Wierook en tranen

by Ward Ruyslinck

Een Antwerps gezin - moeder, vader en hun tienjarige zoontje Waldo - wordt hij het uitbreken van Wereldoorlog II meegesleurd door de chaotische stroom van burgers, die voor de Duitsers op de vlucht slaan. Bij een bombardement komen de ouders van Waldo om het leven. De weesjongen ontmoet toevallig het iets oudere buurmeisje Vera, dat in het gedrang haar moeder is kwijtgeraakt. De Duitsers hebben ondertussen de vluchtende massa ingehaald, en de kinderen beginnen hun terugtocht naar de vaderstad... Waldo en Vera trekken tijdens deze prachtige meimaand 194O door de 'Vlaamse bossen waar de koekoek roept, waar er opnieuw geen oorlog meer is en de liefelijke lente zacht en zonnig als het begin van een nieuwe tijd over de aarde ligt'. Helaas, in dit verrukkelijke pastorale decor staat de kinderen het gruwelijkste te wachten...

"Het verhaal van een ventje, dat samen met zijn ouders op de fiets voor de Duitse troepen uitvlucht en door een bominslag wees wordt." - Jan Spierdijk in De Telegraaf (1962)

Genres: Fiction, Roman, Literature, Dutch Literature, Historical Fiction, Belgium, Novels

125 pages, Hardcover

First published January 1, 1958

About the author

Ward Ruyslinck, pseudoniem van Raymond Charles Marie De Belser, is een Vlaamse schrijver.

Ward Ruyslinck in de Nederlandstalige Wikipedia

Ward Ruyslinck in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

Ward Ruyslinck bij "Schrijversgewijs"


Ward Ruyslinck, pseudonym of Raymond Charles Marie De Belser, is a Flemish writer.

Ward Ruyslinck in the English Wikipedia

Reviews

[Anne De Schrijver · Rating 3 out of 5]

Hartver-s-c-h-eu-r-en-d.
Een jongen en zijn ouders
Een jongen en een man
Een jongen en een meisje
Een jongen
Soundtrack: The Front - Conor Walsh

[Christoph Segers · Rating 5 out of 5]

Dit boek heeft in Vlaanderen (en zeker voor mensen van mijn generatie) mythische proporties want zowat iedereen heeft het in de middelbare school MOETEN lezen... behalve ik. Dat het over de oorlog ging, zoveel wist ik ervan, maar meer niet. En wat bleek: het is eigenlijk 'De jongen met de gestreepte pyjama' avant-la-lettre. Ik was bijzonder aangenaam verrast door zowel het verhaal dat verteld werd als de manier waarop. Het einde kwam hard binnen.
Dat veel scholieren dit 25 jaar geleden niet bijzonder goed vonden kan ik me voorstellen. Dit boek heeft zoveel nuance dat het menig 16-jarige boven de pet zal gaan en dan blijft er een ietwat naïeve vertelling over de oorlog over, waar een aantal schokkende dingen gebeuren maar die vanuit het perspectief van een negenjarige (en wellicht ook met de leesbril van een 16-jarige) ogenschijnlijk weinig impact hebben.
Soms is de reputatie van een boek dus onterecht... Blij dat ik dit gat in mijn literaire canon heb gedicht.

[David Troch · Rating 5 out of 5]

Dag Ward,

Net als Waldo is de jongste zon negen. Net daarom vond ik het aanvankelijk een prima idee om Wierook en tranen met hem te delen. De oudste, ongeveer de leeftijd van Vera, mocht er dan gezellig bij komen liggen. Hier is voorlezen een rustmoment vlak voor bedtijd.

Daarom, vind je het erg dat ik hen je roman bespaar? Het zou mogelijk onrustige nachten voeden. Al schuw ik het niet om met de zonnen de brandhaarden in de wereld te bespreken, Waldo krijgt het niet bepaald onder de markt. Wat op de eerste bladzijden een gezellig fietstochtje lijkt, blijkt al snel geen gezellig fietstochtje te zijn. Vanaf dan groeide de krop die de adem meermaals in de keel deed stokken.

