Επτά νησιά που ζουν κάτω από λογής κατακτητές· τυχάρπαστους ηγεμονίσκους, Βενετούς δυνάστες, Γάλλους «αναμορφωτές», ως τους υπερόπτες Άγγλους, που, επί μισόν αιώνα, επέβαλαν μια Προστασία πιασμένη από το σχοινί της κρεμάλας, μέχρι να υπογράψουν την παραχώρηση των νησιών στην Ελλάδα σαν δώρο για την ανάρρηση του Γεωργίου Α΄ στον θρόνο της χώρας.
Μια οικογένεια, σ’ ένα από τα επτά νησιά, που διασχίζει τον χρόνο από τον Μεσαίωνα ως τις μέρες μας. Δυο παιδιά που δεν πρόλαβαν ν’ αγαπηθούν, θυσία στον βωμό των συγκυριών. Δυο άλλα παιδιά που αγαπήθηκαν αψηφώντας την προδιαγεγραμμένη πορεία της ζωής τους. Μια παλιά κατάρα που κοντεύει να ξεχαστεί ως τη στιγμή που τελικά επιβεβαιώνεται.
Ένα μυθιστόρημα για τα χρόνια που οι άρχοντες δε χτίζουν πια ανθρώπους στα κατώγια τους, μα αρνούνται ακόμα σθεναρά το ξύπνημα των σέμπρων. Μια εποχή στην κόψη, ανάμεσα στο παρελθόν που φεύγει αργόσυρτα και στο μέλλον που έρχεται καλπάζοντας.
Μια οικογενειακή ιστορία από την Κεφαλονιά, τότε που τα Επτάνησα παλεύουν να ενωθούν με την Ελλάδα, τότε που οι αστοί ξεκινούν ν’ αποφασίζουν για τις τύχες τους και οι χωρικοί μαθαίνουν επιτέλους πως είναι και αυτοί άνθρωποι.
H Μαρία Σκιαδαρέση (English: Maria Skiadaresi) γεννήθηκε στην Aθήνα το 1956. Σπούδασε Iστορία και Aρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστηµίου Aθηνών. Έχει γράψει µυθιστορήµατα, νουβέλες, διηγήµατα και βιβλία για παιδιά και εφήβους. Είναι µέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.
Ένα πολύ ιδιαίτερα γραμμένο βιβλίο, τόσο για την γλώσσα που χρησιμοποιεί-άψογα επτανησιακά- όσο και για τη δομή του- χρονικές αναδρομές και άλματα-που κρατούν τον αναγνώστη σε εγρήγορση. Οι αδυναμίες, τα πάθη, οι εξάρσεις, η διαφορετικότητα, οι ίντριγκες, ο καθωσπρεπισμός της τάξης των αρχόντων και οι αντιθέσεις τους με την τάξη των αδυνάτων, αναδεικνύει τη φθαρτότητα των ανθρώπων και των σχέσεων. Πολύ καλή η πλοκή του, άριστη γραφή, πλούσια συναισθήματα και ήρωες που δεν ξεχνιούνται...
