行者无疆

by Yu Qiuyu

《行者无疆》内容简介：15年前余秋雨开始以长途旅行方式实地考察文化。他从国内走到国外，从中华文明走到了其他文明。这期间，他以《文化苦旅》和《山河之书》作为考察中华文明的记录，以《千年一叹》作为考察伊斯兰文明的记录，以《行者无疆》作为考察西方文明的记录。 至此，余秋雨对人类历史的三大文明进行了完整的关注和记录。余秋雨在《行者无疆》中感叹道：“欧洲文明确实优秀而又成熟，能把古典传统和现代文明、个人自由和社会公德融会贯通。更羡慕街边咖啡座里微笑的目光，只一闪，便觉得目光悠长，山河无恙。但这些年，却因过度的自满、自享而自闭，对世界对自己有不少时空错觉。”

Genres: History, Travel, China, Nonfiction

353 pages, Kindle Edition

Published July 1, 2008

About the author

Yu Qiuyu (余秋雨), born in 1946 in Yuyao, Zhejiang, is one of the well-known contemporary Chinese cultural and literary figures. With an enormous readership in China and overseas, his cultural explorations link China with the rest of the world and his bold and direct criticisms of certain cultural phenomena make him loved and detested in equal measure. In 1985, Yu became the youngest full professor in China at the age of 39, and later became the president of the Shanghai Theater Academy.

Reviews

[Vivian Trương · Rating 5 out of 5]

Sau “Ngàn năm một tiếng thở dài” lặn lội nơi Trung Đông đầy hiểm nguy cận kề cùng những nền văn minh Hy Lạp, Ai Cập, Babylon, v..v.. vĩ đại ngàn năm của nhân loại, Dư Thu Vũ tiếp tục cuộc hành trình mới – lần này là vùng đất Châu Âu xa hoa phồn thịnh với những dấu ấn hùng vĩ khắc sâu trong lịch sử loài người.
.
.
Chuyến hành trình lần này của bác Dư Thu Vũ cùng đồng nghiệp đi qua 26 quốc gia khác nhau tại đất Âu, trải dài từ Nam Âu đến Trung, Tây, và cuối cùng là xứ Bắc Âu lạnh giá. Không nguy hiểm và căng thẳng trên từng cây số như trong Ngàn năm một tiếng thở dài, lần này có vẻ nhàn hạ, thanh thản và có nhiều thời gian để đứng lặng lại nhìn ngắm những kiến trúc, những nơi ghi dấu ấn của những đế chế một thời huy hoàng, những con người nay đã trở thành những bậc vĩ nhân của nhân loại mà trong thời của họ, không phải ai cũng ngờ đến những ảnh hưởng to lớn mà họ đề lại cho con cháu sau này.

Đến với nước Ý, với một Caesar hùng dũng nhưng lại nhận lấy một cái chết thảm thương; một Florence cùng sức ảnh hưởng to lớn của gia tộc Medici đối với phong trào Phục Hưng thời bấy giờ. Đi qua Cộng hòa Czech, quê hương của Franz Kafka, bước vào ngôi nhà thời thơ ấu của bậc thầy nổi danh này mang nét u uất tĩnh lặng, như chính con người ông vậy.

Tại Trung Âu, nơi sự trung thành ngự trị trên miền đất Thụy Sĩ phải làm bạn trầm trồ ngưỡng mộ. Ngôi nhà nơi Einstein đã đưa ra những lý thuyết đột phá chỉ trong cùng một năm 1905 sẽ khiến bạn muốn đứng lại lặng sống lại khoảnh khắc ấy như ông. Một nước Anh với Oxford nơi những nhân tài thay phiên ra đời, đến với quê hương của Shakespeare cùng giãi bày nổi oan khuất của ông tại chính nơi ông đã sinh ra.

Một Hà Lan với những nghệ sĩ đại tài như Van Gogh, Rembrandt đã dành gần như cả cuộc đời gắn bó, thế nhưng chính nơi ấy lại phản bội ông. Chếch lên trên nữa của Tây Âu, chúng ta cùng ông ghé thăm những đất nước nhỏ bé với số dân ít ỏi nhưng hệ thống luật pháp nghiêm minh cùng những nét văn hóa hoàn chỉnh đến mức sẽ khiến bạn muốn nhìn lại chính đất nước bạn đang sống.

Cuối cùng đến với Bắc Âu, cùng đi thăm ngôi nhà của đại văn hào Andersen tại Đan Mạch – người đã từng bị người đời chê cười nhưng chẳng ai biết một ngày ông sẽ trở thành một vĩ nhân lớn lao. Cuối cuộc hành trình dừng chân tại Phần Lan, cuối điểm Bắc Cực lạnh giá nhưng ấm áp tình người trong một ngôi nhà nhỏ giữa lò sưởi trong rừng ngập tuyết trắng.

