Un espectacular mosaico de voces e de historias na cidade mítica de Auria. Unha novela na que o autor recrea situacións que reflicten os grandes cambios sociais que anuncian a Galicia de finais do século XIX. A aparición desta novela (1972), ambiciosa obra de madurez, coroaba a traxectoria dun dos máis grandes narradores do noso tempo. Froito dun excepcional alento anovador, Xente ao lonxe ensambla un amplo abano de tipos humanos e historias sabiamente entrecruzadas e relatadas con eficaz técnica expresionista. Blanco Amor realizou nesta novela un ambicioso experimento literario no que se combinan 170 personaxes cunha concepción cinematográfica do relato, que vai acoutando progresivamente o seu campo de visión desde a panóramica social ao primeiro plano individual. Alegato en favor dos desherdados, Xente ao lonxe é unha novela total na que se reconstrúe un universo e un tempo.
Eduardo Blanco Amor (Ourense 1897-Vigo 1979), fue el hijo menor de una familia modesta y autodidacta desde su infancia. Blanco Amor entró como secretario de dirección en el El diario de Orense con 17 años. Participa desde joven en el ambiente literario de la ciudad, conociendo el magisterio de Vicente Risco, figura de importancia decisiva en la defensa y promoción de la cultura gallega. Emigra a Buenos Aires en 1919, en plena eclosión cultural. Animador de las instituciones gallegas más allá del mar, dedicó toda su vida a la concienciación y culturización de los emigrantes. En 1923 fundó con Isla Couto la revista gallega Terra; participó también en otra publicación galleguista, Céltiga. En 1926 entró a formar parte del diario argentino La Nación, donde conoció a escritores argentinos como Leopoldo Lugones, Borges, Sabato y Mallea, y uruguayos como Horacio Quiroga.
En 1927 inició su carrera literaria, con la novela Os Nonnatos, a la que siguió, al año siguiente, el libro de poemas Romances Galegos. Entre los años 1929-1931 regresó a Galicia como corresponsal del diario La Nación y en ese viaje conoce a Castelao y a varios intelectuales del grupo Nós y el Partido Galeguista, llegando a comprometerse con el galleguismo republicano, por el que trabajará incansablemente. Escribió Poema en catro tempos, larga composición sinfónica de filiación vanguardista que publicaría posteriormente en Argentina en 1931. Desde Buenos Aires, Otero Pedrayo le pide que colabore en la revista Nós donde publica varios poemas y tres capítulos de su novela inconclusa A escadeira de Jacob. Existe una segunda etapa en España como corresponsal de La Nación, entre 1933 y 1935 donde, en Madrid, conocerá a Lorca con el que trabó gran amistad y colaboró en los Seis poemas galegos.
Tras el estallido de la guerra, defendió desde Argentina la legalidad republicana e impulsó el esparcimiento de la literatura gallega en el continente americano. Estos veinte años escribirá en castellano con obras como Los miedos (1936) o La catedral y el niño (1948) hasta volver al gallego en 1956 con Cancioneiro. Fué además el fundador y director del Teatro Popular Galego (1957) y fue director de la revista Galicia, publicada por el Centro Gallego de Buenos Aires. Antes de abandonar definitivamente América, Blanco Amor publicó A Esmorga (1959), libro que será uno de los grandes hitos de la renovación de la narrativa gallega, y ya en Galicia lleva a la imprenta Os biosbardos (1962), otra obra, esta vez cuentos, de enorme éxito.
A pesar de ser postergado por la cultura oficial, su última etapa fue muy fecunda. Tras publicar una nueva edición de A esmorga (1970) y la larga novela Xente ao lonxe (1972), centró su producción en el teatro donde se convierte en la figura emblemática de teatro independiente: Farsas para títeres (1973), Teatro para xente (1974), Proceso en Jacobusland (1980, escrita en el 73 y censurada en el 74 y 76).
Falleció en Vigo el 1 de diciembre de 1979. Sus restos descansan en el Cementerio de San Francisco (Ourense).
