سفر شب

by بهمن شعله‌ور

سفر شب در ۱۲ فصل نوشته شده و داستان جوانی به نام هومر است که در دهه چهل در تهران با دوستانش به کافه‌گردی و خیابان‌گردی مشغولند. او آرزومند است در نقش هملت بازی کند اما او را در نقش امیرارسلان به بازی می‌گیرند.

Genres: Novels, Fiction

241 pages, Paperback

First published January 1, 1959

About the author

بهمن شعله‌ور نخستین داستان‌اش را در ۱۲ سالگی منتشر می‌کند، در ۱۴ سالگی نخستین کتاب ترجمه‌اش را منتشر می‌کند، در هفده سالگی «خشم و هیاهو»ی فاکنر را ترجمه می‌کند، و در هیجده سالگی رمان «سفر شب» را در کم‌تر از دو ماه، در یک کافه می‌نویسد و از هنگام انتشار آن، که به عنوان دبیر اقتصادی پیمان سنتو در ترکیه بوده است، داستان فرار و مهاجرت او آغاز می‌شود.
بهمن شعله‌ور تحصیلات ابتدائی و متوسطه را در تهران گذراند و دانشکده پزشکی دانشگاه تهران را تا دوره انترنی دنبال کرد. ولی پیش از پایان دوره انترنی و گرفتن درجه دکترای پزشکی، با پذیرفتن یک پست دیپلماتیک با سمت دبیر اقتصادی پیمان سنتو، در سال ۱۹۶۵ ایران را بقصد ترکیه ترک گفت. پیش بینی کرده بود که پس از چاپ رمان سفر شب جانش در ایران در خطر خواهد بود. سفر شب پس از گذشتن از هفت خوان سانسور در ایران در سال ۱۹۶۷ در تهران چاپ و پس از چند ماهی تحریم و جمع‌آوری شد.
بهمن شعله‌ور ۶۶ ساله اکنون چندین کتاب شعر و داستان به زبان انگلیسی دارد، دکترای روان‌‌پزشکی دارد، دکترای ادبیات انگلیسی دارد، آثار خودش را به زبان اسپانیایی، ایتالیایی و... ترجمه کرده و می‌‌کند

Reviews

[Asad Asgari · Rating 5 out of 5]

یک کتاب ماندگار و درخشان در ادبیات ایران. کتابی که لحنش خاص و دلنشین بود و شخصیت پردازی و توصیفاتش درجه یک. نویسنده آدم رو می‌برد به دوره‌ای از تاریخ معاصر و خواننده می‌تونست به خوبی اون دوره و مناسبات حاکم بر اون دوره رو درک و لمس کنه و از زندگی اجتماعی اون سال‌ها تصویر روشنی بدست بیاره. مونولوگ‌های کتاب بدون هیچ اغراقی در ادبیات ایران کم نظیر بود. کتاب داستان نسبتاً پرکششی داشت از سرگشتگی یک عده جوان و نویسنده با هنرمندی آرزوهای ناکام مانده اونها رو به تصویر کشیده بود. چقدر از فصل مربوط به اکبرشیراز و مونولوگ‌هاش لذت بردم، چقدر فصل آخر کتاب درخشان بود هرچند ابتدا گیج کننده به نظر می‌رسید و ارتباطی میان این فصل و سایر فصل‌ها پیدا نمی‌کردم اما هرچه به صفحات آخر نزدیک می‌شدم و پس از آنکه بهمن شعله ور، عیسی مسیح رو به عنوان یکی از شخصیت‌های نمایشی که هومر قرار بود بنویسه به صحنه آورد فهمیدم نویسنده چقدر با ظرافت و هوشمندی میخواسته پوچ بودن همه چیز رو در نهایت به مخاطبش منتقل کنه و بهش بگه هیچ منجی و نجات دهنده‌ای درکار نبوده و نیست و شب همیشه سیاهه همچون روزگار ما از گذشته تا کنون و حتی در آینده و به قول خود نویسنده سفر بیهوده ما در این شب همچنان ادامه داره. یکی جای کتاب در فصل آخر این دیالوگ میان عیسی مسیح که بر صحن نمایش حاضر شده و یکی از تماشاچیان برقرار میشه که به نظرم نویسنده با شهامت مثال زدنی این سطرها را به قلم آورده:
تماشاچی می پرسه جناب استاد بفرمایید فلسفه مصلوب شدن و رستاخیز مجدد جنابعالی چه بود؟
و عیسی در پاسخ میگه مصلوب شدن بنده بیشتر یک نوع نمایش تبلیغاتی بود که تحت فشار تهیه‌کننده و کارگردان صورت گرفت. اما رستاخیز مجدد من بیشتر بخواهش تماشاچیانی بود که از داستان‌های هپی اِند خوششان می‌آید.

[Alialiarya · Rating 5 out of 5]

درباره‌ی سفر شب این کتاب درخشان بسیار گفته‌اند و تحلیل کرده‌اند. حقیقتا سخن گفتن درباره‌ی این کتاب سخت است. به‌نظر من سفر شب روایت یک نسل است. نسلی که در دهه چهل جوانی‌اش را طی می‌کند. نسلی مغموم، ناامید و گرفتار. افرادی که نه توسط پدرانشان فهمیده می‌شوند نه می‌توانند میان خودشان روابطی ایجاد کنند. نسلی که هم از گذشتگان و هم از حالش جدا افتاده است. ارتباط میان هومر و پدرش در رمان که فوق‌العاده در مونولوگ‌های این دو نفر تفاوت‌شان در نگاه به جهان را می‌فهمیم ارتباط تمامی افراد ماست با گذشتگان‌شان. سفر شب نشان می‌دهد که چگونه عدم درک متقابل و امید به رشد می‌تواند تمامی نیروها را از بین ببرد. آن‌چه سفر شب را از باقی آثار متمایز می‌کند این است که سفر شب این افسارگسیختگی و پیچدگی مسایل و روابط را وارد متنش می‌کند. سفر شب پر است از مونولوگ‌های طولانی از تغییرات زاویه دید و لحن از جملات طولانی تند و بی‌پروا. اوج آن در فصل پایانی کتاب است که از دین و سیاست و اقتصاد و تفاوت‌های غرب و شرق و ... را می‌توان در آن یافت. مانند تمام آثار بزرگ ادبی زبان اثر خود نشان‌ٔدهنده حالات زمان و شخصیت‌هاست. هومر یکی از ویژه‌ترین شخصیت‌های ادبیات فارسی‌ست... پسری که از نامش تا روابطش با دوستان و خانواده‌اش دچار مشکل است و نمی‌تواند روحیات درونی‌اش را به دیگران نشان دهد...
.چه شاهکار غریبی