Ο τίτλος του βιβλίου, έλκεται από το «Χάλκινο Γένος», όπως το προσδιόρισε ο Ησίοδος στα «Εργα και τις Ημέρες» του, το γένος που ζει μέσα στο «μόχθο και στα βάσανα», και ζει δραματικές αλλαγές, όταν οι θεσμοί καταρρέουν, η συγκρότηση της κοινωνίας έχει διασπασθεί και τα ήθη αλλάζουν. Η σύγκριση της πορείας του«Χάλκινου Γένους» κατά τον Ησίοδο, με την ταραγμένη εποχή, που έχει επιλέξει ως ιστορικό «σκηνικό» στο βιβλίο της, η Μαρία Σκιαδαρέση, αποδεικνύεται εύστοχη, αφού, μέσω της ιστορίας της οικογένειας των Κλάρηδων, αναδεικνύεται «μια εποχή στην κόψη, ανάμεσα στο παρελθόν που φεύγει αργόσυρτα και στο μέλλον που έρχεται καλπάζοντας». Όπως και η ίδια η συγγραφέας αναφέρει στο τέλος του βιβλίου της, το μυθιστόρημά της δεν είναι ιστορικό, αλλά «έργο εποχής», με σκηνικό την Κεφαλλονιά, και την πολυτάραχη ιστορία μίας οικογένειας, από το ν Μεσαίωνα, οπότε και οι πρόγονοί της εγκαταστάθηκαν στο νησί έως και την πιο σύγχρονη εποχή, όταν η τελευταία απόγονος φεύγει από τη ζωή. Μέσα σε αυτό το χρονικό πλαίσιο, διαδραματίζεται η ιστορία της οικογένειας των Κλάρηδων, η οποία ανήκει στις «ευγενείς» οικογένειες του νησιού, με αντιλήψεις, νοοτροπία και συμπεριφορά αντίστοιχη της κοινωνικής της θέσης, αλλά και περιτριγυρισμένη από άλλα πρόσωπα, που εξελίσσονται κατά την αφήγηση σε βασικούς χαρακτήρες του έργου. Το «Χάλκινο Γένος» δεν παραμένει μόνο στην αφήγηση μίας οικογενειακής πορείας, ανά τους αιώνες, και στην επαλήθευση της «κατάρας» με τρόπο αναπάντεχο, αλλά απόλυτα ανθρώπινο, αφού η ίδια η οικογένεια επέλεξε να τη «λησμονήσει», αλλά η συγγραφέας, με γνώση και μέτρο, (δηλαδή χωρίς να αποβαίνει σε βάρος της μυθοπλασίας η ανάδειξη των ιστορικών γεγονότων), προσδιορίζει συγκεκριμένα, το ιστορικό πλαίσιο, που δεν είναι άλλο από την κατοχή των Επτανήσων, από τους Βενετούς, τους Φράγκους, τους Αγγλους αργότερα, έως και την ένωσή τους με την Ελλάδα, το οποίο καθορίζει την προσωπική πορεία κάθε ήρωά της ξεχωριστά, επηρεάζει συνειδήσεις, γεννά ιδέες, συνδέεται με την επανάσταση στη χερσαία Ελλάδα, και παίζει σημαίνοντα ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής. Οι συγκρούσεις στο νησί της Κεφαλλονιάς, είτε αυθόρμητες είτε υποκινούμενες, οι ταραχές και η καταστολή τους, η σκληρή αντίδραση των Αγγλων, οι οποίοι δεν ήταν από όλους, ανεπιθύμητοι, αντιθέτως, η αποδοχή τους από την «αριστοκρατία» του νησιού, μεγάλωσε και διεύρυνε το χάσμα μεταξύ των κατοίκων, οι συνθήκες και οι προβληματισμοί, για τον τρόπο και την μορφή του αγώνα των κατοίκων της Κεφαλλονιάς, η τελική ένωση με την Ελλάδα αλλά και τα ανάμεικτα συναισθήματα που αυτή προκάλεσε, συνδέονται αριστοτεχνικά με το μυθοπλαστικό μέρος του βιβλίου. Οι ανθρώπινες και πολύπλοκες σχέσεις των ηρώων του «Χάλκινου Γένους», από το Ζένο Κλάρη έως και την τελευταία απόγονό του, η ανάλυση των συναισθημάτων τους, των κινήτρων τους, των σκέψεών τους, όπως αλλάζουν με το πέρασμα των χρόνων, είτε θετικά είτε αρνητικά, ή παραμένουν