Στέλλα Βιολάντη

by Γρηγόριος Ξενόπουλος

Την είδα ψηλά, στη μικρή καμαρούλα της σοφίτας, που της θύμιζε τα ευτυχισμένα παιδικά της χρόνια, με την ανθισμένη ρεζεντά στο παράθυρο, στη στενή καμαρούλα που -ω ειρωνεία!- την είχαν κλείσει μεγάλη, ή ν' αρνηθεί την Αγάπη της ή να πεθάνει.

Genres: Classics, Fiction, Greece

168 pages, Paperback

First published January 1, 1909

About the author

Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1867 από Ζακυνθινό πατέρα και από μητέρα Φαναριώτισσα. Η οικογένειά του εγκαταλείπει την Πόλη, όταν ο Γρηγόριος ήταν έντεκα μηνών και εγκαθίσταται στη Ζάκυνθο. Μετά το γυμνάσιο ο Ξενόπουλος παρακολουθεί μαθήματα φυσικομαθηματικών στο πανεπιστήμιο της Αθήνας. Όμως, η λογοτεχνία και η δημοσιογραφία τον αποσπούν οριστικά. Συνεργάζεται με όλες σχεδόν τις εφημερίδες και τα περιοδικά της εποχής του.
Το 1890 ο Γεώργιος Δροσίνης του προτείνει και αναλαμβάνει αρχισυντάκτης στην Εστία. Το 1896 ο ιδιοκτήτης του παιδικού περιοδικού «Διάπλασις των παίδων» Νικόλαος Παπαδόπουλος τον παίρνει αρχισυντάκτη και αργότερα του αναθέτει τη διεύθυνση του περιοδικού.
Αν και είναι επηρεασμένος από τις ευρωπαϊκές πολιτιστικές ανακατατάξεις, δεν περιορίζεται μέσα στα πλαίσια του ηθογραφικού μυθιστορήματος, αλλά προχωράει και ασχολείται με την περιγραφή των ψυχικών ικανοτήτων των ηρώων του. Γίνεται ένας ψυχογράφος που τηρεί όμως αυστηρά την αντικειμενικότητά του. Ο Ξενόπουλος έγραψε με την ίδια επιτυχία και δράματα και κωμωδίες κυρίως με θέμα τον έρωτα. Τα έργα του είναι ηθογραφίες που αναδεικνύουν τη ζωή μιας εποχής η μιας τοπικής κοινωνίας, τοπικές και εποχικές ιδιαιτερότητες παίρνουν συχνά ισχύ άγραφων νόμων που επιβάλλονται μέσα από την κοινωνία. Τα έργα του ταξινομούνται είτε στη Ζάκυνθο είτε στην Αθήνα και ο Ξενόπουλος έρχεται να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των δύο Σχολών, της Αθηναϊκής και της Επτανησιακής. Ο Ξενόπουλος πέθανε σε μεγάλη ηλικία το 1951 στην Αθήνα μακριά από το αγαπημένο του νησί.

Reviews

[Ian D · Rating 4 out of 5]

Μια χιλιοειπωμένη ιστορία νεανικού έρωτα που αντιτείθεται στο πατριαρχικό αίσθημα, δοσμένη από την υπέροχη πένα του Γρηγορίου Ξενόπουλου.

Παλιομοδίτικο, νοσταλγικά ρομαντικό κι αν η ιστορία σας φαίνεται οικεία είναι γιατί βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα.
Ξαναδιαβάστε το.

[ανεμώνη ઇઉ · Rating 5 out of 5]

το διάβασα στην πρώιμη μορφή του για ένα μάθημα για την σχολή. Fingers crossed μπας και πέσει αυτό ή ο ζορμπάς

[Nikos Dunno · Rating 4 out of 5]

Μπορεί η ανάγνωση να φανερώνει μια εποχή πολύ περασμένη αλλά δυστυχώς λίγο ξεχασμένη! Πόσο από αυτό το ακατανόητο πείσμα κυριεύει τις ζωές μας ακόμα;!

Λίγο μικρό κι απότομο, με σύντομη πλοκή αλλά μέγιστη προσήλωση στους χαρακτήρες και την αέναη πάλη τους με τις φυλακές που ορίζουν ο ένας για τον άλλο, ο καθένας για τον εαυτό του, και η κοινωνία του τότε για όλους τους!

