Polska Rewolucja. Tadeusz Kowalik o epigońsko-mieszczańskiej transformacji roku 1989

by Grzegorz Konat

Każda cecha i każdy etap pracy Grzegorza Konata odznacza się bardzo wysoką jakością wynikającą zarówno z autora wiedzy teoretycznej, znajomości przedmiotu, poważnego traktowania faktów, jak i z samego pierwotnego wyboru tematu badań. (…) Analizy autora są wnikliwe, poważne i zaczynają się od nastawienia sceptycznego, a następnie zmierzają do uzasadnionych ustaleń. Teraz tak, niestety, nieczęsto się pisze (…). Konat odnawia rangę naukowości i powagę naukowego tekstu.
dr hab. Paweł Kozłowski, prof. Uniwersytetu Warszawskiego

(…) uważam tę rozprawę za wybitną pod względem zakresu i osiągnięć zawartych w niej badań.
prof. dr Jan Toporowski, Uniwersytet Londyński

[Być] może największą zaletą jego interpretacyjnych wysiłków jest ukazanie poruszającego obrazu badacza, który zdał sobie sprawę ze swojej bezsilności. G. Konat ukazał bez dramatyzowania rozterki nie tylko ekonomisty, który opisuje „mieszczańską rewolucję”, ale również badacza, który pragnie zmiany i chce być jej uczestnikiem, nie rezygnując z zadawania pytania „jak powinno być”. (…) Konfrontowany z rzeczywistością szokowego skoku w kapitalizm, chcąc zachować swoje socjalistyczne czy socjaldemokratyczne przekonania, Tadeusz Kowalik znalazł się poniekąd w intelektualnej pułapce. Ucieczka z niej prowadziła do zaakceptowania, wskazuje G. Konat, koncepcji „realistycznej utopii”, reformatorskich posunięć i możliwości wyboru spośród wielu modeli kapitalistycznego systemu.
prof. dr hab. Henryk Szlajfer, emeritus, Instytut Nauk Politycznych PAN

352 pages, Paperback

First published February 9, 2022

Reviews

[Konstanty Biernacki · Rating 4 out of 5]

Pierwsza rzecz jaką warto zaznaczyć, to że praca napisana przez Konata nie jest prokomunistyczną krytyką współczesnego kapitalizmu w Polsce. Książka opiera się na modelu rewolucji burżuazyjnej Baszkiewicza i zbiera prace Tadeusza Kowalika (głównie Polska Transformacja i Systemy gospodarcze), po czym zadaje dwa pytania: Czy teza polskiego ekonomisty o epigońsko-mieszczańskiej rewolucji 1989 jest rewolucją burżuazyjną i czy argumenty Kowalika zbierają się w poprawną tezę.

Książka przedstawia ciekawą perspektywę lat 80 jako czas dwóch rewolucji - pierwszej, „oddolnej”, która odbyła się na początku dekady dzięki ruchom Solidarności i drugiej, „odgórnej”, która razem z planem Balcerowicza przyniosła „najbardziej opresyjnej wersji Kapitalizmu w Polsce”.

Pytanie, którego odpowiedzi nie znajdziemy w książce, to czy przeprowadzona przez rząd „terapia szokowa” faktycznie była potrzebna dla polskiego społeczeństwa. Kowalik zwracając uwagę na inne propozycje reformacji gospodarczej uważa, że reforma mogła wyglądać inaczej, jednak dalej trzeba zadać sobie pytanie: Czy to właśnie nie „skok na głęboką wodę kapitalizmu” był potrzebny, aby uruchomić polskie społeczeństwo?