αναλλοίωτα στοιχεία του χαρακτήρα τους, συνδέονται μεταξύ τους αρμονικά, ενώ, τα μυστικά, οι ανατροπές και οι αποκαλύψεις ακολουθούν απολύτως φυσικά την εξέλιξη της ιστορίας, και μπορώ να πω, ότι έχουν τοποθετηθεί πολύ «σοφά» στο σημείο ακριβώς που κορυφώνεται η αφήγηση. Την αφήγηση, θα τη χαρακτήριζα πολυεπίπεδη, αφού εναλλάσσονται τόσο οι χρονικές περίοδοι, όσο και τα πρόσωπα των αφηγητών, ωστόσο ο τρόπος γραφής προσδίδει στο έργο αμεσότητα και φυσικότητα, και συνδέεται με την αρχή του, και με τον τρόπο που έρχεται στο φως η οικογενειακή ιστορία των Κλάρηδων. Οι περιγραφές της Κεφαλλονιάς της περιόδου 1810 έως και 1864, όχι μόνο οι ιστορικές, αλλά και όσες αφορούν την κοινωνική διαστρωμάτωση του νησιού, τις αντιθέσεις μεταξύ των «αρχόντων» , των «αστών» αλλά και του αγροτικού πληθυσμού, καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος του βιβλίου, ως αναπόσπαστα συνδεδεμένες με το μυθοπλαστικό μέρος του, και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η συγγραφέας (με βιωματική γνώση, όπως η ίδια αναφέρει στο τέλος), χρησιμοποιεί τη διάλεκτο και τα γλωσσικά ιδιώματα εκείνης της περιόδου, δικαιώνουν απόλυτα το χαρακτηρισμό «έργο εποχής». Ελπίζω μόνο, η συγγραφέας, μετά το εξαιρετικό «Χάλκινο Γένος» της, το οποίο τοποθετεί η ίδια στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος, (έργο εποχής), όπως και την «Ατροπο» («Η ζωή και ο θάνατος της Βενετίας Δαπόντε»), να μας προσφέρει πιο σύντομα αυτή τη φορά, και άλλο έργο της.
Ο τίτλος του βιβλίου, έλκεται από το «Χάλκινο Γένος», όπως το προσδιόρισε ο Ησίοδος στα «Εργα και τις Ημέρες» του, το γένος που ζει μέσα στο «μόχθο και στα βάσανα», και ζει δραματικές αλλαγές, όταν οι θεσμοί καταρρέουν, η συγκρότηση της κοινωνίας έχει διασπασθεί και τα ήθη αλλάζουν. Η σύγκριση της πορείας του«Χάλκινου Γένους» κατά τον Ησίοδο, με την ταραγμένη εποχή, που έχει επιλέξει ως ιστορικό «σκηνικό» στο βιβλίο της, η Μαρία Σκιαδαρέση, αποδεικνύεται εύστοχη, αφού, μέσω της ιστορίας της οικογένειας των Κλάρηδων, αναδεικνύεται «μια εποχή στην κόψη, ανάμεσα στο παρελθόν που φεύγει αργόσυρτα και στο μέλλον που έρχεται καλπάζοντας». Όπως και η ίδια η συγγραφέας αναφέρει στο τέλος του βιβλίου της, το μυθιστόρημά της δεν είναι ιστορικό, αλλά «έργο εποχής», με σκηνικό την Κεφαλλονιά, και την πολυτάραχη ιστορία μίας οικογένειας, από το ν Μεσαίωνα, οπότε και οι πρόγονοί της εγκαταστάθηκαν στο νησί έως και την πιο σύγχρονη εποχή, όταν η τελευταία απόγονος φεύγει από τη ζωή. Μέσα σε αυτό το χρονικό πλαίσιο, διαδραματίζεται η ιστορία της οικογένειας των Κλάρηδων, η οποία ανήκει στις «ευγενείς» οικογένειες του νησιού, με αντιλήψεις, νοοτροπία και συμπεριφορά αντίστοιχη της κοινωνικής της θέσης, αλλά και περιτριγυρισμένη από άλλα πρόσωπα, που εξελίσσονται κατά την αφήγηση σε βασικούς χαρακτήρες του έργου. Το «Χάλκινο Γένος» δεν παραμένει μόνο στην αφήγηση μίας οικογενειακής πορείας, ανά τους αιώνες, και στην επαλήθευση της «κατάρας» με