Trải nghiệm lần này dẫn Dư Thu Vũ đến kết luận về một Châu Âu đầy tự tin về chính bản thân mình trong lịch sử hiện hữu nhưng cũng vì thế mà trở nên trì trệ giữa tình hình thế giới. Đắm chìm trong vinh quang của cha ông mình, Châu Âu dường như vẫn chưa “tỉnh” hẳn để theo kịp thế giới. Từ đó cũng sinh ra sự đối lập giữa Văn minh và Phi văn minh, mà thứ chúng ta đang cần làm cấp bách ngay lúc này, chính là bảo vệ nền văn minh đang trên bờ ngấp nghé giữa bao kẻ chống đối bủa vây.
.
.
Một cuốn sách cực kì hay và bổ ích đối với những ai mê đắm Châu Âu như mình. Cùng tác giả sống lại những khoảnh khắc vĩ đại, đặt chân đến những nơi kì vỹ một thời, với cảnh non sông nước biếc hùng vĩ nhưng hiền hòa bao la khiến bạn cảm thấy mình thật nhỏ bé. Đọc xong là muốn xách balo lên đi ngay và luôn ấy! Một cuốn sách du kí cho những ai mê du lịch, ai còn chần chừ thì cầm lên đọc ngay nhe!

[Quang Quấn Quít · Rating 4 out of 5]

HÀNH TRÌNH VÔ TẬN - Khám phá văn hóa châu Âu qua những trang bút ký

Với mình, nội dung cuốn sách này đúng nghĩa với cái tên Hành trình vô tận của nó, không giống như Hành trình văn hóa Chăm mình vừa mới đọc. Tác giả - nhà nghiên cứu Dư Thu Vũ đã đi qua 36 nước và đã viết lại hơn 70 bài bút ký, mỗi bài viết như một chuyến tham quan thú vị đến những nơi mang đậm dấu ấn về lịch sử và văn hóa như viện bảo tàng, các lâu đài hoàng gia, những khu phố cổ, con hẻm, cái chợ,.... Văn hóa ở những nơi mà tác giả đi qua, xét trên tầng bậc cao nhất, hoàn toàn không phải dòng nước mênh mông quanh năm không cạn, mà là kinh động đất trời một chốc rồi nhanh chóng hạ màn. Nên đọc qua mỗi thành phố, mình luôn có cảm giác tiếc nuối về những điều đã cũ.

Ở mỗi quốc gia tác giả nhẹ nhàng điểm xuyến vài chi tiết thú vị. Như ở Anh thì những người nhìn bề ngoài nghiêm túc lại càng ẩn chứa trong mình sự láu lỉnh, ngây thơ. Ở Pháp thì dường như thượng đế cố tình ép cho ngôi nhà, cầu thang, cửa sổ lại thật nhỏ, thật thấp, để những danh nhân kiệt xuất trong tương lai sau khi cất tiếng khóc chào đời phải phá tung tường hẹp, cất mình bay lên....Hay ớ Áo, người trẻ thì thỏa thích ngắm biển đón sông, đam mê dịch chuyển, đến lúc về già, thì dừng lại với núi non.

Đặc biệt, tác giả luôn có một vài phép so sánh nhẹ mỗi khi bắt gặp một nét tương đồng với nền văn hóa của Trung Hoa, khen có, chê cũng có, nói chung là khá khách quan, không đến mức cuồng Trung Hoa làm người đọc khó chịu. Cuốn này khá dày (467 trang) nhưng đọc rất nhẹ nhàng và thoải mái. Mục lục và cách biên tập cuốn này mình đánh giá là khá hợp lý. Mình chọn đọc các nước Bắc Âu đầu tiên, bạn có thể đọc những bài về những nơi mà bạn thích trước. Châu Âu sẽ không quá xa nếu như bạn dành thời gian đọc thử cuốn sách này :)
https://ntquangg.wordpress.com/2018/0...

[Anh Hoàng · Rating 5 out of 5]

Một cuốn sách hay, ngồn ngộn thông tin về văn hoá, về các vĩ nhân.
Tác giả đi khắp châu Âu, tới mỗi nước lại đưa ra một vài cái tên tiêu biểu của đất nước đó, phân tích về họ, rồi suy ra ty tỷ những triết lý ứng với thời đó, quốc gia đó. Mình đọc mà choáng =))))
Nói chung là cũng cần kha khá kiến thức để xử lý hết 467 trang sách này.
Mỗi tội hiểu biết có hạn, đọc xong cũng không còn đọng gì nhiều lắm, cơ mà bạn nào thích tìm hiểu về châu Âu thời xưa (Phục Hưng rồi Napoleon chi đó) thì nên mua. Mình thì chắc phải đọc lại dăm ba chục lần nữa mới thẩm thấu hết được mấy cái tên xuất hiện trong này :v

[Chi – cuddle.thereader · Rating 5 out of 5]

Omg cuốn này thực sự rất hay anh em ạ.
Đây không phải một cuốn sách du kí được lấp đầy bởi những món ăn ngon, những cung đường nắng vàng trải dài mà chúng ta thường đọc.
Đây là cuốn sách với những trang viết về văn hoá châu Âu, những danh nhân văn hoá, những nuối tiếc về những dấu ấn hoàng kim của một nền văn minh lâu đời.

[Sophia Nguyen · Rating 4.5 out of 5]

"Bạn xem, bên dưới mảnh đất chất chồng tai họa này, lại giấu kín một cơn say như thế. Đến nhiệt huyết của Sandor Petofi và Imre Nagy cũng không thể thay đổi được nhiệt độ vĩnh hằng của nó, hai cuộc đại chiến Thế giới cũng không thể quấy nhiễu giấc mộng say sưa của nó, thật cố chấp biết mấy.
Vĩ đại thay hầm rượu."