[Angie · Rating 4 out of 5]

Το συγκεκριμένο βιβλίο του Ξενόπουλου απλά με τσάκισε ψυχολογικά. Ολη η τοξικότητα της πατριαρχίας συγκεντρωμένη σε λίγες μόνο σελίδες. Με πήγε πίσω σε μια εποχή όπου οι γυναίκες της επαρχίας (και όχι μόνο) μεγάλωναν με την ιδέα οτι τίποτα δεν τους ανήκει, δεν όριζαν ούτε το σώμα τους ,ούτε την ψυχή τους. Γεννήθηκαν για να καταδυναστεύονται από έναν "ιδιοκτήτη", πάντα γένους αρσενικού, είτε αυτός λεγόταν "σύζυγος" , ειτε "πατέρας" ή "αδερφός".

Η Στέλλα Βιολάντη ήταν μια απο αυτές τις γυναίκες. Όπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας, η ίδια ειναι επινοημένη, όμως τόσες άλλες στον κοινωνικό του περίγυρο ήταν πραγματικές, και ετσι εμπνεύστηκε την ιστορία της. Μια ιστορία γεμάτη πόνο απο την αρχή μέχρι το τέλος. Γιατί η Στέλλα τόλμησε και ύψωσε το ανάστημά της απέναντι στον δικό της δυνάστη , που εν προκειμένω ηταν ο "πα-ΤΕΡΑΣ" και υπέστη καθε είδους τιμωρία, πάντα με την σύμφωνη γνώμη όλης της οικογένειας, ακόμα και της μητέρας (νομίζω οτι αυτο με πλήγωσε περισσότερο απ'όλα!) Γιατί ποιος θα τολμούσε να φερει αντίρρηση στον τύραννό του; Η Στέλλα το έκανε φωνάζοντας "[...]τον εαυτό μου τον κάνω ό,τι θέλω... Μπορώ να κόψω τώρα το χέρι μου και να το πετάξω από το παράθυρο; Ε, ορίζω τον εαυτό μου.Ο πατέρας μου τίποτα δεν μπορεί να κάμη."

Την κατάληξή της ίσως την ξέρετε ηδη μιας και πρόκειται για ενα κλασικό διήγημα. Εμένα προσωπικά με συγκλόνισε, με τάραξε και μου πρόσφερε ενα άγρυπνο βράδυ με ταχυπαλμία και πολλές σκέψεις. Άπειρα τα trigger warnings αυτής της ιστορίας. Όσο καλα κι αν γνωρίζει κανείς τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας δεν γίνεται να μεινει ανεπηρέαστος. Αν αντέχετε διαβάστε το.

[Stamatoula · Rating 5 out of 5]

Μέσα σε 64 σελίδες, ο Ξενόπουλος σε καθηλώνει και σε σοκάρει με μια ωμή αλήθεια, αλλά σε μαγεύει με τον λυρισμό της γλώσσας του. Πως μπορεί να περιγραφεί κάτι τόσο φριχτό με τόσο όμορφες λέξεις;
Και ποια είμαι εγώ, για να γράψω κριτική για έναν από τους μέγιστους του είδους;

[Katerina Tsigkou · Rating 4 out of 5]

Πολύ όμορφο διήγημα και θεατρικό που παραμένει επίκαιρο - μπορεί πλέον να μην ορίζει ο πατέρας τη ζωή της οικογένειας (έστω σε τέτοιο βαθμό), πόσο όμως μας ορίζει η υπόληψη και η έγνοια για το τι θα πει η κοινωνία; Πόσοι άνθρωποι έχουν ως πρωταρχικό μέλημα, για το οτιδήποτε γίνει, το «τι θα πει ο κόσμος»;

Αντί να αφιερώσουν την ενέργεια τους στα αγαπημένα τους πρόσωπα και σε αυτά που έχουν αξία, αναλώνονται σε αυτήν τη νοοτροπία.

[Nena]

Αιχμηρό έργο που ξεσκεπάζει την καταπιεστική πατριαρχία και τις ασφυκτικές ηθικές αντιλήψεις της εποχής.Από την οικογενειακή τυραννία μέχρι την αυτοκαταστροφή.
Η Στέλλα παρουσιάζεται ως μια ευαίσθητη αλλά ακλόνητη νεαρή γυναίκα, που υπερασπίζεται τον έρωτά της με αξιοπρέπεια και εσωτερική δύναμη. Η αντίσταση της δεν είναι επαναστατική με την εξωτερική έννοια, αλλά ηθική και ψυχική· επιμένει σε αυτό που θεωρεί σωστό, παρ’ όλο που γνωρίζει πως η εποχή και η οικογένεια δεν θα της το συγχωρήσουν.