[بهاره ارشدریاحی · Rating 4 out of 5]

سفر شب بهمن شعله‌ور از آن کتاب‌هایی است که جدا از ارزش داستانی از نظر تاریخی برای ما مهم است. در پرسه‌های شخصیت‌های این رمان تهران را در اواخر دهه‌ی چهل و پنجاه می‌بینیم؛ از دربند تا شهر نو. آن‌چه در پوسته‌ی کاراکترها تجربه می‌کنیم بسیار واقعی و ملموس است. سفر در زمان و پرسه زدن در خیابان‌های تهران قدیم اولین و تاثیرگذارترین تصویر سفر شب است. البته از نظر تکنیکی رمان در جاهایی دچار خبط نظرگاه می‌شود و در جاهایی نیاز به بازنویسی و ویرایش احساس می‌شود. ولی در نگاه کلی در سفر شب لحن، تیپ و طبقه‌ی مختلف افراد به خوبی ساخته شده، مکان‌ها به روشنی به تصویر کشیده شده و دیالوگ‌ها قوی و کم‌نقص‌اند. خط روایی داستان حول زندگی شخصیت «هومر» مثل پرسه‌هایی که در تاریکی شب می‌زنیم، نامنظم است و گاهی به بیراهه می‌زند ولی در نهایت به نقطه‌ی پایان می‌رسد؛ به صبح...

[Amin Sedaghatpour · Rating 5 out of 5]

تک گویی شخصیت ها تو فصول مختلف کتاب بی نظیره. از تک گویی بلند و جذاب اکبر شیراز تا تک گویی زن بابا. بهترین پردازش شخصیت هایی هست که تو داستان های ایرانی خوندم.

[Arvin · Rating 5 out of 5]

هرچیزی که از یه داستان میشه انتظار داشت - توصیف ، فضاپردازی و شخصیت پردازی‌های عالی به زعم من ، با یه داستان خطی رو به رو هستیم اما تو این سبک به نظر من خیلی خووب کار شده - طنزی توی لحن داستان از اول تا آخر هست که توی فصل آخر به اوج میرسه
عوض شدن زاویه های ِ روایت به نحو خوبی انجام میشه ، هر فصل داستان مربوط به یک شخص میشه گاهی اول شخص و گاهی سوم شخص ولی زیر سایه ی هومر - شخصیت اصلی - همه جمع و جور میشن .
لحنها خیلی خوب و درست با تیپ شخصیتها یکپارچه س .
اما در مورد کل داستان شخصیتها چه لات و چه پزشک و چه شاعر زیر سایه ی نا امیدی زندگی میکنن ، هرکدوم گیر درگیریهای اخلاقی - به معنای مرسومی که توی فلسفه ی اخلاق مطرحه - هستند و مدام در حال به چالش کشیدن خودشون هستند ، یا نویسنده اینکارو میکنه یا خود شخصیت با تکرار و یا پرسش از خودش این به چالش کشیدن و پرسش از خود رو به ما نشون میده .
دیگه بیشتر از این چیزی به ذهنم نمیرسه : )

[Morvarid · Rating 3 out of 5]

می‌گویند سفر شب اولین رمان شهری ادبیات ایران است. برای من تصویرهایی که از تهران قدیم‌، تهران خیلی قدیم می‌داد و به خوبی هم توصیف شده بودند جذاب‌ترین جنبه‌ی کتاب بود. داستان اکبر شیراز، مخصوصا فصلی که خودش روایت می‌کند را خیلی دوست داشتم. از فصل آخر چندان چیزی دستگیرم نشد که در مصاحبه‌ای خواندم شعله‌ور گفته بود نمی‌خواستم کسی بفهمد چه می‌گویم. خب mission accomplished جناب شعله‌ور.

[Ali Ahmadi · Rating 4 out of 5]

[یادداشت قدیمی]

سفر شب. داستان هومر، دانشجویی که چون آونگی بین خواندن (یا صحیح‌تر، نخواندن) پزشکی‌ و پیمودن مدارج عالیه مثل پدر همیشه‌بدهکار دلقک‌مآبش یا نوشتن و بازی کردن نوسان می‌کند. یک گروه دوستانش شاعران و نویسندگان توسری‌خورده‌ی کافه فردوسی و نادری‌اند که یا نمی‌توانند از تیغ تیز سانسور عبور کنند و اگر هم عبور کنند کسی خریدار حرفشان نیست، و گروه دیگر عرق‌خور‌ها و جاهل‌های تجریش مثل حسین دیپلمه و اکبر شیراز، که هر چه نداشته باشند حداقل تکلیفشان با خودشان روشن‌ است. شعله‌ور که خودش مترجم و نویسنده و شاعر هم هست (البته نه‌چندان اسم‌درکرده برخلاف خیلی از هم‌نسلانش)، کالبدشکافی دقیقی از نسلی بی‌آرزو و پرکابوس می‌کند. آنچه که اما با این روزها تناسب دارد شاید این بخش از کتاب باشد:

رحمت از شاعر بدنام پرسید «راستی تو چطور شد شاعر شدی؟» شاعر بدنام گفت «وقتی خدا شغل قسمت می‌كرد، من از كون‌گشادی زير يه درخت خوابيده بودم. وقتی بيدار شدم همه شغلا رو قسمت كرده بودن، فقط جاكشی مونده بود و شاعری. تا خواستم جاكشی رو ور دارم يكی پريد اونم قاپيد. اينه كه من موندم و شاعری.» بعد منشی از در آمد تو و رفت پيش بقيه نشست. دو تا جوانک آمدند تو و رفتند به مستراح. وقتی از مستراح بيرون آمدند داشتند دماغشان را فرت و فرت بالا می‌كشيدند. اين بود كه آندرانيك جَلدی سراغشان رفت و يكی دو تومنی تلکه‌شان كرد. بعد بحث بر سر اين شد كه شعر بامداد بهتر است يا شعر اميد و منشی بالای منبر رفت كه اصلا اميد شاعر نيست چون به نظر او كسی كه راجع به كفتربازی شعر بگويد اصلا شاعر نيست. جلال پرسيد پس به نظر او چه كسی شاعر است و او گفت خودش، بامداد و شاعر بدنام. بعد گفت شاعر بدنام بنظر او نابغه است، نه به‌دليل شعرهایی كه گفته بلكه به‌دليل شعرهایی كه هنوز نگفته، و رحمت بهش گفت كه درِ ماتحتشش را بگذارد و كمتر كس‌وشعر بگويد.

بلاخره نه شاعری مقدس‌ترین حرفه‌ی دنیاست و نه شعرْ یگانه کیمیای زندگی. بخواهیم یا نخواهیم، سال‌‌های پس از کودتا تا انقلاب، همان اندازه که ادبیات پرمایه و مبارزه و زندان دارد، شعر و داستان سطحی و محتوازده و کرکری‌خوانی و نوچه‌پروری هم دارد. دروغ و اشتباه هم دارد. همانقدر که یک یا چند شعر خوب یا عالی و چند سال زندان کسی را قدیس نمی‌کند، موضع‌گیری‌های نادرست و حمایت‌های بی‌جا هم نمی‌توانند کسی را به دلیل اصلی بیچارگی‌های امروز ما تبدیل کند.

تحلیل غلط از میزان اثرگذاری یک فرد و نادیده گرفتن پیچیدگی‌های پدیده‌های جمعی و تقلیل آن‌ها به ساده‌ترین (و گاه بی‌ربط‌ترین) موارد از همان خطا‌هایی‌ست که نسل‌های قبل ما مرتکب می‌شدند. خطاهایی از جنس اینکه ما دیکتاتوری داریم، دیکتاتور ما هم‌دست آمریکاست، پس هر آنچه که ضدآمریکایی باشد ناچار دیر یا زود ما را به رهایی می‌رساند. سایه‌، بامداد و نام‌هایی از این دست، گروهی نه چندان یک‌دست‌اند با کارنامه‌ای مشخص در حوزه‌ی تخصص‌شان و کارنامه‌ای ک��تر معلوم در بخش‌های دیگر زندگی. سنجیدن همه‌ی این کارنامه‌ها (روی هم، یا شاید کنار هم؟) کار سختی‌ست، اما چشم بستن و نشانه رفتن و همه‌ی کاسه‌وکوزه‌ها را بر سر کسی شکستن بسیار راحت‌تر.

[Hilda hasani · Rating 4 out of 5]

«و شب هنوز هم گویی ادامه‌ي همان شب بیهوده است»
از شب بگو تا در دل سفر شب رنج و فقدان، نقاط کور زندگی آدمیان و ناشناختگی را دعوت کنی.
داستانی که برای ذهن منِ ۱۴۰۳یی پیشرو است، وقتی از پرسه‌ی پسرهای نوجوان در سال‌های دهه‌ی ۴۰ در تهران صحبت می‌کند. هومر و دوستانش که شهر را در «شب» گز می‌کنند، از کافه اختیاریه و مشروب‌نوشی‌ها، تا شهر نو و عبور از کنار عشاقی که در اتوموبیل‌ها و در سایه‌روشن خیابان در حال بوس و کنار هستند. شب تمامی این مفاهیم را تداعی می‌کند، همچنان که ابزاری است در دست نویسنده.
اگر سفر شب را یک نمایش‌نامه بدانیم، شعله‌ور طراحی صحنه‌ی این نمایش را ابدا نادیده نگرفته است. پررنگ‌ترین بُعد این داستان برایم ارتباط بین مکان و راویان است. شعله‌ور به معنی واقعی مکان را برای ما شرح می‌دهد، سرپل‌تجریشِ اکبر شیراز از سرپل تجریش هومر متفاوت است. و کافه‌های نادری و فیروز و فردوسی، اسپرسو و اختیاریه یا حتی سینما رادیوسیتی و دلال‌هایی که بلیت‌‌های ایرما خوشگله را در گرماگرم سینماهای تازه‌تأسیس سینما دولاپهنا حساب می‌کنند. همه از سرگشتی هومر می‌گویند و از چرخه‌ی درحال تکرار گریز، مصالح و فروپاشی او و شخصیت‌های دیگری که به‌ترتیب وارد صحنه شدند. من دلم می‌خواهد حرف تکراری را کوتاه کنم و شهر را از نگاه شعله‌ور مز‌مزه کنم. او نگاهی بدبینانه به رسم کافه‌نشینی در بین روشنفکرها دارد و تمام آن‌ها را دست می‌اندازد. او خودش هم به نوشتن آن نمایش‌نامه‌‌ای که مدام می‌گوید نائل نمی‌شود، از این کافه به آن کافه می‌رود تا شاید پرده‌ای تار پیش چشمش ترسیم شود و بتواند بنویسد اما همواره فضا او رو می‌رباید.
البته که از شب کتاب گفتم و این پدیده‌ی جدیدی است، اینکه زیست شبانه‌ای وجود داشته باشد و اصلا بشود از یک‌ساعت به‌خصوص به‌بعد و بعد از تاریک شدن در فضایی خارج از چارچوب امن خانه حضور داشت. و الان این امکان با مدرنیته‌ی پرسرعت تزریق شده زیر پوست واقعیت‌های اجتماعی ممکن شده است. و ما راویان داستان را در تنازع زیاد با این موضوع می‌بینیم و شاید از این قابلیت فضاسازی برای شکل دادن آن تناقضی استفاده می‌شود که جهان کهنه و نو با شدیدترین حالت خود در حال دست‌و‌پنجه نرم کردن با آن هستند. تناقضی که در جهان هومر تبدیل به سلبی دیدن همه‌چیز می‌شود.
این کتاب بیگانگی سوژه‌ی مدرن را در مواجهه با جهانی که قرار است با فراهم کردن امکاناتی تو آسایش را فراهم کند برای من ترسیم کند؛‌ البته که به همین زاویه‌ و جهت‌گیری فکری هم کمی بدبینم. اما هرچه باشد می‌تواند سوژه‌ی زیست‌پذیر در شهر مدرن در شهر جهانی را درگیر ملال و سرگشتگی دید و این سرگشتگی علاوه بر اینکه موضوعی جهانی است با حال‌و‌هوای جامعه‌ی پس از اتفاقات کودتا نیز پیوند می‌خرد و یک سوال را برای من باقی می‌گذارد؛‌ که روشنفکران آن سال‌ها که همین الان در خیلی از جمع‌هایمان به آن‌ها حسرت می‌بریم و می‌گوییم چنین جمعی از نویسندگان و نظرورزان دیگر نداریم، اصولا که بودند؟ بر چه نقاطی تأثیر وارد می‌کردند و کارکرد حضورشان در جامعه، اگر می‌خواستند سلبی نباشد چه بود؟