τρόπο αναπάντεχο, αλλά απόλυτα ανθρώπινο, αφού η ίδια η οικογένεια επέλεξε να τη «λησμονήσει», αλλά η συγγραφέας, με γνώση και μέτρο, (δηλαδή χωρίς να αποβαίνει σε βάρος της μυθοπλασίας η ανάδειξη των ιστορικών γεγονότων), προσδιορίζει συγκεκριμένα, το ιστορικό πλαίσιο, που δεν είναι άλλο από την κατοχή των Επτανήσων, από τους Βενετούς, τους Φράγκους, τους Αγγλους αργότερα, έως και την ένωσή τους με την Ελλάδα, το οποίο καθορίζει την προσωπική πορεία κάθε ήρωά της ξεχωριστά, επηρεάζει συνειδήσεις, γεννά ιδέες, συνδέεται με την επανάσταση στη χερσαία Ελλάδα, και παίζει σημαίνοντα ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής. Οι συγκρούσεις στο νησί της Κεφαλλονιάς, είτε αυθόρμητες είτε υποκινούμενες, οι ταραχές και η καταστολή τους, η σκληρή αντίδραση των Αγγλων, οι οποίοι δεν ήταν από όλους, ανεπιθύμητοι, αντιθέτως, η αποδοχή τους από την «αριστοκρατία» του νησιού, μεγάλωσε και διεύρυνε το χάσμα μεταξύ των κατοίκων, οι συνθήκες και οι προβληματισμοί, για τον τρόπο και την μορφή του αγώνα των κατοίκων της Κεφαλλονιάς, η τελική ένωση με την Ελλάδα αλλά και τα ανάμεικτα συναισθήματα που αυτή προκάλεσε, συνδέονται αριστοτεχνικά με το μυθοπλαστικό μέρος του βιβλίου. Οι ανθρώπινες και πολύπλοκες σχέσεις των ηρώων του «Χάλκινου Γένους», από το Ζένο Κλάρη έως και την τελευταία απόγονό του, η ανάλυση των συναισθημάτων τους, των κινήτρων τους, των σκέψεών τους, όπως αλλάζουν με το πέρασμα των χρόνων, είτε θετικά είτε αρνητικά, ή παραμένουν αναλλοίωτα στοιχεία του χαρακτήρα τους, συνδέονται μεταξύ τους αρμονικά, ενώ, τα μυστικά, οι ανατροπές και οι αποκαλύψεις ακολουθούν απολύτως φυσικά την εξέλιξη της ιστορίας, και μπορώ να πω, ότι έχουν τοποθετηθεί πολύ «σοφά» στο σημείο ακριβώς που κορυφώνεται η αφήγηση. Την αφήγηση, θα τη χαρακτήριζα πολυεπίπεδη, αφού εναλλάσσονται τόσο οι χρονικές περίοδοι, όσο και τα πρόσωπα των αφηγητών, ωστόσο ο τρόπος γραφής προσδίδει στο έργο αμεσότητα και φυσικότητα, και συνδέεται με την αρχή του, και με τον τρόπο που έρχεται στο φως η οικογενειακή ιστορία των Κλάρηδων. Οι περιγραφές της Κεφαλλονιάς της περιόδου 1810 έως και 1864, όχι μόνο οι ιστορικές, αλλά και όσες αφορούν την κοινωνι��ή διαστρωμάτωση του νησιού, τις αντιθέσεις μεταξύ των «αρχόντων» , των «αστών» αλλά και του αγροτικού πληθυσμού, καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος του βιβλίου, ως αναπόσπαστα συνδεδεμένες με το μυθοπλαστικό μέρος του, και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η συγγραφέας (με βιωματική γνώση, όπως η ίδια αναφέρει στο τέλος), χρησιμοποιεί τη διάλεκτο και τα γλωσσικά ιδιώματα εκείνης της περιόδου, δικαιώνουν απόλυτα το χαρακτηρισμό «έργο εποχής». Ελπίζω μόνο, η συγγραφέας, μετά το εξαιρετικό «Χάλκινο Γένος» της, το οποίο τοποθετεί η ίδια στο συγκεκριμένο λογοτεχνικό είδος, (έργο εποχής), όπως και την «Ατροπο» («Η ζωή και ο θάνατος της Βενετίας Δαπόντε»), να μας προσφέρει πιο σύντομα αυτή τη φορά, και άλλο έργο της.