Ο πα-ΤΕΡΑΣ, η απόλυτη ενσάρκωση της πατριαρχικής αυθεντίας, λειτουργεί ως καταλύτης της τραγωδίας. Με σκληρότητα που αγγίζει την τυραννία, αντιμετωπίζει την κόρη του όχι ως πρόσωπο με βούληση αλλά ως περιουσιακό στοιχείο που πρέπει να υπακούσει. Ο Ξενόπουλος τον παρουσιάζει όχι απλώς ως αυστηρό, αλλά ως πεισματικά δεσποτικό , κακοποιητικό, φωτίζοντας έτσι την κοινωνική νοοτροπία που πνίγει κάθε προσωπική ελευθερία.

Ο αδερφός από την άλλη, αν και λιγότερο κεντρικός, ενισχύει το κλίμα της οικογενειακής πίεσης. Αντιπροσωπεύει το «νέο αίμα» που ωστόσο αναπαράγει την ίδια πατρική λογική, αδυνατώντας να σταθεί στο πλευρό της Στέλλας. Η στάση του υπογραμμίζει πόσο βαθιά ριζωμένοι είναι οι κοινωνικοί κανόνες που υπαγορεύουν υπακοή και τιμωρία.

Μέσα από αυτή τη δυναμική, το έργο αναδεικνύει την τραγική σύγκρουση ανάμεσα στην ανθρώπινη επιθυμία και την κοινωνική καταπίεση.Η μητέρα της δεν στάθηκε ποτέ δίπλα της, αλλά πάντα στεκόταν στο τι θα πει ο κόσμος. Η Στέλλα καταλήγει θύμα όχι μόνο ενός σκληρού πατέρα, αλλά ενός ολόκληρου συστήματος αξιών. Παραμένει ένα συγκλονιστικό έργο για την έλλειψη ελευθερίας και την ανισότητα μέσα στην ίδια την οικογένεια.

Πραγματικά, αυτό το βιβλίο με σόκαρε, αλλά μιλάμε για μια πραγματικότητα που κάποτε κεκλεισμένων των θυρών ήταν η πραγματικότητα πολλών κοριτσιών.

[philosophie · Rating 4 out of 5]

Ποιος σου είπε πως ορίζεις τον εαυτό σου; Πώς σου πέρασε από το νου, πώς μπορείς να δώσεις και το νύχι σου, χωρίς να το θέλω εγώ;

Ιψενικές αποχρώσεις και κοινωνικοί προβληματισμοί στο δραματικό θεατρικό κείμενο του παραγωγικότατου λογίου της γενιάς του. Οι ήρωες είναι απλοί, η επίδραση του νατουραλισμού είναι πρόδηλη, το ηθογραφικό στοιχείο έχει πρωτεύοντα ρόλο κι ο σχολιασμός της δυναμικής της οικογένειας οξύτατος.

[...]ότι τον εαυτό μου τον κάνω ό,τι θέλω... Μπορώ να κόψω τώρα το χέρι μου και να το πετάξω από το παράθυρο; Ε, ορίζω τον εαυτό μου. Ο πατέρας μου τίποτα δεν μπορεί να κάμη.

[Νικολέττα · Rating 3 out of 5]

Είναι από τα βιβλία όπου κατόπιν εορτής γνωρίζω πως δεν ήθελα τελικά να διαβάσω. Πολύ θλίψη και θυμός, αυτά τα συναισθήματα κυριάρχησαν όσο προχωρούσα στην ιστορία. Πόσες και πόσες χαμένες ζωές στο βωμό της κοινωνικά επιβαλλόμενης, γυναικείας αρετής. Κρίμα.

[Stefanos Baziotis · Rating 3 out of 5]

Αρχικά λίγα λόγια για την έκδοση. Ο Ψυχογιός έχει βγάλει καινούργιες εκδόσεις του Ξενόπουλου οι οποίες είναι καταπληκτικές και το ίδιο ισχύει και για την έκδοση της Στέλλας Βιολάντη του Ψυχογιού την οποία και διάβασα.

Το βιβλίο, όπως άλλοι ανέφεραν, σου τσακίζει την ψυχή μέσα σε λίγες σελίδες (αρκεί κανείς να διαβάσει το αφήγημα και όχι το θεατρικό για να καταλάβει). Πραγματικά το βιβλίο ξεχειλίζει κακία. Μέχρι το τέλος περίμενα να ξεπροβάλει μια ανθρωπιά αλλά όχι. Ξερή κι ατόφια κακία και κακομοιριά και μία εμμονή με το φαίνεσθαι. Πέρα από κακία, υπάρχει και περίσσεια ματαιότητα και λιγοψυχία. Δε θα πω γιατί για να μην κάνω spoiler.