[Ebi · Rating 3 out of 5]

رمان سفر شب، اولین و تنها رمان به فارسی منتشرشده‌ی بهمن شعله‌ور است که به نوعی از زندگی شخصی خودش الهام گرفته شده، پدری که اولین فارغ‌التحصیل دانشکده حقوق است و صاحب مجله و مسلط به چند زبان و خود شعله‌ور گویا پزشکی را قبل از فارغ‌التحصیلی ترک می‌کند و به ترکیه می‌رود و از آنجا هم آمریکا. می‌توان این‌گونه گفت که شخصیت اول رمان خود نویسنده است.
رمان شروع خوبی دارد، چند جوان که در می‌خانه‌های تهران قدیم در حال وقت‌گذرانی هستند و توصیف‌هایی از شهر نو و شب‌های تهران، نوید رمانی اجتماعی را می‌دهد که فصل به فصل از این گمانه دور می‌شویم تا جایی که فصل آخر رمان، با اثری کاملا ضد رمان و پرت و پلا (مثلا مدرن) روبرو می‌شویم. در برخی فصل‌ها روایت از اول شخص به سوم شخص تغییر می‌کند گویی به کل داستان کوتاهی مجزاست چپانده شده در دل این رمان. کتاب به شدت نیاز به ویراستاری دارد و تقریبا فاقد علامت‌های سجاوندی است و این نقصان به دلیل زیرزمینی بودن کتاب ایراد نیست اما در بعضی فصل‌ها به شدت آزاردهنده می‌شود.
در مجموع رمان متفاوتی است، مخصوصا برای ما که به برکت سانسور! ادبیاتی شسته‌رفته و پاکیزه داریم خواندن رمانی درباره‌ی تهران قدیم و ادبیات بی‌پیرایش خالی از لطف نیست، مخصوصا فصل اکبر شیراز و آن لحن لاتی‌اش.
شاید در زمانه‌ی خودش اثری پیشرو بوده و کاری انقلابی محسوب می‌شده اما اکنون چیزی برای گفتن ندارد.

[Mostafa · Rating 3 out of 5]

یک‌دست نیست، بالا و پایین زیاد داره و فصل‌های درخشان در کنار فصل‌های خیلی ضعیف قرار گرفته‌ن. اکبر شیراز معرکه بود.‏

[Leilux · Rating 4 out of 5]

داستان ایران قدیم است و زندگی از زبان چند نفر و دقدقه هایشان بیان می شود. گرچه نوع نوشتار آن یک دست نیست و فصل به فصل شاهد تغییراتی در آن هستیم ، اما شاید بتوان این را از مزیت های آن به شمار آورد چرا که هر فصل که به زبان یکی از شخصیت های داستان و از نگاه یکی بیانمی شود با لحن خاص خود آن فرد بازگو می شود. فضاسازی و توصیف شخصیت ها با جزئیات بسیار خوب انجام شده در حین اینکه حوصله آدم را سر نمی برد. لحن بسیار صریحی دارد و صحنه های اروتیک آن با تمام زشتی ها و زیبایی ها به تمامی کامل کننده ذهن پر دقدقه دوره ی خاصی از زندگی شخصیت های داستان می باشد.
آخر داستان هم جایی است مخصوص برای دیوانگی.
دلنشین بود.

