O livro de Maud Mannoni é um documento-testemunho, acessível a muitos. Ele faz com que o leitor coopere na primeira medida tomada por uma pessoa que vem se consultar, podendo o objeto da consulta ser ela mesma ou um ser querido, e motivada por um pedido de auxílio ao psicanalista. Cada leitor, graças à arte do autor, se sentirá mais ou menos envolvido, iniciado em um modo novo e dinâmico de pensar as condutas humanas e seus desregramentos. Compreenderá o que se quer dizer quando se diz, falando do psicanalista, que o que faz a sua especificidade é a sua receptividade, a sua "escuta". Ele verá pessoas que vieram, sabendo apenas a quem se dirigiam, enviadas pelo seu médico, pelo educador, por alguém que conhece as dificuldades em que estão, mas que não pode ajudá-las diretamente; essas pessoas, na presença de um psicanalista, começam a falar como falariam com qualquer indivíduo e, no entanto, a única forma de escutar do psicanalista, uma escuta no sentido pleno do termo, faz com que o discurso delas se modifique, adquira um sentido novo aos seus próprios ouvidos. Efetivamente, os psicanalistas, pela sua técnica, são orientados para a descoberta e a cura de uma deficiência instrumental. Respondem ao nível do fenômeno manifestado, do sintoma: angústia dos pais, perturbação escolar ou de caráter da criança, por um emprego de dispositivos de socorro específicos, preconizando medidas terapêuticas ou corretivas destinadas a reeducar.
Maud Mannoni fue una psicoanalista francesa de origen neerlandés, especialista en criminología. Fue fundadora hacia finales de la década del ’60 de la Escuela Experimental de Bonneuil y se le considera una figura destacada de la psicología y el psicoanálisis en Francia. Fue quien mejor realizó el cruce entre las tradiciones teóricas de Winnicott y Lacan. Teniendo como supervisor clínico al primero, y como docente y analista al segundo, dará lugar a una obra muy original que centrará sus interrogantes en torno al lugar que ocupa el discurso parental en el síntoma del niño. Sus investigaciones clínicas se dirigirán inicialmente hacia los niños más «relegados» por el pensamiento psiquiátrico y psicoanalítico: los débiles mentales. Como producto de ellas surgirá un texto (El niño retrasado y su madre) en el que vemos surgir con nitidez un centro de interrogaciones al que la autora habrá de volver una y otra vez en sus investigaciones posteriores: el discurso colectivo que se teje en torno al niño, y el modo en que determina su posición y su valor al interior de dicho colectivo. Junto con F. Dolto, desplegará una noción de lo inconsciente que, promovida por J. Lacan, supondrá una subversión teórica respecto a las tesis kleinianas, dominantes en el pensamiento psicoanalítico de mediados del siglo XX en Europa.Demuestra en sus investigaciones posteriores (plasmadas en textos tales como El niño, su enfermedad y los otros, El psiquiatra, su ‘loco’ y el psicoanálisis, La educación imposible) que es en las patologías más graves de la infancia (autismo, psicosis infantil) donde se observa al niño más apresado en el discurso de los padres, y aún en la fantasmática inconsciente de estos. Su clínica buscará develar este discurso secreto, que hace del niño su objeto inerte, a fin de devolverle a éste el estatuto de sujeto de su propio discurso. Como corolario de estas investigaciones fundará, hacia finales de la década del ’60, la Escuela Experimental de Bonneuil, concebida como un «lugar de acogida» que acompañe y ayude al niño «a asumir el riesgo de vivir».
Σε αυτό το βιβλίο η συγγραφέας παρουσιάζει την πρώτη συνάντηση και το ιστορικό των θεραπευόμενών της. Θεωρώ πως μπορεί να είναι αρκετά βοηθητικό για νέους ψυχολόγους και ψυχοθεραπευτές, για να δουν πώς μπορούν να συνδέουν πληροφορίες που λαμβάνουν κατά τη θεραπευτική διαδικασία. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να έχουν πολύ καλή κατανόηση των ψυχαναλυτικών εννοιών, καθώς η συγγραφέας είναι της ψυχαναλυτικής προσέγγισης. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να πάρει κανείς κυριολεκτικά κάποιους όρους και έννοιες και να καταλήξει σε εντελώς λανθασμένα συμπεράσματα. Παρόλα αυτά, δεν ήταν από τα αγαπημένα μου βιβλία τέτοιου είδους, απλά ήταν οκέι. Λάτρεις του Γιάλομ καλόν είναι να το αποφύγουν.
Não é comum livros com tanto material prático de psicanálise. As reflexões e a sensibilidade são realmente incríveis. Entretanto, como a própria autora coloca no prólogo, falta uma sensibilidade a questões sociais. Na insistência do "papel do pai" - e não de função paterna - acaba "sendo martelo" e portanto só encontrando pregos para martelar. É uma importante leitura, mas sugiro que o faça de maneira crítica.
Me parece muy generoso el gesto de Mannoni en este libro al compartir una serie de casos clínicos, sobre todo de niñxs, donde ubica el lugar de la analista en las primeras entrevistas con los padres. Muy útil para pensar cuándo sí o cuándo no va un análisis y, en este sentido, cómo puede acontecer una intervención de corte psicoanalítico incluso si el análisis no va. Muy pertinente el prólogo a la segunda edición por parte de Françoise Dolto, aunque algo extenso para mi gusto (ocupa casi la mitad del libro).
"Donde el lenguaje se detiene, lo que sigue hablando es la conducta; cuando se trata de niños perturbados, es el niño quien,ediange síntomas, encarna y hace presente las consecuencias de un conflicto viviente, familiar o conyugal, camuflado y aceptado por sus padres"