De smaak van ijzer beschrijft op zinderende wijze de teloorgang van een bijzondere vriendschap tussen twee jonge vrouwen op de toneelschool. Als aan het einde van het eerste jaar hoofdpersoon Marie door mag naar de acteursopleiding maar Fanny moet vertrekken, komt de symbiotische band die de twee hebben zwaar onder druk te staan. En dan gaat het mis.
Elisabeth van Nimwegen (1976) studeerde in 2001 af aan de acteursopleiding van de Toneelacademie Maastricht. Ze richtte met een jaargenoot een eigen gezelschap op waarmee ze locatievoorstellingen maakte en speelde freelance bij verschillende toneelgezelschappen. Ook was ze te zien in tv-series als De troon, Deadline en Annie M.G. In 2007 maakte ze de overstap naar televisie en werkt een aantal jaren als verslaggever bij de VARA. De smaak van ijzer is haar debuut.
Ik moest dit boekje lezen voor een cursus van school, en toen ik hem vandaag in de post kreeg dacht ik, kom, ik lees alvast een beetje. Dat liep uit de hand en ik las hem helemaal. Nu is dat niet heel gek; het zijn immers maar 104 bladzijden, maar nog nooit las ik een Nederlands boek zo snel.
Het boek gaat over twee meiden met een heel hechte vriendschap. Zij zitten beiden in het eerste jaar van de toneelacademie en wonen in hetzelfde appartement. Ze delen zelfs een bed en vereeuwigen hun vriendschap op een vreemde manier. Hun vriendschap komt echter onder zwaar vuur te staan als één van hun niet over is naar het tweede jaar.
Ik bereidde me voor op veel seks, omdat ik een review had gelezen waarin stond 'lees dit niet als je niet tegen seks kan'. Wie vaker Nederlandse boeken heeft gelezen weet dat dat een veel voorkomend onderwerp is in de Nederlandse literatuur. Daarom verwachtte ik het nog tien keer erger en was.
Dit viel echter enorm mee. Zeker komen er een aantal seksscenes in voor, maar ze overheersen zeker niet. De scenes waren soms wel ongemakkelijk, maar omdat ze best kort worden omschreven, is het zo voorbij en duurt het niet langer dan nodig.
Het verhaal sprak me erg aan, mede omdat het in Maastricht speelt, waar ik wel vaker kom. Verhalen over studenten - leeftijdsgenoten - lees ik niet vaak, en dat maakt het ook interessanter. Voor 100 bladzijden gebeurt er ook best veel en daardoor was het nooit saai. Ik was constant benieuwd naar hoe het verder zou gaan - ook toen het geschreven verhaal al tot een einde was gekomen.
Zoals ik al zei, het verhaal leest zich makkelijk weg. Dit is grotendeels te danken aan het tempo van het plot en aan de schrijfstijl. Er worden geen moeilijke woorden of zinsconstructies gebruikt waardoor er geen zinnen ontstaan die je twee keer moet lezen voordat je het snapt. Dit betekent echter ook dat de schrijfstijl dus niet veel bijzonders was - leuk en makkelijk, maar niet interessant.
Ik geef het boek 3 sterren, omdat ik alles 'wel leuk' vond - niet meer. Maar zeker ook niet minder.
Het is een warme dag in juni en we werken thuis aan een scène voor bewegingsexpressie. Marie en Fanny zitten in het eerste jaar van de toneelschool van Maastricht en zijn zo close dat ze elkaars kutvocht zelfs hebben geproefd - oesters en lychee, voor wie geïnteresseerd is. Hun jonge-meidenversie van een bloedbroederschap komt echter onder zware spanning te staan wanneer Marie door mag naar het tweede jaar en Fanny niet. Stop toch met die school, bezweert deze laatste haar vriendin, want er is iets niet pluis met de opleiding, bijvoorbeeld dat zij maandenlang een sm-relatie had met een van de leerkrachten. Wat aanvankelijk een pikante meisjesroman lijkt, verandert zo in een kwellingsdrama waarin Fanny niet bereid lijkt Marie haar eigen weg te laten gaan. Maar dat is slechts schijn, of toneel, om in de sfeer van deze novelle te blijven, want van Nimwegen weet haar verhaal keer op keer een andere, spannende wending te geven. Ongetwijfeld de beste scène is een beschrijving van Maries eerste rol op de scène: heel diepgaand en meeslepend, en dat zal wel geen toeval zijn. Van Nimwegen is immers vooral bekend als actrice en De smaak van ijzer is haar eerste stap in de literatuur. Een grote stap bovendien, want net als Marie groeit de schrijfster aanzienlijk in haar metier in de loop van het verhaal, waarbij zowat alle zekerheden overboord gaan en je als lezer met net genoeg vragen blijft zitten.
Prima boekje om in de namiddag eens te lezen. De vriendschap tussen twee jonge vrouwen die aan de Toneelschool een opleiding volgen. Als Fanny, de originele Vlaamse losbol niet wordt toegelaten tot het tweede jaar en haar Zeeuwse, ingetogen vriendin Marie wel, ontstaan er scheuren in de vriendschap.
Fanny is een onsympathiek personage. Na de afwijzing lijkt alle interesse voor het toneel verloren. Ze richt zich op spiritualiteit en kan geen begrip meer opbrengen voor de verhalen van Marie. Marie maakt een karakterverandering door: op de Toneelschool ontwikkelt zij zich tot een zelfbewust(er) persoon. Toch weet Marie niet onder het juk van Fanny uit te komen...
Van Nimwegen plaatst haar verhaal in voor haar niet onbekende omgeving: de Maastrichtse Toneelschool, de kweekvijver voor hét Nederlands toneeltalent. Sommige sfeerschetsen vond ik erg goed getroffen en kon ik zelfs koppelen aan mijn periode op een jeugdtheaterschool:
"Het te harde praten (wij zijn acteurs!) in de rij bij de kassa; het hysterische gedoe aan de eettafel (wij zijn zó leuk!) (...); het aan elkaar vlooien; de geëxalteerde gesprekken (wij zijn ook zó schaamteloos!) over dingen als schaamhaar en afknappers; álles."
Ik was lang op weg dit boek vier sterren te geven, omdat ik het een mooi beeld vond geven van hoe het toegaat op een toneelschool. Maar het slot vind ik toch te dramatisch. Dat gaat over het einde van een vrouwenvriendschap, waarvan ik me afvraag hoe lang die hartsvriendinnen elkaar eigenlijk kennen. Een jaar?