[Razieh mehdizadeh · Rating 3 out of 5]

سفر شب برای من سه بخش دارد. بخش اول شروع عالی و بی نظیر پسرها و الواطی شان و رفتن به شهر نو و ناتوانی شخصیت اصلی- هومر- در سکس است.
بخش دوم پرگویی فراوان از جد و آباد هومر و پدرش می باشد. شخصیتی شبیه هیولا مهران مدیری پدر پولدار محترم ریاکار که بخش غیرجذاب کتاب محسوب می شود.
و در نهایت بخش آخر که عین به عین من را یاد سفر به انتهای شب سلین می انداخت و همین آزارم می داد. بیشتر حالت تقلید پیدا کرده بود. به نظرم با همان زبان و فضای ابتدایی ادامه پیدا می کرد داستان درخشان تری می شد. در نهایت آنقدر که تعریف این کتاب را شنیده بودم تکان دهنده نبود. مخصوصا این کتاب و کتاب سفر هول را بعد از براهنی خوانده بودم و هر چه بعد از او بی مزه و بی طعم می شود.
.
این کتاب هم جزو ممنوعه هایی ست که بعد از انتشار در ایران بسیار سر و صدا کرده و بهمن شعله ور ممنوع الورود به ایران شده است. شعله ور را سرچ کردم. چقدر باسواد است. به زبان های مختلف فرانسوی و اسپانیایی و عربی و فارسی شعر و کتاب می نویس. چهار کتابش را از آمازون سفارش داده ام و هنوز نیامده.
.
شروع کتاب- کار نکردن آلت تناسلی هومر خود نشانه ای ست بر تفاوت او از دیگر پسرها. کتاب با این نشانه آغاز می شود.
.
دوره های فکری مختلفی که پدرش داشته است. چهار زنی که گرفته و همیشه هومر را به صورت سرداری می دید که سوار بر گردونه در پیشاپیش سپاه خود در حرکت است. وقتی سال ها بعد نام هومر را روی پسر کوچک خود گذاشت دیگر تصویر شاعر پیر نابینا کاملا از ذهنش محو شده بود و امید داشت که پسرش مرد غیور و گردنکشی بار بیاید.
اما هومر همیشه در اتاق در حال خواندن کتاب های صادق هدایت بوده و گریه می کرده و...
.
هومر در جوانی دوست هایی پیدا می کند مثل حسبن و اکبر شیراز و.. اکبر شیراز را دار می زنند و اعدام می کنند. – این صحنه من را یاد برج سکوت می اندازد.-
و بعد دوستی ها و تصمیم هایشان. پرویز می گوید من می روم پارییس. دیگری می گوید و.. وی کی شان می گوید من می رم خودکشی می کنم و بعدازظهر همان روز خودکشی می کند.
.
هومر پزشکی می خواند در دانشگاه
.
و بعد هم سفرهایش به دور دنیا شروع می شود. در اینجا همه ی زبان و لحن شبیه سفر به انتهای شب سلین است به شدت.
.
" انگار که مسیح سر پیچ بعدی توی یک ماشین پایس عمود بر جاده منتظر نشسته و با رادار سرعت رو کنترل می کند."
.
" ای اورشلیم ای اورشلیم که قاتل انبیا و سنگسارکننده ی مرسلین خود هستی آیا همین است آنکه اشعیا نبی از او خبر داده است؟"
.
قسمت های آخر کتاب کلاژی ست از سواد بی حد و حصر و خوانده های به چند زبان نویسنده اما خط داستانی را به شیوه ی پست مدرن، گم و گور می کند و همین من را آزاد می دهد.

[Ferial Fattahi · Rating 5 out of 5]

روايتى متفاوت از جريان سيال ذهن در بهبوهه ى سردرگمى هاى دهه ى چهل خورشيدى. كتاب با فضا سازى هاى جذاب و فصل بندى پراكنده اشتياق خواننده را بر مى انگيزد و تنوع طلبى هاى او را سيراب مى كند. يكى از جذاب ترين هاى ادبيات داستانى معاصر

[Mahbobeh · Rating 3 out of 5]

ميخواستم يك نفس آزاد و راحت بكشم، شايد براى آنكه من حتى از آن آدم ها نيستم كه خودشان را مى كشند .
از متن كتاب

[Peymanjafari · Rating 2 out of 5]

کتاب خوب شروع شد

ولی پایانش خیلی مبهم و خسته کننده
طوری که چهل پنجاه صفحه آخر رو فقط میخاستم زودتر تموم کنم که از این کتاب بیام بیرون
اون اواخرشم منو یاد سفر به انتهای شب انداخت که دقیقا تقلید مستقیم بود

[Nadjmeh Akbari · Rating 1 out of 5]

این کتاب و امثال آن در زمانی شاید نوآورانه و درخشان تلقی می شدند اما نظر شخصی من این است که امروزه و در عصر پسامدرن، کاملا قدیمی و بیش از حد سیاه و سفید و ایدئولوژی زده هستند. کما اینکه این رمان از نظر استیل در مقایسه با رمانی مثل شب هول حرفی برای گفتن نداشت.

[Anahita · Rating 5 out of 5]

کتاب فوق العاده ایست. بی نظیر و میخکوب کننده. شخصیتها بسیار خوب پرورده شده اند و داستان بسیار پر کشش است و تا مدتها ذهن را مشغول میکند.

[Iman Yoosefi · Rating 4 out of 5]