Ένα μυθιστόρημα εποχής που η ιστορία του διαδραματίζεται στην Κεφαλλονιά και που περιέχει και ιστορικά στοιχεία,ξεκινώντας από το 2009 γυρίζοντας στο παρελθόν του 1956 και ακόμη νωρίτερα από το 1217 και να καταλήξει πάλι στην αρχή.Μια ιστορία με το γενεολογικό δένδρο μιας οικογενείας της Κεφαλλονιάς και που με την καλοδουλεμένη γλώσσα και δύσκολη γραφή,τους μερικούς τοπικούς ιδιωματισμούς,την αφήγηση σε όλα τα πρόσωπα ενικού,τις εναλλαγές παρελθόντος κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη και το καθιστά ένα αξιόλογο λογοτεχνικό έργο.Ένα υπέροχο και απολαυστικό ταξείδι στο χρόνο και με φόντο διάφορα πολιτικά γεγονότα , παρ'όλο την θλίψη που κυριαρχεί σε προβληματίζει συγχρόνως
Δαιδαλώδες... Μέσα στο χρόνο οι υπέροχοι χαρακτήρες της Μ. Σκιαδαρέση συγκρούονται, παλεύουν με τον εκάστοτε εχθρό-εξωτερικό ή εσωτερικό- και μέσα από πολύ αγωνία και αίμα καταφέρνουν να βγουν νικητές!Εξαιρετική η επτανησιακή γλώσσα με εσωτερικό ρυθμό βοηθάει το κείμενο να σε ταξιδέψει...
Τα ατελείωτα χρονικά μπρος πίσω μου έγιναν εφιάλτης. Υπήρχαν αρκετές επαναλήψεις σεναρίου αλλά ευτυχώς σύντομες. Μου έσπασε τα νεύρα ένας από τους κεντρικός ήρωας ο Ζένος Κλάρης και χάρηκα με το τέλος που του δόθηκε γιατί μεγάλη εμμονή του είχε γίνει ο Νικηφόρος ως δήθεν φταίχτης των ελάχιστων γεγονότων που διέφευγαν από τον έλεγχο του. Είναι ίσως ο μεγαλύτερος control freek ήρωας που έχω διαβάσει μέχρι στιγμής.
Αντικειμενικά το έργο αυτό είναι υπέροχο και θεωρώ την συγγραφέα ηρωίδα που επένδυσε στο έργο αυτό τόση μα τόση δουλειά. Η απεικόνιση της ψυχολογίας και της νοοτροπίας των Κεφαλλονιτών είναι αξιοσημείωτη. Επίσης αξιοσημείωτο είναι πως όλοι οι ήρωες ακόμα και οι δευτερεύοντες έχουν όλοι τρισδιάστατη μορφή που ζωντανεύουν τόσο που ακόμα και αν ξεχάσεις μετά την ανάγνωση του βιβλίου τα ονόματά τους, θυμάσαι τις φιγούρες τους σαν να τους βλέπεις ακόμα από μακριά.
Η ιστορία του Κλάρη, η ιστορία της αστικής τάξης της Κεφαλλονιάς και των Ιονίων και η ιστορία της ένωσης τους με την Ελλάδα, σε ένα μυθιστόρημα εποχής με γλώσσα και ιδίωμα που απογειώνουν την αναγνωστική απόλαυση