Σημαίνουν αυτά ότι δεν αξίζει; Όχι! Ίσα ίσα, υπάρχει μία καταπληκτική αντίθεση όλων αυτών των αρνητικών στοιχείων των χαρακτήρων με την υπέροχη και γλυκιά γραφή του Ξενόπουλου. Απλώς είναι ένα βιβλίο που είναι πιο σκληρό απ' ό,τι ίσως περιμένει κανείς. Τέλος, στην ιστορία δε συμβαίνει και κάτι ιδιαίτερα συνταρακτικό. Αυτό βέβαια δεν είναι τόσο αρνητικό γιατί είναι μικρή (εγώ δηλαδή τη διάβασα μονοκοπανιά).

[aimilia · Rating 4 out of 5]

Ένα εξαιρετικό έργο για την ελληνική κοινωνία των αρχών του 20ού αιώνα. Ο Ξενόπουλος θίγει το θέμα του ετεροκαθορισμού του γυναικείου φύλου, την υποταγή τους στο αρσενικό και την προσκόλληση των ανδρών στο να επιβάλλουν τους δικούς τους νόμους και κανόνες στις οικογένειές τους. Το χρήμα έπαιζε καθοριστικό ρόλο την εποχή εκείνη, όπως ακριβώς και η ηθική αξιοπρέπεια των νέων γυναικών, το απαραβίαστο του πατέρα-αρχηγού της οικογένειας, η κοινωνική καταγωγή και πολλά άλλα παρεμφερεί. Όλα αυτά τα φαινόμενα που ακόμα εν έτει 2025 πλέουν ελεύθερα στο ασυνείδητο (ή και το συνειδητό) του Νεοέλληνα, ο μέγας Ξενόπουλος τα περικλείει στο διήγημα της Στέλλας Βιολάντη.

[Despoina · Rating 3 out of 5]

Καλογραμμένο διήγημα αρκετά πρωτοποριακό για την εποχή που γράφτηκε . Ο αναγνώστης εκτίθεται στην δημοτικής γλώσσα και στα τότε εθίμα ,παραδόσεις και αντιλήψεις της κοινωνίας . Παρολο που είναι σύντομο είναι πολύ ρεαλιστικό ,κάτι που εκτίμησα αρκετά καθώς παρουσιάζει την καθημερινότητας μιας νεαρής κοπέλας που ζει σε ένα πατριαρχικό καθεστώς με αντίθετες απόψεις , κανέναν υποστηρικτή και ένα κινητρο . Καλό απλά όχι αγαπημένο με ωραίο μήνυμα !

[Evi Routoula · Rating 5 out of 5]

Η γνωστή ιστορία της Στέλλας Βιολάντη, γραμμένη με μοναδική μαεστρία από τον Γρηγόριο Ξενόπουλο.
Η Στέλλα ερωτεύεται τον Ζαμάνο, έναν τηλεγραφητή φτωχό. Ο πατέρας της όμως δεν επιθυμεί αυτόν το γάμο. Ο υποψήφιος γαμπρός φεύγει μετά τους εκφοβισμούς του παρ᾽ολίγον πεθερού αλλά η Στέλλα παραμένει ερωτευμένη. Ο πατέρας της και όλη της η οικογένεια της φέρονται με απίστευτη σκληρότητα.

[Marianiki · Rating 5 out of 5]

Η Στέλλα Βιολάντη δεν είναι μόνο ένα ρομαντικό διήγημα. Ο Ξενόπουλος περιγράφει γλαφυρά την εποχή,τα ήθη, τους ήρωες και την ψυχολογία τους.
Ξεχωρίζει η Στέλλα Βιολάντη που είναι κλεισμένη μέσα σε κλουβί, καταπιεσμένη, χωρίς φωνή και κάνει το ένα λάθος πίσω από το άλλο.

[White Cat reads · Rating 5 out of 5]

Πρωτοποριακο βιβλιο για την εποχη που γραφτηκε το 1901. Η εξεγερση και η επαναστατικοτητα μιας νεας γυναικας που ηθελε να οριζει μονη της τον εαυτο της και οχι να οριζεται απο τον πατερα της οπως γινοταν εκεινη την εποχη.

[Sen · Rating 5 out of 5]

Πιστεύω πως όλοι πρέπει να διαβάσουν αυτό το βιβλίο.

[Nefeli Konsta · Rating 3 out of 5]

Ένα πολύ σύντομο διήγημα που ωστόσο καταφέρνει και να σε συγκινήσει αλλά και να αντικατοπτρίσει με επιτυχία της κοινωνικής αντιλήψεις, τα ήθη και έθιμα εκείνης της εποχής.