Σκοντάφτοντας σε ανοιχτά σύνορα: Μια συζήτηση για τα ορατά και τα αόρατα σύνορα της λογοτεχνίας, για την ελληνική ιδιοπροσωπία και τις αντανακλάσεις της, για τα όρια της κριτικής και τις προκλήσεις της

by Κώστας Κατσουλάρης, Δημοσθένης Κούρτοβικ

Ενώ τα ενδοευρωπαϊκά σύνορα γίνονται ολοένα πιο ανοιχτά, οι Έλληνες πνευματικοί δημιουργοί μοιάζει να προσκρούουν σε αόρατα εμπόδια, όταν κάνουν το βήμα πέρα από την ελληνική επικράτεια. Ιδιαίτερα η λογοτεχνία της χώρας μας δυσκολεύεται να βρει απήχηση στο εξωτερικό, κάτι που δεν ισχύει για τη λογοτεχνία πολλών άλλων μικρών ή σχετικά μικρών χωρών. Γιατί συμβαίνει αυτό; Με αφετηρία αυτό το ερώτημα, ο Κώστας Κατσουλάρης και ο Δημοσθένης Κούρτοβικ ξετυλίγουν μια μακρά συζήτηση γύρω από τον ελληνικό «εξαιρετισμό», την ελληνική ταυτότητα, τις ιδιομορφίες της λογοτεχνίας μας, τις παθογένειες της κριτικής, τις διεθνείς πολιτισμικές τάσεις, την ελληνική γυναικεία λογοτεχνία και πολλά άλλα, προσεγγίζοντας αυτά τα ζητήματα με πρωτότυπες απόψεις, αλλά χωρίς δογματικές αγκυλώσεις.

184 pages, Paperback

First published June 1, 2023

Reviews

[Georgina Koutrouditsou · Rating 5 out of 5]

"Στη λογοτεχνία αναμετριόμαστε με τον αληθινό εαυτό μας,ακόμη και,ή μάλλον προπαντός,με τις πλευρές του που μας ενοχλούν&μας ταράζουν."

"Είναι γεγονός ότι ζούμε σε εποχή κυριαρχίας της εικόνας,αυτό όμως δεν σημαίνει αυτόματα έναν νέου τύπου αναλφαβητισμό."

"Όλοι έχουμε τις αμφιβολίες μας για το πώς<<πρέπει>>να διαβαστεί ένα βιβλίο,αλλά από τη στιγμή που μιλάμε γι'αυτό ως κριτικοί οφείλουμε να έχουμε ξεκαθαρίσει μέσα μας πώς το διαβάσαμε και γιατί το διαβάσαμε έτσι και όχι αλλιώς,και στη συνέχεια να στηρίξουμε την επιλογή μας όσο μπορούμε πιο πειστικά."

Από τα γυμνασιακά χρόνια θυμάμαι ακόμα τα εξαιρετικά κείμενα του Κατσουλάρη και του Κούρτοβικ στο Βιβλιοδρόμιο των Νέων...
Κείμενα μεστά,πλούσια σε περιεχόμενο,που ανάδεικνυαν πάντα με τον καλύτερο τρόπο ό,τι αφορούσε τη Λογοτεχνία της εποχής μας (και όχι μόνο)...

Τα χρόνια πέρασαν και συνέχισα να ακολουθώ πιστά τον Κατσουλάρη στην έντυπη και ψηφιακή Bookpress,καθώς και στα podcast που επιμελείται κατά καιρούς.Το πρόσφατο έργο του Κούρτοβικ σχετικά με την ελληνική λογοτεχνία μετά το 1974(εκδ.Πατάκη "Η ελιά και η φλαμουριά"),το θεωρώ μαζί με το αντίστοιχο της Κοτζιά(εκδ.Πόλις"Η ελληνική πεζογραφία")και το πόνημα του Χατζηβασιλείου(εκδ.Πόλις "Η κίνηση του εκκρεμούς")φάρο στην ερμηνευτική ματιά/σκέψη της λογοτεχνίας της χώρας μας.

Την παρούσα συνομιλία την άκουσα εξολοκλήρου ψηφιακά και μάλιστα ανυπομονούσα κάθε φορά για το νέο επεισόδιο.Επιτέλους,ειπώθηκαν κάποια πράγματα που για όσους ασχολούνται είτε με το Βιβλίο επαγγελματικά,είτε ως συστηματικοί αναγνώστες,είτε ως εκπαιδευτικοί σίγουρα τα έχουν σκεφτεί.

Οι εύλογες απορίες συγγραφέων και αναγνωστών:γιατί δεν μεταφράζονται τα ελληνικά βιβλία έξω;Γιατί τόσες πολλές κυκλοφορίες το χρόνο;Άραγε,προλαβαίνουμε να παρακολουθήσουμε τι έχει κυκλοφορήσει στη χώρα μας;Ποιες οι νέες τάσεις στο χώρο του Βιβλίου;Ποιος ο ρόλος της Κριτικής;

Είναι απολαυστικό τόσο να τους διαβάζεις όσο και να τους ακούς,καθώς είναι δύο άνθρωποι των οποίων τα κείμενα,αλλά και η σκέψη/ματιά,έχουν επηρεάσει και καθορίσει μια γενιά ανθρώπων,όπως η δική μου!Το Βιβλιοδρόμιο των Νέων καθώς και το ένθετο Βιβλία του Βήματος(χίλια ευχαριστούμε Μπακουνάκη) τα θεωρώ φάρους στο δρόμο που άνοιξαν για να αντιμετωπίσουμε/κατανοήσουμε τον χώρο του Βιβλίου,της Λογοτεχνίας και της Κριτικής Σκέψης ευρύτερα.
Σε μια εποχή που πολλά πράγματα ισοπεδώνονται,όχι τόσο για να γεννηθεί κάτι καινούριο,όσο στο να επιβληθεί-κάποιες φορές-κάτι φαιδρό,αξίζει να κυκλοφορούν συγκεντρωμένα και έντυπα τέτοιες σκέψεις που οδηγούν σε γόνιμους προβληματισμούς!