Na het slottafereel, dat zich toevallig hier vlakbij afspeelt, wil ik me over Waldo ontfermen. Moet ik me wel een ruimer bed aanschaffen voor het avondlijke voorleesmoment. Zij aan zij met zijn vieren wordt het toch wat krap. En dan zoek ik uitsluitend verhalen uit die ons doen tranen van het lachen. Ja, wie weet haal ik zelfs wel weer eens wierookstokjes in huis.

goede groet, David

[Jette]

"Of ik het nu begreep of niet, dat deed er niets toe, één ding had ik nu herhaaldelijk kunnen vaststellen: dat Hij een god was die de mensen meer verdriet dan blijdschap gaf. En wanneer de ene mens de andere verdriet gaf, werden zij gewoonlijk elkaars vijanden, maar niemand wilde de vijand van God worden. De mensen waren beducht voor Hem, ze lieten Hem gewoon zijn gang gaan, ze aanvaardden dit bijna als iets vanzelfsprekends en soms waren ze er Hem ook nog dankbaar voor."

[Nienke · Rating 1 out of 5]

Ik heb een boek nog nooit één ster gegeven, maar ik kon er echt niet doorheen komen. Het Vlaams is toch wat anders dan het Nederlands, maar het verhaal stond mij niet aan. Het was niet progressief. Misschien komt dit omdat het boek al bijna zestig jaar oud is.
Ik begrijp wat Ruyslinck probeerde te doen. Had er helaas meer van verwacht.

[Nys Yari]

Hoewel het boek vrij oud is, vond ik het heel goed. Ten eerste omdat je de oorlog ziet door de ogen van een tienjarige jongetje genaamd Waldo. Waardoor allerlei gebeurtenissen anders ervaart worden dan normaal. Een voorbeeld, hij vergelijkt de dood van zijn ouders met een zwart gat waarin alles wordt opgeslokt. Vervolgens is het boek op een interessante manier geschreven. Zo wordt er vaak dialect gebruikt waardoor de link met de wereldoorlog nog duidelijker is. Ook is het verhaal vrij onvoorspelbaar zoals wanneer er onverwacht vliegtuigen overvliegen en bommen droppen waarbij Waldo zijn ouders het leven lieten. Ten slotte begrijp je de titel pas na het lezen van het boek. Het hoofdpersonage heeft namelijk een obsessie voor wierook en de tranen die er tijdens de oorlog vloeien bij het verlies van een geliefde.

[Selien · Rating 4 out of 5]

Leuk! Je wordt meteen in het verhaal gegooid en je bekijkt alles vanuit de ogen van Waldo, een tienjarig jongetje dat samen met zijn ouders vlucht voor de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog. Het is interessant omdat jij als volwassene nu meer weet dan je personage, bijvoorbeeld, de Duitse en Franse zinnen die Waldo niet begrijpt, wat er wérkelijk gebeurt, ook al probeert iemand dat te verbergen, verstoppen of verhullen. Het geeft een interessant perspectief op de oorlog doordat je kijkt door de ogen van iemand die oorlog eigenlijk nog niet goed begrijpt, maar dat wel heel snel zal leren begrijpen... Dit is een kort boek, 125p., maar laat wel een duidelijke impact na!

[Marloes D · Rating 4 out of 5]

Waldo Havermans (9) is met zijn ouders op de vlucht voor de Duitse invasie. Onderweg worden zijn ouders gedood bij een bombardement. Dan komt hij zijn buurmeisje Vera tegen met wie hij probeert te ontkomen door prachtig omschreven bossen. Zij zal echter nog iets ergers meemaken.

Dit boek vertelt over een episode uit de Tweede Wereldoorlog vanuit het perspectief van een kind maar wel met de taal van een volwassene. Het was een kort verhaal (alleen over de vlucht) maar erg aangrijpend.

De schrijver heeft zelf toen hij 12 was met zijn ouders geprobeerd naar Frankrijk te vluchten. Daarom is het boek gedeeltelijk autobiografisch.

[Alicia · Rating 4 out of 5]

Een boek waar je zo doorheen vliegt, het is soepel geschreven - een tikje ouderwets wel. Je ziet de wereld door de ogen van de 9-jarige Waldo. Hij vlucht met zijn ouders voor de Duitsers, maar zij sneuvelen in een bombardement. Hij wordt wakker in een ziekenzaal en wordt meegegeven aan een Vlaamse soldaat die richting de kust gaat. Onderweg komt hij zijn oude buurmeisje tegen, de 14-jarige Vera. Zij haalt hem over samen verder te vluchten.

