What do you think?
Rate this book
De gezagscrisis: Filosofisch essay over een wankele orde
Achterflaptekst:
In zijn prikkelende essay De gezagscrisis pleit filosoof Ad Verbrugge voor de herwaardering van de mens als een gemeenschapswezen. We leven in woelige tijden. Crises tuimelen over elkaar heen, eenvoudige oplossingen zijn er niet en het vertrouwen in de gevestigde orde is tanende. De vervreemding tussen burgers en overheid neemt toe, het politieke landschap raakt meer en meer versnipperd en het functioneren van de democratische rechtsstaat staat ter discussie. De kritiek op ‘de elite’ zwelt aan, traditionele media worden in toenemende mate gewantrouwd, complottheorieën tieren welig en voorheen gezaghebbende instituties liggen onder vuur. In zijn prikkelende essay De gezagscrisis schetst filosoof Ad Verbrugge de achtergrond waartegen de huidige maatschappelijke onrust en het eroderende vertrouwen in de overheid begrepen kunnen worden. Er gaat een leegte schuil in de mondiale netwerksamenleving, die ook de legitimiteit van het traditionele gezag ondermijnt. Samen met de onmacht van de politiek en het vastlopen van het overheidsbeleid vraagt de gezagscrisis om een fundamentele bezinning op onze neoliberale en postmoderne cultuur, die begint met de herwaardering van de mens als een gemeenschapswezen.
In zijn prikkelende essay De gezagscrisis pleit filosoof Ad Verbrugge voor de herwaardering van de mens als een gemeenschapswezen. We leven in woelige tijden. Crises tuimelen over elkaar heen, eenvoudige oplossingen zijn er niet en het vertrouwen in de gevestigde orde is tanende. De vervreemding tussen burgers en overheid neemt toe, het politieke landschap raakt meer en meer versnipperd en het functioneren van de democratische rechtsstaat staat ter discussie. De kritiek op ‘de elite’ zwelt aan, traditionele media worden in toenemende mate gewantrouwd, complottheorieën tieren welig en voorheen gezaghebbende instituties liggen onder vuur. In zijn prikkelende essay De gezagscrisis schetst filosoof Ad Verbrugge de achtergrond waartegen de huidige maatschappelijke onrust en het eroderende vertrouwen in de overheid begrepen kunnen worden. Er gaat een leegte schuil in de mondiale netwerksamenleving, die ook de legitimiteit van het traditionele gezag ondermijnt. Samen met de onmacht van de politiek en het vastlopen van het overheidsbeleid vraagt de gezagscrisis om een fundamentele bezinning op onze neoliberale en postmoderne cultuur, die begint met de herwaardering van de mens als een gemeenschapswezen.
342 pages, Paperback
Published March 15, 2023
9 people are currently reading
80 people want to read
About the author
Ad Verbrugge
14 books12 followersAd Verbrugge is a Dutch philosopher, author, and university lecturer. He is affiliated with the Vrije Universiteit Amsterdam and is known for his critical perspective on societal and cultural developments. Verbrugge writes and speaks extensively on topics such as education, technology, meaning, and the impact of globalization. Additionally, he is a co-founder of the Think Tank for the Civitas and actively participates in public debates.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 8 of 8 reviews
July 25, 2023
Ik had meer van dit boek verwacht. Verbrugge waaiert vaak breed uit, reikt tal van (interessante) gedachten en denkers aan, maar de kern van z'n betoog sneeuwt hierdoor ook onder. Het boek is rommelig en voor ruim 300 pagina's soms verrassend oppervlakkig (zoals hoofdstuk 2 met het historisch overzicht vanaf de jaren zestig tot heden). De analyse van het overheidsfalen van Verbrugge lijkt grotendeels op die van Herman Tjeenk Willink, die laatate weet dat echter meer to the point te formuleren. Verbrugge herhaalt zichzelf vaak in de verschillende hoofdstukken. Jammer is ook dat de probleemanalyse Verbrugge 300 pagina's kost, maar hij slechts 15 pagina's over heeft voor z'n slotparagraaf met 'oplossingen'. Hier had echt meer in gezeten.
July 19, 2023
Een scherpe analyse over het tanend gezag van overheden in de wereld.