Rematei un dos grandes deberes que me restaban dentro da nosa literatura nacional. Xente ao lonxe é, igual que xa o era A esmorga pero probablemente dun xeito mellor executado grazas a un-a tese plantexada con moita mais claridade e coheréncia, un-a novela deliciosamente porca e material, feita dende e para os corpos, marxista en canto ao método se non directamente en canto a ideoloxia. É un-a novela que tentaba, e conseguiu en moitas pasaxes con éxito, elevar a dignidade artística a vivéncia da masa. No tocante á ambición, a novela resulta simplemente sublime. Ademais, este propósito estético sinerxiza moi ben co galego vulgar empregado, que non é o do grande paisaxismo costumista modoso e endémico nas nosas letras, senón un-a verdadeira homenaxe á emotividade obscena e resignada do noso pobo; polo que pasan os séculos e mais as ideas con dificultade ainda que con forza. A família de Suso cobra vida e verosimilitude mercede a ese malmeter retranqueiro entre vecinhos, por graza e obra do léxico tan rico que ainda conservamos para falar do popular e do paupérrimo. Blanco-Amor insiste en que o plano intelectual da novela non pise nunca a existéncia física dos personaxes, e nós como lectores non ignoramos a masturbación, o lixo nin a desnutrición física e moral dos Aurienses.
Ao anterior engade-se un-a ambientación histórica moi interesante, encadrada no boom dos movementos obreiros na península e da chegada gradual da modernidade ás atávicas cidades galegas, e que está totalmente integrada no argumento sen que sexan precisas moitas solucións de continuidade por parte do autor. A experiéncia vive-se de forma moi inmersiva, na minha opinión precisamente porque toda a suxeira da que falo dificulta sentir a obra como algo artificial.
O principal defecto na novela é que a calidade da redacción oscila moito, tanto no que é a redacción en si (hai fragmentos con moitos, moitos anacolutos, e tamén outros nos que se non me perdín frouxea un pouquinho a claridade argumental) como no relativo ao decoro poético. Isto último é particularmente sentido porque, precisamente por ser a novela un intento bastante exitoso de chegar ao artístico e intelectual sen renunciar á fala popular, sente-se un pouco como un-a traición ao propósito da obra naqueles momentos nos que Blanco-Amor perde a disciplina e a voz narrativa comeza a ser menos popular e mais canónica. A própia calidade da novela tamén abanea bastante se se me pregunta a min, e a primeira metade da novela parece-me moitísimo mellor que a segunda. Outra chata que lle podo pôr é que non é un-a obra nada "universal", pero precisamente por iso penso que é lectura obrigada para todo galeg@ que guste da literatura, pois penso que só nós podemos apreciar e dimensionar Xente ao lonxe como o merece.
Blanco Amor é un dos mellores, senón o mellor, novelista das nosas letras. Xente ao lonxe está excelentemente ben escrita. Berra "Ourense" en cada unha das súas páxinas, ademais de ser unha obra profundamente proletaria. Agora ben, o estilo é moi desigual. As primeiras dúas partes (sobre todo a primeira) son sublimes, mentres que as dúas últimas son moito máis mediocres. Teño que dicir que en certo momento botei de menos ao Suso neno, cos seus problemas de neno e a súa complicada relación co Albertiño. Dito isto, súper interesante o tema da loita sindical proletaria en España no século XIX e sobre todo en Galiza.
A prosa de Blanco Amor é marabillosa, máis de 40 anos despois segue a resultar igual de fresca e diferente, cun ritmo único. Os personaxes, porén, non rematan de romper co estereotipo, especialmente os secundarios (os curas e burgueses) e a narración en primeira persona fai que sexa difícil a categorizar a novela como realista. De todos xeitos, paga a pena ler as historias do Suso, a súa evolución, o seu camiño dende os seus ollos.
One thing that bothers me a lot about Galician literature is that you can´t find any review about it. Nothing. So you must buy books almost blindly, believing in the publisher. In this case, the publisher (Editorial Galaxia) tells us that "Blanco Amor made in this novel a literary ambitious experiment that combines 170 characters..." - in some editions is even written the 170 characters are "perfectly individualized through speech".
Ok, I must laugh. There is not even 70 characters in this novel, even if you count the ones mentioned ONCE. And adding the dogs to the count. Anyway, the story is about a boy and about that boy and people close to him and nothing else - Xésus, Sesu for friends, or let me call him little Eduardo Blanco Amor - his family (mother, father, sister) and 3 or 4 characters (Andreas, Elixio, a friend or two more).