Trở về sau 1 năm sống ở Ý và du lịch quanh 15 nước châu Âu, mình vội tìm cuốn sách này và đọc ngấu nghiến trước khi tiếp tục xách ba lô lên và đi tới... quê hương của chính tác giả Dư Thu Vũ.

Cuốn sách chứa đựng những minh triết từ trải nghiệm thực tế của Dư Thu Vũ chứ không chỉ là những "triết lý" đúc rút từ sách vở:

"Thế nào là nghỉ lễ triệt để? Về mặt quan niệm, nó là sự thể hiện của thứ triết học nhân sinh kiểu châu Âu coi quyền nghỉ ngơi của cá nhân là chí cao vô thượng. Người Trung Quốc bản tính cần cù chăm chỉ, đôi khi cũng nghỉ ngơi, nhưng nghỉ chỉ vì để làm việc tốt hơn. Người châu Âu thì ngược lại, theo họ, hàng ngày làm việc vất vả, chủ yếu là để được nghỉ ngơi, bởi vì chỉ vào ngày nghỉ mới có thể chấm dứt công việc, tạm dừng suy nghĩ, hồi phục cơ thể, vui vẻ bên gia đình. Cũng có nghĩa là khiến cho người ta tạm thời dứt khỏi trạng thái dị hoá, quay trở về với bản tính của con người."

Hành trình Vô Tận lần này bắt đầu từ cái nôi của Đế chế La Mã, nước Ý. Bởi vì đâu mà một Đế chế hùng mạnh như vậy lại có thể sụp đổ:

"Nếu như, tai họa lớn nhất của một quốc gia chính là tai họạ về nhân cách, vậy thì, hơn mười năm cai trị của Nero cũng giống như trận hỏa hoạn khủng khiếp diễn ra trước mắt ông ta năm xưa, đã huỷ hoại nghiêm trọng La Mã. Với La Mã, người ta chỉ còn cảm nhận thấy sự hủy diệt, hoang tàn và hư giả, chẳng khác nào cảnh nước mất nhà tan cục bộ. Huy hoàng tột đỉnh và xấu xa tột đỉnh sinh cùng một gốc, thơm tho cực độ và hôi thối cực độ kề sát bên nhau, Nero đã khiến cho lịch sử La Mã phải nhuốm màu u tối.
May sao, không phải Nero làm tiêu tan La Mã, mà La Mã đã làm tiêu tan Nero.

Hàng chục lần cất cánh và hạ cánh ở phi trường Venice Marco Polo, đọc cuốn sách này mới hay Marco Polo chính là một trong những nguồn cảm hứng cho cả châu Âu vượt đại dương đi truy tìm xứ Trung Hoa:

"Sau khi tham khảo rất nhiều nguồn tư liệu, tôi cho rằng ông đã tới Trung Quốc thật, chỉ có điều cuốn du ký đã khuếch trương quá đà về phạm vi, vai trò và chiều sâu của chuvến lữ hành mà thôi.
Ông vốn dĩ chỉ là một nhà lữ hành khoát đạt chứ không phải một học giả nghiêm túc."

Dư Thu Vũ dành hẳn một chương cho một nhân vật đặc biệt của nước Ý, ấy chính là Dante. Vẫn nhớ khi tới Verona, mình đã rất bất ngờ khi bắt gặp tượng của Dante được trang trọng đặt giữa một quảng trường trung tâm dù biết rằng đây vốn chẳng phải quê hương của ông. Hóa ra ông từng là một trong những chính khách được trọng vọng của gia tộc Scaligere trong những năm tháng bị trục xuất khỏi Florence. Thật trớ trêu thay:

"...ông rất quyến luyến Florence, không muốn đi đâu quá lâu. Ở đây có nàng Beatrice Portinari mà ông yêu say đắm nhưng sớm qua đời, và còn chính quyền cộng hòa vừa mới thành lập. Ba mươi tuổi tham gia chính quyền nước Cộng hoà Florence, ba mươi lăm tuổi trở thành một trong sáu ủy viên chấp hành, nhưng do đứng về phía các thương nhân mới phất, đòi hỏi quyền lợi cho họ, phản đối sự can thiệp của giáo hoàng, nên mau chóng bị truất quyền, trục xuất, sau đó còn bị xử tử hình vắng mặt."

Điểm đến tiếp theo ở Nam Âu chính là Tây Ban Nha.

"Kiệt tác của Antonio Gaudí như ngọn núi thiêng, như cội cổ thụ, như động tiên, trùng trùng điệp điệp, khoát đạt hùng vĩ, kết thành một vẻ trang nghiêm.
Những công trình dở dang đến nay vẫn dày đặc giàn giáo, tiếp tục niềm đam mê sáng tạo tràn trề của Antonio Gaudi nhưng cũng đi ngược lại với ông, dùng những đường nét vươn cao, những biến cách sắc nét để hợp thành một vẻ hùng vĩ mới.
Qua việc này, cũng thật ngưỡng mộ người dân Barcelona, đến tận hơn 140 năm sau, họ mới bắt đầu sốt ruột, thật bao dung và kiên nhẫn biết mấy. Hôm nay, họ sốt ruột không phải là trách cứ Antonio Gaudí và học trò của ông, mà lo lắng cho sinh mệnh hữu hạn của chính mình."

