De loop van de geschiedenis Marokko is bepaald door zijn strategische ligging tussen Zwart Afrika en Europa en aan de toegang tot de Middellandse Zee en het enorme achterland. Vanuit hun hoofdstad Carthago stichtten Puniërs de eerste handelsposten langs de kusten van Marokko en later lijfden de Romeinen heel Noord-Afrika bij hun rijk in. Aan het einde van de zevende eeuw zagen de Berbers, de oudste bewoners, de Arabieren komen die er een nieuwe godsdienst en taal brachten. De islam en het Arabisch zijn onvervreemdbaar met het land verbonden geraakt, evenals de joodse gemeenschap, die tot halverwege de vorige eeuw zeer talrijk was. Gelegen aan een belangrijke noord-zuidroute waarlangs goud, zout en slaven werden verhandeld, zijn tal van Zwart-Afrikaanse elementen in de Marokkaanse samenleving opgenomen: muziek, mystieke tradities en, ook letterlijk, de nieuwe gezichten van de slaven die zijn opgegaan in de bevolking van Berbers en Arabieren. Zeven eeuwen lang hebben Berberdynastieën over Marokko en Andalusië geheerst. Toen de Spanjaarden in 1492 Granada, het laatste bolwerk van Andalusië heroverden, heroverden, weken de Moren uit naar Noord-Afrika, waar in Fès en Tétouan veel van de indrukwekkende Moorse cultuur is terug te vinden. Vanaf de zestiende eeuw verstevigden Frankrijk en Spanje hun greep op het gebied. Dit mondde uit in een korte periode van vreemde, Franse (1912-1956) en Spaanse overheersing. Na de dood van koning Hassan II in 1999 leek een nieuwe, aanvankelijk beloftevolle periode in te gaan onder de nieuwe koning Mohammed VI. Zijn macht en aanzien zijn echter nog altijd onweersproken, al wordt de bevolking mondiger.
Review : Vele van mijn vrienden zijn wereldreizigers en ze hebben dan ook allemaal Geschiedenis van Marokko van Herman Obdeijn en Paolo De Mas in hun boekenkast staan. Het is een bijzonder mooi uitgegeven boekwerk met honderden kaarten en illustraties, en een massa informatie over islam, cultuur, politiek, economie en antropologie (Berbers, Toeareg), de migratietraditie enz. Het is niet alleen een ideaal boek om een reis door Marokko voor te bereiden, maar het is ook interessant voor een spreekbeurt of onderwerp voor een educatieve avond. Vele van onze landgenoten hebben hun roots in Marokko en dus is het interessant om te grasduinen in een zo een rijk boek over geschiedenis en cultuur van dit land.
In de herziene en uitgebreide derde druk is er trouwens speciale aandacht ingeruimd voor de sociale, economische en politieke ontwikkelingen onder de nieuw koning, onder meer als reactie op de religieus geïnspireerde aanslagen in Marokko, voor de positie van de Berbers en voor de toegenomen invloed van islamistische bewegingen.
De auteur Herman Obdeijn was hoofddocent migratiegeschiedenis en geschiedenis van Noord-Afrika aan de Universiteit Leiden en hij werd zelfs geridderd door de Marokkaanse koning. De andere auteur Paolo de Mas was directeur van het Nederlands Instituut Marokko in Rabat, tegenwoordig is hij directeur van het Marokko Instituut Nederland. Ze hebben met dit boek toch wel een uniek boek over Marokko uit de Nederlandse naslagwerken gezorgd. Zelden heb ik een naslagwerk in de Nederlandse taal getroffen dat zo helder en boeiend geschreven is, met tal van verrassende invalshoeken, zoals oude dagboekfragmenten van handelsreizigers en vrijgekochte slaven en ook bijdrages van onder andere de Belgische Lucas Catherine uit zijn klein Arabisch prentenboek.
Voor bijna elke periode in de Marokkaanse geschiedenis komen in dit boek niet enkel de 'oppervlakkige' evoluties aan bod zoals opvolgingskwesties binnen de op dat moment heersende elite, maar ook de bredere maatschappelijke omwentelingen die vaak een economische grondslag hebben. Het boek verveelt nooit, onder meer dankzij de talrijke kleine zijsprongen in de vorm van weetjes, anekdotes en getuigenissen. Het boek zou wat dieper mogen ingaan op de Rifoorlog en de strijd voor onafhankelijkheid, maar het is zonder twijfel een goeie eerste kennismaking.
Compleet boek dat je in niet al te moeilijke taal meeneemt door de geschiedenis van Marokko. Zeker een aanrader als je voor langere tijd gaat -- al moet erbij gezegd worden dat dit echt een lesboek is, dus misschien niet het kopje thee voor iedereen.