The first part, that is about half the book, is good (the book has about 300 pages). It tells some story of the city Sesu lives is, some strange characters, etc. There is a monkey that is quite cool. But most of the story is about Sesu himself, and mainly the problems he has when his little brother is born - he hates taking care of him, the baby cries all the time, etc.
The second, third and fourth part tells how he became part of the workers movement, how the workers movement tries to combat the Church and the State (of course every priest is evil and mean), and some of them got arrested, and there is some love between the comrades, and some people try to make some abortion, and basically that is it. It´s very, very, very in favour of socialism and against monarchy and Church (the story, accordingly to the publishers, is set by the end of the XIX century). That propaganda part is terrible.
OF COURSE... of course... we know that a book like that written in 1970 is not about the XIX century, it´s about 1970, against Franco and in favor of modern socialism etc. We know that. It´s so obvious, that the writers give us a long and useless introduction of 30 pages telling the book is just about things that happened in the past, that he has listened by chance here and there, and some comments about the Galician language, and some other useless things like that, just to create a "smoke and mirrors" so no one... no one meaning the censors... will notice what everything is all about.
Anyway, the first part is interesting, the rest of the book is quite bad.
I would recommend this book to anyone who wants to know about the socialist movement in Galicia, in a not universal way. For the rest of mankind, don´t waste your time.
El libro más completo y largo que Blanco Amor escribió en gallego, Xente ao lonxe es el homónimo de su tierra de las novelas sociales y obreristas de las tradiciones literarias de otros idiomas. Su trama no es compleja, es simple pero directa y con una prosa y estilo único, cercano y tremendamente adecuado para ser usado en las voces que dan vida a este mundo literario. Blanco Amor se precia siempre de hacer uso de una fala popular, lo cual le da mucha más verosimilitud y riqueza a sus narraciones. La historia narra a grandes rasgos la historia de una familia gallega de clase trabajadora a principios del siglo XX, en plena ebullición del movimiento obrero en la península. Es narrada principalmente a través de Suso, el hijo mediano de la familia, y vamos viendo a lo largo de su obra como madura hasta ser ya un joven. Hay además algún personaje o historia secundario que contribuyen a dar más trasfondo a todo, pero el hilo narrativo principal es lo que rodea a Suso, que vive en su infancia y adolescencia la pobreza y represión de la clase trabajadora de su ciudad, y la lucha por la hegemonía cultural con el clero y las clases pudientes.
Aunque el lenguaje de Blanco Amor pueda ser difícil de entender en ocasiones para los castellanoparlantes, ya que usa la fala popular y muchas palabras no se pueden encontrar en un diccionario corriente, le dan a la narración un estilo que hace que te transporte a esa época y lugar, y te ayuda a aprender los giros y formas de pensar del lenguaje de la gente corriente. Como digo, es una historia "simple", pero muy bien narrada, y sobre todo llena de reflexiones interesantes e importantes. Por desgracia resulta que he leído la versión censurada de la novela, ya que en 2014 la editorial Galaxia sacó una versión sin censura tras muchos estudios e investigaciones, con lo que seguro que me he perdido mucho de lo más político o de lo que trata de lo homosexual en la novela, pero de todas maneras la he disfrutado mucho. Sin duda una novela que añade peso a la reciente pero robusta tradición literaria gallega.
Rematada a novela de Xente ao lonxe, a nivel xeral pareceume unha obra complicada de ler. Aínda que a prosa de Blanco Amor é moi boa, emprega palabras de difícil comprensión, o que o impide unha lectura seguida. Por outro lado, o autor expón situacións que non cheguei a entender, quizais polo desfase temporal existente (recordar que a novela ambiéntase a finais do século XIX, dándolle relevancia ao inicio do movimento obreiro na cidade de Ourense).
Gustoume como tratou o tema do movimento obreiro arredor das figuras de Suso, de Evanxelina e Aser. De todas formas, paréceme un erro que unha novela tan complexa sexa motivo de lectura obrigatoria nos institutos , se a intención é animar os alumnos a ler en galego.
Lo que me pasó con esta lectura esque fue una lectura obligatoria del colegio y con la intención de tenerlo que acabar lo antes posible y ser un libro tan complejo me fue muy difícil poder seguirlo y llegar a entender algo de lo que pasaba