Ze proberen zich zo goed als mogelijk te redden, maar helaas maken ze iets vreselijks mee. Als ze een lift krijgen van Duitse soldaten, maken die ergens een tussenstop. Ze geven de kinderen sterke drank, Waldo valt in slaap en als hij wakker wordt, is Vera er slecht aan toe. Ze is verkracht, heeft vreselijke pijnen en bezwijkt uiteindelijk in een ziekenhuis aan haar verwondingen.

Persoonlijk vond ik het wel heftig om te lezen. Je ziet het wel aankomen, want door het hele boek zie je - door de ogen van Waldo - de interesse van mannen in Vera. Hij ziet dat vrij onschuldig, maar als lezer weet je wel beter. En je weet hoe het eraan toegaat in oorlogen, helaas. Toevallig had ik ook net hiervoor een ander boek over de Tweede Wereldoorlog gelezen waarin vrouwen verkracht worden, alleen dan door de bevrijders. Het viel me daardoor extra zwaar op de maag.

Wat ik het mooiste vind aan het boek is het hoopvolle. De mooie band tussen Waldo en Vera, hoe zij voor hem zorgt en hij op haar vertrouwt. De troost die ze samen vinden in de natuur, die ze de weg wijst, troost en schoonblaast. Daarnaast vraagt Waldo zich ook regelmatig af hoe het toch kan dat God al deze dingen laat gebeuren en waarom mensen niet boos op hem zijn. Dat zijn vragen die ik mezelf ook regelmatig stel, tenminste dat laatste dan.

Ik heb ergens een meme waar ik aan moet denken, waarin wordt gevraagd of iemand goed geslapen heeft. Het antwoord is "Like God during the Holocaust."

[Loïc Masschelein · Rating 2 out of 5]

Ik ben dit boek met hoge verwachtingen begonnen, mede door mijn moeder, maar geëindigd met teleurstelling. Nochtans vind ik alles rond WOI en II zeer interessant en boeiend, maar dit was een enorme tegenvaller. Er zit totaal geen spanning in het verhaal, het is vrij langdradig en er gebeurt heel weinig doorheen het volledige boek. Dit boek had volgens mij veel meer potentieel om de gruwel van de oorlog weer te geven. Ook raad ik af om de achterflap van het boek te lezen. Hierin staan de 2 enige en belangrijkste gebeurtenissen beschreven waardoor de weinige spanning die er is of zou zijn, verloren gaat.

De schrijver heeft natuurlijk ook enkele zaken goed gedaan met het boek. Zo toont hij de oorlog door de ogen van een 9-jarig jongetje, Waldo. Het geeft een volledig nieuw perspectief op de gebeurtenissen aangezien in deze soort boeken je het verhaal ziet door de ogen van een (jong)volwassene. Ik kon me toch een beetje inleven in het boek omdat het zich deels afspeelt in mijn leefomgeving. Ten slotte leest het boek vlot en is het in een makkelijke taal geschreven dus moet je niet 100% focus hebben om te kunnen volgen. Het is enkel een aanrader voor de mensen die niet graag lezen en niet erg gesteld zijn op de inhoud.

[Sean · Rating 3 out of 5]

Ik vind het boek "Wierook en tranen" in het algemeen een goed en spannend boek. Het verhaal raakt je, vooral wanneer Waldo zijn beide ouders verliest. De angst voor de Duitsers wordt heel goed weergegeven, je kan zien dat het volk doodsbang is voor de naderende Duitsers. Je ziet echt het verhaal van een volk dat alle kanten op vlucht zoals het ook effectief was. Tijdens het lezen van het verhaal blijft het steeds spannend omdat hij nog maar een kind is en hij nooit echt veilig is. Er kan altijd iets gebeuren en je weet niet of het goed of slecht afloopt. Ik vind het goed dat ze tonen dat de Duitsers ook gewoon mensen waren en een hart hadden want vaak worden de Duitsers afgebeeld als monsters. Bij de dodelijke verkrachting aan het einde van het verhaal krijg je ook te zien dat niet alle Duitsers het goed voorhadden met onschuldige burgers. Het einde laat je wel medelijden krijgen met Vera en is best wel een klap aangezien het verhaal vanaf de dood van zijn ouders redelijk goed gaat. Ik vind het wel een onduidelijk einde en had er wel wat meer van verwacht. Het lijkt alsof ze nog een paar pagina's nodig hadden en dan maar snel iets neergekrabbeld hebben.

[Brokigablad · Rating 4 out of 5]

Een droevig, naïef relaas van een kind in oorlogstijd. De taal is uiteraard wat verouderd, maar het verhaal blijft staan.

