Melodieën is een heel bijzonder boek,
het is een meeslepend en spannend verhaal, dat geen moment verveelt.
Het boek de Melodieën van de Duitse schrijver Helmut Krausser speelt zich af in Italië.
Het bestaat uit drie verhalen die samen een raamvertelling vormen. Het begint in de zestiende eeuw en loopt tot in de jaren tachtig van de vorige eeuw.
Het lukt de alchemist en magiër Castiglio maar niet om van oud ijzer, goud te maken. Hij wordt na jaren rondgezworven aangesteld als hofalchemist bij de Italiaanse vorst Pico. Om Castiglio te helpen bij het produceren van het goud, krijgt hij Andrea, een boerenzoon, als assistent toegewezen.
Ze houden zich meer bezig met andere zaken, dan met het vervaardigen van goud.
"Castiglio bracht vele uren door met oefenen op de luit, neuriënd, in elkaar gedoken. Tussendoor bracht hij zijn assistent de eerste akkoorden bij; ook hoe je snaren stemt en noten leest. Andrea informeerde waarom bepaalde Melodieën het hart eigenlijk inniger weten te roeren dan andere. Castiglio kon niet op een bevredigend antwoord komen...."
Deze vraag zet Castiglio op een nieuw plan. Hij gaat "de geheimen der klankmagie" bestuderen. Door intense studie 'vindt' hij 26 hypnotiserende tropoi: Melodieën die mensenlevens kunnen beïnvloeden. Al gauw krijgt de faam van de magiër legendarische afmetingen. Het kerkelijk gezag, gealarmeerd door de macht van de Melodieën, besluit in te grijpen. Maar voordat het publieke steekspel kan uitmonden in de vernietiging van de Melodieën, verdwijnen ze op mysterieuze wijze uit de openbaarheid.
Via tal van omzwervingen, waarbij ook de componist Palestrina een rol speelt, krijgt de beroemdste kastraat van de 17de eeuw, Marc Antonio Pasqualini, hoogte van de tropoi. Hij probeert ze te gebruiken, bij zijn strijd tegen sopranen, die de alleen heerschappij van de kastraten proberen te ondermijnen.
De mythe rond Castiglio leeft voort tot in het heden, waar onderzoekers zoals de oude prof. Krantz als bezetenen trachten de waarheid omtrent de Melodieën aan het licht te brengen. In de onderlinge strijd wordt daarbij geen middel geschuwd. Als de door liefdesverdriet geplaagde fotograaf Taubner in de rivaliteit verwikkeld raakt, lijkt dat toeval. Totdat de scheidslijn tussen verleden en heden vervaagt, en waan en werkelijkheid samensmelten tot een furieuze nachtmerrie.
Het is misschien het mooiste boek dat ik tot nu toe gelezen heb.
Geïnspireerd door dit boek is Het Utrechts Barok Consort o.l.v. Jos van Veldhoven op zoek gegaan naar composities waarin de Melodieën verwerkt zouden kunnen zijn. Deze zoektocht heeft geleid tot een aantal concerten en de gelijknamige cd: "Melodieën".
Jos van Veldhoven schrijft als inleiding bij de cd:
"De geschiedenis Van de Melodieën leidde ons naar bekende en onbekende componisten uit de Renaissance en Barok. Het is fascinerend
om bekende muziek van Allegri en Palestrina op een totaal andere manier te
beluisteren; namelijk, met in het achterhoofd dat in alle muzikale pracht ook nog eens een eer de speciale Melodieën verborgen zouden kunnen zitten.
Andere componisten uit Kraussers boek die de Melodieën wellicht gekend hebben, zijn tegenwoordig helemaal vergeten Pasqualini bijvoorbeeld, een castraat die in de eerste helft van de 17e eeuw triomfen vierde als zanger en als componist. Enkele van de door hem gecomponeerde cantates vonden we in de bibliotheek van Brussel. Wie zegt dat er in deze prachtige composities niet een paar Melodieën verwerkt zijn die Allegri hem heeft toegespeeld?"