان و نقّادان هم حدیث اصالت دمشق را منکرند (همان: ۲۶۲).

منابع:

_ شهیدی، جعفر، ۱۳۸۹، زندگانی فاطمه زهرا، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.

_ ابن‌عربی، محمد، ۱۳۸۹، ترجمه فتوحات مکیه، ترجمه محمد خواجوی، تهران، مولی.

[حسن صنوبری · Rating 5 out of 5]

«او در خانه تنها بود و دوران خردسالی را به تنهایی می‌گذراند. دو خواهرش رقیه و ام‌کلثوم سالیانی چند از او بزرگ‌تر بودند. او در این خانه هم‌بازی نداشت. شاید این تنهایی هم یکی از انگیزه‌هایی بوده است که باید از دوران کودکی همۀ توجه وی به ریاضت‌های جسمانی و آموزش‌های معنوی معطوف شود...»
.
«... به خاطر همین مادرخواندگی است که تا هفده‌سالگی نتوانست و یا نخواست به خانۀ شوهر برود. او نمی‌خواست پدرش را تنها بگذارد، او می‌دانست تا آن جا كه می‌تواند باید در داخل خانه پدر را آرامش دهد، اكنون كه پدرش سرپرستی چون ابوطالب و غمخواری چون خديجه ندارد دشمنان بر او گستاخ‌تر شده‌اند و او به دلجویی نياز دارد»
.
«سال‌ها پس از این روزگار از عایشه می‌پرسند: چرا به جنگ جمل برخاستی؟ می‌گوید: "این داستان را باز مگویید، به خدا سوگند کسی از مردان جز علی و از زنان جز فاطمه نزد پیغمبر محبوب‌تر نبود" و نیز می‌گوید: "کسی را راست‌گوتر از فاطمه ندیدم جز پدرش". ممکن است کسانی که در سیرۀ پیغمبر و خاندان او تتبعی دقیق ندارند، یا روح اسلام و شریعت محمد (صل‌الله علیه و آله) را چنانکه باید لمس نکرده‌اند چنین بپندارند که این محبت مانند دوستی هر پدر به فرزندی ناشی از غریزۀ انسانی است. این پندار شاید از یک جهت درست باشد، ما نمی‌گوییم محبت رسول خدا به فاطمه رنگی از عاطفه پدر نسبت به دختر را نداشت... اما این روایت و روایت‌های دیگر که... از پیغمبر رسیده نشان‌دهندۀ حقیقتی دیگر است... فاطمه این مقام را نه تنها از آن جهت یافت که دختر پیغمبر است، آنچه او را شایستۀ این حرمت ساخت، ازخودگذشتگی، پارسایی، زهد، دانش و دیگر ملکات انسانی است که در او به سر حد کمال بود. همۀ مورخان شیعه و سنی این امتیازات را برای وی در کتاب‌های معتبر نوشته‌اند»
.
این چند سطر انتخاب و تقدیم شد از کتاب شریف زندگانی فاطمه زهرا (سلام الله علیها) نوشتۀ دانشمند بزرگ معاصر زنده‌یاد استاد دکتر سید جعفر شهیدی
مرحوم شهیدی در این کتاب خوش‌خوانِ «روایی تاریخی» زندگی بانوی آسمان‌ها و زمین را موازی با تاریخ اسلام و تحلیل آن روایت کرده است و در این امر برای حفظ نهایت علمیت، سراغ منابع دست اول و معتبر تاریخی رفته است. پس ما با یک زندگی‌نگاری تنها طرف نیستیم، ما تاریخ اسلام را می‌خوانیم ولی هم‌قدم با لحظات زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها. جدا از اینکه این کتاب جمع پراکنده‌ای از مشهورات منابر نیست، بلکه یک پژوهش علمی و فنی از یک پژوهشگر بزرگ و دقیق و بی‌تعارف است
نگاشتن چنین اثری جز از دست توانمند دکتر شهیدی که هم در علوم دینی، حوزوی و تاریخی و هم در علوم ادبی دانشگاهی از نوابغ عصر خود بود برنمی‌آمد. این کتاب سال ۶۰ نوشته شده و سال ۱۳۶۲ برگزیده جایزه کتاب سال شده است

پ‌ن۱: این کتاب پنج خواهر و برادر مشابه دارد، درباره امیرمومنان، امام حسین، حضرت زینب، امام سجاد و امام صادق علیهم السلام همه به قلم دکتر شهیدی
پ‌ن۲: خاطره آشنایی: زمانی -فکرکنم اواخر نوجوانی- خیلی دنبال کتابی درباره حضرت زهرا می‌گشتم که هم جامع باشد و اطلاعات زیادی داشته باشد و هم مستند؛ تا در مجلس ترحیم یکی از عرفای گمنام و بسیار گرانقدر تهران (مرحوم آقا «سید احمد رادمنش‌») اتفاقی کنار برادر دانشمند و -برعکس ایشان- شناخته‌شده‌شان دکتر «سید محمد رادمنش» نشستم (ایشان هم که از استادان ادبیات و عرفان نظری -باز برعکس برادر! که گوهری در عرفان عملی بود- بودند سال گذشته مرحوم شدند)؛ گمانم خودشان سر بحث را باز کردند و من هم سواستفاده کرده و گفتم دنبال کتابی با این ویژگی‌ها می‌گردم؛ ایشان خیلی محکم گفتند علی‌رغم اینکه سال‌ها از نگارش این کتاب گذشته همچنان بهترین اثر همین اثر ارزشمند استاد شهیدی است. روح هر سه پیرمرد دانا و مهربان شاد

[Samaneh Sj]

نوشتن خلاصه در مورد کتاب مذهبی برای من سخته. برای کتاب های تحلیلی و علمی هم همین طور. این کتاب ترکیب هر دو بود برای همین خلاصه و نظر شخصی زیادی نمی نویسم. بخش " برای عبرت تاریخ" شرح وقایع پس از شهادت حضرت زهرا(س) هست و توضیح سرنوشت های دشته بندی انصار و مهاجر و قحطانی و عدنانی. خیلی خیلی برای داشتن یه پیش فرض در مورد اتفاقات بعدی تاریخی و تحلیل اونها خوب و مفیده.

[Fatemekaardaani · Rating 2 out of 5]

بیشتر جریان تاریخی زمان حضرت زهرا بود تا زندگی ایشان