فارغ از تکنیک های ادبی از جمله جریان سیال ذهن و ... که به گمانم اندکی اغراق شده و بیش از اندازه بود ،
رمان از لایه های متعددی شکل گرفته که با توجه به زمان نگارش آن حائز اهمیت است
از جمله رویین ترین لایه ی آن که عام ترین مخاطب را نیز با خود همراه می کند ، توصیف شهر تهران در دهه ی 40 شمسی ست که به نوبه ی خود در ادبیات ایران و خصوصا ان دوره مهم تلقی می شود .
لایه ی حائز اهمیت بعدی ، یا به عبارتی لایه های زیرین از تفکری انتقادی برخوردار است که با اسکوپ دید نزدیکتر شامل وضعیت ایران در آن دوره از لحاظ سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و معیشتی ست ، و در اسکوپ دید دور تر و وسیع تر که اوج آن در فصل 12 یعنی فصل آخر رمان نمایان می شود ، نقدی ست بر تمام ارزش های قراردادی این دنیا ازمیلاد مسیح تا کنون . در واقع جریان سیال ذهنی نویسنده در فصل آخر نماینده ی جریان ذهنی تمام ابنا بشر که گویی چیزی به اندازه ی خود در یافته اند است و کنون "هومرِ" رُمان به نمایندگی از آن ها ، در قالب نماشینامه ای انتقادی از شاخص ترین شخصیت های این جهان در طول تاریخ ، روایت می کند . او منجی را به عنوان نماینده ای سمبلیک از تمام حاکمان دنیا از جمله شاه ایران نشان می دهد که رفتاری مضحک از خود به نمایش می گذارند . از طرفی وی ، تمام ارزش های قراردادی را با طنز تلخی که در بیانشان برای منجی به کار می برد به سخره می گیرد ، او در صدد این است که بفهماند که شاید منجی نیز در نهایت آلوده به این تشریفات شده چون که او نیز زاییده ی ذهن بشریت است و در نهایت همه چیز این دنیا بیهوده و تکرار مکرارت خواهد بود .

[Hasti · Rating 2 out of 5]

بین خواندن فصل‌های کتاب کمی فاصله افتاد و من بعضی جاها را از اوایل کتاب فراموش کردم و البته باید بگم داستان خیلی جذابی هم نداشت. من گاهی فکر می‌کردم هر فصل یک داستان مجزا باشد چون شخصیت اصلی کلا محو می‌شد. توصیفات و شخصیت‌پردازی‌ها خیلی خوب بود و بعضی فصل‌ها خیلی جذاب بودند. با آخرین فصل کتاب اصلا ارتباط برقرار نکردم، جلو می‌زدم تا تموم بشه.

[Neg nazari · Rating 3 out of 5]

بهمن شعله ور سال ٦٥ ايران رو ترك كرد چون پيش بيني كرده بود كه بعد از چاپ رمانش جونش در ايران در خطره، البته بماند كه رمان بعد از كلي سانسور سال٦٧ چاپ شد و بعد از چندماه هم تحريم و جمع آوري شد...
كتاب واقعا جز اون كتاب هاي شگفت انگيز ادبيات فارسي و ايرانِ، اكثر روايت به صورت ذهن سيال بيان شده ويكي از بهترين هاست در نوع خودش...
درگيري شخصيت اصلي با ذهن خودش و پدر و اطرافيانش من رو يه جورايي ياد ژاك تيبو مي انداخت...
جدا از اينكه وقتي كتاب رو ميخوندم و مقايسه ميكردم با زمان حال و خيلي برام جالب بود كه جوون هاي قبل از انقلاب چقدر باسواد بودن و هركدوم شون واقعا ايده لوژي و خط فكري خودشون رو داشتن(از رو سواد و آگاهي) ، نوع بيان و قلم نويسنده خيلي برام جذاب بود چون ميفهمم تو زمان خودش چقدر نوآور،جسور و بي پروا بوده و نظرياتي داشته راجع به دين و ملت و اجتماع كه اون زمان خيلي تابو بودن و بي دليل نيست سانسور و جمع آوري شده...
مونولوگ شخصيت جاهل كتاب عااااليه، و قسمت پاياني اون نمايشنامه ذهني كه يه جوري انگار استعاره از تمام شخصيت هاي كتاب عااااليه و ديالوگ هايي كه براي مسيح نوشته شده بي نظيرن..
كتاب رو بايد نسخه افست اش رو پيدا كنين و بخونين... يه دوره طلايي داشته ادبيات مون به نظرم كه خيلي حيف شد تموم شده، بايد كتاب هاي اون دوره رو خوند و كيف كرد از نويسنده ايراني...
.
.
از متن كتاب:
-من حقيقت را ديده ام
كه از دهاني لال
در گوشهايي كر
آواز داده شده است.. .
.
پ.ن:زماني كه اين بوم رو كشيدم از جاده نيشابور، خيلي ها پرسيدن چرا دكل ها سيم ندارن؟ خب بايد بگم ناخودآگاه من هنوز هم ارتباط گرفتن رو زياد نمي پسنده و عاشق خلوت و تنهاييِ...
.
#بهمن_شعله_ور #سفرشب #ادبيات #كتاب_خوب #معرفي_كتاب #پيشنهاد_كتاب #كتاب_افست #خيابان_انقلاب #نويسنده_ايراني #كتابخوار #مطالعه #دوران_طلايي_ادبيات#كتابگرافي #نقاشي #جاده_ #سفر

[Arash · Rating 4 out of 5]

داستان زندگی بیهوده هومر پسر آقای پولادین را روایت می کند. داستان هومر داستان بسیار تکرار شده ادبیات معاصر ایران است، قصه آدمی که در میان رجاله های دور و برش وصله ناجور است، توی کافه موقع عرق خوری، موقع مست ولگردیهای شبانه و حتی در شهر نو انگار چیزی در درونش نمی گذارد که او در لحظه غرق شود و لذت ببرد. شوق نوشتن دارد و تب و تاب یک زندگی روشنفکرانه. اما وجه تمایز داستان آنجایی اتفاق می افتد که هومر خیلی زود خودش را از ابتذال خانه بیرون می کشد و به وصال آن زندگی روشنفکرانه می رسد اما به قول نویسنده مثل «جنگجوی صلیبی که به سرزمین مقدس می رسد و جز کثافت چیزی نمی بیند» ناامید و دلزده می شود و رهایش می کند و به دانشکده اش و زندگی عادی می چسبد اما فرو رفتن ادامه پیدا می کند

نویسنده شروع فوق العاده ای دارد. فصول ابتدایی عالی هستند. شخصیت پردازی آقای پولادین در ادبیات معاصر ایران کم نظیر است اما هر چه در داستان
جلوتر می رویم روایت بیهودگی و ابتذال زندگی گل درشت تر می شود و شخصیت هایی که وارد داستان می شوند بعضا با استحکام روایی بخشهای آغازین هماهنگی ندارند

نهایتا بخش طولانی پایانی که یک پارودی از ظهور مسیح است و قرار است که ابتذال دوران معاصر را به تصویر بکشد. هر چند که فصل طولانی و تقریبا وصله نا متجانسی به اصل داستان می نماید اما با ارجاعات تاریخی و ادبی فراوان هم به نوعی قدرتنمایی نویسنده است و هم وجه پارودی ماجرا را به بهترین شکل برجسته می کند.