Tác giả cũng đưa ra một quan điểm về chiến tranh rất đáng suy ngẫm:

"Tất cả những điều này đã dẫn tới sự lựa chọn cuối cùng của Abu Abdullah: bỏ thành đầu hàng. Do vậy tầng tầng lớp lớp doanh trại của Ferdinand và Isabella phút chốc trở nên vô tác dụng. Người Tây Ban Nha cho rằng đây là kỳ tích mà Chúa Trời ban tặng, vài vạn con người, sau khi hay tin, lập tức theo nhau quỳ sụp xuống dưới chân thành tạ ơn, trong khi người họ cần cảm tạ lại chính là vị sultan trẻ tuổi sáng suốt kia. Ông không thể xoay chuyển cục thế, nhưng nếu ông không đủ sáng suốt, hoặc muốn giở vài kế sách yêng hùng, chắc hẳn đã dẫn tới cục diện thương vong vô số cho cả hai bên."

Nếu một đất nước đã mục ruỗng và không còn chống đỡ nổi chính mình, liệu rằng quyết định đầu hàng có phải là một hành động hèn nhát hay trái lại thực ra là sự dũng cảm chấp nhận hy sinh hình tượng của bản thân trong sử sách để bảo toàn tính mạng của bách tính muôn dân?

Một trong những tiếc nuối lớn nhất của mình là đã tới Tây Ban Nha nhưng chưa thể ghé thăm Sevilla:

"Giờ thì tôi đã lờ mờ hiểu ra, tại sao các đại văn hào lại thích lựa chọn nơi này. Sevilla, bởi lịch sử đặc biệt, bởi dân tộc đa dạng, bởi lý tính mờ nhạt và cảm tính phong phú, bởi vô số linh hồn nghệ sĩ cư ngụ và phiêu lãng, nên linh hoạt và sống động đến từng ngóc ngách.
Nơi đây không có chủ đề cố định, mọi thứ đều có thể diễn ra;
Nơi đây chưa bao giờ được định hình, ai ai cũng là điển hình nghệ thuật."

Một điểm mà mình và tác giả cùng chung cảm nghĩ đó là cách bảo tồn lịch sử vô cùng đặc biệt của châu Âu. Ví dụ như nhà Vỏ Sò niên đại 600 năm tuổi được dùng làm lối vào cho thư viện công cộng của Đại học Salamanca:

"Không một cuốn sách nào trong thư viện hiện nay có thể bì được những vỏ sò trên tường về niên đại, do vậy, thư viện hiện đại rực rỡ ánh đèn khác nào bọt sóng chợt tan.
Con đường tri thức mà nhân loại tìm kiếm, vẫn thâm u như cột cũ không đèn, vẫn khao khát như tường xưa mong biển.
Hãy đợi mà xem, khi tất cả những học giả đầy kiêu hãnh hôm nay đều đã rút lui khỏi lịch sử, một tường vỏ sò kia vẫn còn chưa vỡ."

Xuyên suốt cuốn sách Dư Thu Vũ như đang đi truy tìm ý nghĩa của những chuyến du hành, khi tới Bồ Đào Nha ông phát hiện ra rằng:

"người Bồ Đào Nha đặt chân đến lãnh thổ Trung Hoa lần đầu tiên vào tháng Sáu năm 1513, địa điểm cập bến là đảo Lingding bên ngoài Tuen Mun, vừa hay đối diện với ô cửa sổ phía nam tại tư gia của tôi ở Thâm Quyến; chi tiết thứ hai, họ chính thức liên hệ được với cơ quan hành chính Trung Hoa vào tháng Tám năm 1517, địa điểm là ở phía nam cửa khẩu Nam Tau, nằm ngay phía trước cửa sổ phía tây nhà tôi.
Các ông đã đến trước cửa sổ nhà tôi từ rất sớm, vậy nên tôi cũng phải tới đây để nhìn ngắm bến cảng nơi các ông xuất phát. Có vẻ như, tôi đã đến quá muộn."

Chúng ta thường được học lịch sử kể từ một phía, nhưng nếu bước lùi lại để có một tầm nhìn tổng quát hơn chúng ta sẽ phát hiện ra nhiều điều thú vị, ví như kẻ bị tổn thương lại làm tổn thương người khác:

"Tính về niên đại, lúc đó, nhà Minh đang xây tường bao ở Ma Cao để khống chế hoạt động của người Bồ Đào Nha trên đảo, và người Bồ Đào Nha bắt đầu nộp tô thuế cho chính quyền Trung Hoa. Lúc đó, những quan lại địa phương giao thiệp với người ngoại quốc lại không hề hay biết, chủ quyền quốc gia của chính người Bồ Đào Nha đang bị đe dọa nghiêm trọng.
Tôi men theo những bậc thang đá của toà thành, hết lên lại xuống, phóng mắt bao quát toàn cảnh Lisbon, thầm nghĩ mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh, nếu chỉ nhìn theo con mắt của người Trung Quốc, người Bồ Đào Nha đã âm mưu từng bước thôn tính Ma Cao. Nhưng liên tưởng đến lịch sử Lisbon, mới biết họ chưa chắc đã được ung dung như vậy."