Dit boek is een must voor iedereen die zich bezig houdt met politiek ongeachte waar en op welk niveau. Gezag kun je ook vertalen naar organisatie.
Dit boek is een must voor iedereen die zich bezig houdt met politiek ongeachte waar en op welk niveau. Gezag kun je ook vertalen naar organisatie.
August 4, 2025
Een boek vol goed geschreven analyses en bespiegelingen op de maatschappij(ontwikkeling) die mij echter niet veel nieuws brachten.
Het laatste deel ‘herstel van overheidsgezag’ tegentegen kan ik iedereen aanbevelen omdat het woorden zoekt naar de huidige worsteling van het ontbreken van gezag. Waardevolle en onderbouwde stellingname mbt noodzakelijke (eigen) deskundigheid bij overheden als het proportioneel toepassen van discretionaire bevoegdheden vond ik inspirerend om te lezen.
Het laatste deel ‘herstel van overheidsgezag’ tegentegen kan ik iedereen aanbevelen omdat het woorden zoekt naar de huidige worsteling van het ontbreken van gezag. Waardevolle en onderbouwde stellingname mbt noodzakelijke (eigen) deskundigheid bij overheden als het proportioneel toepassen van discretionaire bevoegdheden vond ik inspirerend om te lezen.
November 1, 2025
Ad Verbrugge is universitair hoofddocent aan de Vrije Universiteit Amsterdam en doceert sociale en culturele filosofie. Hij timmert de laatste tijd flink aan de weg met De Nieuwe Wereld, een serie videogesprekken over actuele filosofische en politieke onderwerpen. Het leidmotief is dat we ons zorgen moeten maken over het nihilisme van de moderniteit en het verlies van traditionele waarden en van gemeenschap.
In De gezagscrisis zoekt hij op onderhoudende wijze naar een verklaring voor het wantrouwen in de politiek, zoals die tot uiting is gekomen in de coronaprotest, het boerenprotest, en in de winst van de populistische partijen. Daarnaast en misschien in het verlengde daarvan is er ook een afname van autoriteit en gezag. De mensen laten zich minder gezeggen door wetenschap en door experts. Ook de positie van leraren en zorgverleners is zwakker geworden door het oprukken van de vermarkting, de financialisering van diensten, en de alternatieve waarheden op de sociale media.
Het boek is min of meer een vervolg op de essaybundel Tijd van Onbehagen uit 2004, waar ook al een aantal van deze thema’s aan de orde kwam. De verklaring voor het gegroeide wantrouwen tussen burger en politiek, en de afname van het gezag van traditie en wetenschap, is volgens hem terug te voeren op de onderliggende cultuurhistorische ontwikkelingen, met name de culturele revolutie van de jaren zestig, het teloorgaan van de zuilenmaatschappij, en de opkomst van het neoliberale en multiculturele gedachtegoed.
De kern is dat de zingeving van de traditionele zuilensamenleving verloren is gegaan en vervangen door een sociaaleconomische orde waarin de culturele en morele dimensie van beroepspraktijken en levensvormen te weinig ruimte krijgen. De ‘ontwortelde’ individuele burger is vervreemd geraakt van zijn gemeenschap en kwetsbaar gemaakt voor allerlei invloeden die hem enerzijds makkelijk beïnvloeden, maar hem aan de andere kant ook ‘eigenzinnig’ maken.
Het gebrek aan een breed gedeelde morele basis leidt tot een culturele desintegratie, die zich toont in de ‘poreuze’ individualiteit bij de burger, die vooral materieel-georiënteerd is, weinig sociaal betrokken, en zich beperkt tot emotionele interacties met zijn omgeving. De ‘ontwortelde’ burger is vatbaar voor ‘zwermvorming’, waarbij men nu eens de ene (populistische) partij verkiest dan weer een andere om uiting te geven aan zijn onvrede (p. 209).
Helaas zijn de voorbeelden die Verbrugge gebruikt om zijn betoog te illustreren niet erg overtuigend. Afgezien van zijn opmerkingen over de Oekraïne oorlog (“waar we ingezogen worden”) en zijn pleidooi voor het terugdringen van het Engels als voertaal aan de universiteiten (“draagt bij aan toenemende segregatie tussen hoger- en lageropgeleiden”), en de globalisering (“die de betekenis en rol van het nationale te veel heeft weggedrukt”), illustreert hij zijn betoog vooral met de recente affaires rond het functioneren van de overheid, zoals de Toeslagenaffaire en het Stikstofdossier.