پنج ستاره برای نیمه اول، سه ستاره برای نیمه دوم کتاب

[Mahdi]

کتاب از لحاظ ادبیات چندان قوی نیست ولی دارای سبک خاص خودش است-ویژگی این کتاب به نظر من روایت و حکایت ذهن ایرانی در یک مقطع تاریخی خاص است. نویسنده تلاش کرده به صورت تیپیکال ذهن بخشهایی از جامعه ی ایران را در آن مقطع روایت کند-صراحت لهجه ی نویسنده در برخی موارد کمی آزار دهنده است اما به خوبی عمق تلخی ها را نشان می دهد. تصویر صحنه های اروتیک به خوبی بازسازی شده تا حدی که خواننده به خوبی به پستی و زشتی آن پی میبرد و شاید
در مورد نام کتاب هم برخی معتقدند نام صحیح کتاب سفر شب نیست و سفر (با کسره) یا صفر شب صحیح است

[Parisa Kian · Rating 4 out of 5]

به دلایلی اینقدر با کتاب و روایتش حس نزدیکی داشتم که به هر حال به یکی از بهترین تحربه های مطالعاتیم تبدیل شد اما مشکلی که با کتاب داشتم این بود که نشانه گذاری ها رعایت نشده توی متن و همین موضوع خوندن بخش تقریبا قابل توجهی رو خصوصا توی فصل هایی که اون شیوه ی سیال ذهن به کار گرفته شده، کند و سخت میکنه.

[Omid · Rating 2 out of 5]

زمانی که جوانتر بودم و از بزرگترها درباره کتابهایی که می خوانندند می پرسیدم همیشه عظمت سفر شب و بهمن شعله ور را برایم تعریف می کردند.گیر آوردن اینگونه کتابها در دهه های 60 و هفتاد سخت بود و بعدها که کتاب رو گیر آوردیم مدتها طول کشید تا وقت فراغتی برای خواندنش پیدا کنم.
سفر شب بسیار زیبا شروع می شود و انگار رونوشتی است از تفریحات شب محمد مسعود .فصل اول با همراهی چند جوانی که می خواهند خوش بگذرانند آغاز می شود با آنها همراه می شویم و بعد تمرکز روی هومر قرار می گیرد.هومری که به دلیل ناتوانی شب برایش زهرمار می شود و...خلاصه فصل اول کتاب با توصیفات بسیار گیرا خواننده را به عمق قصه رهنمون می کند اما بعد گویی عنان از کف نویسنده می رود کتاب تبدیل می شود به وصف الحال و
زندگینامه اجمالی چند شخصیت غیر اصلی دیگر دیگر هومری در کار نیست.تا ایمکه دوباره نظر بر هومر
فصول اولیه انگار فضای آشنای فیلم فارسی ها و رمانهای آن زمان است از جمله طوطی ذکریا هاشمی و یا همانگونه که گفتم کتابهای محمدمسعود اما واقعیت بعد همان درد روشنفکری نویسندگان آن زمان سایه بر داستان می افکند و ماجرای خودکشی آن دانشجوی کذایی و بعد دو فصل آخر که با عرض معذرت خزعبل محض بودند.خلاصه اینکه ارزش یکبار خواندن را قطعا داشت هر چند نباید زیاد آنرا جدی گرفت

[Sahar · Rating 3 out of 5]

جایی خواندم که بهمن شعله‌ور کتاب را در طول ده سال نوشته است و ساختار به‌هم‌ریخته کتاب را هم بر همین اساس توجیه می‌کنند. من هم مثل بقیه رفتم به آن زمان تهران. با آنکه آن موقع به دنیا نیامده بودم، فکر نمی‌کردم حال جوان‌های آن موقع را، آن حس سرخوردگی و بلاتکلیفی را نمی‌فهمم. البته که زندگی در این جغرافیا هم بی‌تاثیر نیست! از برهم ریختگی کتاب گفتم. تا فصل آخر اگرچه بی‌انسجامی وجود داشت اما حداقل من را از خط داستان جدا نکرد. فصل آخر را اما به سختی خواندم. بین آن همه ارجاعات و کلمات و جملات لاتین بین سطرها. حس می‌کردم نویسنده می‌خواسته کتاب جداگانه‌ای بنویسد با اسم ظهور حضرت اما آن را گذاشته آخر فصل کتاب سفر شب. اگر اینطور بود کتاب سفر شب برایم ۴ ستاره بود و انتخابم در مورد کتاب ظهور حضرت آن بود که اصلا نخوانمش یا بعد از صفحه اول رهایش کنم.

[nAeEMak نعیمک]

شخصیت اول داستان خیل شوخ و شنگ و باحال و جوگیر است. کلاً دارودسته ماجرا خیلی ایرانی و باحال هستند. چرا به این ایرانی بودن تاکید می‌کنم؟ وقتی داستانی از نویسندگان ایرانی می‌خوانم اغلب شخصیت اول داستان یک روشنفکر بی‌نقص است و بقیه یک مشل امل بی‌سواد و بدتر این که نویسنده تمام حرف‌های روشنفکری‌اش را در دهان شخصیت ماجرا می‌گذارد و در و گوهر است که شخصیت داستان از خود بیرون می‌ریزد. اینجا این طوری نیست. جوان‌های داستان یلی شبیه همین جوان‌هایی هستند که هر روز می‌بینم و البته کمی کتاب‌خوان و به ظاهر باسواد. البته این تنها نکته مثبت ماجرا نیست. روایت خیلی خوب تعریف می‌شود و گام به گام به شخصیت‌های به جاهای مختلف سر می‌زنیم و هر چه به پایان داستان نزدیک‌تر می‌شویم قصه یک جوری می‌شود. چه جوری؟ خواندنش با شما.