"Ik verlangde plots hevig naar huis, naar een vertrouwde omgeving, naar de gezichten van mensen die ik al jaren kende, naar de hartelijke woorden van de buren en het gebaar van kom-ik-zal-u-eens-bij-de-oren-trekken van de brievenbesteller en de krakende stem van de man die donderdags boter en eieren bracht en soms een paar fraaie kippeveren bij zich had om er een vederbos mee te maken. Hoezeer verlangde ik naar dit alles: was het niet een mooie onvoltooide droom waaruit men wakker geworden is en die niet voortgaat zodra men weer inslaapt? Het scheen me soms toe alsof ik al meer dan een maand thuis weg was en in werkelijkheid was het nog niet eens een week."

[Jens Vanoplynes · Rating 3 out of 5]

Ik vond dit geen slecht boek. De situaties en gebeurtenissen die de auteur gebruikt heeft waren in mijn ogen goed gekozen alleen vond ik het jammer dat de acties elkaar veel te snel opvolgden waarbij ik op momenten gedesoriënteerd werd. Het verhaal werd ook altijd in de ogen van Waldo verteld waardoor ik denk als de auteur ook eens in de ogen van de Duitsers moest vertellen het verhaal nog op een mooiere manier kon verteld worden. Het einde vind ik wel het minste van het hele verhaal omdat het veel te snel ging en ik me er niks bij kon voorstellen alles werd in één vingerknip afgesloten.

[Joostr · Rating 4 out of 5]

Boekenverkoop Rode Kruis, 50ct.
Gat in mijn cultuur gedicht door deze Vlaamse klassieker te lezen. Twee weeskinderen op weg naar huis na de nederlaag en capitulatie in mei 1940. Ontluikende seksualiteit, collaboratie maar vooral twijfel over God in dagen van geweld en dood.
Het stoort dat op de eennalaatste bladzijde de jongste hoofdpersoon, Waldo, ineens redeneert als een volwassen vrijzinnige. Dat haalt de nuance uit een anderszins fijnzinnig boek waar het perspectief van de negenjarige consequent wordt volgehouden.

[Hanneke Wildschut · Rating 3 out of 5]

Eindelijk gelezen...wat oorlog met kinderrn doet. Waldo vlucht met zijn ouders, maar tijdens een aanval op de vluchtend mensen komen beide ouders om. Wat later vindt hij zijn buurmeisje Vera dat haar moeder is kwijtgeraakt. Samen trekken zij verder en als ze besluiten naar huis terug te keren, haalt de oorlog hen in..
Mooi geschreven. Doordat Waldo slechts negen jaren oud is begrijpt de lezer zoveel beter wat er gebeurt dan de jongen zelf. Droevig kerkuiltje.

[Linda · Rating 3 out of 5]

Ogenschijnlijk simpele vertelling over een korte periode tijdens en na de bezetting van Belgie door de Duitsers. Ogenschijnlijk simpel, want door de ogen van een 9-jarige verteld, dus zonder diepere duiding weergegeven, maar (juist daarom) evengoed schrijnend. Ik vrees dat het boek ook vandaag de dag nog altijd een goede en actuele representant is voor vlucht- en oorlogsverhalen.

[Ray Lo · Rating 4 out of 5]

Prachtig, leesbaar en aangrijpend verhaal over 2 ouderloos geworden kinderen die tijdens de blitzkrieg elkaar ontmoeten en de weg naar huis zoeken. Ruyslinck verspilt geen woorden, de zinnen zijn kort en toch spreken ze tot de verbeelding. Een klassieker.

[José · Rating 5 out of 5]

Prachtig boek. Heel heftig hoe je leest hoe een oorlog door kinderen wordt beleefd en verklaard.
Ik las een oude editie en de achterflap geeft het hele verhaal al weg. Gelukkig lees ik die nooit voor ik het boek heb gelezen. Ik raad anderen aan dat ook te doen.

[werneruitruien Van Nieuwenhove · Rating 4 out of 5]

In het derde of vierde middelbaar was dit boek verplichte schoollactuur. Iedereen moest dit lezen. Ward Ruyslinck verklaarde ooit, ergens tien jaar later in een interview, ik verkocht toen meer dan Hugo Claus. Dat is een fijn weetje, denk ik.

[Jef · Rating 5 out of 5]

Soms zou ik 6 sterren willen geven. Nu bijvoorbeeld.