Naast de concrete politieke aanbevelingen (meer lokaal, minder globaal) komt hij op de laatste pagina’s terug op het verlies aan zingeving. Hoe krijgen we een ‘bezielde’ gemeenschap? Hoe geven we vorm aan een integrale ontwikkeling van ons mens-zijn, dat recht doet aan een lichamelijk bezield en geestelijk wezen? Dat vraagt om een opvoeding en vorming die enerzijds niet mogelijk is zonder overlevering of traditie, maar vraagt anderzijds ook om een vernieuwing door een jongere generatie, zodat de traditie levendig blijft en de mensen bezield. Dit vraagt een diepere dimensie dan alleen de praktische deugdmoraal. Verbrugge:"Meer afstand is geboden om te zien wat er met ons aan de hand is, evenals andere wijzen van ervaren en kennen. Bij uitstek de verbeeldingswereld van mythologie en religie kan nieuw licht werpen op waar we nu staan." (p. 314)
Het is duidelijk dat Verbrugge meer ambities heeft dan alleen het verstrekken van wat praktische instructies voor overheidsdienaren, maar ook een culturele agenda in gedachten heeft, die echter nog in nevelen is gehuld. Opmerkelijk is dat het woord "klimaat" niet voorkomt in zijn beschrijving van dingen die komen gaan.
Zie de uitgebreide bespreking in Civis Mundi #145
In De gezagscrisis zoekt hij op onderhoudende wijze naar een verklaring voor het wantrouwen in de politiek, zoals die tot uiting is gekomen in de coronaprotest, het boerenprotest, en in de winst van de populistische partijen. Daarnaast en misschien in het verlengde daarvan is er ook een afname van autoriteit en gezag. De mensen laten zich minder gezeggen door wetenschap en door experts. Ook de positie van leraren en zorgverleners is zwakker geworden door het oprukken van de vermarkting, de financialisering van diensten, en de alternatieve waarheden op de sociale media.
Het boek is min of meer een vervolg op de essaybundel Tijd van Onbehagen uit 2004, waar ook al een aantal van deze thema’s aan de orde kwam. De verklaring voor het gegroeide wantrouwen tussen burger en politiek, en de afname van het gezag van traditie en wetenschap, is volgens hem terug te voeren op de onderliggende cultuurhistorische ontwikkelingen, met name de culturele revolutie van de jaren zestig, het teloorgaan van de zuilenmaatschappij, en de opkomst van het neoliberale en multiculturele gedachtegoed.
De kern is dat de zingeving van de traditionele zuilensamenleving verloren is gegaan en vervangen door een sociaaleconomische orde waarin de culturele en morele dimensie van beroepspraktijken en levensvormen te weinig ruimte krijgen. De ‘ontwortelde’ individuele burger is vervreemd geraakt van zijn gemeenschap en kwetsbaar gemaakt voor allerlei invloeden die hem enerzijds makkelijk beïnvloeden, maar hem aan de andere kant ook ‘eigenzinnig’ maken.
Het gebrek aan een breed gedeelde morele basis leidt tot een culturele desintegratie, die zich toont in de ‘poreuze’ individualiteit bij de burger, die vooral materieel-georiënteerd is, weinig sociaal betrokken, en zich beperkt tot emotionele interacties met zijn omgeving. De ‘ontwortelde’ burger is vatbaar voor ‘zwermvorming’, waarbij men nu eens de ene (populistische) partij verkiest dan weer een andere om uiting te geven aan zijn onvrede (p. 209).
Helaas zijn de voorbeelden die Verbrugge gebruikt om zijn betoog te illustreren niet erg overtuigend. Afgezien van zijn opmerkingen over de Oekraïne oorlog (“waar we ingezogen worden”) en zijn pleidooi voor het terugdringen van het Engels als voertaal aan de universiteiten (“draagt bij aan toenemende segregatie tussen hoger- en lageropgeleiden”), en de globalisering (“die de betekenis en rol van het nationale te veel heeft weggedrukt”), illustreert hij zijn betoog vooral met de recente affaires rond het functioneren van de overheid, zoals de Toeslagenaffaire en het Stikstofdossier.