Mình cũng cóp nhặt được một vài quan điểm hữu ích về cách hình thành, thúc đẩy danh tính văn hóa của một đất nước, một thành phố:

"Ông Gulbenkian lựa chọn Lisbon, chí ít có một nửa nguyên nhân là bởi sự linh hoạt và trong trẻo về văn hoá của thành phố này.
Đối với một thành phố, điều quan trọng nhất để hình thành nên văn hóa là cơ chế, là không khí, là khả năng dung nạp, chứ không phải là bề dày của những tên tuổi và tác phẩm đã sở hữu."

"Carl Gustav Jung từng nói, tất cả các nền văn hóa, đến cuối cùng đều lắng đọng thành nhân cách, rất chính xác. Điểm qua, có thể chỉ ra nhân cách sáng thế, nhân cách anh hùng, nhân cách tiên tri, nhân cách sứ đồ, nhân cách khổ hạnh, nhân cách quý tộc, nhân cách ky sĩ, nhân cách võ sĩ, và cả nhân cách quân tử mà người Trung Quốc hằng theo đuổi. Napoleon dẫu bại mà vinh, điều này cũng liên quan tới điển hình nhân cách mà ông đại diện, theo tôi thấy, gồm sáu phần nhân cách anh hùng và bốn phần nhân cách kỵ sĩ."

"Mạch ngầm lớn của văn minh Trung Hoa mà tôi nghĩ tới, chính là tinh thần võ hiệp... Thế nhưng, mạch ngầm này, xét về bản chất, lại là coi thường pháp luật, vì vậy cũng đã tạo thành rào cản nghiêm trọng giữa văn minh truyền thống và xã hội cận đại. Vô số sự thực đã chứng minh, "nhân cách hảo hán" rất dễ chuyển hóa thành "nhân cách bạo lực", đầu độc xã hội.
Trước tảng đá pháp luật ở Thingvellir, Iceland, tôi nhận ra các anh hùng Bắc Âu năm xưa đã phải giằng co đau đớn suốt mấy trăm năm ra sao để thay đổi tiêu chí của danh dự, định nghĩa lại cảm thức anh hùng."

Đợt nghỉ lễ Giáng sinh, mình đã có dịp từ Ý qua Áo chơi và bị choáng ngợp trước thành phố Vienna tráng lệ. Dư Thu Vũ đã khái quát được sự khác biệt giữa hai đất nước một cách tài tình đúng như tiếng lòng của mình:

"Từ Ý đến Áo, cũng là từ Nam Âu sang Trung Âu.
Đương nhiên, nước Ý rất tráng lệ, nhưng gia nghiệp quá lâu đời, quá nhiều ngóc ngách, khiến quản gia không còn đủ nhiệt tình để bao quát. Áo thì khác, nơi nào cũng rạng rỡ và tinh xảo. Cùng là một thành phố nhỏ, tại Ý, chắc chắn sẽ biếng nhác phô bày năm tháng, khiến du khách tìm đến phải nhẹ chân nhón gót, không ngớt trầm trồ; tại Áo, chắc chắn sẽ được chỉnh trang thoáng đãng, sáng sủa, chú trọng đến hiện tại, chú trọng đến tương lai."

""Sống ở Vienna, ngày nào cũng muốn bỏ đi nhưng khó lòng đi nổi." Minh chứng hùng hồn nhất cho câu nói này là Beethoven, ông đã chuyển nhà hơn tám mươi lần chỉ trong thành phố này""

Châu Âu còn thể hiện đỉnh cao của nghệ thuật "trở về với thiên nhiên":

"Tất cả các nông trang, hoặc là màu gỗ mộc, hoặc là màu nâu xám, hoặc là màu đen sẫm, không có màu sắc khác. Về mặt hình thái, cũng chú trọng gần gũi thiên nhiên, kiến trúc có đẹp đến mấy vẫn giống kiểu nhà ván và nhà cỏ của người dân sơn cước, hoàn toàn không có cảnh khoe khéo đua màu, tình nguyện bị thiên nhiên che lấp. Cảnh tượng này khác xa vùng nông thôn Trung Quốc. Người Trung Quốc lúc nào cũng muốn lưu lại dấu tích thật rõ nét trên mặt đất, nghèo khó thì bôi vẽ ít biểu ngữ, khẩu hiệu, giàu có thì xây dựng hoa hoè hoa sói. Nước Áo đã cho chúng ta thấy, chỉ khi con người chịu sống thu mình mới có thể tận hưởng thứ thiên nhiên hoàn mỹ nhất."

Vậy nên trở về chốn sông nước hay núi non đây?

"Sông nước khiến người ta vui say, núi non khiến người ta an định
Sông nước giúp chúng ta cảm nhận được thể sự vô thường, núi non giúp chúng ta lĩnh ngộ được đất trời vĩnh cửu.
Sông nước giúp chúng ta tận hưởng niềm sáng khoái viễn hành, thoát ly khói vòng tay người lớn; núi non giúp chúng ta thấm thía mối tình nồng hậu, quay trở về với nguồn cội sâu dày.
Triết học của nước là không tiếc ngày đêm, triết học của núi là không màng năm tháng.
Cũng chính vì vậy, tôi nghĩ, người ta khi còn trẻ cứ thỏa thích ngắm biển đón sóng, đam mê dịch chuyển, đến lúc về già, hãy dừng lại với núi non.