[Paco Samsom · Rating 4 out of 5]

1 van de weinige boeken waar ik een traan voor heb gelaten in m'n puberteit.

[Jo Clnr · Rating 3 out of 5]

Good but to old

[Jana Verrydt · Rating 3 out of 5]

Verhaal vanuit het perspectief van een negenjarige jongen in de Tweede Wereldoorlog. Nogal wreed.

[Luna Wetzels · Rating 4 out of 5]

Een zeer aangrijpend oorlogsverhaal door de ogen van een 9-jarige jongetje.

[Bente · Rating 4 out of 5]

aangrijpend verhaal

[Katrien Vermeersch · Rating 5 out of 5]

Het is bijna gênant te moeten toegeven dat ik nu pas dit dun boekje las. Boeken die hoorden bij de verplichte literatuur op school, waren nu eenmaal niet hip. Het boekje haalde ik nu bij toeval uit het boekenruilkastje hier in de wijk en ik moet toegeven, ik ben heel erg verrast hoe sterk het verhaal van Waldo mij aangreep. Deze jongen van negen vlucht bij het aanbreken van de tweede wereldoorlog samen met zijn ouders vanuit Antwerpen richting Frankrijk. Op een vlotte, onderhoudende en spannende manier beschrijft Ward Ruyslinck deze gebeurtenis vanuit de beleving van Waldo. Het boekje is slechts 100 pagina’s dik maar doet je weer stilstaan bij de wreedheden van een oorlog. De moeite waard om te lezen, ook nu nog, anno 2024.

[Margaux Callens · Rating 1 out of 5]

Ik vond het boek echt niet goed. Ik ben eraan begonnen met hoge verwachtingen, wat ik beter niet had gedaan. Het boeide me absoluut niet, zelfs geen klein beetje. De Tweede Wereldoorlog interesseert me enorm, maar de manier waarop ik hier in aanraking ben gekomen met die gebeurtenis, deed me niets. Je volgde het leven van een negenjarig jongetje tijdens deze gruwelijke periode. De bedoeling was om mensen te raken, maar bij mij kwam het absoluut niet zo over. Het raakte me echt niet, ik vond het eerlijk waar kinderachtig. Normaal ben ik één van de eersten die ontroerd ben bij zo'n dingen, maar helaas nu totaal niet, wat ik wel jammer vind.

[Els Lens · Rating 5 out of 5]

Onlangs las ik 'Wierook en tranen' van Ward Ruyslinck.  Eigenlijk dacht ik dat het een HERlezing was en dat ik het op school al eens had gelezen, maar nu twijfel ik daar aan.  Ik heb destijds wel de verfilming gezien.
Ik vreesde dat het nu zou tegenvallen,  zoals het herlezen van 'De stille zomer' was tegengevallen.
Maar, nee,  'Wierook en tranen' is en blijft een prachtig boek.
Een verhaal vertellen vanuit het oogpunt van een negenjarige jongen is niet eenvoudig.
Heel wat schrijvers hebben er zich al aan gewaagd,  maar meestal is het dan ofwel te kinderachtig ofwel gebruikt het kind woorden die het onmogelijk al kan kennen.
Ruyslinck verplaatst zich geweldig goed in de wereld van de kleine Waldo.  Hoe Waldo alles rondom zich ziet en tracht te begrijpen, is soms grappig, maar eigenlijk erg wrang. En door de onschuld van dat kind komt de wreedheid van de oorlog des te harder binnen.

[Nicole Loomans · Rating 4 out of 5]

It's a simple but powerful book, about a young boy in WW2. The boy is from the Netherlands and escapes together with his parents. While escaping from the German soldiers, his parents are killed in a bombing. You follow the rest of his journey back home together with his old neighbour Vera. Unfortunately Vera is raped and killed by German soldiers while Waldo is intoxicated.
Waldo needs to find his way home on his own now.
Waldo his journey was like an emotinal rollercoaster, because the innocent point of view of Waldo makes the cruel acts that happen appear even more cruel.

[Irma Maes · Rating 4 out of 5]

Ik heb dit boek na ongeveer 35 jaar nogmaals gelezen. Het is nog steeds een goed en geloofwaardig verhaal.
Het maakt nu wel wat minder indruk op me dan toen ik het als 13/14jarige las. Maar het is nog steeds een aanrader, ook voor young adults van nu.