Naast de concrete politieke aanbevelingen (meer lokaal, minder globaal) komt hij op de laatste pagina’s terug op het verlies aan zingeving. Hoe krijgen we een ‘bezielde’ gemeenschap? Hoe geven we vorm aan een integrale ontwikkeling van ons mens-zijn, dat recht doet aan een lichamelijk bezield en geestelijk wezen? Dat vraagt om een opvoeding en vorming die enerzijds niet mogelijk is zonder overlevering of traditie, maar vraagt anderzijds ook om een vernieuwing door een jongere generatie, zodat de traditie levendig blijft en de mensen bezield. Dit vraagt een diepere dimensie dan alleen de praktische deugdmoraal. Verbrugge:"Meer afstand is geboden om te zien wat er met ons aan de hand is, evenals andere wijzen van ervaren en kennen. Bij uitstek de verbeeldingswereld van mythologie en religie kan nieuw licht werpen op waar we nu staan." (p. 314)
Het is duidelijk dat Verbrugge meer ambities heeft dan alleen het verstrekken van wat praktische instructies voor overheidsdienaren, maar ook een culturele agenda in gedachten heeft, die echter nog in nevelen is gehuld. Opmerkelijk is dat het woord "klimaat" niet voorkomt in zijn beschrijving van dingen die komen gaan.
Zie de uitgebreide bespreking in Civis Mundi #145
December 7, 2024
Voor Ad Verbrugge begonnen alle problemen omtrent hiërarchie en gezag in de jaren 60 in plaats van bij een Machiavelli, Hobbes of Kant. Niettemin laat hij z'n sympathie voor de jaren 60 en wat erop volgde (met name op muziekgebied) ook ruimschoots doorklinken. Het enerzijds, anderzijds betoog dat in bijna iedere alinea doorklinkt is erg vermoeiend om 300 pagina's lang vol te houden. Bovendien: als je wel eens naar De Nieuwe Wereld kijkt dan kan de ervaring zijn dat je na verloop van tijd de stem van Verbrugge erbij gaat horen, zo doorspekt van clichés, stopwoorden en zinnen en terugkerende containerbegrippen is het verhaal. Dat dit voor de concentratie niet erg bevorderlijk is, spreekt voor zich.
May 19, 2025
Interessant boek dat, omwille van leesbaarheid, makkelijk tot 200 pagina's gereduceerd kan worden.
July 30, 2025
boomer slop
July 27, 2025
Aan het einde van zijn boek schrijft Ad: "De huidige crisis van onze cultuur is ten diepste zielsmatig-geestelijk van aard en vraagt om een antwoord dat dat gegeven serieus neemt. Daartoe zullen we moeten putten uit allerlei bronnen, zowel uit onze eigen traditie als uit andere. Ook denkers en dichters van ver vóór Plato en Aristoteles zijn van belang. Meer afstand is geboden om te zien wat er met ons aan de hand is, evenals andere wijzen van ervaren en kennen. Bij uitstek de verbeeldingswereld van mythologie en religie kan nieuw licht werpen op waar wij nu staan."
Om de zoektocht naar een leidraad even tot Ad en mij te beperken: Ad zoekt een leidraad buiten zichzelf en ik vind mijn leidraad in mezelf. Degene die me heel duidelijk op dit pad heeft gezet, is Christina von Dreien. Buiten ons vinden we kennis en inspiratiebronnen en in ons zit onze persoonlijke waarheid. Deze waarheid prikt door onze twijfel en angst heen, als we tenminste stilstaan om haar op te merken. Dat opent de weg naar een wezenlijk gesprek met elkaar.
Om de zoektocht naar een leidraad even tot Ad en mij te beperken: Ad zoekt een leidraad buiten zichzelf en ik vind mijn leidraad in mezelf. Degene die me heel duidelijk op dit pad heeft gezet, is Christina von Dreien. Buiten ons vinden we kennis en inspiratiebronnen en in ons zit onze persoonlijke waarheid. Deze waarheid prikt door onze twijfel en angst heen, als we tenminste stilstaan om haar op te merken. Dat opent de weg naar een wezenlijk gesprek met elkaar.
Displaying 1 - 8 of 8 reviews