Trong những đất nước châu Âu mình từng ghé qua, nước Đức dường như ẩn tàng nhiều sự mâu thuẫn nhất:

"Roma cũng có phong thái, đó là sự phô bày xưa cũ toát lên nét thi vị già nua; Paris cũng có phong thái, đó là sự hội tụ văn hoá lịch lãm sôi nổi; London cũng có phong thái, đó là nếp sống đô thị bận rộn mà trật tự; Berlin lại khác hẳn, Berlin chưa già, tới giữa thế kỷ 13 vẫn chỉ là một khu buôn bán nhỏ, được kiến thiết muộn hơn Roma những hai nghìn năm, muộn hơn London hơn nghìn năm, muộn hơn Paris cũng sáu trăm năm, nhưng nơi đây lại toát lên một vẻ chín chắn sâu sắc hơn bất kỳ một nơi nào khác, trầm tĩnh khiến người ta khó hiểu."

"tại sao trong trạng thái lạc hậu ấy, lại có thể âm thầm sinh ra một loạt những đỉnh cao tinh thần lừng lẫy khắp châu Âu như Lessing, Kant, Hegel, Feuerbach? Có người nói, toàn bộ triết học phương Tây đều viết bằng tiếng Đức, vậy thì tại sao họ lại có thể đi sau mà vượt trước, độc chiếm ngôi đầu trong lĩnh vực trừu tượng này?
Hành vi tàn ác của một dân tộc chắc chắn sẽ khiến cho phương thức tư duy của dân tộc ấy mất giá trị nghiêm trọng trong mắt nhân loại, nhưng tại sao lại chỉ có vùng đất này, khiến người đời một mặt gay gắt đòi hỏi ở nó sự tôn nghiêm của cuộc sống, mặt khác lại kính cần tìm kiếm trong nó sự tôn nghiêm của tư duy? Giá trị văn hóa của nơi đây, tại sao có thể trôi nổi ngay trên tai hoa mà không bị vấy bẩn?
Goethe từng nói, người Đức, xét về cá thể, là cực kỳ lý trí, nhưng xét về tập thể, lại thường xuyên lạc đường."

"Nhờ có chiến tranh mà quốc gia trở nên quan trọng, nhờ có quốc gia mà chiến tranh có được lý do. Nội hàm của quốc gia dân tộc đã được điền vào trước tiên bởi khói lửa và thuốc súng. Trải qua những cuộc chiến của Napoleon, tất cả những điều này càng trở nên đậm nét, thế nhưng khi đổ, trong mắt Hegel, Pháp, Anh và Nga đều đã trở thành những quốc gia chủ quyền thống nhất, trong khi dân tộc German mà ông yêu mến vẫn chưa có được điều này. Việc đó khiến ông nôn nóng, bắt đầu lên tiếng về quốc gia, và đưa vào trong khái niệm quốc gia một loạt những lý tưởng tối cao. Ông cho rằng quốc gia là sự hiện thực hóa của tinh thần dân tộc, do đó nên có được ý chí mang tính quyết định cuối cùng. Thậm chí ông khẳng định nước Phổ chính là quốc gia thể hiện đầy đủ nhất "tinh thần tuyệt đối"."

"tôi nghĩ, những cảm xúc và lý tưởng từng chiếu rọi từ hai nấm mồ nhỏ bé này đã gây ra những tác động tiêu cực ghê gớm đối với nước Đức. Đặc biệt là sự khẳng định của Fichte đối với tham vọng mở rộng đất nước và quan điểm của Hegel coi chiến tranh là liều thuốc thanh tẩy vĩ đại, đã tăng thêm thành phần có hại trong tư tưởng của người Phổ."

"Người thầy của Fichte là Kant, nhưng quan điểm của Kant lại rất khác họ. Kant sống cả đời lặng lẽ ở quê nhà, nhưng tư tưởng lại cực kỳ khoáng đạt. Ông tin tưởng vào lý trí của loài người, khẳng định rằng nhân loại rồi sẽ từ bỏ đối kháng để đi tới hòa hợp, các quốc gia cũng sẽ biết kiềm chế hành vi của mình, từng bước xây dựng liên minh quốc tế tốt đẹp, cuối cùng sẽ xây dựng nên một "xã hội công dân phổ quát" mang tầm thế giới. Chính tư tưởng này đã trở thành căn cứ lý luận của phong trào liên Âu sau này."

Dư Thu Vũ ghé thăm rất nhiều trường đại học khắp châu Âu và thường đi đến cùng một kết luận:

"Từ chuyện đốt sách, không thể không liên tưởng đến cách mạng Văn hóa của Trung Quốc. Những giá sách trống rỗng thế này đã từng xuất hiện khắp mọi nơi trên đất nước Trung Quốc, hơn nữa thời gian còn gần hơn nơi đây hơn ba mươi năm, tôi không hiểu tại sao chúng ta lại không thể khắc ghi, cảnh tỉnh và thẳng thắn được như họ.
Khối đá này, ô cửa này, có thể coi là lời giáo huấn đầu tiên của đại học Humboldt đối với các sinh viên.
Chính nhờ vậy, ngôi trường này đã dùng một trang ô nhục để đổi về vạn vẻ trang nghiêm.