[mohsenkhosro]

یک کتاب بی نظیر و ساختارمند. به نظرم افرادی که به دنبال یادگیری تکنیکهای نویسندگی و فراتر از آن یادگیری بداعت در تکنیک هستند باید این کتاب رو بخونند.
من خیلی دوست دارم دوباره برم سراغش چون هفت هشت سال پیش به همراه یک گروه داستان نویسی این کتاب رو خوندیم و یادم میاد که اون موقع بیشتر از هر چیز چندصدایی موجود در کتاب و سبک نویسنده در پرداخت چند صدایی خیلی تحت تاثیرمون قرار داده بود.
اون موقع با این کتاب بود که با مفاهیمی مثل نویسنده ضمنی، چندصدایی و فراداستان داشتیم آشنا می شدیم و این کتاب خیلی کمک کرد برای درک بهتر این مفاهیم.

[Mohsen · Rating 3 out of 5]

جاهایی از کتاب، که راوی میان نشخوارها و شو آف کردن (نقل قول های زیاد از رمان ها، تورات و انجیل، نمایش نامه ها و ...) مرا گم می کرد، یا من او را نمی یافتم، حس خوبی نداشتم. بماند که همه اش را خواندم تا ببینم تهش چه میشود و چیزی نشد یا من نفهمیدم. ولی از لحاظ خط داستانی، بدون علامت نگارشی بودن، زبان های مختلف شخصیت ها و نوع قلم، کتاب خوب و جالبی است.

[Khatere]

یه کتاب‌هایی رو تو نوجوونی/اوان جوونی خوندی، خوندی، نخوندی دیگه باید ازش عبور کنی. فقط تو اون سن‌وسال‌ها و حال‌وهواست که ممکنه ازین مدل آسمون‌ریسمون به‌هم بافتن‌ها خوشت بیاد. بلندآواز و میان‌تهی. سردرد.

[لیلی · Rating 4 out of 5]

از اون رمان‌هاست که هر دفعه که برمی‌گردم بهش اطمینان دارم این بار قراره احساس کنم که اونقدرها که قبلا فکر می‌کردم هم خوب نبوده، اما باز هم می‌بینم همون کیفیت رو هنوز داره.
فوق‌العاده و معرکه و کم‌نظیر نیست، از اونهایی هم نیست که بطور شخصی در قلبم جای ویژه‌ای داشته باشن (اون‌طور که شب‌یک شب‌دو داره یا مثلا در ساحت دیگه‌ای داستان یک شهر محمود)، اما یک کیفیت مشخصی داره که از اکثر رمان‌های دهه‌ی خودش بالاتر می‌بردش، و اون دهه آغاز رمان‌های خیلی خفنه تازه.
و همچنان فکر می‌کنم علیرغم اینکه از هر ۵تا رمان دستکم یکی‌شون این ادعا رو احتمالا داره اون هم توی اون دوران، اونی که بشه بهش گفت ناطور دشت ایرانی از همه بیشتر احتمالا سفر شب باشه. هومر هر بار من رو خیلی یاد هولدن می‌ندازه. و احتمالا همه رو یعنی، نه که کشف نسبتشون چیز سختی باشه. بخصوص که می‌دونیم شعله‌ور اون دوره از ادبیات امریکا ترجمه هم می‌کرده (هرچند حالا در عالم نشر بحث‌هایی هم هست که می‌گن ترجمه خشم و هیاهو مال خودش نیست و پول داده به اسمش چاپ بشه و اینا.)
این بار ولی، فارغ از تهرانش که نقطه‌ی تمرکز اصلی‌م بود، داشتم به این توجه می‌کردم که این تم اصلی‌ش که مشکلات پسرها با پدرهاست و نسل قبلی با نسل جدید و سرگشتگی‌ها و بی‌هدفی‌های نوجوانی/آغاز جوانی و اینها که خب بعد از ۶ دهه دیگه واقعا تکراری و دستمالی شده الانکه به دست ما رسیده، چی میشه که ما هنوز سفر شب رو که می‌خونیم حس می‌کنیم داریم یه چیز جالب می‌خونیم نه یه چیز تکراری. و دیدم نثر به نسبت قوی و توانایی نوشتن شعله‌ور واقعا. که آدم گاهی یادش می‌ره چقدر می‌تونه تاثیر بذاره، ولی واقعا همینه که قبل‌تر نویسنده‌ها داشتن و الان کرورکرور نویسنده‌های کیلویی نشر وزین چشمه و دیگر عزیزان صدی نود ندارن. قبل‌تر نوشتن و پرداختن هم بلد بودن آدم‌ها، وگرنه مضامین که بالاخره یه جایی و یه وقتی همه تکراری میشن/شده‌ن.
اینطوری می‌شه که مونولوگ اکبر شیراز، یا فصل اعدامش، بعد از بیش از نیم قرن هنوز برای ما تازه ست و هنوز خفنه و رمان‌های چاپ‌شده‌ی یک ماه پیش برامون صدی‌نود تکراری و بیخودن.
درباره‌ی تهرانش هم یه سری حرف‌های جالب برای زدن دارم که خب برای اطلاعات بیشتر به پایان‌نامه مراجعه کنید (بعد از اینکه نوشته و دفاع شد.😂)