"Trường đại học Heidelberg huy hoàng suốt mấy trăm năm lại không phản đối việc trưng bày công khai mấy phòng giam hoang tàn và càn rỡ, du khách các nước có thể không biết tới thành tựu học thuật của ngôi trường này, nhưng đều biết đến sự tồn tại của một nhà tù sinh viên như vậy. Không một giáo sư nào thống thiết kháng nghị, giống như cảnh tượng thường gặp ở Trung Quốc, phê phán việc này gây tổn hại đến danh dự của trường. Sức hút của trường đại học nằm ở sự độ lượng, mà tiêu chí hàng đầu của độ lượng chính là thái độ hài hước đối với lịch sử."

Một điều khiến mình rất bất ngờ khi đọc đó là Victor Hugo sinh ra trong một gia đình khá giả, tuy nhiên các tác phẩm của ông luôn hướng về tầng lớp bần cùng nghèo khổ khiến mình lầm tưởng rằng ông hẳn đã lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn đó. Ngược lại, một đất nước mà nhiều người luôn liên tưởng đến sự giàu có, thực chất lại có một khởi nguồn vô cùng nghèo khổ:

"không thể bảo vệ những gì thuộc về bản thân, lại càng không đủ sức xâm phạm người khác. Tuy nhiên, khi người khác xâm phạm lẫn nhau, đến thuê mướn mình, lại rất khó từ chối.
Kết quả, trong một khoảng thời gian rất dài, binh lính Thuy Sĩ được công nhận là những người lính dũng cảm nhất, trung thành nhất trên chiến trường châu Âu... Càng đau thương hơn nữa, đó là kẻ sát hại họ, thường lại chính là đồng bào của mình, những người đồng bào được thuê bởi phía đối phương."

Bạn có biết rằng tác giả của cuốn Alice ở Xứ sở thần tiên vốn là một giáo sư toán học của Oxford:

"Nữ hoàng Victoria , vô cùng yêu thích câu chuyện này, ra lệnh cho tác giả về sau dù viết sách gì cũng phải trình cho bà xem đầu tiên. Thế là, không lâu sau, nữ hoàng nhận được tác phẩm mới của tác giả: Phương pháp định thức cơ bản và ứng dụng vào giải phương trình tuyến tính và phương trình đại số."

"Trường kỳ phát triển theo cách ôn hòa tiệm tiến và phong cách quý tộc lâu đời cũng khiến người Anh đánh mất cơ hội phát tiết, kết quả là dễ nảy sinh những cơn bộc phát thất thường. Tôi luôn cảm thấy một nước Anh ôn hòa, lịch thiệp lại trở thành sào huyệt của các hooligan bóng đá hung dữ, chính là có liên quan tới điều này."

"các nước Bắc Âu hình như đều đang tiến hành một bài tự kiểm điểm lạ lùng, xem xem ai lạnh lùng hơn, khép kín hơn, khó gần hơn."

"Trên suốt hành trình, thành phố khả ái nhất vẫn là Paris. Thành phố này dường như mang trong mình tất cả mọi ưu khuyết của các thành phố khác, hơn thế nữa, còn khuếch đại chúng tới cực điểm. Bạn sẽ liên tục ngọi khen, liên tục chau mày, nhưng cuối cùng vẫn liên tưởng tới câu thơ của Charles Baudelaire: "La capitale du vice, je t'aime." (Ta yêu người, thủ đô đồi bại)."

"Dường như thượng đế cố tình ép cho ngôi nhà, cầu thang, cửa sổ lại thật nhỏ, thật thấp, để những danh nhân kiệt xuất trong tương lai sau khi cất tiếng khóc chào đời phải phá tung tường hẹp, cất mình bay lên."

Châu Âu, chính là sự hài hước và khoan thai tạc bằng đồng thau trên phố.

[Trần Ngân · Rating 5 out of 5]

Sau khi đọc "Lược sử loài người", cái nhìn của mình về châu Âu được mở rộng hơn để thấy sự chuyển mình của lịch sử của thế giới diễn ra và liên quan đến nơi này rất nhiều.

Khi đọc đến "Hành trình vô tận", mình lại được thêm một cơ hội được dõi theo hành trình của tác giả qua những thành phố của châu Âu. Vì tác giả là một người thích về văn hóa nên khi đọc những dòng của cuốn sách độc giả không chỉ thấy được một góc của nơi nào đó của một địa điểm, còn thấy được những nhà triết học, họa sĩ, biên kịch,... nào đã từng sinh ra, nổi tiếng hay mất đi... tại nơi đó; thấy được đặc điểm về cách người dân ở đó sinh sống, cư xử theo một cái nhìn thấy cốt lõi chứ không chỉ dừng lại ở quan sát bên ngoài.

Cuốn sách được sắp xếp theo trình tự Nam Âu, Trung Âu, Tây Âu và Bắc Âu. Bản thân mình thấy ấn tượng nhất với những dòng về Nam Âu, đau lòng khi đọc đến đoạn "Chiến thần đã mềm lòng", và bất ngờ khi biết "khuyết điểm lớn nhất của ẩm thực Anh, là đơn điệu". Theo chân tác giả đi khắp châu Âu, mình dường như lại một lần nữa bản thân được xem một bức tranh rộng lớn hơn để biết về một châu lục đầy thành tựu, và không ít nỗi đau.

[Hồ Quang · Rating 5 out of 5]

Một cuốn sách khá hay của một tác giả Trung Quốc, có lẽ đây là một trong số ít các tác giả Trung Quốc thần thánh hóa chính bản thân nước mình khi bàn về chuyện thế giới. Tác giả có một cách nhìn khá khách quan và là một người am hiểu về nền văn hóa nghệ thuật Châu Âu nên đây không chỉ đơn thuần là du hành ký mà nó còn là một cuốn sách mang cho đến người đọc những thông tin lịch sử, chính trị, nghệ thuật tại các vùng đất mà ông đi qua.

Trong tác phẩm mình thấy tác giả cũng rút ra được khá nhiều những đúc kết của cá nhân mà bản thân mình thấy khá hợp lý. Qua đó chúng ta thấy được những mặt cần học hỏi từ những con người phương Tây. Nói chung đây là một quyển sách khá hay nếu bạn muốn có một cái nhìn khái quát về các thành phố ở Châu Âu.

[Hiền Nguyễn · Rating 3 out of 5]

Đây là hành trình của tác giả đi qua các thành phố của các nước châu Âu, từ Nam Âu, Tây Âu, Trung Âu, Bắc Âu. Mở đầu khá cuốn hút, nhưng càng về sau mình đọc càng thấy buồn ngủ. Cuốn sách được viết cũng khá lâu, từ 2001, nên thiếu sự cập nhật, hơn nữa sách nói nhiều về con người, về cảm nhận của tác giả, ít miêu tả về các công trình, phong cảnh. Lúc tác giả viết sách, Đức mới có 29 giải Nobel, mà đến 2019 số giải đã là 108 rồi. Nếu như đọc cuốn sách này sớm hơn, có lẽ mình sẽ đánh giá nó cao hơn.

[an's little forest · Rating 5 out of 5]

Cuốn sách này không giống như mình kì vọng nhưng lại vượt qua mọi kì vọng của mình. Đặc biệt càng về cuối càng thấy mỗi câu chữ càng đắt giá hơn, cả quyển sách ngập tràn highlight. Nó không giống một cuốn du kí, vì tác giả không viết về những điểm nhất định phải checkin khi tới Châu Âu, mà như một trang sử về chặng đường hành hương kì lạ của những con người tò mò muốn nhìn xa ra toàn cảnh văn minh của cả một châu lục.
Mình sẽ trở lại với review chi tiết hơn (còn bao giờ thì không biết nữa =)))

[陈兆骏 · Rating 4 out of 5]

文人的奇旅。描述得非常磅礴大气，很像planet earth的那种纪录片所感受到的画面。全书最喜欢哈维尔和德国之墓，还有莫过于最后康德的人类理性的伸张，民族主义的肿瘤任是世界的肿瘤。到头来我任然觉得自由的理性精神才是欧洲人的本性之一，而终将战胜制度的邪恶，但提及的中华帝国，再想起前不久看完的中国国家治理的制度逻辑，虽说文化不同，但是想要达到这种自然表现民族本性的任然是中国的制度，像台湾一样。“不论一个大国看上去有着多么坚硬的外壳，它的人民都是一个个平平常常的人，而再大的大国也就是这些平常人组成的。当人民成为朋友，交流变成友谊，相互了解自然就开始了。任何一方，能以更宽广的视角去看这个世界，总是一件好事情。”

[A Rabbit · Rating 3 out of 5]

影响了一代学子作文文风的文学家啊。没想到后来的风评如此之差……

[John Nguyen · Rating 5 out of 5]

Very good

[Minnie Thư · Rating 4 out of 5]

Wow, trước khi đọc mình không nghĩ cuốn sách này sẽ cung cấp lượng kiến thức rất tốt cho mình, nhất là về mảng nghệ thuật, lịch sử và những nhân vật lịch sử nổi tiếng như Christopher Columbus, Jean- Paul Sartre hay Van Gough . Thực sự văn của bác Dư Thư Vũ viết rất hay, sâu sắc và phong phú, bác lột tả được hết vẻ đẹp mỗi đất nước bác đặt chân đến và kiến trúc nơi đó, con người và không thiếu mảng lịch sử. “Ngạo nghễ giữa hư không, hùng vĩ trong uổng hoài” là một miêu tả ví dụ cho một nhân vật trong lịch sử ở Roma. Bác còn khéo léo liên kết sự sâu sắc của những dấu tích lịch sử ở mỗi địa điểm với ngày nay khiến mình phải trầm trồ và suy nghĩ là nơi đâu trên thế giới đều có dấu tích một thời lịch sử và văn minh đã thực sự rất huy hoàng. Mình siêu siêu recomend cuốn sách này cho mọi người, du lịch Châu âu gói gọn trong từng trang sách.

[Xinyi · Rating 2 out of 5]

做作。

[Fred Lin · Rating 4 out of 5]

������������������������������������������������

[Yang Liu · Rating 4 out of 5]

引导我西方文化转向的启蒙书 The very first book brought me in front of western culture, changed my life. I'm very grateful!